تغییر اقلیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
ووستوک در طول ۴۰۰ هزار سال (اخیر)

تغییرات آب‌وهوایی یا تغییر اقلیم یعنی هر تغییر مشخص در الگوهای مورد انتظار برای وضعیت میانگین آب‌وهوایی، که در طولانی‌مدت در یک منطقهٔ خاص یا برای کل اقلیم جهانی رخ بدهد. تغییر اقلیم نشان‌دهندهٔ تغییرات غیرعادی در اقلیم درون اتمسفر زمین و پیامدهای ناشی از آن در قسمت‌های مختلف کرهٔ زمین می‌باشد. برای مثال در یخ‌های قطبی مدت این تغییرات از ده سال تا چند میلیون سال تغییر می‌کند. بخصوص در کاربرد اخیر، در مقوله سیاست محیطی، اصطلاح «تغییر اقلیم» اغلب به تغییراتی که در اقلیم کنونی رخ می‌دهد اطلاق می‌گردد. در برخی موارد، این عبارت با فرض رابطه علت و معلولی بشری نیز بکار می‌رود، همچنان که در کنوانسیون چارچوب تغییر اقلیمی سازمان ملل| UNFCCC مورد استفاده قرار گرفت. کنوانسیون UNFCCC اصطلاح «تغییرات اقلیمی» را برای تغییراتی به کار می‌برد که منشأ غیرانسانی داشته باشند. تغییر اقلیم پدیده‌ای است که در نتیجه فاکتورهایی همچون فرایندهای دینامیکی زمین یا عوامل بیرونی همچون تغییرات در شدت تابش آفتاب یا فعالیت‌های انسانی رخ می‌دهد. عوامل خارجی تأثیرگذار بر اقلیم را اغلب نیروهای اقلیمی می‌نامند و شامل فرایندهایی همچون نوسانات در شدت نور خورشید، انحراف در مسیر حرکت زمین و افزایش غلظت گازهای گلخانه‌ای می‌شود. بازخوردهای ناشی از تغییر اقلیم متغیر می‌باشد و ممکن است سبب افزایش یا کاهش این عوامل درونی شوند. بسیاری از تغییرات درونی در سیستم‌های اقلیمی با تأخیر رخ می‌دهند. زیرا سیستم اقلیمی کرهٔ زمین بسیار بزرگ است و به کندی حرکت می‌کند و به ورودی‌ها با تأخیر پاسخ می‌دهد. برای مثال یک سال خشکسالی تنها سبب کاهش آرام سطح دریاچه‌ها یا خشک شدن حاشیه زمین‌های هموار می‌گردد. در سال‌های بعدی این شرایط ممکن است با کاهش بارش منجر شود که احتمالاً به یک سال خشک‌تر دیگر منجر می‌گردد. وقتی که نقطهٔ بحرانی بعد از x سال فرا می‌رسد، کل سیستم ممکن است به صورت دیگر تغییر کند و این حالت در هر صورت به توقف بارش منجر می‌شود. این نمونه از تغییر اقلیم سریع و برگشت‌پذیر است که به صورت تأخیری رخ می‌دهد.

عوامل تغییر اقلیمی[ویرایش]

تغییرات اقلیمی به نوسانات درون محیط زمین، فرایندهای طبیعی موجود در اطراف آن، و تأثیر فعالیت بشر بر آن برمی‌گردد. عوامل خارجی که می‌تواند اقلیم را شکل دهد اغلب نیروهای اقلیمی نامیده می‌شوند شامل فرایندهایی همچون نوسانات در تابش خورشیدی، گردش (وضعی) زمین، و مقادیر (تمرکز) گاز گلخانه‌ای می‌باشند.

نوسانات درون اقلیم زمین[ویرایش]

آب‌وهوا در آن و به خودی خود، یک سیستم پویای غیرخطی نامنظم| بی نظم است، اما در بسیاری از موارد، مشاهده می‌شود که اقلیم (یعنی وضعیت میانگین آب و هوا) به درستی ثابت و قابل پیش‌بینی است. این مسئله شامل دمای متوسط، میزان بارش، روزهای آفتابی، و بسیاری متغیرهای دیگری می‌شود که در هر مکانی می‌توان آن را سنجش نمود. اما، تغییراتی نیز درون محیط زمین وجود دارند که می‌تواند بر اقلیم آن تأثیر بگذارد.

یخبندان[ویرایش]

درصد افزایش توده‌های یخی در کوه‌های آلپ طی ۸۰ سال اخیر

توده‌های یخی به عنوان یکی از حساس‌ترین شاخصهای تغییر اقلیمی شناخته می‌شوند، که عمدتاً طی دوره سرد شدن اقلیم افزایش می‌یابند (مانند دوره کوتاه یخبندان) و در طول گرم شدن آب و هوا در مقیاسهای متوسط زمانی شروع به پسرفت می‌کنند. افزایش و فروپاشی توده‌های یخی، هر دو به نوسان پذیری طبیعی و عمدتاً نیروهای تشدیدکننده خارجی کمک می‌کند. اما، طی قرن گذشته، توده‌های یخی نتوانسته‌اند به حدکافی لایه‌های یخی را مجدداً تولید کنند تا جبرانی برای یخ‌های از دست رفته طی ماه‌های تابستانی باشد. (نگاه به پسرفت توده‌های یخی از سال۱۸۵۰ به بعد | پسرفت توده یخی)

مهمترین فرایندهای اقلیمی چند میلیون سال اخیر چرخه‌های یخبندان و درون یخبندان در دوره یخبندان کنونی می‌باشد. اما واکنش‌های داخلی شکل گرفته در چرخه‌های میلانکوویچ| نوسانات گردشی، شامل صفحات یخی قاره‌ای و m۱۳۰ تغییر سطح دریا است که قطعاً نقش کلیدی را دربارهٔ تصمیم‌گیری پیرامون این مسئله ایفا می‌کند که چه واکنش اقلیمی در بیشتر مناطق مشاهده خواهد شد. تغییرات دیگر، از جمله وقایع هاینریش، حوادث دانسگار اوشگر و داغ‌گلی نورس نشانگر توان بالقوه نوسانات یخبندان است که حتی در غیاب تغییرات گردشی خاص بر اقلیم تأثیر می‌گذارد.

نوسان پذیری اقیانوس[ویرایش]

نمایی از گردش جدید ترموهالاین

تقریباً در مقیاس چند دهه، تغییرات اقلیمی نیز می‌تواند از تغییرات درون سیستم‌های اقیانوسی/ جوی حاصل شود. بسیاری از شرایط اقلیمی، مشهود تر از همه ENSO| نوسان جنوبی ال نینو، بلکه شامل نوسان دهه‌ای پاسیفیک، نوسانان اقیانوس اطلس شمالی، و نوسان اقیانوس منجمد جنوبی بوده که به عنوان شرایطی خاص درون سیستم اقلیمی شناخته شده‌اند، که دست کم در اثر وجود آن‌ها تا حدودی با روش‌های گوناگون گرما توانسته در اقیانوسها ذخیره شده و بین منابع مختلفی جابجا شود. در مقیاسهای زمانی طولانی‌تر، فرایندهای اقیانوسی همچون گردش ترمو هالاین نقش کلیدی را در توزیع مجدد گرما ایفا می‌نماید، و در صورت تغییر توانسته به شدت بر اقلیم تأثیر بگذارد.

حافظه (بازگشت) اقلیمی[ویرایش]

بیشتر اشکال نوسان پذیری داخل یک سیستم اقلیمی را می‌توان به شکل پسماند محسوب نمود، به این مفهوم که وضعیت جاری اقلیم نه تنها بیانگر ورودی‌های آن بلکه تاریخچه چگونگی پیدایش و رسیدن به این مرحله در آن می‌باشد. مثلاً، یک دهه شرایط خشکسالی می‌تواند موجب نابودی دریاچه‌ها، خشک شدن کامل دشتها و توسعه کویرها شود. در عوض، این شرایط می‌تواند به بارشهای کمتر در سال‌های جاری بینجامد. بطور خلاصه، تغییر اقلیمی می‌تواند یک فرایند خودجوش دائمی باشد زیرا جنبه‌های گوناگون محیطی با نسبت‌های متفاوت و به طرق گوناگون نسبت به نوساناتی که ناگزیر روی می‌دهد، پاسخ می‌دهند.

عوامل غیر اقلیمی ایجادکننده تغییر آب و هوایی[ویرایش]

گازهای گلخانه‌ای[ویرایش]

نوسانات دی‌اکسید کربن طی ۵۰۰ میلیون سال اخیر

مطالعات اخیر، نشان می‌دهد که نیروی تابشی در اثر گازهای گلخانه‌ای عامل اصلی گرم شدن جهانی می‌باشد. گازهای گلخانه‌ای نیز نقش مهمی در درک تاریخچه اقلیمی زمین دارند. بر طبق این مطالعات، اثر گلخانه‌ای که در اثر به دام انداختن حرارت از سوی گازهای گلخانه‌ای، تولید گرما می‌کند، نقشی کلیدی در تنظیم دمای زمین دارد.

در طول ۶۰۰ میلیون سال اخیر، مقادیر دی‌اکسید کربن احتمالاً از بیش از ۵۰۰۰ ppm تا کمتر از ۲۰۰ ppm تغییر کرده که عمدتاً به خاطر تأثیر فرایندهای زمین‌شناسی و ابداعات زیست‌شناسی بوده‌است. با دقتی بیشتر، این مسئله (توسط وایزر و دیگران ۱۹۹۹) مورد بحث قرار گرفت که نوسانات در مقادیر گازهای گلخانه‌ای به ازای ده‌ها میلیون تن در سال به خوبی با تغییر اقلیمی همبستگی ندارد که احتمالاً در این مورد تکتونیک صفحه‌ای نقش غالب تری را ایفا می‌کند. اما، نمونه‌های متعددی از تغییرات سریع در مقادیر گازهای گلخانه‌ای در جو زمین وجود دارند که ظاهراً با گرم شدن شدید رابطه تنگتنگی دارند از جمله دوره حداکثر سوزان پالئوسن- ایوسن| دوران پالئوسن- ایوسن، دوران انقراض پرمین- ترازئیک| دوران انقراض خزندگان و دایناسورها و پایان دوره یخبندان زمین در ناحیه اسکاندیناوی (وارانجیان).

