ترور شخصیت‌های هسته‌ای ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
یادمان کشته‌شدگان منسوب به برنامهٔ هسته‌ای ایران

ترور شخصیت‌های هسته‌ای ایران به یک سلسله ترورهای هدفمند علیه شخصیت‌های هسته‌ای ایران در طی سالهای ۱۳۸۸ تا ۱۳۹۰ گفته می‌شود.[۱] طی این عملیات مجید شهریاری، مصطفی احمدی روشن، مسعود علیمحمدی و داریوش رضایی‌نژاد کشته شدند، اما فریدون عباسی دوانی از سوءقصد جان سالم بدر برد. عده‌ای از همراهان این افراد نیز کشته یا مجروح شدند.

ترورهای ۸ آذر ۸۹[ویرایش]

ترورهای ۸ آذر ۱۳۸۹
جایگاهتهران، ایران
تاریخ۸ آذر ۱۳۸۹
۷:۴۵ صبح[۲] (UTC+۳:۳۰)
گونه حملهترور با چسباندن بمب به خودرو
سلاح‌هابمب دستی
کشته‌‌ها۱[۲]
زخمی‌ها
قربانیمجید شهریاری (کشته)
فریدون عباسی و همسرش (زخمی)
مرتکب(ها)موساد و سیا (متهم)

اقدام به ترور دو دانشمند هسته‌ای دانشگاه شهید بهشتی ایران در تهران در ۸ آذر ۱۳۸۹ باعث کشته شدن یکی از این استادان شد. این انفجارها که برای ترور مجید شهریاری و فریدون عباسی دو تن از استادان فیزیک دانشگاه شهید بهشتی انجام شد منجر به کشته شدن مجید شهریاری و مجروح شدن دو نفر از همراهان وی گردید.[۳]

نحوه بمب‌گذاری[ویرایش]

این دو حادثه در بلوار ارتش و میدان دانشگاه شهید بهشتی در ولنجک روی داد. به گفته رسانه‌ها افراد موتور سوار با چسباندن یک وسیله انفجاری به خودروی پژو ۴۰۵ مجید شهریاری او را به قتل رساندند.[۴][۵] به گفته شاهدان عینی دو دستگاه موتورسیکلت با نزدیک شدن به خودروی یکی از استادان دانشگاه بمبی را به سمت خودرو او پرتاب نموده و سپس از محل حادثه گریخته‌است.[۶] انفجار دوم نیز با نحوه مشابهی بر روی خودروی پژو ۲۰۶ فریدون عباسی روی داد که او از این انفجار جان سالم به در برد.[۷]

واکنش‌ها[ویرایش]

مقام‌ها و رسانه‌های دولتی ایرانی؛ آمریکا، اسرائیل، ام‌آی۶، ناتو، گروه ۵+۱، اتحادیه اروپا، معترضان به انتخابات سال ۱۳۸۸ را به ارتباط مستقیم و غیر مستقیم با این انفجارها متهم کردند.[۸]

تکذیب انفجار سوم[ویرایش]

وبگاه جوان آنلاین از انفجار سوم در شهرک محلاتی خبر داد؛ اما این خبر توسط فرمانده انتظامی تهران بزرگ تکذیب شد.[۹]

عاملین ترورها[ویرایش]

چند منبع اروپایی به دست داشتن موساد در این ترورها اشاره کرده‌اند.[۱۰] از جمله روزنامه انگلیسی زبان ایندیپندنت در مقاله‌ای تحت عنوان «کشنده‌ترین ترور کنندگان جهان» از موساد با نام «ماشین قاتل بی‌رحم اسرائیل» نام برده‌است و با برشمردن ترورها گفته‌است که «در همه این ترورها امضای سرویس مخفی اسرائیل دیده می‌شود».[۱۱] مجله تایم ضمن تأیید ادعای صحیح بودن اعترافات مجید جمالی فشی در تلویزیون ایران نوشت: «وزارت اطلاعات ایران، تیمی را که توسط موساد مجهز شده و آموزش داده شده نابود کرده‌است. مقامات اطلاعاتی غربی، تأیید نمودند که جزئیات اعتراف مجید جمالی فشی در مورد ترور واقع شده در ژانویه ۲۰۱۰ که توسط موتور سیکلت بر روی دانشمند هسته‌ای ایران، مسعود علی محمدی انجام شد، صحیح بوده‌است. مقامات اطلاعاتی غربی کشور ثالثی را عامل لو دادن این تیم اعلام کردند».[۱۲]

