پرش به محتوا

تبعید تالش‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تبعید تالش‌ها از جمله تبعیدهای ژوزف استالین با هدف پاکسازی قومی جمعیت تالشی از مناطق هم‌مرز با ایران و همچنین با هدف تغییرات داخلی در ترکیب قومی مناطق خاص در اتحاد جماهیر شوروی بود.[۱][۲][۳] در این تبعید عدهٔ زیادی از مردم تالش از بخش‌های تالش‌نشین هم‌مرز با ایران در جمهوری سوسیالیستی آذربایجان شوروی به آسیای مرکزی و دیگر مناطق اتحاد جماهیر شوروی تبعید شدند.

آغاز تبعید

[ویرایش]

در سال ۱۹۳۶، قانون اساسی جدید اتحاد جماهیر شوروی به تصویب رسید و جمهوری سوسیالیستی فدراتیو ماوراء قفقاز منحل شد و نگرش نسبت به مردم تغییر کرد. دوره ای از ارائه سیاست جذب بسیاری از اقلیت‌های ملی به نفع مردم عنوان دار و ممنوعیت قومیت آنها آغاز شد.[۴]

پس از پلنوم کمیته مرکزی که در ۱۵ خرداد ۱۳۳۶ در آستانه سیزدهمین کنگره حزب کمونیست آذربایجان برگزار شد و محتوای گزارش آتی کمیته مرکزی به کنگره مورد بحث و بررسی قرار گرفت، موضوع پاکسازی زبان آذربایجانی از لایه‌های فارسی، عربی و عثمانی از جمله مطرح شد. یکی از شرکت کنندگان در بحث در مورد لزوم «پاکسازی زبان تات» صحبت کرد. که میرجعفر باقروف گفت: «به نظر من وقت آن رسیده که از زبان تات، کردی، تالشی به زبان آذربایجانی برویم. کمیساریای آموزش و پرورش مردمی باید ابتکار عمل را به دست بگیرد، همه آنها آذربایجانی هستند».[۵]

پس از این پلنوم، تصمیم به ترک تدریس به زبان‌های دیگر و روی آوردن به زبان آذربایجانی گرفته شد، مدارس به زبان تالشی تعطیل شد، نشریات قطع شد و دانشمندان و شخصیت‌های عمومی تالشی (احمدزاده ز، نصیرلی م. میرسلائف ب. و دیگران) تحت سرکوب قرار گرفتند.[۶]

تبعید سال ۱۹۳۸

[ویرایش]

سرکوب‌ها علیه تالش‌ها نه تنها روشنفکران، بلکه عموم مردم را نیز تحت تأثیر قرار داد.[۷][۸] در تلگرافی از ژانویه ۱۹۳۸، کمیسر خلقی امور داخلی اتحاد جماهیر شوروی، ن. یژوف، درخواستی به تی بورشچف، معاون کمیسر خلقی امور داخلی اتحاد جماهیر شوروی سوسیالیستی جمهوری آذربایجان، مبنی بر پاکسازی فوری مناطق ایرانی باکو و کیروآباد ارسال کرد. لازم بود ایرانیانی که فاقد پاسپورت شوروی یا ایرانی بودند، عمدتاً کسانی که در فعالیت‌های ضد شوروی شرکت داشتند، بازداشت شوند، بازجویی‌های گسترده برای شناسایی همدستان انجام شود و پس از تصمیم دادگاه، آنها به همراه خانواده‌هایشان یا به ایران یا به مکان‌های مخصوص تعیین شده در داخل اتحاد جماهیر شوروی تبعید شوند.[۹][۴]

علیماداتوف در یادداشت سال ۱۹۳۱ خود در مورد کار در میان اقلیت‌های ملی آذربایجان به مسائل مرزی و نفوذ ایران در مناطق تالش توجه کرد. شیوه زندگی آنها بیشتر از بقیه آذربایجان به سبک زندگی در ایران نزدیک است و تالش‌های شوروی با تالش‌های ایران پیوندهای خویشاوندی نزدیک دارند. علیماداتوف نتیجه می‌گیرد که حساسیت به ویژگی‌های مناطق مرزی ساکنان «کوچولوهای» عقب مانده فرهنگی مستلزم توجه فوری به توسعه فرهنگی و ضروری مردم تالش است.[۱۰]

