بیماری‌های تکرار سه‌تایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

بیماری‌های تکرار سه تایی (به انگلیسی: Trinucleotide repeat disorder) (همچنین به عنوان بیماری‌های توسعهٔ تکرار سه تایی، بیماری‌های توسعهٔ تکرار سه‌گانه یا بیماری‌های تکرار کدون می‌شناسند) یک گروه از بیماری‌های ژنتیکی هستند که به سبب توسعهٔ تکرارهای سه تایی بوجود می‌آید، یک نوع جهش در ژن اصلی باعث تجاوز تکرارهای سه تایی از حد نرمال (آستانه پایدار که در بسته به نوع ژن متفاوت است) می‌شود. این جهش زیرمجموعهٔ تکرارهای ناپایدار ریزماهواره‌ای است که در سراسر توالی‌های ژنومی اتفاق می‌افتد. اگر در یک ژن سالم تکرار وجود داشته باشد، جهش‌های پویا (داینامیک) ممکن است شمار تکرارها و شدت بیماری را در یک ژن ناقص افزایش دهد. تکرارهای سه تایی گاهی به عنوان جهش درجی (به انگلیسی: insertion mutation) دسته‌بندی می‌شوند و گاهی در دستهٔ جداگانه از جهش‌ها می‌باشند.[۱][۲]

انواع[ویرایش]

در بیش از نیمی از این اختلالات، کدون تکراری CAGاست که در ناحیه ترجمه کدهای گلوتامین هستند و نتیجه آن ایجاد یک توالی پلی‌گلوتامینی می‌باشد(polyglutamine tract). این بیماری‌ها را به طور معمول تحت عنوان بیماری‌های پلی‌گلوتامین می‌شناسند(polyglutamine (or PolyQ) diseases). سایر بیماری‌های تکرار کدون (بیماری‌های تکرار سه تایی) که گلوتامین را کد نمی‌کنند تحت عنوان بیماری‌های غیر پلی گلوتامین طبقه‌بندی می‌کنند(non-polyglutamine diseases).[۱]

بیماری‌های پلی گلوتامین (Polyglutamine (PolyQ) Diseases)[ویرایش]

نام ژن دامنه طبیعی (تکرارها) دامنه بیماری زایی (تکرارها)
(DRPLA Dentatorubropallidoluysian atrophy) ATN1 or DRPLA 6 - 35 49 - 88
HD (Huntington's disease) HTT (Huntingtin) 6 - 35 36 - 250
SBMA (Spinal and bulbar muscular atrophy) AR 9 - 36 38 - 62
SCA1 (Spinocerebellar ataxia Type 1) ATXN1 6 - 35 49 - 88
SCA2 (Spinocerebellar ataxia Type 2) ATXN2 14 - 32 33 - 77
SCA3 (Spinocerebellar ataxia Type 3 or Machado-Joseph disease) ATXN3 12 - 40 55 - 86
SCA6 (Spinocerebellar ataxia Type 6) CACNA1A 4 - 18 21 - 30
SCA7 (Spinocerebellar ataxia Type 7) ATXN7 7 - 17 38 - 120
SCA17 (Spinocerebellar ataxia Type 17) TBP 25 - 42 47 - 63

بیماری‌های غیر پلی گلوتامین(Non-Polyglutamine Diseases)[ویرایش]

نام ژن رمز ژنتیکی دامنه طبیعی (تکرارها) دامنه بیماری زایی (تکرارها)
FRAXA (Fragile X syndrome) FMR1, on the X-chromosome CGG 6 - 53 230+
FXTAS (Fragile X-associated tremor/ataxia syndrome) FMR1, on the X-chromosome CGG 6 - 53 55-200
FRAXE (Fragile XE mental retardation) AFF2 or FMR2, on the X-chromosome CCG 6 - 35 200+
FRDA (Friedreich's ataxia) FXN or X25, (frataxin—reduced expression) GAA 7 - 34 100+
DM (Myotonic dystrophy) DMPK CTG 5 - 37 50+
SCA8 (Spinocerebellar ataxia Type 8) OSCA or SCA8 CTG 16 - 37 110 - 250
SCA12 (Spinocerebellar ataxia Type 12) PPP2R2B or SCA12 nnn On 5' end 7 - 28 66 - 78

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Trinucleotide repeat disorder, ویکی‌پدیای انگلیسی.
  2. , کتاب اصول ژنتیک پزشکی اِمِری (ویرایش 14).