بنجامین فرانکلین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
بنجامین فرانکلین
تصویری از فرانکلین، اثر: ژوزف سیفرد
۶مین فرماندار ایالت پنسیلوانیا
مشغول به کار
۱۷۸۵ – ۱۷۸۸
سفیر ایالات متحده در فرانسه
مشغول به کار
۱۷۷۸ – ۱۷۸۵
پیش از او: پست وجود نداشت
بعد از او: توماس جفرسون
سفیر ایالات متحده در سوئد
مشغول به کار
۱۷۸۳ – ۱۷۸۲
پیش از او: پست وجود نداشت
بعد از او: جاناتان راسل
سخنگوی مجلس نمایندگان ایالت پنسیلوانیا
مشغول به کار
مه ۱۷۶۴ – اکتبر ۱۷۶۴
پیش از او: آیزاک موریس
بعد از او: آیزاک موریس
اطلاعات شخصی
تولد ۱۷ ژانویهٔ ۱۷۰۶(۱۷۰۶-01-۱۷)
بوستون، ماساچوست
مرگ ۱۷ آوریل ۱۷۹۰ میلادی (۸۴ سال)
، پنسیلوانیا
ملیت  ایالات متحده آمریکا
حزب سیاسی مستقل
همسر دبورا رید
فرزندان ویلیام، فرانسیس، سارا
محل اقامت کلیسای مسیح در فیلادلفیا
پیشه ناشر، سیاستمدار، نویسنده، مخترع
امضاء
خدمت نظامی
جوایز مدال کاپلی (۱۷۵۳)

بنجامین فرانکلین (به انگلیسی: Benjamin Franklin) (متولد ۱۷ ژانویه ۱۷۰۶، درگذشته ۱۷ آوریل ۱۷۹۰) یکی از پدران بنیانگذار ایالات متحده است. فرانکلین یک نویسنده، چاپخانه‌دار، طنزنویس، نظریه‌پرداز سیاسی، سیاستمدار، فراماسون، رئیس پست، دانشمند همه‌چیزدان، مخترع، فیزیکدان، فعال مدنی، رجل سیاسی و دیپلمات بود. به عنوان یک دانشمند، او یکی از چهره‌های مطرح در روشنگری آمریکا بود و در تاریخ فیزیک برای کشف‌ها و نظریه‌هایش در مورد برق شناخته شده‌است. میله برق گیر، عینک دو کانونی، بخاری هیزمی فرانکلین، و هارمونیکای شیشه‌ای از اختراعات او هستند. همچنین او در ایجاد سازمانهای بسیاری، از جمله نخستین کتابخانه عمومی در آمریکا، دانشگاه پنسیلوانیا و نخستین ایستگاه آتش‌نشانی پنسیلوانیا نقش کلیدی داشت.[۱]

فرانکلین لقب اولین آمریکایی را برای تلاش‌های خستگی ناپذیرش برای اتحاد کولونیهای سیزده‌گانه به عنوان نویسنده و سخنگوی کولونی‌های متعدد در لندن به دست آورد. به عنوان نخستین سفیر آمریکا در فرانسه، نمونه ای از مردم کشور تازه تاسیس آمریکا برای دنیا بود.[۲] فرانکلین در تعریف روح آمریکا به شکل وصلت ارزش‌های عملی صرفه جویی، سخت کوشی، آموزش و پرورش، روح جمعی، موسسات مستقل از دولت (ان جی او) و مخالفت با هر گونه خودکامگی دینی و سیاسی، همراه با ارزشهای علمی و صبورانه عصر روشنگری نقشی اساسی داشت. به قول مورخ هنری استیل کاماجر (یه انگلیسی Henry Steele Commager)، «در فرانکلین ارزشهای پیورتانیسم بدون کاستیهایش و نور عصر روشنگری بدون حرارتش تلفیق شده بودند»[۳]. والتر ایزاکسون (به انگلیسی Walter Isaacson)در مورد فرانکلین می‌گوید: «او پیشرفته‌ترین آمریکایی زمان خود و تاثیر گذارترین فرد در اختراع نوع جامعه‌ای که آمریکا به آن شکل درآمد، بود.»[۴]