در نتیجه تعدادی از قومیت‌های تالشی از مناطق آستارا، لنکران، لریک و یاردیملی علیرغم اینکه قومیت آنها در اسناد رسمی ذکر نشده بود، به بیابان‌های قزاقستان و آذربایجان تبعید شدند.[۴] همان‌طور که کریستا گاف می‌گوید، تالشی‌ها در این زمان تبعید شدند یا به این دلیل که در محیط ایران قرار داشتند، یعنی «ایرانی» خوانده می‌شدند، یا به این دلیل که در مرز ایران در آذربایجان شوروی زندگی می‌کردند.[۱۱] پیتر کوکایسل گزارش می‌دهد که تعداد دقیق تالش‌های تبعید شده نامشخص است، زیرا اسناد و مدارک موجود در دسترس عموم به «ایرانی‌ها» یا «کردها» اشاره می‌کنند که اساساً یک شناسایی اشتباه است.[۱۲]

برخی از مقامات تصمیم گرفتند که بهترین راه برای مقابله با نگرانی‌ها در مورد مرزهای ناپایدار و ساکنان مشکوک، حذف فیزیکی افرادی است که به عنوان غیرقابل اعتماد شناخته می‌شوند از این مناطق. برخی از تالشی‌ها به آسیای مرکزی تبعید شدند، در حالی که برخی دیگر مجبور به ترک روستاهای خود و نقل مکان به شهرهایی مانند آستارا و لنکوران شدند، جایی که احتمالاً می‌توان آنها را بهتر تحت نظر داشت.[۱۳]

شورای کمیساریای خلق اتحاد جماهیر شوروی در ۸ اکتبر ۱۹۳۸ قطعنامه شماره 1084-269-ss «دربارهٔ اسکان مجدد ایرانیان از مناطق مرزی جمهوری آذربایجان به اتحاد جماهیر شوروی قزاقستان»،[۱۴] که جنبه‌های حقوقی، مالی، فنی و اقتصادی این تبعید را تعریف می‌کند، به تصویب رساند. تنها ۳٫۴ میلیون روبل برای اجرای این اقدامات اختصاص داده شد. شورای کمیسرهای خلق اتحاد جماهیر شوروی قزاقستان موظف به ساخت ۱۰۰۰ خانه دو آپارتمانی برای اسکان مهاجران طی سال‌های ۱۹۳۸–۱۹۳۹ شد. در عین حال، مهاجران موظف بودند از منابع خود هم در ساخت و ساز و هم در تهیه مصالح ساختمانی استفاده کنند.[۴]

در ۶ نوامبر ۱۹۳۸، شورای کمیسرهای خلق و کمیته مرکزی حزب کمونیست (بلشویک‌ها) قزاقستان به تفصیل اقداماتی را که باید علیه شهرک نشینان انجام شود، تشریح کرد و محل سکونت تبعید شدگان در مناطق آلما آتا و قزاقستان جنوبی مشخص شد.[۱۵] در این قطعنامه به رهبری مناطق و نواحی دستور داده شده است که از تحویل خانواده‌های شهرک نشینان ایرانی به مکان‌های تعیین شده ظرف ۱۲ ساعت پس از ورودشان به قزاقستان اطمینان حاصل کنند. کار تعمیر در خانه‌هایی که به‌طور ویژه برای آنها آماده شده بود قرار بود ظرف چهار روز به پایان برسد. قرار شد به هر خانواده ۱۶۰۰ روبل داده شود تا بتوانند به سرعت شرایط خانه خود را سر و سامان دهند. قرار بود ظرف پنج روز کاری برای تهیه محصولات آرد و خوراک دام ایرانیان سازماندهی شود. وزارت آموزش و پرورش موظف شد تا ثبت نام دقیق فرزندان مهاجران در سن مدرسه را انجام دهد و شرایط را برای تحصیل آنها در مدارس محلی ایجاد کند. در صورت وجود معلمان در میان مهاجران، آنها بدون توجه به دانش قزاقستانی یا روسی بلافاصله استخدام می‌شدند و دوره‌های بازآموزی با حفظ کامل دستمزدها ارائه می‌شد.[۱۶][۴] تالشی‌ها در ۱۲ منطقه قزاقستان اسکان داده شدند.[۱۵]

