بوچیا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بوچیا

بوچیا (به انگلیسی: boccia) نوعی ورزش ویژه معلولان جسمی حرکتی است. ورزش بوچیا در اصل برای افراد دارای فلج مغزی طراحی شده بود، اما درحال‌حاضر توسط ورزشکارانی با معلولیت‌های چندگانه و شدید حرکتی همانند آتروفی عضلانی نخاعی (Spinal Muscular Atrophy (SMA)) نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد. این رشته‌ی ورزشی توسط کمیته‌ی بین‌المللی بوچیا (International Boccia Committee (IBC)) و زیر نظر انجمن بین‌المللی تفریحات و ورزش‌های فلج مغزی (Cerebral Palsy International Sports and Recreation Association (CPISRA)) اداره می‌گردد؛ ورزشکاران برحسب توانایی‌های فیزیکی و عملکردیشان در یکی از چهار کلاس ورزشی BC1-BC4 به رقابت می‌پردازند؛ هدف این بازی پرتاب توپ‌های رنگی به نزدیکی توپ سفید (جک‌بال) می‌باشد. شرکت‌کنندگان می‌توانند توپ‌ها را برحسب توانایی‌هایشان با دست یا پا و یا در ناتوانی‌های شدید با سر و با یک وسیله‌ی کمکی (رمپ) پرتاب نمایند؛ و در پایان هر دور، داور بر اساس میزان نزدیکی توپ‌ها به جک‌بال به بازیکنان امتیاز می‌دهد؛ این ورزش نیاز به هماهنگی اندام، پردازش سیستم عصبی مرکزی، کار گروهی، و کنترل هیجانی دارد و کیفیت زندگی بسیاری از اشخاص دارای فلج مغزی از طریق شرکت در این بازی و ارتباط با مردم و دوستان جدید افزایش یافته است؛ بازی بوچیا شامل 13 توپ می‌باشد که 6 عدد از آنها آبی، 6 عدد از آنها قرمز و یک عدد دیگر سفید (جک‌بال) می‌باشد؛ هر دسته 6 تایی در دست یک تیم قرار دارد و جک‌بال هم در آغاز بازی توسط قرعه به یک تیم داده می‌شود تا آن را در محدوده‌ی مشخصی در زمین بازی پرتاب نماید سپس افراد هر تیم توپ‌های قرمز و آبی را به نوبت به سمت جک‌بال پرتاب می‌نمایند و امتیاز بازی نیز براساس شمارش تعداد توپ‌هایی است که از نزدیک‌ترین توپ تیم حریف به جک‌بال نزدیک‌تر باشد (سیاوشی و بلوریان 1394) [۱]. بوچیا به سه صورت انفرادی، دونفره و تیمی برگزار میشود.

تاريخچه[ویرایش]

تقريباً چيزي حدود 30 سال از تعاريف هيئت‌هاي ورزشي ايراني و به ويژه بعد از انقلاب کشورمان مي‌گذرد که از اين ورزش ياد شده علي الخصوص مسابقات CP-ISRA با عنوان مسابقات رابين هود که مخصوص ورزشکاران CP بوده و هر سال درکشور انگليس اجرا شده است. و اما در سال 1380 زمزمه راه‌اندازي اين بازي در بين مسئولين و کارشناسان ذيربط مطرح گرديد که در نتيجه آن با باشگاه کهريزک هماهنگي لازم در خصوص راه‌اندازي آن و در نهايت مسابقات جشنواره ميلاد کوثر براي اولين بار به شکل نمادين برگزار گرديد. اين مسابقه در آکادمي ملي المپيک انقلاب و با تعداد 20 ورزشکار برگزار شد.

به دنبال آن در بعضي از استانهاي کشور هم معرفي و چندين بار دوره‌هاي آموزش توجيهي و بالاخره يک دوره بين المللي تحت نظر کميته پاراالمپيک و با همت فدراسیون ورزش‌های جانبازان و معلولین کشور در سال 1383 برگزار و آموزش‌‌هاي مربي‌گري، داوري و کلاس بندي پزشکي ارائه گرديد. که جا دارد از زحمات صمیمانه استاتید محترم آقایان پورسلطان، اردستانی و سخنگویی وآقاجانی قدردانی گردد. دومين دوره مسابقات کشوري در سال 1384 با حضور استانهاي تهران و خراسان و سرانجام سومين دوره مسابقات بوچيا که جامعيت و گستردگي بيشتري داشت در شهرستان شهريار و با حضور 6 استان و با شرکت 54 نفر ورزشکار آقا و 26 نفر ورزشکار خانم برگزار گرديد. اين مسابقات اولين رويداد آسيايي جهت اعزام به مالزي و اولين رويداد بين المللي ورزش بوچيا بود که طي آن گرچه نتوانستند مقامي کسب کنند اما تجربيات موفقي را به دست آوردند، از جمله اينکه اين ورزش نياز به درک شرايط خاص خود و حمايت‌هاي بيشتر از طرف مسئولين و عزيزان ذيربط دارد.