به دنبال ترور مصطفی احمدی روشن سخنگوی ارتش اسرائیل در این باره گفت: «ما برای این قتل اشکی نمی‌ریزیم». به نوشته اورشلیم پست، فرمانده ارتش اسرائیل، روز قبل از این حمله گفته بود، سال ۲۰۱۲ سالی بحرانی برای ایران خواهد بود و اتفاقاتی غیرطبیعی برای این کشور رخ خواهد داد.[۱۳] مجله اشپیگل به نقل از یک مقام اطلاعاتی اسرائیل ترور داریوش رضایی‌نژاد را اولین اقدام جدی رئیس جدید موساد تامیر پاردو اعلام کرد.[۱۴]

شبکه ان‌بی‌سی از ترور ۴ دانشمند هسته‌ای از سال ۲۰۰۷ نام برد و به نقل از یک مقام آمریکایی، بدون فاش کردن هویت او، نوشت که حملات علیه دست‌اندرکاران برنامه اتمی ایران توسط اعضای سازمان مجاهدین خلق و با حمایت مالی، آموزشی و تسلیحاتی سرویس اطلاعاتی اسرائیل انجام شده‌است. مقام آمریکایی مذکور به ان‌بی‌سی گفته‌است که دولت آمریکا از عملیات ترور مطلع است، اما نقشی در آن ندارد.[۱۵][۱۶]

دستگیری برخی متهمان[ویرایش]

این اعترافات پس از یک ماه تا چهل روز شدیدترین شکنجه‌ها بود. پس از ده ضربه کابل به کف پایم، پام شکست. در این مدت حدود ۶۰۰ ضربه کابل رو پای شکسته تحمل کردم. هفت ماه دست بند به دست در سلول انفرادی گلوله شدم. برای رهایی از شکنجه حاضر بودم هر اتهامی آقایان می‌گفتند قبول کنم.

—مازیار ابراهیمی، بی‌بی‌سی فارسی[۱]

وزارت اطلاعات ایران در چند دوره بیان داشته که برخی مجرمان قتل دانشمندان هسته را دستگیر کرده‌است و گاهی هم مصاحبه‌هایی از آنان در تلویزیون ایران پخش شده‌است. چنان‌که شخصی به نام مجید جمالی فشی با همین اتهام، اعدام شده‌است.[۱]

خبرگزاری پرس تی‌وی اعلام کرد که نیروهای اطلاعاتی ایران موفق شده‌اند چند تن از مشارکت کنندگان در این ترورها را شناسایی و دستگیر کنند و افراد دستگیر شده از اعضای سازمان‌های جاسوسی اسرائیل، آمریکا و بریتانیا بوده‌اند.[۱۷]

در یکی از این مستندهای تلویزیون دولتی ایران به نام «کلوب ترور» در سال ۱۳۹۱، مازیار ابراهیمی و چندی دیگر بازداشت شدگان، از جمله مجید جمالی فشی، اقرار می‌کنند که از متهمان ترور دانشمندان هسته‌ای بوده‌است و برای آموزش به اسرائیل رفته‌اند. همچنین مازیار ابراهیمی اعتراف کرد که مسئول تیم ترور مجید شهریاری، یکی از دانشمندان اتمی، بوده و در ترور مسعود علیمحمدی، دانشمند اتمی، نقش داشته‌است.[۱۸] بنا به گفته وزارت اطلاعات، صدا و سیما و برخی رسانه‌های امنیتی[کدام؟]، اعضای این تیم گسترده تروریستی در پی یکسری عملیات پیچیده اطلاعاتی در چنگ قانون گرفتار می‌شوند و مشخص می‌شود این تیم عملیات‌های متعدد دیگری را در دستور کار داشتند که با این ضربه مهلک تمامی نقشه‌های این «مثلث سیاه»، یعنی آمریکا، انگلیس و اسرائیل، خنثی شد.[۱۹] حیدر مصلحی، وزیر اطلاعات وقت، ادعا کرد این افراد به صورت مستقیم زیر نظر و با حمایت‌های آمریکا، انگلیس و اسرائیل فعالیت می‌کردند.[۲۰]

نام کسانی که در مستند از اعضای دیگر کلوپ ترور مطرح شد این‌ها بود:

اثبات بی گناهی و آزادی افراد دستگیر شده[ویرایش]