طی دوران جدید، بالا رفتن سطوح دی‌اکسید کربن به عنوان عامل اصلی محسوب می‌شود که موجب گرم شدن جهان از سال ۱۹۵۰ تاکنون شده‌است.

تکتونیک (زمین ساختی) صفحه‌ای[ویرایش]

در طولانی‌ترین مقیاس‌های زمانی، تکتونیک صفحه‌ای قاره‌ها را جابجا کرده، اقیانوس‌ها را شکل داده، و کوه‌ها را تشکیل داده و از هم جدا می‌سازد و کلاً به عنوان فرایندی تعریف شده که اقلیم در آن پدید می‌آید. در زمان اخیر، حرکات صفحه‌ای در مورد تشدید روند دوره یخبندان کنونی بیان شده‌اند زمانی در حدود ۳ میلیون سال قبل، که در آن صفحات (قاره‌ای) آمریکای شمالی و جنوبی با یکدیگر برخورد نمودند تا باریکه پاناما را تشکیل داده و به درهم آمیختگی میان اقیانوسهای اطلس و آرام پایان دهند.

نوسان خورشیدی[ویرایش]

نوسانات در فعالیت خورشیدی طی چند قرن گذشته بر اساس مشاهدات مربوط به لکه‌های خورشیدی و ایزوتوپ‌های بریلیوم

خورشید، به عنوان یک منبع فناپذیر است تقریباً تمام انرژی سیستم اقلیمی را تأمین می‌نماید، و یک بخش کامل در شکل‌گیری آب و هوای زمین می‌باشد. درطولانی‌ترین مقیاسهای زمانی، خورشید هم‌زمان با این که به روند اصلی تکامل خود ادامه می‌دهد، درخشانتر هم می‌شود. در ابتدای پیدایش تاریخ زمین| تاریخ زمین، تصور بر این بود که آن خیلی سرد بوده تا بتواند مایع آب را بر روی سطح زمین حفظ نماید، که این به موضوعی منجر شد که تحت عنوان پارادوکس خورشید جوان بی‌حال شناخته می‌شود.

در مقیاسهای جدیدتر زمانی، اشکال متفاوتی از نوسان خورشیدی نیز وجود دارند از جمله چرخه خورشیدی ۱۱ ساله و دوره تغییرات طولانیتر. اما، چرخه ۱۱ ساله لکه خورشیدی به روشنی و به خودی خود در داده‌های اقلیم‌شناسی ظهور نمی‌کند. این نوسانات در پیدایش دوره کوتاه یخبندان و برخی موارد مشاهده گرم شدن زمین از سال ۱۹۰۰ تا ۱۹۵۰ تأثیرگذار به حساب آمده‌اند.

تغییرات گردشی[ویرایش]

نوسانات گردشی در برخی موارد در تأثیرشان بر اقلیم (زمین)، موجب توسعه نوسان پذیری خورشیدی می‌شوند، زیرا نوسانات جزئی در گردش وضعی زمین سبب تغییراتی در توزیع و فراوانی نور خورشید می‌شود که به سطح زمین می‌رسد. یک چنین نوسانات گردشی، تحت عنوان چرخه‌های میلانکویچ، روند کاملاً قابل پیش‌بینی بر اساس اصول علم فیزیک و در اثر تعاملات دوجانبه زمین و خورشید و سایر سیارات می‌باشند. این نوسانات به عنوان نیروهای محرک موجود در چرخه‌های یخبندان و درون یخبندان از دوره یخبندان کنونی محسوب می‌شوند. نوسانات پیچیده تری نیز وجود دارند، همچون پیشروی و پسروی مکرر بیابان صحرا در واکنش نسبت به انحراف مسیر گردش (وضعی زمین).

فوران آتشفشان[ویرایش]

هر نوع فوران آن که در زمان‌های مختلف در هر قرن به وجود می‌آید، می‌تواند بر آب و هوا تأثیر بگذارد، که دوره چند ساله‌ای طول می‌کشد تا سرد شود. مثلاً فوران کوه پیناتوبو در سال ۱۹۹۱، که اثر آن به ندرت در نمای دمای جهانی قابل مشاهده‌است. فورانهای عظیم که تحت نام حوزه‌های بزرگ آتشفشانی شناخته می‌شوند، تنها چند بار در هر صد میلیون سال رخ می‌دهند، اما قادر است اقلیم زمین را برای میلیون‌ها سال تغییر داده و موجب انقراض‌های دسته جمعی شود. در ابتدا، دانشمندان تصور می‌نمودند که غبار پراکنده شده در جو در اثر فورانهای بزرگ آتشفشانی از طریق مسدود کردن جزئی انتقال تابش خورشیدی به سطح زمین، مسئول سرد شدن آن بوده‌اند. اما، سنجشها نشان می‌دهد که بیشتر غبار پراکنده شده در جو ظرف شش ماه به سطح زمین بازمی‌گردد.

ویژگی تغییرات اخیر اقلیمی

تأثیرات انسانی بر اقلیم[ویرایش]

عوامل مؤثر انسانی، فعالیت‌هایی هستند که به وسیله آن انسان‌ها محیط را تغییر داده و بر اقلیم تأثیر می‌گذارند. بزرگترین عامل مورد نظر کنونی افزایش سطح CO۲ در اثر برونده‌های مربوط به احتراق سوخت فسیلی است که در نتیجه آن‌ها ذرات معلق| آئروسل‌ها (ذرات معلق در جو) موجب اعمال اثر سرد سازی (بر اقلیم) می‌شود. عوامل دیگر، از جمله استفاده از زمین، استهلاک ازن، و تخریب جنگلها نیز بر اقلیم تأثیرگذار هستند.

سوختهای فسیلی[ویرایش]

نوسانات دی‌اکسید کربن در طول ۴۰۰هزار سال اخیر، که از زمان انقلاب صنعتی افزایش را نشان می‌دهد.

با آغاز انقلاب صنعتی در دهه ۱۸۵۰ و شتابگیری آن تاکنون، مصرف سوختهای فسیلی توسط بشر موجب بالا رفتن سطح CO۲ از مقادیر ppm ۲۸۰~ تا بیش ازppm ۳۷۰ تا امروز شده‌است. این میزان در حال افزایش است تا به بیش از ppm ۵۶۰ پیش از پایان قرن ۲۱ ام برسد. در کنار سطوح فزاینده متان، برای این تغییرات پیش می‌شود که باعث افزایش دمایی حدود c ° ۶/۵–۴/۱ بین سال‌های ۱۹۹۰و ۲۱۰۰ شود. (نگاه کنید به گرم شدن جهانی)

آئروسل[ویرایش]

اعتقاد بر این است که آئروسل‌های ساخت بشر، به خصوص آئروسل‌های سولفاتی ناشی از احتراق سوخت فسیلی نوعی تأثیر سردکنندگی اعمال نماید. به نظر می‌رسد که این عامل به همراه نوسان پذیری طبیعی، یک خط تراز نسبی را در نمودار دماهای قرن بیستم در اواسط قرن منظور می‌نماید.

بهره‌برداری از زمین[ویرایش]

پیش از استفاده گسترده از سوخت فسیلی، بزرگترین تأثیر بشری بر اقلیم محلی احتمالاً از استفاده از زمین حاصل می‌شده‌است. آبیاری، تخریب جنگلها، و کشاورزی اصولاً باعث تغییر محیط می‌شود. مثلاً، آن‌ها میزان آب ورودی و خروجی از یک مکان خاص را تغییر می‌دهند. آن‌ها همچنین می‌توانند با تأثیرگذاری بر پوشش زمین و تغییر مقدار نور خورشید که جذب می‌شود، بازتابش ناحیه‌ای آن را دستخوش تغییر سازند. مثلاً شواهدی موجود است که تأیید می‌کند اقلیم یونان و دیگر کشورهای حوزه مدیترانه دائماً دراثر تخریب جنگلها بین سال ۷۰۰ قبل از میلاد تا زمان میلاد تغییر کرده‌است (چوب این جنگلها برای ساختن کشتی، ساختمان و به عنوان سوخت استفاده می‌شد)، که در نتیجه آن اقلیم جدید در منطقه عمدتاً داغ تر و خشک‌تر شده و گونه‌های درختی که در دنیای باستان برای ساختن کشتی بکار می‌رفته دیگر در این ناحیه یافت نمی‌شوند. فرضیه جنجالی ویلیام رودیمن فرضیه آنترو پوسن اولیه / می‌گوید افزایش کشاورزی و به همراه آن تخریب جنگلها موجب افزایش دی‌اکسید کربن و متان طی دوره ۸۰۰۰–۵۰۰۰ سال گذشته شده‌است. این افزایشها که به تنزلهای گذشته بر می‌گردد، می‌تواند مسئول تأخیر در آغاز دوره یخبندان بعدی بر طبق فرضیه رودیمن شود.

تأثیر متقابل عوامل[ویرایش]

اگر یک عامل خاص (مثلاً نوسان خورشیدی) در جهت تغییر اقلیم عمل کند، پس ساز و کارهایی می‌تواند وجود داشته باشند که سبب تشدید یا کاهش اثرات (آن) شوند. این موارد را نیز بازخورد مثبت| مثبت و بازخورد منفی| منفی می‌نامند. تا آنجا که معلوم است، کلاً سیستم اقلیمی با توجه به این بازخوردها پایدار است: بازخوردهای مثبت مهار نشدنی نیستند. بخشی از دلیل آن، مربوط به وجود یک بازخورد قدرتمند منفی بین دما و تابش پراکنده شده‌است: تابش متناسب با توان چهارم دمای مطلق افزایش می‌یابد.

اما، تعدادی از بازخوردهای مهم مثبت نیز وجود دارند. چرخه‌های یخبندادن و درون یخبندان از دوره یخبندان فعلی بیانگر یک نمونه مهم می‌باشد. باور بر این است که نوسانات گردشی (زمین) برای پیشروی و پسروی صفحات یخی زمان‌بندی ایجاد می‌کند. اما، خود این لایه‌ها نور خورشید را به فضا منعکس می‌کنند و از این رو باعث ارتقاء سرد شدن و رشد خود می‌شوند، که تحت عنوان بازخورد بازتابش- یخ شناخته می‌شود. علاوه بر این، پایین آمدن سطوح دریا و گسترش یخ رشد گیاهی را کاهش داده و به‌طور غیر مستقیم باعث افت میزان دی‌اکسید کربن و متان می‌شود. این عامل سبب سرد شدن بیشتر می‌شود. همین‌طور، به عنوان مثال، بالا رفتن دماها در اثر برونده‌های انسانی گازهای گلخانه‌ای می‌تواند به پسروی لایه‌های یخی بینجامد که سطح تیره‌تر زیرین زمین را آشکار می‌نماید، و در نتیجه به جذب بیشتر نور خورشید منجر خواهد گردید.