روح بازي[ویرایش]

مفاهيم اخلاقي و روح بازي بوچيا همانند بازي تنيس مي‌باشد از حضور تماشاگران در اين مسابقات استقبال مي‌شود که به سه شيوه‌ي انفرادي، دونفره و تيمي و توسط بازيکنان داراي کلاس CP1 و CP2 و يا بازيکناني که با کمک رمپ و طبق کلاس‌بندي CP-ISRA طبقه‌بندي انجام مي‌گردد.

شیوه بازی[ویرایش]

شیوه کلی بازی به این صورت است که یکی از گروه‌ها توپ سفید را به نقطه دلخواه و با شرایط مساعد خود پرتاب و سپس توپ رنگی خود را هر چه نزدیک تر به سمت توپ سفید (جک) پرتاب می‌کند و وقتی نوبت بازیکن مقابل رسید او نیز باید سعی کند که توپ رنگی خود را خیلی نزدیک تر از توپ‌های بازیکن مقابل پرتاب کند و در غیر این صورت توپ‌های بیشتری را از دست خواهد داد و در نهایت امتیاز کمتری کسب می‌کند.

توپها[ویرایش]

در این بازی، سیزده توپ وجود دارد: شش توپ قرمز، شش توپ آبی و یک توپ سفید به عنوان نشانه. وزن هر توپ ۲۷۵ گرم و محیط آن ۲۷۰ میلیمتر است.

فضا و شيوه کلي بازي[ویرایش]

ابعاد زمين بازي در اندازه‌هاي6×12/5 متر مي‌باشد و تعداد توپ‌هاي مورد نياز بازي، دو سري 6تايي آبي و قرمز و يک توپ سفيد با عنوان جک يا نشانه که مجموعاً روي هم 13 عدد توپ مي‌شوند. وزن هر توپ حدوداٌ 275 گرم و محيط آن 270 ميلي‌متر است..

در ابتدا داور با پرتاب سکه جهت انتخاب توپ جک و قرمز توسط يکي از دو گروه شرکت کننده، بازي را آغاز مي‌کند. شيوه کلي بازي به اين صورت است که يکي از گروه‌ها توپ سفيد را به نقطه‌ي دلخواه و با شرايط مساعد خود پرتاب مي‌کند و سپس توپ رنگي خود را هر چه نزديکتر به سمت توپ سفيد(جک) پرتاب مي‌کند و وقتي نوبت بازيکن مقابل رسيد او نيز بايد سعي کند که توپ رنگي خود را خيلي نزديکتر از توپ‌هاي بازيکن مقابل پرتاب کند و در غير اين صورت توپ‌هاي بيشتري را از دست خواهد داد و در نهايت امتياز کمتري کسب مي‌کند...

چهارچوب بازي[ویرایش]

براي اجراي اين بازي به سه شيوه مي‌توان عمل نمود.

  • انفرادي: که شامل چهار دور بازي مي‌شود و از هر تيم فقط يک نفر شرکت مي‌کند و به هر نفر یا هر بازيکن 6 توپ داده مي‌شود.
  • دو نفره: يک بازي دونفره شامل چهار دور بازي مي‌شود و از هر تيم دو نفر شرکت مي‌کند و به هر نفر بازيکن 3 توپ داده مي‌شود.
  • تيمي: يک بازي تيمي شامل شش دور بازي مي‌شود. و از هر تيم سه نفر شرکت مي‌کند و به هر بازيکن 2 توپ داده مي‌شود.

امتياز دهي[ویرایش]

امتياز دهي توسط داور، بعد از پرتاب تمامي توپ‌ها (شامل تمامي توپ‌هاي پنالتي در صورت لزوم) انجام خواهد شد.

طرفي که داراي نزديکترين توپ به توپ هدف باشد، براي هر توپ نزديکتر به توپ هدف نسبت به نزديکترين توپ حريف خود به توپ هدف يک امتياز دريافت خواهد کرد.

برخي از مقررات بازي بوچيا[ویرایش]

پنالتي‌ها (جريمه‌ها) :[ویرایش]

در صورت انجام يک تخلف، سه نوع پنالتي (جريمه) وجود دارد.

• پنالتي: عبارت است از اعطاي دو توپ اضافي به طرف مقابل • بازپس گيري توپ: برداشتن توپ خطا از داخل زمين توسط داور و گذاردن آن در داخل ظرف مخصوص توپ‌هاي مرده

اخطار: هنگاميکه به يک بازيکن اخطار داده مي‌شود داور اين اخطار را در برگه امتيازات يادداشت مي‌نمايد و اگر براي بار دوم اخطار داده شود، بازيکن از دور مسابقات حذف مي‌شود.

محدوديت‌هاي زماني:[ویرایش]

• حداقل 5 دقيقه و حداکثر 8 دقيقه براي هر دور بازي براي کلاس‌هاي BC1 الی BC4 و انفرادي الي تيمي اعمال مي‌گردد. • براي آشنايي بيشتر اين بازي به تصوير زمين بازي و تصاوير پيوست مراجعه نمائيد.

