تاروت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
دست ویسکانتی-اسفورزا؛

«تاروت» مجموعه‌ای از کارتهای بازی است که از نیمه قرن ۱۵ام میلادی در قسمتهای مختلف اروپا مانند فرانسه و ایتالیا برای ورق بازی گروهی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. از اواخر قرن ۱۸ام تا به امروز پیروان آن و نهانجویان(کاوشگران دانشهای مخفی و راز آلود)، تاروت را وسیله‌ای برای پیشگویی و یا حتی گذرگاهی در سیر بعد ذهنی و روحانی قلمداد می‌کنند.

بطور کلی کارتهای تاروت در اروپا بیشتر به منظور بازی استفاده می‌شود ولی در کشورهای انگلیسی زبان ومناطقی که بازی آن انجام نمی‌شود، تاروت اصولاً جنبه فالگیری دارد. برخی محققان سرچشمه کارتها را از مصر باستان و یا کابالا میدانند ولی مدرکی دال بر استفاده آن برای پیشگویی و طالع بینی قبل از قرن ۱۸ وجود ندارد.

تاروت از ۴ دسته خال که هرکدام شامل ۱۰ کارت شماره دار (از آس تا ۱۰) و ۴ کارت تصویر دار است، تشکیل می‌شود. بعلاوه تاروت دارای ۲۱ خال حکم متمایز ویک کارت به نام «دلقک» نیز می‌باشد (بسته به نوع بازی دلقک می‌تواند نقش بالاترین حکم را داشته ویا اصلاً نقشی نداشته باشد). نهانجویان خالهای حکم ودلقک را «بزرگ آرکانا» و نیز باقی کارتهای یادشده را «کوچک آرکانا» نامیده‌اند.[۱]

ریشه‌شناسی[ویرایش]

واژه انگلیسی و فرانسوی تاروت از «تاروچی» ایتالیایی ریشه گرفته که خودش ریشه مشخصی ندارد. طبق نظریه دیگری نام تاروت از «رودخانه تارو»(شمال ایتالیا، در نزدیکی پارما)گرفته شده؛ بنظر می‌رسد خود بازی ریشه در شمال ایتالیا،میلان یا بولونیا دارد.[۲] دیگر نویسندگان باور دارند که تاروت از واژه عربی «طُرُق» به معنی راه‌ها آمده[۳] وبعضی آنرا از «تَرَکَ» به معنی «پشت سر گذاشتن» میدانند.[۴] حتی ریشه‌شناسی فرانسوی آنرا از «طَرح» به معنای نقشه می‌پندارد.[۵]

«دی جبلین[۶]» ،کشیش و محقق سوییسی، اظهار داشت که تاروت از واژه‌های قبطی «تار» به معنی سلطنتی و «رو» به معنی «جاده» آمده پس «تاررو» یعنی «راه سلطنتی» به سوی فرزانگی. البته مصرشناسان در ریشه‌شناسی زبان مصری، مدرکی برای تایید این نظریه خودساخته نیافتند. از دقت در این واژه‌ها به معنای مشترکی می‌رسیم که اشاره به راه و روش دارد که نهانجویان آنرا بسوی کمال و بینهایت میدانند.

پرسش دیگری مطرح است که آیا تاروت به «هاروت و ماروت» اشاره شده در آیات قرآن مرتبط است؟ بر طبق این آیه گروهی از قوم بنی اسراییل،جادوگری را برای انجام آزمایش از دو فرشته به نام هاروت و ماروت می‌آموزند؛ همچنین بیان می‌کند که این دانش می‌تواند توسط شیطان به افراد دیگر منتقل شود.[۷]

تاریخچه[ویرایش]

جادوگر؛ از دست ویسکانتی-اسفورزا.

کارتهای بازی احتمالاً از قاهره در اواخر قرن ۱۴ وارد اروپا شده است. این کارتها خالهایی بسیار مشابه با ۴ خال تاروت دارند که عبارت از شمشیر،ترکه،جام و سکه هستند. خالهای تاروت هنوز در ورق بازی سنتی ایتالیا،اسپانیا و پرتغال وجود دارد.[۸]

ورقهای مصور احتمالاً بین سالهای ۱۴۱۸ تا ۱۴۲۵ بوجود آمده‌اند. این دست ورق با ۱۶ کارت از تصاویر خدایان یونانی وخالهایی به شکل ۴ نوع پرنده توصیف شده که رایج نبوده است.