بخار آب، متان، و دی‌اکسید کربن نیز می‌توانند به عنوان بازخوردهای مهم مثبت عمل نمایند، و با بالا رفتن سطوح خود در پاسخ به روند گرم شدن، بدینوسیله آن روند را شتاب بخشند. بخار آب قطعاً به عنوان یک بازخورد (به استثنای مقادیر اندک آن در استراتوسفر) بر خلاف دیگر گازهای گلخانه‌ای اصلی می‌تواند به عنوان عوامل مؤثر عمل کند.

بازخوردهای پیچیده‌تر شامل احتمال تغییر الگوهای گردشی در اقیانوس یا جو می‌باشند. مثلاً، نگرانی مهم در دوران جدید، ذوب شدن توده یخی گرینلند است که همراه با تن نشست آبها در قطب شمال و ایجاد مانع بر سر گردش ترموهالاین خواهد بود. این مسئله می‌توانست بر جریان خلیج و توزیع گرما به اروپا و ساحل شرقی ایالات متحده اثر بگذارد. دیگر بازخوردهای بالقوه به خوبی قابل درک نمی‌باشند و ممکن است موجب جلوگیری یا افزایش روند گرم شدن بشوند. مثلاً، معلوم نیست که آیا بالا رفتن دماها موجب افزایش یا جلوگیری رشد گیاهی (نباتی) می‌شود که این در عوض می‌تواند کمابیش میزان دی‌اکسید کربن را تنزل دهد. همچنین، افزایش دما می‌تواند کمابیش باعث ایجاد پوشش ابر شود. چون این موضوع در پوشش متوازن ابری دارای اثر سردکنندگی می‌باشد، هرگونه تغییری در افزایش ابرها نیز می‌تواند بر آب و هوا اثر بگذارد.

شواهد برای تغییر اقلیمی[ویرایش]

این شواهد از دسته‌ای از منابع به دست می‌آید که می‌توان برای بازسازی اقلیم‌های قدیمی بکار برد. بیشتر این شواهد تغییرات غیر مستقیم آب و هوایی هستند که از نوسانات موجود در شاخصهایی استنباط می‌شود بر اقلیم تأثیر می‌گذارند، همچون رویش گیاهان، دانش تعیین سن گیاهان با شمارش حلقه‌های رشد، لایه‌های یخی، تغییر سطح دریا، پسروی (لایه) یخی.

تحلیل گرده افشانی[ویرایش]

برخی گونه‌ها دارای الزامات خاص اقلیمی هستند که بر پراکندگی‌های جغرافیایی آن‌ها اثر می‌گذارد. هر گونه گیاهی دارای دانه گرده‌ای شکل بارزی می‌باشد و در صورتی که این دانه‌ها در محیطهای عاری از اکسیژن همچون نقاط گندابی، در برابر تخریب از خود مقاومت نشان می‌دهند. تغییرات موجود در دانه گرده در سطوح مختلف از این محیط گندابی با بیان تغییرات اقلیمی نشان داده می‌شود.

یک محدودیت در این روش این حقیقت است که دانه گرده می‌تواند از طریق باد یا گاهی اوقات حیات وحش به فواصل عمدتاً دوری منتقل شود.

قاب بال‌ها[ویرایش]

بازماندگان سوسک‌های قاب بال معمولاً در آبهای روان و رسوبات زمینی وجود دارند. گونه‌های مختلف این نوع سوسک بیشتر تحت شرایط گوناگون اقلیمی یافت می‌شوند. دانستن دامنهٔ اقلیم کنونی از گونه‌های مختلف، و سن رسوباتی که این گونه‌های بازمانده در آن‌ها یافت می‌شوند، اجازه می‌دهد تا بر روی شرایط اقلیمی گذشته کار تحقیقی انجام گیرد.

زمین‌شناسی یخبندان[ویرایش]

توده‌های یخی پیشرو که خاک و سنگ واریزه و دیگر اجزای (محیطی) را پشت سر می‌گذارند که اغلب موادی داده پذیر (قابل سنجش) در آن‌ها وجود دارد، به هنگامی که توده یخی حرکت می‌کند و از خود این مواد را برجای می‌گذارد، اثر آن‌ها ثبت می‌شود. همچنین، فقدان پوشش یخی را می‌توان از طریق وجود خاک داده پذیر یا حوزه اجزای آتشفشانی تعیین نمود. توده‌های یخی از سوی IPCC به عنوان یکی از حساسترین شاخص‌های اقلیمی محسوب می‌شود، و نوسانات مشاهده شده اخیر یک نوع نشانه جهانی از تغییر اقلیمی فراهم می‌سازد. نگاه کنید به پسروی توده‌های یخی از سال ۱۸۵۰ تاکنون.

ارقام (ثبت شده) تاریخی[ویرایش]

ارقام تاریخی عبارتند از نگاره‌های غارها، عمق حفاری زمین در گرینلند، خاطرات، مدرک مستند وقایع (همچون «نمایشگاه‌های یخی» بر روی رودخانه یخ زده تیمز لندن) و شواهد نواحی کشت انگور. از سال ۱۸۷۳ به بعد گزارشهای روزانه هواشناسی ثبت (مستند) شده‌است، و انجمن سلطنتی گردآوری داده‌ها را از قرن هفدهم رواج داده‌است. ارقام ثبتی هر بخش اغلب منبع خوبی از داده‌های اقلیمی هستند.

نمونه‌هایی از تغییر اقلیمی[ویرایش]

تغییر اقلیمی در سراسر کل تاریخ زمین تداوم یافته‌است. رشته دیرینه- اقلیم‌شناسی اطلاعاتی را از تغییر اقلیمی در زمان گذشته فراهم آورده‌است، در حالی که مشاهدات جدید اقلیمی را نیز تکمیل می‌نماید. بی شک، بیشتر این تغییرات ماقبل تاریخی صرفاً حاصل عوامل طبیعی هستند.

تغییر اقلیمی و اقتصاد[ویرایش]

بحثی دربارهٔ این موضوع که چگونه تغییر اقلیمی بر اقتصاد جهان اثر می‌گذارد، وجود داشته‌است. درگزارش مورخه ۲۹ اکتبر۲۰۰۶، از سوی نیکولاس استرن، اقتصاد دان برجسته بانک جهانی| مدیراقتصادی و معاون بلندپایه ریاست بانک جهانی، او اظهار می‌دارد که تغییر آب و هوائی توانسته بر رشد اقتصادی| رشد اثر بگذارد به نحوی که می‌توان تا یک پنجم اقتصاد آن را دچار ورشکستی نماید مگر آن که یک اقدام کارآمد نسبت به آن اتخاذ گردد. (گزارش هشدار در مورد تغییرات اقلیم)

همچنین نگاه کنید به[ویرایش]

سایت‌های مرتبط[ویرایش]

منابع[ویرایش]

ویکی‌پدیای انگلیسی

Climate change occurs when changes in Earth's climate system result in new weather patterns that remain in place for an extended period of time. This length of time can be as short as a few decades to as long as millions of years. Scientists have identified many episodes of climate change during Earth's geological history; more recently since the industrial revolution the climate has increasingly been affected by human activities driving global warming,[1] and the terms are commonly used interchangeably in that context.[2]

The climate system receives nearly all of its energy from the sun. The climate system also gives off energy to outer space. The balance of incoming and outgoing energy, and the passage of the energy through the climate system, determines Earth's energy budget. When the incoming energy is greater than the outgoing energy, earth's energy budget is positive and the climate system is warming. If more energy goes out, the energy budget is negative and earth experiences cooling.

The energy moving through Earth's climate system finds expression in weather, varying on geographic scales and time. Long-term averages of weather in a region constitute the region's climate. Climate change is a long-term, sustained trend of change in climate. Such changes can be the result of "internal variability", when natural processes inherent to the various parts of the climate system alter the distribution of energy. Examples include variability in ocean basins such as the Pacific decadal oscillation and Atlantic multidecadal oscillation. Climate change can also result from external forcing, when events outside of the climate system's components nonetheless produce changes within the system. Examples include changes in solar output and volcanism.

Climate change has various consequences for sea level changes, plant life, mass extinctions and also affects human societies.

Terminology

The most general definition of climate change is a change in the statistical properties (principally its mean and spread)[3] of meteorological variables when considered over long periods of time, regardless of cause.[4] Accordingly, fluctuations over periods shorter than a few decades, such as El Niño, do not represent climate change.

The term "climate change" is often used to refer specifically to anthropogenic climate change (also known as global warming). Anthropogenic climate change is caused by human activity, as opposed to changes in climate that may have resulted as part of Earth's natural processes.[5] In this sense, especially in the context of environmental policy, the term climate change has become synonymous with anthropogenic global warming. Within scientific journals, global warming refers to surface temperature increases while climate change includes global warming and everything else that increasing greenhouse gas levels affect.[6]

A related term, "climatic change", was proposed by the World Meteorological Organization (WMO) in 1966 to encompass all forms of climatic variability on time-scales longer than 10 years, but regardless of cause. During the 1970s, the term climate change replaced climatic change to focus on anthropogenic causes, as it became clear that human activities had a potential to drastically alter the climate.[7] Climate change was incorporated in the title of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) and the UN Framework Convention on Climate Change (UNFCCC). Climate change is now used as both a technical description of the process, as well as a noun used to describe the problem.[7]

Causes

On the broadest scale, the rate at which energy is received from the Sun and the rate at which it is lost to space determine the equilibrium temperature and climate of Earth. This energy is distributed around the globe by winds, ocean currents,[8][9] and other mechanisms to affect the climates of different regions.[10]

Factors that can shape climate are called climate forcings or "forcing mechanisms".[11] These include processes such as variations in solar radiation, variations in the Earth's orbit, variations in the albedo or reflectivity of the continents, atmosphere, and oceans, mountain-building and continental drift and changes in greenhouse gas concentrations. There are a variety of climate change feedbacks that can either amplify or diminish the initial forcing. Some parts of the climate system, such as the oceans and ice caps, respond more slowly in reaction to climate forcings, while others respond more quickly. There are also key threshold factors which when exceeded can produce rapid change.

