تخمدان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیespañol
تخم‌دان
Gray589.png
Blood supply of the human female reproductive organs. The left ovary is visible above the label "ovarian arteries".
جزئیات
لاتین ovarium
ovarian artery, uterine artery
ovarian vein
ovarian plexus
Paraaortic lymph node
شناسه‌ها
فهرست گری p.۱۲۵۴
سرعنوان پزشکی A05.360.319.114.630
دورلندز
/السویر
Ovary
واژگان آناتومی A09.1.01.001
اف‌ام‌اِی 7209
واژگان کالبدشناسی

تخمدانها دو غدهٔ تخم‌مرغی شکل هستند که در دو طرف رحم قرار گرفته‌اند و از طریق لوله فالوپ به رحم متصل هستند.

تخم‌دان در جانوران ماده وجود دارند. آن‌ها حاوی تخمک‌های نارس هستند که پس از رشد به تخمک بالغ تبدیل می‌شوند و توانایی لقاح را کسب می‌کنند. در هر قاعدگی اغلب یک تخمک از یک تخم‌دان آزاد می‌گردد و اگر هیچ‌کدام از سلول‌های اسپرم نتوانند خود را به تخمک برساند پس از مدتی تخمک توانایی لقاح خود را از دست می‌دهد. در ضمن آزاد سازی تخمک‌ها از سن بلوغ آغاز شده و تا زمان یائسگی ادامه پیدا می‌کند.

تخمدانها همچنین هورمون‌های جنسی زنانه یعنی پروژسترون و استروژن را می‌سازند که چرخه قاعدگی را تنظیم می‌کنند. استروژن همچنین باعث ایجاد برخی از مشخصات جنسی زنانه از جمله بزرگ شدن پستان‌ها می‌شود.

آناتومی تخمدان[ویرایش]

تخمدانها بیضوی شکل به طول تقریبی سه سانتیمتر هستند که در داخل لگن قرار دارند وبا لیگامانهایی در جای خود تثبیت شده‌اند و با لوله‌های فالوپ به رحم راه دارند.

تخمک گذاری[ویرایش]

دختران تازه متولد حدود ۱۵۰٬۰۰۰ تخمک نارس ذخیره شده دارند که قبل از تولد در تخمدانهای آنها جای گرفته است. تخمکها در تخمدانها ذخیره می‌شوند و تا هنگام افزایش سطوح هورمونهای جنسی زنانه در سن بلوغ که موجب شروع سیکل قاعدگی می‌شوند، شروع به رشد و تکامل نمی‌نمایند. هر ماه یک تخمک به مدت ۱۴ روز در فولیکول خودش رشد نموده و رسیده می‌شود، سپس فولیکول پاره شده و تخمک آزاد شده از تخمدان به سمت لوله‌های رحم حرکت می‌کند که این پدیده تخمک گذاری نامیده می‌شود.

کیست تخمدان[ویرایش]

کیست‌های تخمدان ساک‌هایی حاوی مایع هستند که درون تخمدان یا روی آن رشد می‌کنند. انواع مختلفی از کیستهای تخمدان وجود دارد که شایعترین آن کیست‌های فولیکولی است که در یکی از فولیکولهای تولیدکننده تخمک ایجاد می‌شود. کیست‌های ساده (فولیکولی) با رشد قسمتی از تخمدان و تجمع مایع داخل آن مشخص می‌شوند، اندازه آنها معمولاً بالای ۳ سانتی‌متر است و نباید با فولیکول تخمک که در زمان تخمک‌گذاری گاهی حتی به اندازه ۲۵ میلی‌متر می‌رسد، اشتباه شوند. بیشتر این کیست‌ها خودبه خود یا با مصرف قرص‌های پیشگیری از بارداری در خلال ۶ تا ۸ هفته از بین می‌روند و اغلب موجب بروز مشکلی نمی‌شوند البته گاه موجب درد شکمی می‌شوند.

کیستهای مرکب با حضور تیغه یا سپتوم در داخل کیست در سونوگرافی مشخص می‌شوند که آن‌ها را به حفره‌های متعدد تقسیم می‌کند؛ به طوری که کیست چند حفره‌ای ایجاد می‌شود.

سرطان تخمدان[ویرایش]

سرطان تخمدان به علت تغییرات بدخیم سلولهای تخمدان ایجاد می‌شود ودومین سرطان شایع دستگاه تناسلی زنان و هفتمین سرطان زنان می‌باشد. خطر مرگ و میر این بیماری از سایر سرطان‌های دستگاه تناسلی بیشتر است. در ۸۰٪ موارد این نوع سرطان بعد از ۴۰ سالگی بروز می‌کند.