فرانکلین در سن ۲۳ سالگی، با انتشار روزنامه پنسیلوانیا گازت یک روزنامه‌نگار و چاپخانه‌دار موفق در فیلادلفیا، پیشروترین شهر در کولونی‌ها شد. او با انتشار کتاب آلماناک (سالنامه) ریچارد فقیر، با نام مستعار (به انگلیسی: Richard Saunders) درآمد قابل توجهی کسب کرد. از سال ۱۷۶۷، او با روزنامه پنسیلوانیا کرونیکل همکاری می کرد که به خاطر گرایشهای انقلابی و انتقاد از سیاستهای بریتانیا مشهور شده بود. فرانکلین شهرت بین‌الملی علمی قابل توجهی به خاطر آزمایش‌هایش در زمینهٔ الکتریسیته و اختراع‌های معروفش، به خصوص برقگیر پیدا گرد. او نقش عمده‌ای در ایجاد آکادمی و کالج پنسیلوانیا در سال ۱۷۵۱ داشت که بعدها به دانشگاه پنسیلوانیا تبدیل شد. او جامعهٔ فیلسوفان آمریکایی را شکل داد و به عنوان رئیس آن در سال ۱۷۶۹ انتخاب شد. فرانکلین یک قهرمان ملی لقب گرفت، زمانی که تلاش‌های کولونیها برای حذف قانون نامحبوب تمبر را در پارلمان رهبری کرد. او به عنوان یک دیپلمات مجرب که نماینده آمریکا در فرانسه بود و نقشی کلیدی در توسعه دوستانه روابط فرانسه-آمریکا داشت، مورد تحسین فرانسویها قرار گرفت. تلاشهای او در تامین پشتیبانی برای ارسال مهمات در طول انقلاب استقلال آمریکا نقشی کلیدی در سرنوشت استقلال آمریکا داشت. برای سال‌ها مسئول ارتباط بریتانیا با کلنی‌ها بود، همین موضوع به او این امکان را داد که اولین شبکهٔ ارتباط ملی را راه‌اندازی کند. او درزمینه‌های اجتماعی، مستعمرات و سیاست ایالتی در کنار ملی و بین‌المللی فعال بود. از ۱۷۸۵ تا ۱۷۸۸ او به عنوان فرماندار پنسیلوانیا (به طور رسمی رئیس بالاترین کمسیون اجرایی پنسیلوانیا) بود. در اواخر عمرش تمامی برده‌هایش را به فروش رساند و یکی از معروف‌ترین شخصیت‌های ضدبرده‌داری شد.

زندگی رنگارنگ او و میراث دستاوردهای علمی و سیاسیش، و لقب یکی از تأثیرگذارترین پدران آمریکا، همگی خود را در گرامی داشتن یاد او در سکه‌ها و اسکناس‌ها؛ کشتی‌های جنگی؛ اسم بسیاری شهرها، روستاها، مراکز آموزشی و شرکت‌ها بیش از ۲۰۰ سال پس از مرگش زنده نگه داشته است.

تبار[ویرایش]

نقاشی بنجامین فرانکلین اثر دیوید مارتین، سال ۱۷۶۷ میلادی

جوزایافرانکلین پدر بنیامین فرانکلین، در ۱۲ دسامبر ۱۶۵۷ در نورث همپتون شایر انگلستان به دنیا آمد. او پسر توماس فرانکلین (آهنگر و زارع) و جین وایت بود. جوزایا فرانکلین از پیه نهنگ صابون و شمع تولید می‌کرد. مادر بنیامین، آبیا فولگر، متولد نونتوکیت، ماساچوست در تاریخ ۱۵ اوت ۱۶۷۷ بود.

جوزایا فرانکلین هفده فرزند از دو همسر داشت. او با همسر اولش، آن چایلد (به انگلیسی Anne Child)، به تاریخ ۱۶۷۷ در اشتون ازدواج کرد و به تاریخ ۱۶۸۳ با او به بوستون مهاجرت کرد. آنها قبل از مهاجرت ۳ فرزند و بعد از آن ۴ فرزند با یکدیگر داشتند. پس از مرگ آن چایلد، جوزایا در تاریخ ۶ ژووئیه ۱۶۸۹ توسط ساموئل ویلارد در اولد سات میتینگ هاوس با آبیا فولگر ازدواج کرد. بنیامین، فرزند هشتم آنها، فرزند پانزدهم جوزایا فرانکلین و دهمین و آخرین فرزند پسر بود.

جوزایا فرانکلین در سال ۱۶۷۰ دین پیوریتنیزم را برگزید. پیوریتنیزم جنبشی اعتراضی در انگلستان بود که به پاک کردن افکار آنگلوساکسون از دین کاتولیک رومی پرداخت. پیوریتن‌ها این افکار را خرافات می‌پنداشتند. سه چیز برای پیوریتن‌ها بسیار اهمیت داشت: هر گردهمایی توسط خود افراد مدیریت شود، وزرا جشن‌هایی را برگزار کنند به جای اینکه اعمال دینی را مثل گروه مردم برگزار کنند، و اینکه هر عضو این گروه خودش به تنهایی بتواند انجیل را مطالعه کند و با توجه به نظر شخصی از راه خودش، رابطهٔ خود را با خدا برقرار کند. پیوریتانزیم به افراد طبقهٔ متوسط مانند پدر بنیامین فرانلکین تعلق داشت که از استقلال اراده، بحث، مطالعه و داشتن شخصیت لذت می‌بردند.[۵]