Climate change can either occur due to external forcing or due to internal processes. Internal unforced processes often involve changes in the distribution of energy in the ocean and atmosphere, for instance changes in the thermohaline circulation. External forcing mechanisms can be either anthropogenic (e.g. increased emissions of greenhouse gases and dust) or natural (e.g., changes in solar output, the earth's orbit, volcano eruptions).[12]

The response of the climate system to a climate forcing might be fast (e.g., a sudden cooling due to airborne volcanic ash reflecting sunlight), slow (e.g. thermal expansion of warming ocean water), or a combination (e.g., sudden loss of albedo in the Arctic Ocean as sea ice melts, followed by more gradual thermal expansion of the water). Therefore, the climate system can respond abruptly, but the full response to forcing mechanisms might not be fully developed for centuries or even longer.

Internal variability

Scientists generally define the five components of earth's climate system to include atmosphere, hydrosphere, cryosphere, lithosphere (restricted to the surface soils, rocks, and sediments), and biosphere.[13] Natural changes in the climate system result in internal "climate variability".[14] Examples include the type and distribution of species, and changes in ocean-atmosphere circulations.

Climate change due to internal variability sometimes occurs in cycles or oscillations, for instance every 100 or 2000 years. For other types of natural climatic change, we cannot predict when it happens; the change is called random or stochastic.[15] From a climate perspective, the weather can be considered as being random.[16] If there are little clouds in a particular year, there is an energy imbalance and extra heat can be absorbed by the oceans. Due to climate inertia, this signal can be 'stored' in the ocean and be expressed as variability on longer time scales than the original weather disturbances.[17] If the weather disturbances are completely random, occurring as white noise, the inertia of glaciers or oceans can transform this into climate changes where longer-duration oscillations are also larger oscillations, a phenomenon called red noise.[18] Many climate changes have a random aspect and a cyclical aspect. This behavior is dubbed stochastic resonance.[18]

Ocean-atmosphere variability

The ocean and atmosphere can work together to spontaneously generate internal climate variability that can persist for years to decades at a time.[19][20] Examples of this type of variability include the El Niño–Southern Oscillation, the Pacific decadal oscillation, and the Atlantic Multidecadal Oscillation. These variations can affect global average surface temperature by redistributing heat between the deep ocean and the atmosphere[21][22] and/or by altering the cloud/water vapor/sea ice distribution which can affect the total energy budget of the earth.[23][24]

Ocean circulation

A schematic of modern thermohaline circulation. Tens of millions of years ago, continental-plate movement formed a land-free gap around Antarctica, allowing the formation of the ACC, which keeps warm waters away from Antarctica.

The oceanic aspects of climate variability can generate variability on centennial timescales due to the ocean having hundreds of times more mass than in the atmosphere, and thus very high thermal inertia. For example, alterations to ocean processes such as thermohaline circulation play a key role in redistributing heat in the world's oceans.

Ocean currents transport a lot of energy from the warm tropical regions to the colder polar regions. Changes occurring around the last ice age (in technical terms, the last glacial) show that the circulation is the North Atlantic can change suddenly and substantially, leading to global climate changes, even though the total amount of energy coming into the climate system didn't change much. These large changes may have come from so called Heinrich events where internal instability of ice sheets caused huge ice bergs to be released into the ocean. When the ice sheet melts, the resulting water is very low in salt and cold, driving changes in circulation.[25] Another example of climate changes partially driven by internal variability are the regional changes driven by the Atlantic multidecadal oscillation.[26]

Life

Life affects climate through its role in the carbon and water cycles and through such mechanisms as albedo, evapotranspiration, cloud formation, and weathering.[27][28][29] Examples of how life may have affected past climate include:

External climate forcing

Greenhouse gases

Increase in atmospheric CO
2
levels

Whereas greenhouse gases released by the biosphere is often seen as a feedback or internal climate process, greenhouse gases emitted from volcanoes are typically classified as external by climatologists.[40] Greenhouse gases, such as CO
2
, methane and nitrous oxide, heat the climate system by trapping infrared light.

The scientific consensus on climate change is "that climate is changing and that these changes are in large part caused by human activities",[41] and it "is largely irreversible".[42] There has been multiple indications of how human activities affect global warming and continue to do so.[43]

... there is a strong, credible body of evidence, based on multiple lines of research, documenting that climate is changing and that these changes are in large part caused by human activities. While much remains to be learned, the core phenomenon, scientific questions, and hypotheses have been examined thoroughly and have stood firm in the face of serious scientific debate and careful evaluation of alternative explanations.

— United States National Research Council, Advancing the Science of Climate Change

Human's main impact is by emitting CO2 from fossil fuel combustion, followed by aerosols (particulate matter in the atmosphere), and the CO2 released by cement manufacture.[44] Other factors, including land use, ozone depletion, animal husbandry (ruminant animals such as cattle produce methane[45]), and deforestation, are also play a role.[46]

Volcanoes are also part of the extended carbon cycle. Over very long (geological) time periods, they release carbon dioxide from the Earth's crust and mantle, counteracting the uptake by sedimentary rocks and other geological carbon dioxide sinks. The US Geological Survey estimates are that volcanic emissions are at a much lower level than the effects of current human activities, which generate 100–300 times the amount of carbon dioxide emitted by volcanoes.[47] The annual amount put out by human activities may be greater than the amount released by supereruptions, the most recent of which was the Toba eruption in Indonesia 74,000 years ago.[48]

Orbital variations

Milankovitch cycles from 800,000 years ago in the past to 800,000 years in the future.
Variations in CO2, temperature and dust from the Vostok ice core over the last 450,000 years

Slight variations in Earth's motion lead to changes in the seasonal distribution of sunlight reaching the Earth's surface and how it is distributed across the globe. There is very little change to the area-averaged annually averaged sunshine; but there can be strong changes in the geographical and seasonal distribution. The three types of kinematic change are variations in Earth's eccentricity, changes in the tilt angle of Earth's axis of rotation, and precession of Earth's axis. Combined together, these produce Milankovitch cycles which affect climate and are notable for their correlation to glacial and interglacial periods,[49] their correlation with the advance and retreat of the Sahara,[49] and for their appearance in the stratigraphic record.[50][51]

During the glacial cycles, there was a high correlation between CO
2
concentrations and temperatures. Early studies indicated that CO
2
concentrations lagged temperatures, but it has become clear that this isn't always the case.[52] When seawater temperatures increase, the solubility of CO
2
decreases so that it is released from the ocean. The exchange of CO
2
between the air and the ocean can also be impacted by further aspects of climatic change.[53] These and other self-reinforcing processes allow small changes in Earth's motion to have a possibly large effect on climate.

Solar output

Variations in solar activity during the last several centuries based on observations of sunspots and beryllium isotopes. The period of extraordinarily few sunspots in the late 17th century was the Maunder minimum.

The Sun is the predominant source of energy input to the Earth's climate system. Other sources include geothermal energy from the Earth's core, tidal energy from the Moon and heat from the decay of radioactive compounds. Both long term variations in solar intensity are known to affect global climate.[54] Solar output varies on shorter time scales, including the 11-year solar cycle[55] and longer-term modulations.[56] Correlation between sunspots and climate and tenuous at best.[54]

Three to four billion years ago, the Sun emitted only 75% as much power as it does today.[57] If the atmospheric composition had been the same as today, liquid water should not have existed on the Earth's surface. However, there is evidence for the presence of water on the early Earth, in the Hadean[58][59] and Archean[60][58] eons, leading to what is known as the faint young Sun paradox.[61] Hypothesized solutions to this paradox include a vastly different atmosphere, with much higher concentrations of greenhouse gases than currently exist.[62] Over the following approximately 4 billion years, the energy output of the Sun increased. Over the next five billion years, the Sun's ultimate death as it becomes a red giant and then a white dwarf will have large effects on climate, with the red giant phase possibly ending any life on Earth that survives until that time.[63]

Volcanism

In atmospheric temperature from 1979 to 2010, determined by MSU NASA satellites, effects appear from aerosols released by major volcanic eruptions (El Chichón and Pinatubo). El Niño is a separate event, from ocean variability.

The eruptions considered to be large enough to affect the Earth's climate on a scale of more than 1 year are the ones that inject over 100,000 tons of SO2 into the stratosphere.[64] This is due to the optical properties of SO2 and sulfate aerosols, which strongly absorb or scatter solar radiation, creating a global layer of sulfuric acid haze.[65] On average, such eruptions occur several times per century, and cause cooling (by partially blocking the transmission of solar radiation to the Earth's surface) for a period of several years. Although volcanoes are technically part of the lithosphere, which itself is part of the climate system, the IPCC explicitly defines volcanism as an external forcing agent.[66]

Notable eruptions in the historical records are the eruption of Mount Pinatubo in 1991 which lowered global temperatures by about 0.5 °C (0.9 °F) for up to three years,[67][68] and the Mount Tambora eruption in 1815 causing the Year Without a Summer.[69]

At a larger scale – a few times every 50 million to 100 million years – the eruption of large igneous provinces brings large quantities of igneous rock from the mantle and lithosphere to the Earth's surface. Carbon dioxide in the rock is then released into the atmosphere.[70] [71] Small eruptions, with injections of less than 0.1 Mt of sulfur dioxide into the stratosphere, affect the atmosphere only subtly, as temperature changes are comparable with natural variability. However, because smaller eruptions occur at a much higher frequency, they too significantly affect Earth's atmosphere.[64][72]

Plate tectonics

Over the course of millions of years, the motion of tectonic plates reconfigures global land and ocean areas and generates topography. This can affect both global and local patterns of climate and atmosphere-ocean circulation.[73]

The position of the continents determines the geometry of the oceans and therefore influences patterns of ocean circulation. The locations of the seas are important in controlling the transfer of heat and moisture across the globe, and therefore, in determining global climate. A recent example of tectonic control on ocean circulation is the formation of the Isthmus of Panama about 5 million years ago, which shut off direct mixing between the Atlantic and Pacific Oceans. This strongly affected the ocean dynamics of what is now the Gulf Stream and may have led to Northern Hemisphere ice cover.[74][75] During the Carboniferous period, about 300 to 360 million years ago, plate tectonics may have triggered large-scale storage of carbon and increased glaciation.[76] Geologic evidence points to a "megamonsoonal" circulation pattern during the time of the supercontinent Pangaea, and climate modeling suggests that the existence of the supercontinent was conducive to the establishment of monsoons.[77]

The size of continents is also important. Because of the stabilizing effect of the oceans on temperature, yearly temperature variations are generally lower in coastal areas than they are inland. A larger supercontinent will therefore have more area in which climate is strongly seasonal than will several smaller continents or islands.