اختلالات ترشحی تخمدان[ویرایش]

هیپوگنادیسم:ترشح کمتر از حد طبیعی تخمدان‌ها که ممکن است به علت تشکیل ناقص تخمدان‌ها، فقدان تخمدان‌ها، یا اختلالات ناشی از فقدان آنزیم ایجاد شود. -بی نظمی‌های قاعدگی ناشی از هیپوگنادیسم: برای اینکه استروژن‌ها بتوانند چرخه جنسی ریتمیک را به وجود آورند مقدارشان باید از یک حد مشخص بالاتر باشد. در نتیجه در هیپوگنادیسم یا حتی زمانی که غدد جنسی به دلیل عوامل دیگری همچون: هیپوتیروییدی، مقدار استروژن کمی تولید می‌کنند، چرخه تخمدانی اغلب به صورت طبیعی اتفاق نمی‌افتد. بلکه ممکن است چندین ماه بین دوره‌های قاعدگی فاصله بیفتد یا اینکه خون ریزی قاعدگی به طور کامل متوقف شود (آمنوره). افزایش ترشحات تخمدانی: ترشح فوق‌العاده زیاد هورمون‌های تخمدانی از نظر بالینی نادر است زیرا افزایش ترشح استروژن، تولید گونادوتروپین‌ها را از هیپوفیز کم می‌کند. در نتیجه افزایش هورمون‌های زنانه معمولاً تنها زمانی در بالین دیده می‌شود که یک تومور زنانه ساز در فرد به وجود آمده باشد. به ندرت ممکن است تومور سلول‌های گرانولوزا در تخمدان ایجاد شود که اغلب پس از یایسگی رخ می‌دهد. تا پیش از آن این تومورها مقادیر فراوانی استروژن ترشح می‌کنند که باعث اثرات استروژنیک معمول از جمله هیپرتروفی اندومتر و خون ریزی نامنظم از اندومتر می‌شوند. در واقع خونریزی غالباً اولین و تنها نشانه وجود این تومور می‌باشد.[۱]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. گایتون-هال، آرتور-جان ادوارد. کتاب فیزیولوژی پزشکی. ترجمهٔ حوری سپهری و کامران قاسمی. تهران: مؤسسه انتشاراتی اندیشه رفیع، ۱۳۸۴. 
Ovario
Gray589.png
El útero femenino. El ovario izquierdo es visible por encima de las "arterias ováricas".
Latín [TA]: ovarium
TA A09.1.01.001
Arteria Arteria ovárica, Arteria uterina
Vena Vena ovárica
Nervio Plexo ovárico
Linfa Ganglios paraaórticos
Enlaces externos
Gray pág.1254
MeSH Ovary
FMA 7209
[editar datos en Wikidata]

El ovario (lat. ovum, huevo; gr. ooforon) es la gónada u órgano reproductor femenino productor y secretor de hormonas sexuales y óvulos.[1]​ Son estructuras pares con forma de almendra, con medidas de 1x2x3 cm en la mujer fértil (aunque varía durante el ciclo), y un peso de unos 6 a 7 gramos, de color blanco grisáceo, fijados a ambos lados del útero por los ligamentos uteroováricos y a la pared pelviana por los infundíbulos pelvianos. Su equivalente masculino serían los testículos.[2]

Medidas de sujeción

El ovario posee medidas de sujeción para fijarlo en una posición que son:

  • El ligamento útero-ovárico: va desde la porción medial del ovario al fondo del útero.
  • El ligamento suspensorio: se dirige del ovario a la pared abdominal.
  • El mesoovario: se une a lo largo del útero.[3]
  • El mesosálpinx: fija al ovario a las trompas de Falopio.
  • El ligamento tubo-ovárico: une al ovario con el pabellón de la trompa de Falopio.

Hormonas del ovario

Las hormonas que produce el ovario son los estrógenos, quienes son los responsables del crecimiento del endometrio durante la fase proliferativa del ciclo menstrual, la progesterona, que es la hormona que evita el desprendimiento del endometrio rico en glucógeno durante la fase secretora del ciclo menstrual y la inhibina, que impide la secreción de la FSH desde la hipófisis. Con ayuda de estas hormonas el óvulo acabará implantándose en el endometrio. También en el ovario se producen cantidades insignificantes de Testosterona.[4]​ Referencia: Embriología Clínica, Keith Moore, 8.ª edición.

Oforectomía

La oforectomía es el proceso quirúrgico que consiste en la extirpación de uno o los dos ovarios. Se denomina entonces ooforectomía uni o bilateral. Esta operación se puede realizar a través del abdomen por cirugía laparoscópica o bien por cirugía convencional. Cuando es de ambos ovarios deja a la mujer imposibilitada de producir óvulos y hormonas entrando ésta en menopausia de origen quirúrgico. En los casos en la que la paciente es portadora de un tumor ovárico no canceroso se saca sólo el ovario afectado pudiendo el ovario restante suplir todas las funciones. En caso de quistes ováricos benignos, generalmente se extirpa sólo el quiste.

Irrigación

La irrigación del ovario está dada por la artería gonadal o arteria ovárica (siendo la arteria testicular para el hombre) rama directa de la aorta abdominal, que pasan a los ovarios a tráves de los ligamentos suspensorios, esta arteria se anastomosan con la segunda fuente de irrigación del ovario, las ramificaciones ováricas de las arterias uterinas, que se originan en las arterias ilíacas internas.

Véase también

Referencias

Enlaces externos