پانویس

[ویرایش]
  1. ↑ Goff Krista A. Nested Nationalism. Making and Unmaking Nations in the Soviet Caucasus. — Cornell University Press. — 2020. — p.173-174. — P. 319.
    Talyshes also experienced waves of involuntary resettlement as state authorities sought to clear borderland areas of supposedly undesirable or untrustworthy persons. In the latter half of the 1930s, some Talyshes living along the border were deported from the republic or forcibly moved into cities. Later, in the early 1950s, thousands of people in this area, mostly Talyshes, were involuntarily resettled to the Kura-Araks region of the AzSSR.
  2. ↑ Petr Kokaisl. The Evolution of Talysh Ethnic Identity: From Soviet Manipulation to Contemporary Reality (англ.). — Prague: Czech University of Life Sciences Prague, 2024. — P. 9-13.
    In 1937, the first forced deportations of the Talysh population to Central Asia took place.
  3. ↑ Haroutioun Khatchadourian, Igor Dorfmann-Lazarev. Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict, 2023, Brill, — 429 p. — P. 584.
    As in numerous other regions of the USSR between the 30s and the 50s, deportation of populations (e.g. , Kurd and Talysh) was also perpetrated in border regions of Azerbaijan.
  4. 1 2 3 4 5 Алиев Д. А. Идентификационные аспекты депортации талышей в историческом контексте. // «Молодой учёный»: журнал. — 2024. — Апрель (№ 16 (515)). — С. 287-291. — ISSN 2072-0297.
  5. ↑ Исмаилов Эльдар. История «большого террора» в Азербайджане. — Политическая энциклопедия. — Москва, 2015. — С. С. 155-156. — 239 с. — ISBN 978-5-8243-1943-9.
  6. ↑ Отв. ред. : Н. Н. Дьяков, А. С. Матвеев. XXXth Международный конгресс по источниковедению и историографии стран Азии и Африки: К 150-летию академика В. В. Бартольда (1869-1930).. — Санкт-Петербург: Студия "НП-Принт", 2019. — Т. 1. — С. 63—64. — 528 с. — ISBN 978-5-901724-94-1.
  7. ↑ Сулейменова Э. Д. К осмыслению вероятности варианта русского языка в Казахстане // Slavica Helsingiensia 40. Хельсинки. — 2010. — С. 252-265.
  8. ↑ Haroutioun Khatchadourian, Igor Dorfmann-Lazarev. Monuments and Identities in the Caucasus: Karabagh, Nakhichevan and Azerbaijan in Contemporary Geopolitical Conflict, 2023, Brill, — 429 p. — P. 584. Less than three years separated Stalins speech at the Seventeenth Congress of the Party (quoted above) from the deportations, between 1935 and 1938, Talysh, Poles, Germans, Latvians, Finns, Greeks, Estonians, Rumanians, Koreans and Kurds - the first in a series of deportations of compect ethnic groups over the xpanses of the USSR.
  9. ↑ Абосзода Ф. Ф. Сколько нас - талышей? // Caucaso-Caspica -II-III. — 2018. — С. 157-189.
  10. ↑ Goff Krista A. Nested Nationalism. Making and Unmaking Nations in the Soviet Caucasus. — Cornell University Press. — 2020. — p.48-49. — P. 319
  11. ↑ Goff Krista A. Nested Nationalism. Making and Unmaking Nations in the Soviet Caucasus. — Cornell University Press. — 2020. — p.135. — P. 319
  12. ↑ Petr Kokaisl. The Evolution of Talysh Ethnic Identity: From Soviet Manipulation to Contemporary Reality (англ.). — Prague: Czech University of Life Sciences Prague, 2024. — P. 9-13.
  13. ↑ Goff Krista A. Nested Nationalism. Making and Unmaking Nations in the Soviet Caucasus. — Cornell University Press. — 2020. — p.48-49. — P. 319
  14. ↑ Постановление Совета Народных Комиссаров. О переселении иранцев из пограничных районов Азербайджанской ССР в Казахскую ССР. 8 октября 1938 г.
  15. 1 2 Фахраддин Абосзода, Кахин Мирзализода. Будет ли реабилитирован талышский народ в Российской Федерации?
  16. ↑ Постановление Совета Народных Комиссаров Казахской ССР и ЦК КП(б) Казахстана. О приеме и расселении 2000 хозяйств переселенцев-иранцев. г. Алма-Ата. 6 ноября 1938 г.
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=تبعید_تالش‌ها&oldid=43006660»