Other mechanisms

It has been postulated that ionized particles known as cosmic rays could impact cloud cover and thereby the climate. As the sun shields the earth from these particles, changes in solar activity were hypothesized to influence climate indirectly as well. To test the hypothesis, CERN designed the CLOUD experiment, which showed the effect of cosmic rays is too weak to influence climate noticeably.[78][79]

Evidence exists that the Chicxulub asteroid impact some 66 million years ago had severely affected the Earth's climate. Large quantities of sulfate aerosols were kicked up into the atmosphere, decreasing global temperatures by up to 26 °C and producing sub-freezing temperatures for a period of 3–16 years. The recovery time for this event took more than 30 years.[80] The large-scale use of nuclear weapons has also been investigated for its impact on the climate. The hypothesis is that soot released by large-scale fires blocks a significant fraction of sunlight for as much as a year, leading to a sharp drop in temperatures for a few years. This possible event is described as nuclear winter.[81]

Human's use of land impact how much sunlight the surface reflects and the concentration of dust. Cloud formation is not only influenced by how much water is in the air and the temperature, but also by the amount of aerosols in the air such as dust.[82] Globally, more dust is available if there are many regions with dry soils, little vegetation and strong winds.[83]

Evidence and measurement of climate changes

Evidence of past climate change and present climate change comes from a variety of sources. Paleoclimatology is the study of changes in climate taken on the scale of the entire history of Earth. It uses a variety of proxy methods from the Earth and life sciences to obtain data previously preserved within things such as rocks, sediments, ice sheets, tree rings, corals, shells, and microfossils. It then uses the records to determine the past states of the Earth's various climate regions and its atmospheric system. Direct measurements give a more complete overview of climate change.

Direct measurements

Climate changes that occurred after the widespread deployment of measuring devices, can be observed directly. Reasonably complete global records of surface temperature are available beginning from the mid-late 19th century. Further observations are done by satellite and derived indirectly from historical documents. Satellite cloud and precipitation data has been available since the 1970s.[84] Historical climatology is the study of historical changes in climate and their effect on human history and development. The primary sources include written records such as sagas, chronicles, maps and local history literature as well as pictorial representations such as paintings, drawings and even rock art.

Climate change in the recent past may be detected by corresponding changes in settlement and agricultural patterns.[85] Archaeological evidence, oral history and historical documents can offer insights into past changes in the climate. Climate change effects have been linked to the rise[86] and also the collapse of various civilizations.[85]

Proxy measurements

Various archives of past climate are present in rocks, trees and fossils. From these archive, indirect measures of climate, so-called proxies, can be derived. Quantification of climatological variation of precipitation in prior centuries and epochs is less complete but approximated using proxies such as marine sediments, ice cores, cave stalagmites, and tree rings.[87] Stress, too little precipitation or unsuitable temperatures, can alter the growth rate of trees, which allows scientists to infer climate trends by analyzing the growth rate of tree rings. This branch of science studying this called dendroclimatology.[88] Glaciers leave behind moraines that contain a wealth of material—including organic matter, quartz, and potassium that may be dated—recording the periods in which a glacier advanced and retreated.

Analysis of ice in a core drilled from an ice sheet such as the Antarctic ice sheet, can be used to show a link between temperature and global sea level variations. The air trapped in bubbles in the ice can also reveal the CO2 variations of the atmosphere from the distant past, well before modern environmental influences. The study of these ice cores has been a significant indicator of the changes in CO2 over many millennia, and continues to provide valuable information about the differences between ancient and modern atmospheric conditions. The 18O/16O ratio in calcite and ice core samples used to deduce ocean temperature in the distant past is an example of a temperature proxy method, as are other climate metrics noted in subsequent categories.

The remnants of plants, and specifically pollen, are also used to study climatic change. Plant distributions varies under different climate conditions. Different groups of plants have pollen with distinctive shapes and surface textures, and since the outer surface of pollen is composed of a very resilient material, they resist decay. Changes in the type of pollen found in different layers of sediment indicate changes in plant communities. These changes are often a sign of a changing climate.[89][90] As an example, pollen studies have been used to track changing vegetation patterns throughout the Quaternary glaciations[91] and especially since the last glacial maximum.[92] Remains of beetles are common in freshwater and land sediments. Different species of beetles tend to be found under different climatic conditions. Given the extensive lineage of beetles whose genetic makeup has not altered significantly over the millennia, knowledge of the present climatic range of the different species, and the age of the sediments in which remains are found, past climatic conditions may be inferred.[93]

Consequences of climate change

All elements of the climate system portray changes as a consequence of climate change.

Changes in the cryosphere

Glaciers and ice sheets

Glaciers are considered among the most sensitive indicators of climate change.[94] Their size is determined by a mass balance between snow input and melt output. As temperatures increase, glaciers retreat unless snow precipitation increases to make up for the additional melt. Glaciers grow and shrink due both to natural variability and external forcings. Variability in temperature, precipitation and hydrology can strongly determine the evolution of a glacier in a particular season.

The most significant climate processes since the middle to late Pliocene (approximately 3 million years ago) are the glacial and interglacial cycles. The present interglacial period (the Holocene) has lasted about 11,700 years.[95] Shaped by orbital variations, responses such as the rise and fall of continental ice sheets and significant sea-level changes helped create the climate. Other changes, including Heinrich events, Dansgaard–Oeschger events and the Younger Dryas, however, illustrate how glacial variations may also influence climate without the orbital forcing.

Sea level change

During the Last Glacial Maximum, some 25,000 years ago, sea levels were roughly 130 m lower than today. The deglaciation afterwards was characterized by rapid sea level change.[96] The deglaciations at the end of The deglaciation that took place In the early Pliocene, global temperatures were 1–2˚C warmer than the present temperature, yet sea level was 15–25 meters higher than today.[97]

Sea ice

Sea ice plays an important role in Earth's climate as it affects the total amount of sunlight that is reflected away from the Earth.[98] In the past, the Earth's oceans have been almost entirely covered by sea ice on a number of occasions, when the Earth was in a so-called Snowball Earth state,[99] and completely ice-free in periods of warm climate.[100] When there is a lot of sea ice present globally, especially in the tropics and subtropics, the climate is more sensitive to forcings as the ice–albedo feedback is very strong.[101]

Flora and fauna

Top: Arid ice age climate
Middle: Atlantic Period, warm and wet
Bottom: Potential vegetation in climate now if not for human effects like agriculture.[102]

Vegetation

A change in the type, distribution and coverage of vegetation may occur given a change in the climate. Some changes in climate may result in increased precipitation and warmth, resulting in improved plant growth and the subsequent sequestration of airborne CO2. The effects are expected to affect the rate of many natural cycles like plant litter decomposition rates.[103] A gradual increase in warmth in a region will lead to earlier flowering and fruiting times, driving a change in the timing of life cycles of dependent organisms. Conversely, cold will cause plant bio-cycles to lag.[104]

Larger, faster or more radical changes, however, may result in vegetation stress, rapid plant loss and desertification in certain circumstances.[105][106] An example of this occurred during the Carboniferous Rainforest Collapse (CRC), an extinction event 300 million years ago. At this time vast rainforests covered the equatorial region of Europe and America. Climate change devastated these tropical rainforests, abruptly fragmenting the habitat into isolated 'islands' and causing the extinction of many plant and animal species.[105]

Fauna

One of the most important ways animals can deal with climatic change is migration to warmer or colder regions.[107] On a longer timescale, evolution makes ecosystems including animals better adapted to a new climate.[108] Rapid or large climate change can cause mass extinctions when creatures are stretched too far to be able to adapt.[109]

Past and modern climate change

Examples of past change

Climatological temperatures substantially affect cloud cover and precipitation. At lower temperatures, air can hold less water vapour, which can lead to decreased precipitation.[110] For instance, during the Last Glacial Maximum of 18,000 years ago, thermal-driven evaporation from the oceans onto continental landmasses was low, causing large areas of extreme desert, including polar deserts (cold but with low rates of cloud cover and precipitation).[111] In contrast, the world's climate was cloudier and wetter than today near the start of the warm Atlantic Period of 8000 years ago.[111] Notable climate events known to paleoclimatology are provided in this list of periods and events in climate history.

Pleistocene

Paleo-Eocene Thermal maximum

The Paleocene–Eocene Thermal Maximum (PETM) was a time period with more than 5–8 °C global average temperature rise across the event.[112] This climate event occurred at the time boundary of the Paleocene and Eocene geological epochs.[113] During the event large amounts of methane was released, a potent greenhouse gas.[114] The PETM represents a "case study" for modern climate change as in the greenhouse gases were released in a geologically relatively short amount of time.[115] During the PETM, a mass extinction of organisms in the deep ocean took place.[116]

Modern climate change and global warming

As a consequence of humans emitting greenhouse gases, global surface temperatures have started rising. Global warming is an aspect of modern climate change, a term that also includes the observed changes in precipitation, storm tracks and cloudiness. As a consequence, glaciers worldwide have been found to be shrinking significantly[117][118] Land ice sheets in both Antarctica and Greenland have been losing mass since 2002 and have seen an acceleration of ice mass loss since 2009.[119] Global sea levels have been rising as a consequence of thermal expansion and ice melt. The decline in Arctic sea ice, both in extent and thickness, over the last several decades is further evidence for rapid climate change.[120]