با وجود اینکه دستگیرشدگان این ترورها در برنامه «کلوپ ترور» که از تلویزیون دولتی ایران پخش شد به ترورها اعتراف کرده بودند نخستین بار در شهریور ۱۳۹۳ ایرج مصداقی از آزادی تعداد از این متهمین خبر داد و گفت این افراد پس از ریاست‌جمهوری روحانی دیدارهایی با خانواده‌هایشان داشته‌اند و آزاد شدنشان از بهمن ۱۳۹۲ شروع شده و آخرین نفراتشان (آرش خردکیش، بهزاد عبدلی و مازیار ابراهیمی) مرداد ۱۳۹۳ آزاد شده‌اند. او پیش از این هم از مدعی شده بود که این دستگیرشدگان بی‌گناه هستند.[۲۳][۲۴] در سال ۱۳۹۵ نیز، شاهین دادخواه، مشاور شورای عالی امنیت ملی در دولت خاتمی، نیز ادعای نهادهای امنیتی جمهوری اسلامی مبنی بر دستگیری عاملان ترورها را رد کرد. او تأکید کرد که «هیچ‌یک از قاتلان شهدای هسته‌ای دستگیر نشدند. افرادی هم که به عنوان جاسوس اسرائیل زندانی بودند و ما آنها را می‌دیدیم، آدم‌های بدبختی بودند؛ ولی وزارت اطلاعات برای این که بعضی از مسائلش را توجیه کند، پروژه‌ای را استارت زد به نام جاسوس سازی، که هر کسی کوچکترین اشتباهی کرده بود به عنوان جاسوس اسرائیل یا آمریکا دستگیر کرد. هیچ‌یک از افرادی که در ترور شهدای هسته‌ای دست داشتند دستگیر نشدند.»[۲۵] تلویزیون بی‌بی‌سی فارسی هم در مرداد ۱۳۹۸ در برنامه‌ای با مازیار ابراهیمی در آلمان مصاحبه کرد.[۲۶] ابراهیمی پیش از در تلویزیون ایران اعتراف کرده بود که برای آموزش به اسرائیل رفته و مسئول تیم ترور مجید شهریاری بوده و در ترور مسعود علی‌محمدی نقش داشته‌است. در این مدت، پرونده قضائی آنها زیر نظر قاضی ابوالقاسم صلواتی بوده‌است.

سخنان مازیار ابراهیمی دربارهٔ زمان آزادی او ۱۱ نفر دیگر مستند کلوب ترور مشابه ادعای ایرج مصداقی در سال ۱۳۹۳ است. ابراهیمی گفت بعد از انفجار انبار مهمات سپاه بازجویان وزارت اطلاعات از او خواستند به مشارکت در این انفجار هم اعتراف کند. اما مأموران اطلاعات سپاه به اعترافات متهمان مشکوک شده و به ساختگی بودن اتهامات پی می‌برند و پس از مدتی، افراد دستگیر شده، بی گناه اعلام شده و آزاد می‌شوند. بی‌بی‌سی فارسی ادعا می‌کند که آن‌ها در نتیجه رقابت سازمان اطلاعات سپاه و وزارت اطلاعات آزاد شده‌اند.[۲۷] در تصویر نامه‌ای که مازیار ابراهیمی در حساب توییتری خود منتشر کرده‌است بازپرس پرونده ذکر می‌کند که دلیلی جهت اثبات اتهام جاسوسی بدست نیامده است و بنابراین با سپردن وثیقه آزاد است.[۲۸]

محمود صادقی، نماینده مجلس ایران، در واکنش به پخش این برنامه بی‌بی‌سی در حساب توییتر خود نوشت مسئولان مربوط باید پاسخگو باشند و وعده داد از وزارت اطلاعات تحقیق و تفحص می‌کند.[۲۹][۳۰][۳۱]

فیلم سینمایی بادیگارد[ویرایش]