ریشه‌های دموکراسی آمریکایی را می‌توان در ارزش‌های ارادهٔ شخصی پیوریتانیزم دید. این ارزش‌ها، که به بنیامین فرانکلین و دیگر پدران آمریکا (مانند جان آدامز) انتقال پیدا کرده بود، شامل اهمیت هویت شخصی و خشم در برابر حکومت‌های ستمگر می‌شد. یکی از ارزش‌های مورد قبول جوزایا، اینکه فرد با کار زیاد شخصیت پیدا می‌کند، همین فرد صنعتگر را در برابر خدا قرار می‌داد. کار زیاد و برابری، ارزشهای پیوریتانیزم بود، که بنیامین در طول زندگی[۶] خود موعظه می‌کرد و در آثار او مثل «آلمناک ریچارد فقیر» و «زندگی‌نامه»اش متجلی است.

مادر بنجامین فرانکلین قبل از به دنیا آمدن فرانکلین مرد، آبیا فولگر، در خانواده‌ای پیوریتن به‌دنیا آمده بود و جزو اولین گروه پناهندگان بود که به ماساچوست برای آزادی مذهبی آمده بودند، وقتی چارلز اول پادشاه انگلستان شروع به محاکمهٔ پیوریتن‌ها کرد، آنها در سال ۱۶۳۵ از طریق دریا راهی بوستون شدند. پدر او «نوعی شورشی تغییر یافته بر اساس شرایط آمریکا» بود[۷] به عنوان منشی دادگاه، به خاطر نافرمانی در نوشتن جرم‌های مغازه‌داران و خانواده‌های طبقهٔ متوسط زندانی شده بود. بنجامین فرانکلین پا جای پای پدربزرگش نهاد، هنگامی که به مبارزه با خانوادهٔ پن، صاحبان ثروتمند کولونی پنسیلوانیا برخاست.

روز جهانی کودکان مخترع[ویرایش]

روز هفدهم ژانویه به مناسبت تولد بنجامین فرانکلین، روز اختراعات کودک نام گرفته است. فرانکلین ۱۲ ساله بود که پدال‌های دستی را اختراع کرد که سرعت او را در شنا بالا می‌برد؛ اختراعی که امروزه به شکل کفش شنا به کار می‌رود.

دوران جوانی[ویرایش]

Franklin, 1825

بنیامین، به‌عنوان دهمین پسر و پانزدهمین فرزند آقای فرانکلین، که تولیدکنندهٔ صابون و شمع بود، در شهربوستون ایالت ماساچوست زاده شد. وی از اوان کودکی با اشتیاق و علاقه، به مطالعهٔ کتابهای علمی، مذهبی و ادبیات پرداخت و گنجینه‌ای از دانش و معلومات کسب کرد. بنیامین مدتی در چاپ‌خانهٔ برادر ناتنی خود، جیمز فرانکلین، به کارآموزی پرداخت و برای اولین بار در سال ۱۷۲۲ با نام مستعار خانم سایلنس دوگود (به انگلیسی: Mrs. Silence Dogood) در روزنامهٔ برادرش چهارده مقالهٔ طنزآمیز و کوتاه منتشر کرد. آن روزنامه در همان سال به‌خاطر مقالهٔ جنجال‌برانگیزی که به‌چاپ رساند توقیف، و جیمز فرانکلین که سردبیر آن بود، به یک ماه زندان محکوم شد. ازآن‌پس، بنیامین مدیریت روزنامه را برعهده گرفت و به نشر آن همت گماشت. او پس از ترک بوستن به فیلادلفیا رفت. فرانکلین در فیلادلفیا به صنعت چاپ روی آورد و کتاب‌های بی‌شماری را منتشر ساخت. فعالیت‌های خستگی‌ناپذیر او درزمینهٔ چاپ کتاب، وی را به‌عنوان ناشر صاحب‌نامی به اشتهار رسانید. فرانکلین در دوران زندگی به فعالیت‌های اجتماعی (مانند تاسیس باشگاه مخفی جنتو)و خدمات عمومی و امدادرسانی همت گماشت و به عضویت در این مؤسسات پذیرفته شد. او توجه خود را به خدمات شهری و رفاه عمومی، مانند نظافت خیابان‌ها، روشنایی شهر، نظام تشکیلاتیِ مدارس، تأسیس آتشنشانی غیرانتفاعی، بیمارستان و اولین کتاب‌خانهٔ امانتی که در دنیا بی‌همتا بود، معطوف داشت.