Notes

  1. ^ America's Climate Choices: Panel on Advancing the Science of Climate Change; National Research Council (2010). Advancing the Science of Climate Change. Washington, D.C.: The National Academies Press. ISBN 978-0-309-14588-6. Archived from the original on 29 May 2014. (p1) ... there is a strong, credible body of evidence, based on multiple lines of research, documenting that climate is changing and that these changes are in large part caused by human activities. While much remains to be learned, the core phenomenon, scientific questions, and hypotheses have been examined thoroughly and have stood firm in the face of serious scientific debate and careful evaluation of alternative explanations. (pp. 21–22) Some scientific conclusions or theories have been so thoroughly examined and tested, and supported by so many independent observations and results, that their likelihood of subsequently being found to be wrong is vanishingly small. Such conclusions and theories are then regarded as settled facts. This is the case for the conclusions that the Earth system is warming and that much of this warming is very likely due to human activities.
  2. ^ Shaftel 2016: "'Climate change' and 'global warming' are often used interchangeably but have distinct meanings. .... Global warming refers to the upward temperature trend across the entire Earth since the early 20th century .... Climate change refers to a broad range of global phenomena ...[which] include the increased temperature trends described by global warming."
  3. ^ Solomon, S.; Qin, D.; Manning, M.; Chen, Z.; Marquis, M.; Averyt, K.B.; Tignor, M.; Miller, H.L., eds. (2007). "Understanding and Attributing Climate Change". Contribution of Working Group I to the Fourth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change. Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC).
  4. ^ "Glossary – Climate Change". Education Center – Arctic Climatology and Meteorology. NSIDC National Snow and Ice Data Center.; Glossary, in IPCC TAR WG1 2001.
  5. ^ "The United Nations Framework Convention on Climate Change". 21 March 1994. Climate change means a change of climate which is attributed directly or indirectly to human activity that alters the composition of the global atmosphere and which is in addition to natural climate variability observed over comparable time periods.
  6. ^ "What's in a Name? Global Warming vs. Climate Change". NASA. Retrieved 23 July 2011.
  7. ^ a b Hulme, Mike (2016). "Concept of Climate Change, in: The International Encyclopedia of Geography". The International Encyclopedia of Geography. Wiley-Blackwell/Association of American Geographers (AAG). Retrieved 16 May 2016.
  8. ^ Hsiung, Jane (November 1985). "Estimates of Global Oceanic Meridional Heat Transport". Journal of Physical Oceanography. 15 (11): 1405–13. doi:10.1175/1520-0485(1985)015<1405:EOGOMH>2.0.CO;2.
  9. ^ Vallis, Geoffrey K.; Farneti, Riccardo (October 2009). "Meridional energy transport in the coupled atmosphere–ocean system: scaling and numerical experiments". Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society. 135 (644): 1643–60. doi:10.1002/qj.498.
  10. ^ Trenberth, Kevin E.; et al. (2009). "Earth's Global Energy Budget". Bulletin of the American Meteorological Society. 90 (3): 311–23. Bibcode:2009BAMS...90..311T. doi:10.1175/2008BAMS2634.1.
  11. ^ Smith, Ralph C. (2013). Uncertainty Quantification: Theory, Implementation, and Applications. Computational Science and Engineering. 12. SIAM. p. 23. ISBN 978-1611973228.
  12. ^ Cronin 2010, pp. 17–18
  13. ^ "Glossary". NASA Earth Observatory. 2011. Retrieved 8 July 2011. Climate System: The five physical components (atmosphere, hydrosphere, cryosphere, lithosphere, and biosphere) that are responsible for the climate and its variations.
  14. ^ IPCC (2007). "What are Climate Change and Climate Variability?". IPCC.
  15. ^ Ruddiman 2008, pp. 261–62.
  16. ^ Hasselmann, K. (1976). "Stochastic climate models Part I. Theory". Tellus. 28 (6): 473–85. doi:10.1111/j.2153-3490.1976.tb00696.x. ISSN 2153-3490.
  17. ^ Liu, Zhengyu (14 October 2011). "Dynamics of Interdecadal Climate Variability: A Historical Perspective". Journal of Climate. 25 (6): 1963–95. doi:10.1175/2011JCLI3980.1. ISSN 0894-8755.
  18. ^ a b Ruddiman 2008, p. 262.
  19. ^ Brown, Patrick T.; Li, Wenhong; Cordero, Eugene C.; Mauget, Steven A. (21 April 2015). "Comparing the model-simulated global warming signal to observations using empirical estimates of unforced noise". Scientific Reports. 5: 9957. Bibcode:2015NatSR...5E9957B. doi:10.1038/srep09957. ISSN 2045-2322. PMC 4404682. PMID 25898351.
  20. ^ Hasselmann, K. (1 December 1976). "Stochastic climate models Part I. Theory". Tellus. 28 (6): 473–85. Bibcode:1976TellA..28..473H. doi:10.1111/j.2153-3490.1976.tb00696.x. ISSN 2153-3490.
  21. ^ Meehl, Gerald A.; Hu, Aixue; Arblaster, Julie M.; Fasullo, John; Trenberth, Kevin E. (8 April 2013). "Externally Forced and Internally Generated Decadal Climate Variability Associated with the Interdecadal Pacific Oscillation". Journal of Climate. 26 (18): 7298–310. Bibcode:2013JCli...26.7298M. doi:10.1175/JCLI-D-12-00548.1. ISSN 0894-8755.
  22. ^ England, Matthew H.; McGregor, Shayne; Spence, Paul; Meehl, Gerald A.; Timmermann, Axel; Cai, Wenju; Gupta, Alex Sen; McPhaden, Michael J.; Purich, Ariaan (1 March 2014). "Recent intensification of wind-driven circulation in the Pacific and the ongoing warming hiatus". Nature Climate Change. 4 (3): 222–27. Bibcode:2014NatCC...4..222E. doi:10.1038/nclimate2106. ISSN 1758-678X.
  23. ^ Brown, Patrick T.; Li, Wenhong; Li, Laifang; Ming, Yi (28 July 2014). "Top-of-atmosphere radiative contribution to unforced decadal global temperature variability in climate models". Geophysical Research Letters. 41 (14): 2014GL060625. Bibcode:2014GeoRL..41.5175B. doi:10.1002/2014GL060625. hdl:10161/9167. ISSN 1944-8007.
  24. ^ Palmer, M. D.; McNeall, D. J. (1 January 2014). "Internal variability of Earth's energy budget simulated by CMIP5 climate models". Environmental Research Letters. 9 (3): 034016. Bibcode:2014ERL.....9c4016P. doi:10.1088/1748-9326/9/3/034016. ISSN 1748-9326.
  25. ^ Burroughs 2001, pp. 207–08.
  26. ^ Watanabe, Masahiro; Tatebe, Hiroaki (2019). "Reconciling roles of sulphate aerosol forcing and internal variability in Atlantic multidecadal climate changes". Climate Dynamics. 53 (7): 4651–65. doi:10.1007/s00382-019-04811-3. ISSN 1432-0894.
  27. ^ Spracklen, D. V.; Bonn, B.; Carslaw, K. S. (2008). "Boreal forests, aerosols and the impacts on clouds and climate". Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences. 366 (1885): 4613–26. Bibcode:2008RSPTA.366.4613S. doi:10.1098/rsta.2008.0201. PMID 18826917.
  28. ^ Christner, B. C.; Morris, C. E.; Foreman, C. M.; Cai, R.; Sands, D. C. (2008). "Ubiquity of Biological Ice Nucleators in Snowfall" (PDF). Science. 319 (5867): 1214. Bibcode:2008Sci...319.1214C. doi:10.1126/science.1149757. PMID 18309078.
  29. ^ Schwartzman, David W.; Volk, Tyler (1989). "Biotic enhancement of weathering and the habitability of Earth". Nature. 340 (6233): 457–60. Bibcode:1989Natur.340..457S. doi:10.1038/340457a0.
  30. ^ Kopp, R.E.; Kirschvink, J.L.; Hilburn, I.A.; Nash, C.Z. (2005). "The Paleoproterozoic snowball Earth: A climate disaster triggered by the evolution of oxygenic photosynthesis". Proceedings of the National Academy of Sciences. 102 (32): 11131–36. Bibcode:2005PNAS..10211131K. doi:10.1073/pnas.0504878102. PMC 1183582. PMID 16061801.
  31. ^ Kasting, J.F.; Siefert, JL (2002). "Life and the Evolution of Earth's Atmosphere". Science. 296 (5570): 1066–68. Bibcode:2002Sci...296.1066K. doi:10.1126/science.1071184. PMID 12004117.
  32. ^ Mora, C.I.; Driese, S.G.; Colarusso, L. A. (1996). "Middle to Late Paleozoic Atmospheric CO2 Levels from Soil Carbonate and Organic Matter". Science. 271 (5252): 1105–07. Bibcode:1996Sci...271.1105M. doi:10.1126/science.271.5252.1105.
  33. ^ Berner, R.A. (1999). "Atmospheric oxygen over Phanerozoic time". Proceedings of the National Academy of Sciences. 96 (20): 10955–57. Bibcode:1999PNAS...9610955B. doi:10.1073/pnas.96.20.10955. PMC 34224. PMID 10500106.
  34. ^ Bains, Santo; Norris, Richard D.; Corfield, Richard M.; Faul, Kristina L. (2000). "Termination of global warmth at the Palaeocene/Eocene boundary through productivity feedback". Nature. 407 (6801): 171–74. Bibcode:2000Natur.407..171B. doi:10.1038/35025035. PMID 11001051.
  35. ^ Zachos, J.C.; Dickens, G.R. (2000). "An assessment of the biogeochemical feedback response to the climatic and chemical perturbations of the LPTM". GFF. 122: 188–89. doi:10.1080/11035890001221188.
  36. ^ Speelman, E.N.; Van Kempen, M.M.L.; Barke, J.; Brinkhuis, H.; Reichart, G.J.; Smolders, A.J.P.; Roelofs, J.G.M.; Sangiorgi, F.; De Leeuw, J.W.; Lotter, A.F.; Sinninghe Damsté, J.S. (2009). "The Eocene Arctic Azolla bloom: Environmental conditions, productivity and carbon drawdown". Geobiology. 7 (2): 155–70. doi:10.1111/j.1472-4669.2009.00195.x. PMID 19323694.