نخستین کارتهای شناخته شده تاروت بین سالهای ۱۴۳۰ تا ۱۴۵۰ میلادی در میلان، فرارا و بولونیا خلق و در این حین تصاویر نمادین به دست رایج دارای ۴ خال افزوده شدند. کارتهای جدید «خال حکم» نام گرفتند؛ کهن ترین تاروت بجا مانده به پانزده دست ورق چندپاره باز می‌گردد که برای خانواده «ویسکانتی- اسفورزا»، حکمرانان میلان، نقاشی شده بوده است.[۹]به نظر می‌رسد این بازی در ۱۴۵۰ که سال شاد و پرجشن وسروری در تاریخ ایتالیاست، اهمیت یافته است.

در ۱۴۹۱ نقشهای ویژه‌ای که نشانگر فلسفه، اجتماع، تخیل، طالع بینی و پیشگویی وهمچنین قهرمانان رومی،یونانی و یا بابلی بودند، به تاروچی ایتالیا افزوده شد.[۱۰]

کارتهای دست ساخت تاروت در قرن ۱۴ مورد حمله شدید خطبایی که مدعی وجود ذات شیطان در آن بودند، قرار گرفت. با وضع موجود بیشتر حکومتها تاروت را آزاد و بعضی آنرا قدغن اعلام کردند. با آمدن صنعت چاپ، تولید انبوه دست ورقها میسر شد که ورقهای این دوره از شهرهای مختلف فرانسه بجا مانده است. محبوترین الگوی چاپ دست ورق‌های اولیه متعلق به شهر مارسی می‌باشد که به «تاروت مارسلی» معروف است.[۱۱]

بازیهای تاروت[ویرایش]

هدف اصلی کارتهای تاروت بازی وسرگرمی بوده است؛ پیدایش نخستین قوانین پایه به دست نوشته «مارتیانو دا تورتونا» قبل از ۱۴۲۵ وبعد از آن به سال ۱۶۳۷ برمیگردد. بازی تاروت گوناگونی فرهنگی بسیاری دارد. تاروت در ایتالیا محبوبیت کمتری پیدا کرد؛ در عوض تعداد بازی‌ها خارج از ایتالیا بسیار زیاد می‌باشد. تاروت فرانسوی (تاروک) نزد محلیان این کشور بسیار محبوب است و همچنین در اروپای مرکزی بطور گسترده بازی می‌شود.

پیشگویی و اسرارآمیزی تاروت[ویرایش]

هر کارت تاروت دارای یک تصویر ویک عنوان است که هرکدام بیانگر مفهوم ویژه‌ای می‌باشد. باور پیشگویی تاروت این است که کارتهای رو شده برای شرکت کننده دیدگاهی از آینده و حتی وضعیت کنونی او را در اختیارش قرار می‌دهد. پیشگویی با کارتهای بازی احتمالاً اولین بار به کتابی به نام «الهامات فرانچسکو مارکولینی» مربوط می‌شود که روشی ساده را از انتخاب تصادفی کارتهایی که جدا از فال بی‌معنی بودند، ارایه می‌داد. اما دست نوشته‌هایی از سالهای ۱۷۳۵ و ۱۷۵۰ مدارکی ناقص از استفاده تاروت طبق ترتیب کارتها برای پیشگویی هستند. همچنین در خاطرات ژاکامو کاسانووا[۱۲] در۱۷۶۵ آمده که معشوقه روس او با ورق تاروت فال می‌گرفته است.[۱۳] کارتهای تاروت بعدها با عرفان و جادو تلفیق شدند.[۱۴] البته تاروت تا قرون ۱۸ و۱۹ مورد اقتباس نهانجویان،رمز شناسان ویا انجمن‌های سری قرار نگرفته است. این سنت هنگامی باب شد که دی جبلین مطالعات خود را در سال ۱۷۸۱، درباره نمادهای مذهبی و آثار آن در دنیای امروزی منتشر کرد. او نخست اثبات کرد که نمادهای تاروت مارسلی بیانگر رازهایی از خدایان مصری، ایسیس و تحوت است. از شناسایی کارتهای تاروت بوسیله «کتاب تحوت» صریحاً به این نتیجه می‌رسیم که تا به امروز تاروت در سیر تلاش نهانجویان برای عروج و کمال وجود داشته است.