تأثير ورزش بوچيا درسلامت روان و جسم[ویرایش]

• پيشگيري از مبتلاشدن به برخي بيماري‌ها مثل بيماري‌هاي مربوط به دستگاه کليوي، زخم بستر، تغير شکل يا خشکي و لاغري عضلات، استخوان‌ها و مفصل‌ها. • تقويت روحيه و اثر رواني مطلوب در فرد معلول و خانواده‌ي او • تقويت مهارت‌هاي حرکتي • کاهش اختلالات عاطفي و افزایش رشد عاطفی • تقويت و هماهنگي بيشتر بين حواس • شناخت بیشتر توانمندي‌هاي خود و تلاش در جهت افزايش نکات مثبت و اصلاح نکات منفي ورزشکار • تقويت حس مسئوليت‌پذيري • افزايش مشارکت اجتماعي • افزايش انضباط اجتماعي • تقويت حس عدالت جويي (به ویژه در بازيهاي گروهي) • تقويت هوش ديداري فضايي، بدني جنبشي، درون فردي، ميان فردي • افزايش خلاقيت • بالابردن ميزان تمرکز فکري و تعادل رواني و در نهايت ميزان سلامت روحي و رواني را براي آنان و خانواده و جامعه

تسهيلات و تجهيزات مورد نياز براي راه‌اندازي[ویرایش]

رشته‌ی ورزشي بوچيا[ویرایش]

1- نيروي انساني[ویرایش]

الف: مربی ( یک نفر)(برای یک زمین ورزشی)[ویرایش]

• در صورت عدم آگاهي مربيان از ورزش بوچيا، حداقل به 20ساعت آموزش توجيهي مربي‌گري و داوري نياز مي‌باشد.

ب: همیار (یک نفر)[ویرایش]

• جهت جابجایی و سرویس دهی به ورزشکار و کمک‌های ورزشی

ج: دستیار ورزشی (حداقل یک نفر برای هر زمین بازی جهت ورزشکاران3BC[ویرایش]

2- فضا و مکان مناسب[ویرایش]

فضاي مورد نياز براي ورزش بوچيا زميني به ابعاد 814/5متر مي‌باشد که 612/5متر آن مختص بازي و بقيه آن براي حاشيه و جايگاه داوران و تماشاچيان مي‌باشد. ضمناً اين فضا بصورت مسقف با کف صاف و پاکيزه و به دور از هرگونه آلودگي صوتي بایستی ‌باشد که بتوان بازي را در آن اجرا کرد.

3-وسايل و تجهيزات جهت انجام بازي (بوچیا) برای یک زمین[ویرایش]

1-3) يک سري توپ بوچيا براي هر زمين (مجموعاً 13 عدد توپ)

2-3) يک عدد راکت تنيس براي هر زمين(با طرفین آبی و قرمز)

3-3) سبد توري به رنگ‌هاي قرمز و آبي هر کدام يک عدد

4-3) 2 عدد کرنومتر براي هر زمين (براي مسابقات)

5-3) نوار چسب رنگي (نارنجي يا صورتي ویا زرد) مرغوب در اندازه‌هاي ذيل:

 نوارهاي 4 سانتي‌متري به اندازه 25متر ----   نوارهاي 5 سانتي‌متري به اندازه 45 متر ---- و یا نوارچسب 5سانتیمتری به اندازه تقریبی 70متر

6-3) رمپ يا سطح‌شيب‌داربرای بازیکنان کلتس BC3 درشکل‌هاي مختلف .که ساده‌ترين و ارزانترين آن، لوله‌اي پوليکا يا ناودان مي‌باشد که اندازه و شکل آن در ذيل رسم گرديده است.

اندازه‌ي طولي آن حدوداً( 70/1- 2 )متر(بستگی به ورزشکار دارد)

اندازه قطر و يا دهانه‌ي لوله 10 سانتي‌متر

که براي هر زمين حداقل 2تا 4 رمپ يا سطح شيب‌دار کافي ‌مي‌باشد.

7-3) شماره انداز (جهت مسابقات)

8-3) تابلو وايت‌برد (با اندازه قابل ديد، حدوداً 6030 سانتي‌متر) و ماژيک (براي مسابقات)

9-3) جاي توپ جهت محافظت و نگهداري توپ‌ها

10-3) ساعت ديواري (جهت مسابقات)

11-3) صندلي و ميز داوران به تعداد کافي (جهت مسابقات)

12-3) متر

13-3) پرگار

14-3) تهيه شناسنامه ورزشي براي ورزشکاران

15-3) تهیه بیمه ورزشی برای هر ورزشکار

• شناخت ورزشکاران اين رشته و انجام کلاس‌بندي پزشکي در چهارگروه ذیل

BC4 BC3 BC2 BC 1

منابع[ویرایش]

  1. سیاوشی، حجت‌اله و بلوریان، فاطمه (1394). تأثیر 12 هفته بازی بوچیا بر رشد اجتماعی نوجوانان 13 تا 15 سال دارای فلج مغزی همراه با کم‌توانی ذهنی. فصلنامه کودکان استثنایی، 4، 51-45.