تذروها

تذروها
	ستبرخروس اوراسیایی (Tetrao urogallus)
رده‌بندی علمی
فرمانرو:	جانوران
شاخه:	طنابداران
رده:	پرندگان
راسته:	ماکیان‌سانان
تیره:	قرقاولان
زیرخانواده:	تذرویان
سرده:	تذروها; Linnaeus, 1758
گونه نماد
	Tetrao urogallus ; (سیاه‌خروس جنگلی); Linnaeus, 1758
Species
	Tetrao urogalloides; Tetrao urogallus

تَذَروها (نام علمی: Tetrao) یک سرده از پرندگان زیرخانواده تذرویان (سیاه‌خروسیان) است که با نام ستبرخروس (به انگلیسی: capercaillie) نیز شناخته می‌شوند. این‌ها بزرگ‌ترین سیاه‌خروس‌های زنده هستند.

واژه‌شناسی

نام سرده (Tetrao) یک واژه هندواروپایی Teter است که در زبان لاتین Tetraon، در زبان سانسکریت Tittirah، در زبان پهلوی Titar، در زبان سغدی tt’rw و در پارسی باستان تذَرو بوده است.^[۱] در فرهنگ دهخدا آمده است که واژه «تَذَرج» معرب واژه «تذرو» است و آن مرغی صحرایی شبیه به خروس باشد (فرهنگ برهان و انجمن آرا). مرغ معروف خوش‌رفتار که اکثر در پایِ {درختان} سَرو گردد، از این جهت عاشق سَرو گویند. (فرهنگ رشیدی). تَذْرُج هم واژه‌ای است برای تَدْرُج (از فرهنگ المنجد). همچنین «تَدَرو» و تَدرُج نام‌های دیگر «تَذَرو» هستند (انجمن آرا). تذرو یکی از پرندگان در شعرهای بسیاری از شاعران ایران زمین مانند فردوسی و عطار و نیز پرنده‌ای در شعرهای حافظ بوده است. در شعر هوشنگ ابتهاج نیز، تَذَرو به معنی قرقاول است.

آرایه‌شناسی

سرده تذروها (Tetrao)، در سال ۱۷۵۸ میلادی توسط کارل لینه، طبیعت‌شناس سوئدی در در دهمین ویرایش "سامانه طبیعت (کتاب)" معرفی شد.^[۲] نام این سرده از واژه لاتین برای پرندگان شکاری (game birds) احتمالاً به معنی «سیاه‌خروس سیاه» است.^[۳] سیاه‌خروس سیاه توسط لینه در سرده تذروها Tetrao بود اما اکنون در سرده (سیاه‌خروس‌ها) Lyrurus جای دارد.^[۲]^[۴] گونه نماد این سرده، سیاه‌خروس جنگلی (Tetrao urogallus) توسط جرج رابرت گری در سال ۱۸۴۰ معرفی شد.^[۵]^[۶]

گونه‌ها

این سرده دو گونه زنده دربرمی‌گیرد:^[۴]

سرده *تذرو* – لینه، ۱۷۵۸– دو گونه
نام رایج	نام علمی و زیرگونه‌ها	گسترهٔ پراکنش	اندازه و بوم‌شناسی	وضعیت IUCN و برآورد جمعیت
ستبرخروس اوراسیایی نر ماده	ستبرخروس اوراسیایی Linnaeus، ۱۷۵۸ هشت زیرگونه T. u. cantabricus (Castroviejo، ۱۹۶۷) T. u. aquitanicus (Ingram، ۱۹۱۵) T. u. crassirostris (C.L. Brehm، ۱۸۳۱) T. u. rudolfi (Dombrowski، ۱۹۱۲) T. u. urogallus (لینه، ۱۷۵۸) T. u. karelicus (Lönnberg، ۱۹۲۴) T. u. lonnbergi (Snigirevski، ۱۹۵۷) T. u. pleskei (Stegmann، ۱۹۲۶) T. u. obsoletus (Snigerewski، ۱۹۳۷) T. u. volgensis (Buturlin، ۱۹۰۷) T. u. uralensis (Nazarov، ۱۸۸۶) T. u. taczanowskii (Stejneger، ۱۸۸۵)	اروپا تا غرب روسیه	اندازه: زیستگاه: تغذیه:	LC
ستبرخروس نوک‌سیاه نر ماده	ستبرخروس نوک‌سیاه میدن‌دورف، ۱۸۵۳ دو زیرگونه T. u. kamtschaticus (Kittlitz، ۱۸۵۸) T. u. urogalloides (نماد) (میدن‌دورف، ۱۸۵۳)	شرق روسیه و بخش‌هایی از شمال مغولستان و چین	اندازه: زیستگاه: تغذیه:	LC