  37. ^ Brinkhuis, Henk; Schouten, Stefan; Collinson, Margaret E.; Sluijs, Appy; Sinninghe Damsté, Jaap S. Sinninghe; Dickens, Gerald R.; Huber, Matthew; Cronin, Thomas M.; Onodera, Jonaotaro; Takahashi, Kozo; Bujak, Jonathan P.; Stein, Ruediger; Van Der Burgh, Johan; Eldrett, James S.; Harding, Ian C.; Lotter, André F.; Sangiorgi, Francesca; Van Konijnenburg-Van Cittert, Han van Konijnenburg-van; De Leeuw, Jan W.; Matthiessen, Jens; Backman, Jan; Moran, Kathryn; Expedition 302, Scientists (2006). "Episodic fresh surface waters in the Eocene Arctic Ocean". Nature. 441 (7093): 606–09. Bibcode:2006Natur.441..606B. doi:10.1038/nature04692. hdl:11250/174278. PMID 16752440.
  38. ^ Retallack, Gregory J. (2001). "Cenozoic Expansion of Grasslands and Climatic Cooling". The Journal of Geology. 109 (4): 407–26. Bibcode:2001JG....109..407R. doi:10.1086/320791.
  39. ^ Dutton, Jan F.; Barron, Eric J. (1997). "Miocene to present vegetation changes: A possible piece of the Cenozoic cooling puzzle". Geology. 25 (1): 39. Bibcode:1997Geo....25...39D. doi:10.1130/0091-7613(1997)025<0039:MTPVCA>2.3.CO;2.
  40. ^ Cronin 2010, p. 17
  41. ^ America's Climate Choices: Panel on Advancing the Science of Climate Change; National Research Council (2010). Advancing the Science of Climate Change. Washington, D.C.: The National Academies Press. ISBN 978-0-309-14588-6. Archived from the original on 29 May 2014.
  42. ^ Susan Solomon; Gian-Kasper Plattner; Reto Knutti; Pierre Friedlingstein (2009). "Irreversible climate change due to carbon dioxide emissions". Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 106 (6): 1704–09. Bibcode:2009PNAS..106.1704S. doi:10.1073/pnas.0812721106. PMC 2632717. PMID 19179281.
  43. ^ Nickerson, Raymond S. (October 2014). "Is Global Warming a Challenge to Human Factors/Ergonomics?". Ergonomics in Design: The Quarterly of Human Factors Applications. 22 (4): 4–7. doi:10.1177/1064804614547127. ISSN 1064-8046.
  44. ^ "3. Are human activities causing climate change?". www.science.org.au. Australian Academy of Science. Retrieved 12 August 2017.
  45. ^ Steinfeld, H.; P. Gerber; T. Wassenaar; V. Castel; M. Rosales; C. de Haan (2006). Livestock's long shadow.
  46. ^ The Editorial Board (28 November 2015). "What the Paris Climate Meeting Must Do". The New York Times. Retrieved 28 November 2015.
  47. ^ "Volcanic Gases and Their Effects". U.S. Department of the Interior. 10 January 2006. Retrieved 21 January 2008.
  48. ^ "Human Activities Emit Way More Carbon Dioxide Than Do Volcanoes". American Geophysical Union. 14 June 2011. Retrieved 20 June 2011.
  49. ^ a b "Milankovitch Cycles and Glaciation". University of Montana. Archived from the original on 16 July 2011. Retrieved 2 April 2009.
  50. ^ Gale, Andrew S. (1989). "A Milankovitch scale for Cenomanian time". Terra Nova. 1 (5): 420–25. Bibcode:1989TeNov...1..420G. doi:10.1111/j.1365-3121.1989.tb00403.x.
  51. ^ "Same forces as today caused climate changes 1.4 billion years ago". sdu.dk. University of Denmark. Archived from the original on 12 March 2015.
  52. ^ van Nes, Egbert H.; Scheffer, Marten; Brovkin, Victor; Lenton, Timothy M.; Ye, Hao; Deyle, Ethan; Sugihara, George (2015). "Causal feedbacks in climate change". Nature Climate Change. 5 (5): 445–48. doi:10.1038/nclimate2568. ISSN 1758-6798.
  53. ^ Box 6.2: What Caused the Low Atmospheric Carbon Dioxide Concentrations During Glacial Times? in IPCC AR4 WG1 2007 .
  54. ^ a b Rohli & Vega 2018, p. 296.
  55. ^ Willson, Richard C.; Hudson, Hugh S. (1991). "The Sun's luminosity over a complete solar cycle". Nature. 351 (6321): 42–44. Bibcode:1991Natur.351...42W. doi:10.1038/351042a0.
  56. ^ Turner, T. Edward; Swindles, Graeme T.; Charman, Dan J.; Langdon, Peter G.; Morris, Paul J.; Booth, Robert K.; Parry, Lauren E.; Nichols, Jonathan E. (5 April 2016). "Solar cycles or random processes? Evaluating solar variability in Holocene climate records". Scientific Reports. 6 (1): 1–15. doi:10.1038/srep23961. ISSN 2045-2322.
  57. ^ Ribas, Ignasi (February 2010). The Sun and stars as the primary energy input in planetary atmospheres. Proceedings of the IAU Symposium 264 'Solar and Stellar Variability – Impact on Earth and Planets'. 264. pp. 3–18. arXiv:0911.4872. Bibcode:2010IAUS..264....3R. doi:10.1017/S1743921309992298.
  58. ^ a b Marty, B. (2006). "Water in the Early Earth". Reviews in Mineralogy and Geochemistry. 62 (1): 421–50. Bibcode:2006RvMG...62..421M. doi:10.2138/rmg.2006.62.18.
  59. ^ Watson, E.B.; Harrison, TM (2005). "Zircon Thermometer Reveals Minimum Melting Conditions on Earliest Earth". Science. 308 (5723): 841–44. Bibcode:2005Sci...308..841W. doi:10.1126/science.1110873. PMID 15879213.
  60. ^ Hagemann, Steffen G.; Gebre-Mariam, Musie; Groves, David I. (1994). "Surface-water influx in shallow-level Archean lode-gold deposits in Western, Australia". Geology. 22 (12): 1067. Bibcode:1994Geo....22.1067H. doi:10.1130/0091-7613(1994)022<1067:SWIISL>2.3.CO;2.
  61. ^ Sagan, C.; G. Mullen (1972). Earth and Mars: Evolution of Atmospheres and Surface Temperatures.
  62. ^ Sagan, C.; Chyba, C (1997). "The Early Faint Sun Paradox: Organic Shielding of Ultraviolet-Labile Greenhouse Gases". Science. 276 (5316): 1217–21. Bibcode:1997Sci...276.1217S. doi:10.1126/science.276.5316.1217. PMID 11536805.
  63. ^ Schröder, K.-P.; Connon Smith, Robert (2008), "Distant future of the Sun and Earth revisited", Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, 386 (1): 155–63, arXiv:0801.4031, Bibcode:2008MNRAS.386..155S, doi:10.1111/j.1365-2966.2008.13022.x
  64. ^ a b Miles, M.G.; Grainger, R.G.; Highwood, E.J. (2004). "The significance of volcanic eruption strength and frequency for climate". Quarterly Journal of the Royal Meteorological Society. 130 (602): 2361–76. doi:10.1256/qj.30.60 (inactive 20 August 2019).
  65. ^ "Volcanic Gases and Climate Change Overview". usgs.gov. USGS. Retrieved 31 July 2014.
  66. ^ Annexes, in IPCC AR4 SYR 2008, p. 58.
  67. ^ Diggles, Michael (28 February 2005). "The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines". U.S. Geological Survey Fact Sheet 113-97. United States Geological Survey. Retrieved 8 October 2009.
  68. ^ Diggles, Michael. "The Cataclysmic 1991 Eruption of Mount Pinatubo, Philippines". usgs.gov. Retrieved 31 July 2014.
  69. ^ Oppenheimer, Clive (2003). "Climatic, environmental and human consequences of the largest known historic eruption: Tambora volcano (Indonesia) 1815". Progress in Physical Geography. 27 (2): 230–59. doi:10.1191/0309133303pp379ra.
  70. ^ Black, Benjamin A.; Gibson, Sally A. (2019). "Deep Carbon and the Life Cycle of Large Igneous Provinces". Elements. 15. doi:10.2138/gselements.15.5.319.
  71. ^ Wignall, P (2001). "Large igneous provinces and mass extinctions". Earth-Science Reviews. 53 (1): 1–33. Bibcode:2001ESRv...53....1W. doi:10.1016/S0012-8252(00)00037-4.
  72. ^ Graf, H.-F.; Feichter, J.; Langmann, B. (1997). "Volcanic sulphur emissions: Estimates of source strength and its contribution to the global sulphate distribution". Journal of Geophysical Research: Atmospheres. 102 (D9): 10727–38. Bibcode:1997JGR...10210727G. doi:10.1029/96JD03265. hdl:21.11116/0000-0003-2CBB-A.
  73. ^ Forest, C.E.; Wolfe, J.A.; Molnar, P.; Emanuel, K.A. (1999). "Paleoaltimetry incorporating atmospheric physics and botanical estimates of paleoclimate". Geological Society of America Bulletin. 111 (4): 497–511. Bibcode:1999GSAB..111..497F. doi:10.1130/0016-7606(1999)111<0497:PIAPAB>2.3.CO;2.
  74. ^ "Panama: Isthmus that Changed the World". NASA Earth Observatory. Archived from the original on 2 August 2007. Retrieved 1 July 2008.
  75. ^ Haug, Gerald H.; Keigwin, Lloyd D. (22 March 2004). "How the Isthmus of Panama Put Ice in the Arctic". Oceanus. Woods Hole Oceanographic Institution. 42 (2). Retrieved 1 October 2013.
  76. ^ Bruckschen, Peter; Oesmanna, Susanne; Veizer, Ján (30 September 1999). "Isotope stratigraphy of the European Carboniferous: proxy signals for ocean chemistry, climate and tectonics". Chemical Geology. 161 (1–3): 127–63. Bibcode:1999ChGeo.161..127B. doi:10.1016/S0009-2541(99)00084-4.
  77. ^ Parrish, Judith T. (1993). "Climate of the Supercontinent Pangea". Chemical Geology. The University of Chicago Press. 101 (2): 215–33. Bibcode:1993JG....101..215P. doi:10.1086/648217. JSTOR 30081148.
  78. ^ Hausfather, Zeke (18 August 2017). "Explainer: Why the sun is not responsible for recent climate change". Carbon Brief. Retrieved 5 September 2019.
  79. ^ Pierce, J. R. (2017). "Cosmic rays, aerosols, clouds, and climate: Recent findings from the CLOUD experiment". Journal of Geophysical Research: Atmospheres. 122 (15): 8051–55. doi:10.1002/2017JD027475. ISSN 2169-8996.
  80. ^ Brugger, Julia; Feulner, Georg; Petri, Stefan (April 2017), "Severe environmental effects of Chicxulub impact imply key role in end-Cretaceous mass extinction", 19th EGU General Assembly, EGU2017, proceedings from the conference, 23–28 April 2017, 19, Vienna, Austria, p. 17167, Bibcode:2017EGUGA..1917167B.