گوناگونی[ویرایش]

گوناگونی بسیاری در طراحی الگوها و اشکال تاروت وجود دارد. از نظر تاریخی یکی از مهمترین طراحی‌ها متعلق به تاروت مارسلی است که حتی در قرن بیستم نیز محبوبیت بالایی کسب کرد. برخی از دست ورق‌های امروزی نیز از طراحی منحصربه‌فرد «نیکلاس کانور» در ۱۷۶۰ الگو می‌گیرند. در فلورانس نیز دست گسترده «مینچیاته» استفاده می‌شده است که این دست ورق شامل ۹۶ کارت بوده که نماد طالع بینی داشتند و در آن بجای ۴ خال رایج از عناصر چهارگانه یعنی آب، هوا، خاک و آتش استفاده می‌شده است.

برخی از دستها فقط به عنوان آثار هنری وجود دارند و برخی دیگر نیز فقط خالهای حکم (خالهای تصویر) را دارا هستند.

دست تاروت فرانسوی[ویرایش]

این نوع دست طی قرن ۱۸ام در آلمان پدیدار شد که نسل اول آن تصاویری از حیوانات را به عنوان خالهای حکم درج کرده بود و «تاروت حیوانی» نام داشت. سازنده آلمانی این دست ورق بواسطه نوآوریش اعتبار ویژه‌ای در مونیخ بدست آورد. تاروت فرانسوی، دست امروزی و رایجی است که در فرانسه، آلمان و دیگر کشورهای اروپای مرکزی بازی می‌شود. تصاویر نمادین تاروت فرانسوی از دست قدیمی تر تاروت ایتالیایی الگو گرفته است. به جز چند مدل جدید، این دست منحصراً برای بازی است و به ندرت از آن برای طالع بینی استفاده می‌شود.

تاروت حیوانی.
تاروت ۵۴ کارته اروپای مرکزی.

دست ایتالیایی آشکار[ویرایش]

دلقک؛ از دست پیه مونتی.

این دست، کهن ترین دست ساخته شده است که نخستین بار در قرن ۱۵ام در شمال ایتالیا بوجود آمد و بعلاوه «تاروت اسرار آمیز» بر پایه این دست ساخته شده است.۴ دست از این مدل هنوز بازی می‌شوند که عبارتند از:

  • «تاروت پیه مونتی» که شامل ۴ خال شمشیر، گرز، جام و سکه است که سران هرکدام شاه، ملکه، شوالیه و سرباز به علاوه اعداد ۱(آس) تا ۱۰ می‌باشند وخالهای حکم آن به ترتیب: فرشته(۲۰- با اینکه از نظر عددی رده دوم است ولی بالاترین حکم را دارد)، جهان(۲۱)، خورشید(۱۹)، ماه(۱۸)، ستاره(۱۷)، برج(۱۶)، شیطان(۱۵)، میزان (۱۴)، مرگ(۱۳)، سر به دار(۱۲)، عدالت(۱۱)، چرخ فلک (سرنوشت-۱۰)، صوفی(۹)، قدرت(۸)، ارابه(۷)، عاشق و معشوق(۶)، پاپ(۵)، پادشاه(۴)، شهبانو(۳)، راهبه(۲)، جادوگر(۱) و دلقک.
  • «تاروت بیزانسی» مانند «تاروت سوییسی» است ولی از نظر نقاشی و طراحی متفاوتند. بعلاوه در تاروت سوییسی کارتهای ژوپیتر، جونو و قضاوت به ترتیب جایگزین پاپ، راهبه و فرشته شده‌اند و همچنین از برج به عنوان «خانه خدا» یاد می‌شود.
  • «تاروت بولونیایی» هم از نظر طراحی و هم ساختار با تاروتهای قبلی فرق دارد. در این دست شماره‌های دو تا پنج هر خال حذف شده‌اند و همچنین خال حکمهای متفاوتی دارد که هیچکدام شماره ندارند و چهارتای آنها همسان هستند.
  • «تاروت سیسیلی» نیز طراحی متفاوتی دارد و کارتهای آن کوچکتر هستند. در این دست بعضی خال حکم‌ها را تغییر داده و ۲۱ را با کارتی به نام «بیچارگی» عوض کرده است و بعلاوه شماره‌های دو و سه خال سکه، یک تا چهار خالهای دیگر حذف شده‌اند بنابراین ۶۴ کارت دارد.[۱۵]

تاروت اسرار آمیز[ویرایش]

اتیلا، نهانجوی فرانسوی، اولین کسی بود که تاروت بازبینی شده‌ای را رواج داد که فقط هدف اسرار آمیزی بجای بازی داشت. با باور اینکه کارتهای تاروت از کتاب تحوت بیرون آمده‌اند، تاروت اتیلا دارای فضای مصر باستان است. این دست ۷۸ کارته دو بخش مجزا دارد:

بزرگ آرکانا(به معنی راز بزرگ) یا خال حکم که شامل ۲۲ کارت است: فرشته،جهان، خورشید، ماه، ستاره، برج، شیطان، میزان، مرگ، سر به دار، عدالت، چرخ فلک، کشیش بزرگ، قدرت، ارابه، عاشق و معشوق، پاپ، شاه، شهبانو، راهبه، جادوگر و دلقک.