سابقه فسیلی این سرده گسترده‌است:

†Tetrao conjugens Mourer-Chauvire, 1993 (پلیوسن آغازین اروپای مرکزی)
†Tetrao rhodopensis Bojev, 1998 (پلیوسن آغازین دورکووو، بلغارستان)
†Tetrao partium Kretzoi, 1962 (پلیوسن آغازین تا پلیستوسن آغازین جنوب‌شرق اروپا)
†Tetrao macropus Jánossy, 1976 (پلیوسن پایانی تا پلیستوسن آغازین مجارستان)
†Tetrao praeurogallus Jánossy, 1969 (پلیستوسن آغازین تا میانی اروپای شرقی)

گونه‌های سنگواره

گونه‌های سنگواره این سرده عبارتند از:

Tetrao conjugens (پلیوسن اولیه در مرکز اروپا)
Tetrao rhodopensis (پلیوسن اولیه در دورکوا (Dorkovo)، بلغارستان)
Tetrao partium (پلیوسن اولیه-پلیستوسن اولیه در جنوب شرق اروپا)
Tetrao macropus (پلیوسن پسین-پلیستوسن اولیه در مجارستان)
Tetrao praeurogallus (پلیستوسن اولیه تا میانی در شرق اروپا)

منابع

↑ نورائی، علی (۱۳۷۸). فرهنگ ریشه واژگان فارسی (.(An Etymological Dictionary of Persian, English and other Indo-European Languages). --. ص. ۸۲۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
1 2 Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (in Latin). Vol. Volume 1 (10th ed.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. p. 159. {{cite book}}: |volume= متن اضافی دارد (کمک)
↑ Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Christopher Helm. p. 383. ISBN 978-1-4081-2501-4.
1 2 Gill، Frank؛ Donsker، David؛ Rasmussen، Pamela، ویراستاران (ژوئیه ۲۰۲۱). «Pheasants, partridges, francolins». IOC World Bird List Version ۱۱.۲. International Ornithologists' Union. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۵ اکتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
↑ Gray, George Robert (1840). A List of the Genera of Birds: with an Indication of the Typical Species of Each Genus. London: R. and J.E. Taylor. p. 62.
↑ Peters, James Lee, ed. (1934). Check-List of Birds of the World. Vol. Volume 2. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 24. {{cite book}}: |volume= متن اضافی دارد (کمک)

پیوند به بیرون

[1] نورائی، علی (۱۳۷۸). فرهنگ ریشه واژگان فارسی (.(An Etymological Dictionary of Persian, English and other Indo-European Languages). --. ص. ۸۲۳.{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[linnaeus-2] 1 2 Linnaeus, Carl (1758). Systema Naturae per regna tria naturae, secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis (in Latin). Vol. Volume 1 (10th ed.). Holmiae (Stockholm): Laurentii Salvii. p. 159. {{cite book}}: |volume= متن اضافی دارد (کمک)

[3] Jobling, James A. (2010). The Helm Dictionary of Scientific Bird Names. London: Christopher Helm. p. 383. ISBN 978-1-4081-2501-4.

[ioc-4] 1 2 Gill، Frank؛ Donsker، David؛ Rasmussen، Pamela، ویراستاران (ژوئیه ۲۰۲۱). «Pheasants, partridges, francolins». IOC World Bird List Version ۱۱.۲. International Ornithologists' Union. بایگانی‌شده از روی نسخهٔ اصلی در ۵ اکتبر ۲۰۲۱. دریافت‌شده در ۲۳ اوت ۲۰۲۱.{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

[5] Gray, George Robert (1840). A List of the Genera of Birds: with an Indication of the Typical Species of Each Genus. London: R. and J.E. Taylor. p. 62.

[6] Peters, James Lee, ed. (1934). Check-List of Birds of the World. Vol. Volume 2. Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press. p. 24. {{cite book}}: |volume= متن اضافی دارد (کمک)

[۱]

[۲]

[۳]

[۴]

[۵]

[۶]