  81. ^ Burroughs 2001, p. 232.
  82. ^ Hadlington, Simon 9 (May 2013). "Mineral dust plays key role in cloud formation and chemistry". Chemistry World. Retrieved 5 September 2019.
  83. ^ Mahowald, Natalie; Albani, Samuel; Kok, Jasper F.; Engelstaeder, Sebastian; Scanza, Rachel; Ward, Daniel S.; Flanner, Mark G. (1 December 2014). "The size distribution of desert dust aerosols and its impact on the Earth system". Aeolian Research. 15: 53–71. doi:10.1016/j.aeolia.2013.09.002. ISSN 1875-9637.
  84. ^ New, M., Todd, M., Hulme, M. and Jones, P. (December 2001). "Review: Precipitation measurements and trends in the twentieth century". International Journal of Climatology. 21 (15): 1889–922. Bibcode:2001IJCli..21.1889N. doi:10.1002/joc.680.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  85. ^ a b Demenocal, P.B. (2001). "Cultural Responses to Climate Change During the Late Holocene" (PDF). Science. 292 (5517): 667–73. Bibcode:2001Sci...292..667D. doi:10.1126/science.1059827. PMID 11303088.
  86. ^ Sindbaek, S.M. (2007). "Networks and nodal points: the emergence of towns in early Viking Age Scandinavia". Antiquity. 81 (311): 119–32. doi:10.1017/s0003598x00094886.
  87. ^ Dominic, F., Burns, S.J., Neff, U., Mudulsee, M., Mangina, A. and Matter, A. (April 2004). "Palaeoclimatic interpretation of high-resolution oxygen isotope profiles derived from annually laminated speleothems from Southern Oman". Quaternary Science Reviews. 23 (7–8): 935–45. Bibcode:2004QSRv...23..935F. doi:10.1016/j.quascirev.2003.06.019.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  88. ^ Hughes, Malcolm K.; Swetnam, Thomas W.; Diaz, Henry F., eds. (2010). Dendroclimatology: progress and prospect. Developments in Paleoenvironmental Research. 11. New York: Springer Science & Business Media. ISBN 978-1-4020-4010-8.
  89. ^ Langdon, P.G.; Barber, K.E.; Lomas-Clarke, S.H.; Lomas-Clarke, S.H. (August 2004). "Reconstructing climate and environmental change in northern England through chironomid and pollen analyses: evidence from Talkin Tarn, Cumbria". Journal of Paleolimnology. 32 (2): 197–213. Bibcode:2004JPall..32..197L. doi:10.1023/B:JOPL.0000029433.85764.a5.
  90. ^ Birks, H.H. (March 2003). "The importance of plant macrofossils in the reconstruction of Lateglacial vegetation and climate: examples from Scotland, western Norway, and Minnesota, US" (PDF). Quaternary Science Reviews. 22 (5–7): 453–73. Bibcode:2003QSRv...22..453B. doi:10.1016/S0277-3791(02)00248-2. hdl:1956/387.
  91. ^ Miyoshi, N; Fujiki, Toshiyuki; Morita, Yoshimune (1999). "Palynology of a 250-m core from Lake Biwa: a 430,000-year record of glacial–interglacial vegetation change in Japan". Review of Palaeobotany and Palynology. 104 (3–4): 267–83. doi:10.1016/S0034-6667(98)00058-X.
  92. ^ Prentice, I. Colin; Bartlein, Patrick J; Webb, Thompson (1991). "Vegetation and Climate Change in Eastern North America Since the Last Glacial Maximum". Ecology. 72 (6): 2038–56. doi:10.2307/1941558. JSTOR 1941558.
  93. ^ Coope, G.R.; Lemdahl, G.; Lowe, J.J.; Walkling, A. (4 May 1999). "Temperature gradients in northern Europe during the last glacial – Holocene transition (14–9 14 C kyr BP) interpreted from coleopteran assemblages". Journal of Quaternary Science. 13 (5): 419–33. Bibcode:1998JQS....13..419C. doi:10.1002/(SICI)1099-1417(1998090)13:5<419::AID-JQS410>3.0.CO;2-D.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  94. ^ Seiz, G.; N. Foppa (2007). The activities of the World Glacier Monitoring Service (WGMS) (PDF) (Report). Archived from the original (PDF) on 25 March 2009. Retrieved 21 June 2009.
  95. ^ "International Stratigraphic Chart". International Commission on Stratigraphy. 2008. Archived from the original on 15 October 2011. Retrieved 3 October 2011.
  96. ^ Burroughs 2007, p. 279.
  97. ^ Hansen, James. "Science Briefs: Earth's Climate History". NASA GISS. Retrieved 25 April 2013.
  98. ^ Belt, Simon T.; Cabedo-Sanz, Patricia; Smik, Lukas; et al. (2015). "Identification of paleo Arctic winter sea ice limits and the marginal ice zone: Optimised biomarker-based reconstructions of late Quaternary Arctic sea ice". Earth and Planetary Science Letters. 431: 127–39. doi:10.1016/j.epsl.2015.09.020. ISSN 0012-821X.
  99. ^ Warren, Stephen G.; Voigt, Aiko; Tziperman, Eli; et al. (1 November 2017). "Snowball Earth climate dynamics and Cryogenian geology-geobiology". Science Advances. 3 (11): e1600983. doi:10.1126/sciadv.1600983. ISSN 2375-2548.
  100. ^ Caballero, R.; Huber, M. (2013). "State-dependent climate sensitivity in past warm climates and its implications for future climate projections". Proceedings of the National Academy of Sciences. 110 (35): 14162–67. doi:10.1073/pnas.1303365110. ISSN 0027-8424.
  101. ^ Hansen James; Sato Makiko; Russell Gary; Kharecha Pushker (2013). "Climate sensitivity, sea level and atmospheric carbon dioxide". Philosophical Transactions of the Royal Society A: Mathematical, Physical and Engineering Sciences. 371 (2001): 20120294. doi:10.1098/rsta.2012.0294. PMC 3785813. PMID 24043864.
  102. ^ Adams, J.M.; Faure, H., eds. (1997). "Review and Atlas of Palaeovegetation: Preliminary land ecosystem maps of the world since the Last Glacial Maximum". Tennessee: Oak Ridge National Laboratory. Archived from the original on 16 January 2008. Cite journal requires |journal= (help) QEN members.
  103. ^ Ochoa-Hueso, R; Delgado-Baquerizo, N; King, PTA; Benham, M; Arca, V; Power, SA (2019). "Ecosystem type and resource quality are more important than global change drivers in regulating early stages of litter decomposition". Soil Biology and Biochemistry. 129: 144–52. doi:10.1016/j.soilbio.2018.11.009.
  104. ^ Kinver, Mark (15 November 2011). "UK trees' fruit ripening '18 days earlier'". Bbc.co.uk. Retrieved 1 November 2012.
  105. ^ a b Sahney, S.; Benton, M.J.; Falcon-Lang, H.J. (2010). "Rainforest collapse triggered Pennsylvanian tetrapod diversification in Euramerica" (PDF). Geology. 38 (12): 1079–82. Bibcode:2010Geo....38.1079S. doi:10.1130/G31182.1. Retrieved 27 November 2013.
  106. ^ Bachelet, D.; Neilson, R.; Lenihan, J. M.; Drapek, R.J. (2001). "Climate Change Effects on Vegetation Distribution and Carbon Budget in the United States". Ecosystems. 4 (3): 164–85. doi:10.1007/s10021-001-0002-7.
  107. ^ Burroughs 2007, p. 273.
  108. ^ Millington, Rebecca; Cox, Peter M.; Moore, Jonathan R.; Yvon-Durocher, Gabriel (10 May 2019). "Modelling ecosystem adaptation and dangerous rates of global warming". Emerging Topics in Life Sciences. 3 (2): 221–31. doi:10.1042/ETLS20180113. ISSN 2397-8554.
  109. ^ Burrough 2007, p. 267.
  110. ^ Haerter, Jan O.; Moseley, Christopher; Berg, Peter (2013). "Strong increase in convective precipitation in response to higher temperatures". Nature Geoscience. 6 (3): 181–85. doi:10.1038/ngeo1731. ISSN 1752-0908.
  111. ^ a b Adams, J.M.; Faure, H., eds. (1997). "Review and Atlas of Palaeovegetation: Preliminary land ecosystem maps of the world since the Last Glacial Maximum". Tennessee: Oak Ridge National Laboratory. Archived from the original on 16 January 2008. Cite journal requires |journal= (help) QEN members.
  112. ^ McInherney, F.A..; Wing, S. (2011). "A perturbation of carbon cycle, climate, and biosphere with implications for the future". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 39: 489–516. Bibcode:2011AREPS..39..489M. doi:10.1146/annurev-earth-040610-133431.
  113. ^ Westerhold, T..; Röhl, U.; Raffi, I.; Fornaciari, E.; Monechi, S.; Reale, V.; Bowles, J.; Evans, H. F. (2008). "Astronomical calibration of the Paleocene time" (PDF). Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 257 (4): 377–403. Bibcode:2008PPP...257..377W. doi:10.1016/j.palaeo.2007.09.016.
  114. ^ Burroughs 2007, pp. 190–91.
  115. ^ McInherney, F.A..; Wing, S. (2011). "A perturbation of carbon cycle, climate, and biosphere with implications for the future". Annual Review of Earth and Planetary Sciences. 39: 489–516. Bibcode:2011AREPS..39..489M. doi:10.1146/annurev-earth-040610-133431.
  116. ^ Ivany, Linda C.; Pietsch, Carlie; Handley, John C.; Lockwood, Rowan; Allmon, Warren D.; Sessa, Jocelyn A. (1 September 2018). "Little lasting impact of the Paleocene-Eocene Thermal Maximum on shallow marine molluscan faunas". Science Advances. 4 (9): eaat5528. doi:10.1126/sciadv.aat5528. ISSN 2375-2548.
  117. ^ Zemp, M.; I.Roer; A.Kääb; M.Hoelzle; F.Paul; W. Haeberli (2008). United Nations Environment Programme – Global Glacier Changes: facts and figures (PDF) (Report). Archived from the original (PDF) on 25 March 2009. Retrieved 21 June 2009.
  118. ^ EPA, OA, US. "Climate Change Indicators: Glaciers". US EPA.
  119. ^ "Land ice – NASA Global Climate Change".
  120. ^ Shaftel, Holly (ed.). "Climate Change: How do we know?". NASA Global Climate Change. Earth Science Communications Team at NASA's Jet Propulsion Laboratory. Retrieved 16 December 2017.

References

External links