کوچک آرکانا (راز کوچک) ۴ خال و ۵۶ کارت دارد که هر خال دارای ۱۰ کارت شماره دار و ۴ کارت تصویر (شاه، ملکه، شوالیه و سرباز) است. خالهای تاروت سنتی ایتالیا شمشیر،سکه،ترکه و جام هستند که در تاروت امروزی به جای سکه «لوح» یا «ستاره پنج پر» نیز استفاده می‌شود.

تاروت تحوتی[ویرایش]

نوشتار اصلی: تاروت تحوتی

«تاروت تحوتی» (به انگلیسی: Thoth Tarot) دسته‌ای کارت‌های تاروت پیشگویی می‌باشند که توسط بانو فریدا هریس و بر اساس دستورات آلیستر کراولی طراحی شده است.

تاروت امروز[ویرایش]

امروزه تاروت دارای گونه‌های بینهایتی است که توسط هنرمندان، عکاسان و طراحان مختلف جهان بنابر فرهنگها و سلیقه‌های گوناگون خلق شده‌اند. مانند تاروتهای بیسبال،کیتی،هکر،گربه نما ،کیمیاگری و تعداد بیشماری مدل دیگر که طرفداران بسیاری را به خودشان جلب کرده‌اند. اخیراً جند بازی کامپیوتری نیز از بازی تاروت ساخته شده است.

درکل دنیای امروز به تاروت کمتر به عنوان بازی و سرگرمی بلکه بیشتر به عنوان مجموعه‌ای مرموز و اسرارآمیز در امر طالع بینی و پیشگویی نگاه می‌شود؛ به نحوی که حتی در داخل ایران نیز فال تاروت و از آن گذشته،فال ورق، بسیار رایج است و افراد زیادی با تعابیر گوناگون از آن برای طالع بینی استفاده می‌کنند. در ایران نیز مدتی است که فال تاروت مورد توجه مردم قرار گرفته است که وب سایت تاروت یکی از مراجع فارسی فال تاروت محسوب می‌شود.

پانویس[ویرایش]

  1. ^ a b c Dummett, Michael (1980). The Game of Tarot. Gerald Duckworth and Company Ltd.. ISBN 0-7156-1014-7.
  2. ^ Cassandra Eason, Complete Guide to Tarot, p. 3 (Crossing Press, 2000; ISBN 1-58091-068-8)
  3. ^ "History of Tarot Cards". Buzzle.com. July 15, 2008. Retrieved January 27, 2009.
  4. ^ Etymology for Tarot, Douglas Harper - The Online Etymology Dictionary
  5. ^ French etymology for tarot Portail Lexical: Lexicographie - Centre National de Ressources Textuelle et Lexicales
  6. Antoine Court de Gébelin
  7. Prophet Solomon by Harun Yahya. Accessed at
  8. ^ Donald Laycock in Skeptical—a Handbook of Pseudoscience and the Paranormal, ed Donald Laycock, David Vernon, Colin Groves, Simon Brown, Imagecraft, Canberra, 1989, ISBN 0-7316-5794-2, p. 67
  9. ^ Place, Robert M. (2005) The Tarot: History,Symbolism,and Divination,, Tarcher/Penguin, New York, ISBN 1-58542-349-1
  10. ^ The game of Tarot: from Ferrara to Salt Lake City, Michael A. E. Dummett, Sylvia Mann pg. 76 - United States Games Systems (1980) ISBN 0-7156-1014-7
  11. ^ Mystical Origins of the Tarot: From Ancient Roots to Modern Usage, Paul Huson, pg. 280 - Destiny Books (2004) ISBN 0-89281-190-0
  12. giacomo Casanova
  13. ^ Casanova, Giacomo; Machen, Arthur. "The Complete Memoires of Jacques Casanova de Seingalt". Retrieved January 22, 2009.
  14. ^ Huson, Paul Mystical Origins of the Tarot: From Ancient Roots to Modern Usage. Vermont: Destiny Books, 2004
  15. Manorathtarot.com