فیلم بادیگارد ساخته ابراهیم حاتمی‌کیا در سال ۱۳۹۴ که موضوع آن ترور شخصیت‌های نظام، محافظان و ترور دانشمندان هسته ای ایران می‌باشد.[۳۲]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ گل، ژیار (۲۰۱۹-۰۸-۰۳). «آزادی متهمان به قتل دانشمندان هسته‌ای، معجزه یا بیگناهی؟». BBC Farsi. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۴. بایگانی‌شده در ۴ اوت ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «روایت شاهد عینی اقدام تروریستی و شهادت مقابل دانشگاه شهید بهشتی». آفتاب‌نیوز. دریافت‌شده در ۸ آذر ۱۳۸۹.
  3. «درپی ترور دو استاد دانشگاه شهید بهشتی صادر شد؛ دستورات قضایی بازپرس ویژهٔ قتل تهران برای کشف حقیقت دو جنایت». ایسنا. ۲۰۱۰-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  4. «مشروح گزارش ترور استادان فیزیک در تهران». خبر آنلاین. ۸ آذر ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  5. «سوء قصد به جان دو فیزیکدان ایرانی در تهران». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۸ آذر ۱۳۸۹.
  6. «روایت شاهد عینی اقدام تروریستی مقابل دانشگاه شهید بهشتی». خبرگزاری فارس. ۲۰۱۰-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  7. «*ترور دو استاد دانشگاه شهید بهشتی* *شهادت دکتر شهریاری *دکترعباسی در بیمارستان تحت درمان است براتلودرگفتگوباایسنا: ترورها شخصی نبوده‌است». ایسنا. ۲۰۱۰-۱۱-۲۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  8. «گمانه زنی در مورد عاملان ترور دو فیزیکدان ایرانی». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۹ آذر ۱۳۸۹.
  9. «سومین انفجار در تهران + تکذیب». تابناک. دریافت‌شده در ۹ آذر ۱۳۸۹.
  10. Staff، TIME (۲۰۱۰-۱۱-۳۰). «Is the Mossad Targeting Iran's Nuclear Scientists?» (به انگلیسی). Time. شاپا 0040-781X. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۴. بایگانی‌شده در ۱۵ فوریه ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  11. "The world's deadliest assassins". Independent.ie. 2011-12-11. Retrieved 2019-08-04.
  12. "Report: Israel's Mossad Scales Back Covert Operations in Iran". 2012-03-31. Retrieved 2019-08-04. بایگانی‌شده در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۹ توسط Wayback Machine
  13. "Report: Iran nuclear scientist killed in car bomb blast". CNN. 2012-01-12. Archived from the original on 19 April 2018. Retrieved 2019-08-04.
  14. Putz، Ulrike (۲۰۱۱-۰۸-۰۲). «Sabotaging Iran's Nuclear Program: Mossad Behind Tehran Assassinations, Says Source». Spiegel Online. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۴. بایگانی‌شده در ۹ دسامبر ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine
  15. «ان‌بی‌سی از قول مقام آمریکایی: ترورها کار مجاهدین و موساد است». BBC News فارسی. ۲۰۱۲-۰۲-۰۹. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۲۳ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۴.
  16. «ان بی سی به نقل از مقامهای آمریکایی: نقش موساد و مجاهدین خلق در ترورهای اخیر ایران». BBC News فارسی. ۲۱ بهمن ۱۳۹۰. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  17. Iran: Arrests in Attacks on Nuclear Scientists نیویورک تایمز
  18. مستند کلوب ترور در یوتیوب
  19. افشاگری شکست مثلث ترور در قاب "کلوپ ترور" + تصاویر
  20. «وزیر اطلاعات اعلام کرد: جزییات عملیات دستگیری ۲۰ عامل ترور دانشمندان هسته‌ای». خبرگزاری تابناک. ۱۳۹۱-۰۳-۲۸. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۲-۰۶-۱۸. دریافت‌شده در ۱۳۹۸-۰۵-۱۵. بایگانی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine
  21. «اذعان دولت ایران به بی‌گناهی متهمان ترور دانشمندان هسته‌ای». BBC farsi. ۲۰۱۹-۰۸-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  22. «جزئیات دستگیری و متن کامل بخشی از اعترافات عوامل ترور شهدای هسته‌ای کشور؛ افشاگری شکست مثلث ترور در قاب "کلوپ ترور" + تصاویر». باشگاه خبرنگاران. ۱۵ مرداد ۱۳۹۱.
  23. مصداقی، ایرج. «من و متهمان ترورهای هسته‌ای/ نگاهی به گزارش بی‌بی‌سی». پژواک ایران. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۱۹.
  24. مصداقی، ایرج. «آزادی متهمان ترور «متخصصان هسته‌ای» یک رسوایی دیگر برای خامنه‌ای». پژواک ایران. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۴ ژوئن ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۱۹.
  25. «شاهین دادخواه: قاتلان کارشناسان هسته ای ایران هیچگاه دستگیر نشدند». بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۷ اوت ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۲ اوت ۲۰۱۹.
  26. «اذعان دولت ایران به بی‌گناهی متهمان ترور دانشمندان هسته‌ای». BBC farsi. ۲۰۱۹-۰۸-۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۹.
  27. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :02 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  28. ابراهیمی، مازیار. «تصویر نامه بازپرس مازیار ابراهیمی». توییتر. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۹-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۱۳۹۸-۰۵-۱۵.
  29. صادقی، محمود. «پس از تعطیلات محلس، علاوه بر …». توییتر. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۹-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۱۳۹۸-۰۵-۱۵.
  30. صادقی، محمود. «باتوجه به ادعاهای عجیبی که اخیراً …». توییتر. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۰۱۹-۰۸-۰۶. دریافت‌شده در ۱۳۹۸-۰۵-۱۵.
  31. «واکنش توئیتری محمود صادقی به پوشش خبری تحریم ظریف: صداوسیما از توهم تمساح پوزه‌کوتاه خارج نشده‌است». خبرآنلاین. ۱۳۹۸-۰۵-۱۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۸-۰۵-۱۵.
  32. «تجلیل خانواده شهدای هسته‌ای از ابراهیم حاتمی‌کیا». kayhan.ir. ۳۰ بهمن ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۰۴.