تاریخ حقوق ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تاریخ حقوق ایران
نویسنده پروفسور سیدحسن امین
ناشر دایرةالمعارف ایران‌شناسی
محل نشر ایران
تاریخ نشر
تاریخ نشر فارسی: ۱۳۸۶/۰۴/۱۸
شابک۹۶۴-۹۳۹۶۷-۴-۸
تعداد صفحات ۸۸۸
موضوع حقوق
زبان فارسی

کتاب تاریخ حقوق ایران کتابی ویژه در مورد آیین‌های دادرسی ایران از دوران باستان تا کنون، به قلم سیدحسن امین است.[۱][۲]

معرفی کتاب[ویرایش]

نویسنده در این اثر با استفاده از منابع تاریخی گدشته ایران و همچنین بهره‌گیری از متون و اشعار، قوانین حاکم بر زمان‌های گذشته و آیین‌های دادرسی را از پیش از آریاییان؛ سرزمین های حوزه تمدنی ایران( فلات ایران، بین النهرین ( میان رودان)، ماوراءالنهر ( فرارود) و به اختصاص ایران، تاجیکستان و افغانستان) می شود. این مطاله از نخستین تشکل های تمدنی پیش آریایی در حدود ده هزار سال پیش شروع و به سقوط محمدرضا شاه پهلوی در ۱۳۵۷ خورشیدی ختم می شود.

موضوع کتاب[ویرایش]

این کتاب به کشف رخدادهای گذشته ایران در زمینه حقوق و چگونگی پیدایش و تحول نهادهای حقوقی می پردازد. رخدادها، واقعیت و عینیت های موجود در فضای زندگی گذشتگان که با اسناد و مدارک قابل اثبات و براساس استدلال و عقل، بازسازی و باز آفرینی شده است. و سپس به سلسله مراتب تاریخی از نظام های حقوقی مختلف حاکم بر حوزه تمدنی ایران به طور عام؛ از شکل گیری نظام های قضایی، یعنی نهادهای دادرسی کیفری و مدنی، آیین ها و شیوه های رسمی و غیررسمی حل اختلافات حقوقی و حدود صلاحیت مراجع قضایی) سخن گفته است.[۳]

ادوار حقوق در ایران[ویرایش]

  • آغاز تاریخ تا سقوط ساسانیان
  • شکست ساسانیان تا انقلاب مشروطیت
  • انقلاب مشروطیت تا انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ شمسی.

نویسنده با شرح دقیق تحولات سیاسی و تغییر ساختار نظام حقوقی اجتماعی و اقتصادی ایران، تاریخ حقوق را به چند مبحث مهم تقسیم می کند.

  • نخستین جوانه های نظام حقوقی در حوزه تمدنی ایران
  • شکل گیری نظام حقوقی، قضایی، اداری و مالیه عمومی
  • تمدن های بومی در فلات ایران با تاثیر پذیری از تمدن های مجاور
  • شکل گیری نظام حقوق اساسی، اداری، جزایی، مدنی، قضایی و اقتصادی آریایی ها و اقوام هندو ایرانی
  • شکل گیری نظام حقوقی و توسعه نهادهای دادرسی قومی و منطقه ای مادی و پارسی
  • بروز تحولات حقوقی، اداری، اقتصادی و اجتماعی ناشی از حمله اسکندر به ایران و حکومت سلوکیان و تاثیر فرهنگ یونان بر اقوام مختلف ساکن فلات ایران و سرانجام برآمدن نظام ملوک الطوایفی اشکانیان.
  • استقرار نظام حقوقی منسجم زرتشتی در پی برآمدن اردشیر بابکان و اتحاد دین و دولت در قلمرو شاهنشاهی ساسانیان در اثر رسمیت یافتن کیش زرتشتی در عصر ساسانی و تاثیرات حقوقی آن بر ایران توام با اصلاحات مالیاتی انوشیروان.
  • سقوط ساسانیان و گسترش تدریجی اسلام در ایران و کشورهای مجاور و شکل گیری نهادها و آیین های حقوقی و قضایی اسلامی در ایران.
  • سقوط خلافت اموی و بر سر کار آمدن خلفای عباسی در بغداد همزمان با گرفتن حکومت های نیمه مستقل و مستقل ایرانی و ترک در ایران که به نهادینه شدن فقه اهل سنت
  • سقوط خلافت عباسی به دست مغول که به موقوف شدن نظام شرع ( فقه اهل سنت) و تحمیل نظام اداری و دیوانی مغولان موسوم به یاسای چنگیزی و یاسای غازانی
  • تاسیس سلسله صفوی که با اعلان مذهب تشیع به عنوان مذهب رسمی ایران
  • انقلاب مشروطیت در ۱۳۲۴ شمسی با تاثیرپذیری از نظام های سیاسی و قوانین اساسی کشورهای اروپایی
  • انتقال سلطنت از سلسله قاجاریه به پهلوی در ۱۳۰۴ که به تاسیس دولتی مدرن و متمرکز با نهادهای نوین حقوقی و تدوین و تصویب قوانین جدید به تقلید از نظام های حقوقی اروپایی و تجدید ساختار اجتماعی و عوض شدن کامل نظام حقوقی و قضایی انجامید.
  • انقلاب اسلامی ۱۳۵۷ که نظام سلطنتی را به نظام جمهوری اسلامی تغییر داد و با تاسیس جمهوری اسلامی ایران و اسلامی کردن تمام عیار نهاد دادرسی و نظام قضایی [۴]

منابع[ویرایش]

  1. «تاریخ حقوق ایران». خبرگزاری آفتاب. بازبینی‌شده در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۱۸. 
  2. «معرفی و بررسی تاریخ حقوق ایران تألیف پروفسور سید حسن امین». نورمگز. بازبینی‌شده در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۱۸. 
  3. «تاریخ حقوق ایران نوشته پرفسور سید حسن امین». پایگاه خبری نمانامه، ۰۷ تیر ۱۳۹۶. بازبینی‌شده در ۲۲ اکتبر ۲۰۱۸. 
  4. «معرفی و بررسی تاریخ حقوق ایران تألیف پروفسور سید حسن امین». پرتال جامع علوم انسانی. بازبینی‌شده در ‏۱۳ ژوئیهٔ ۲۰۱۸.