اصول سیزده‌گانهٔ معرفتیِ بنیامین فرانکلین[ویرایش]

بنیامین فرانکلین، نفْس خویش را به‌مدد امساک و پرهیزگاری، که از دوران شباب بدان خو گرفته‌بود، مهار کرد و به خلوص آن همت ورزید. او فهرستی شامل سیزده روش سودمند درزمینهٔ آموزش اخلاق، که خود وی در تمام طول زندگی بدان پایبند بود، به‌صورت زیر تنظیم کرد:

  • ۱) خویشتن‌داری: شکم را تا مرز بلاهتِ شعور پُر مکن و تا مرز بی‌خودی منوش.
  • ۲) سکوت: سخنی بران که خود یا دیگران از آن سود گیرید؛ از سخنان بی‌ثمر پرهیز کن.
  • ۳) نظم و انضباط: هرچیز را در جای خود قرار ده و هر کاری را به وقت خود موقوف کن.
  • ۴) عزم و اراده: آنچه را باید به‌انجام رسد، بدان همت گمار، و آنچه را بدان اراده نموده‌ای، بدون وقفه و خلل به‌انجام رسان.
  • ۵) قناعت: از خرج کردن برای خوش‌آمدِ دیگران یا خشنودی خویش بپرهیز و چیزی را ضایع مکن.
  • ۶) سعی و کوشش: زمان را ازدست مده، هر لحظه به کاری سودمند بپرداز، کارهای باطل را از خود دور کن.
  • ۷) راستی و درستی: از فریب بپرهیز، اندیشه را به عصمت و حقیقت آراسته دار و به سخن خویش پایبند باش.
  • ۸) عدالت: راضی به زیان دیگران مباش، مباد که بر کسان ستمی روا داری و آنان را از خیری که بدان موظفی، بی‌نصیب گردانی.
  • ۹) اعتدال: از تندروی پرهیز کن؛ اهانت ناروا به دیگران، که به‌گمان خویش، خود نیز درخور آن نیستی، روا مدار.
  • ۱۰) نظافت: ناپاکی را از تن و جامه و خانهٔ خویش بزدا.
  • ۱۱) آسایش خیال: آرام باش و از خرده‌گیری بپرهیز و از وقایع عادی و حوادث اجتناب‌ناپذیر روی درهم مکش.
  • ۱۲) عفّت: در ارضای میل جنسی اعتدال را رعایت کن؛ تنها به‌خاطر حفظ تندرستی و بقای نسل و نه تا مرز جنون و سستی، نزدیکی کن. در این راه از جرح عواطف و سلامت خود و دیگری خودداری کن و دغدغهٔ خوشنامی خویشتن را به دل داشته‌باش.
  • ۱۳) تواضع و فروتنی: از پیشکسوتان بزرگ، مانند عیسی مسیح و سقراط تقلید کن.
تندیس یادبود بنیامین فرانکلین در موزهٔ مؤسسهٔ علوم فرانکلین در فیلادلفیا

فعالیت‌های سیاسی و علمی[ویرایش]

هارمونیکای شیشه‌ای، از اختراعات فرانکلین

از اولین اقدامات بنیامین فرانکلین، تاسیس کلوب جنتو در سن بیست و یک سالگی بود. بنیامین فرانکلین در سال ۱۷۴۸ مؤسسهٔ انتشاراتیِ خود را ترک کرد و در سال ۱۷۵۰ به عضویت پارلمان پنسیلوانیا برگزیده شد. آثار منتشرشدهٔ فرانکلین در این دوران تأثیر بسزایی در تشکیلات آموزشیِ پنسیلوانیا داشت و با انتشار کتاب پیشنهادی چند درباب آموزش و پرورش جوانان پنسیلوانیا، در احداث آکادمی فیلادلفیا، که بعدها به نام دانشگاه پنسیلوانیا خوانده شد، مفید افتاد. برنامهٔ پیشنهادیِ فرانکلین علوم قدیمی و مسلط آن دوران را محدود و دانش جدید را شامل زبان انگلیسی، زبان‌های زندهٔ خارجی، ریاضیات و علوم طبیعی جایگزین کرد. فرانکلین در سال‌های ۱۷۵۱ تا ۱۷۶۴، به‌تناوب، معاونت وزارت پُست را به‌عهده داشت. وی در سال ۱۷۵۲ دستگاه برق‌گیر را اختراع کرد. او درمجموع پانزده سال به‌عنوان نمایندهٔ پنسیلوانیا، جورجیا، نیوجرسی، و ماساچوست در انگلستان اقامت گزید. بنیامین فرانکلین در یکی از سفرهای خود از انگلیس به آمریکا، در توقف کوتاهی که نصیبش شد، «انجمن فلسفی آمریکا» را تأسیس کرد. او در سال ۱۷۷۵ انگلیس را به مقصد آمریکا ترک گفت و در همان سال به عضویت کنگرهٔ آمریکا درآمد و پس از مدتی به کمیتهٔ تنظیم «بیانیهٔ استقلال ایالات متحدهٔ آمریکا» دعوت شد.

به‌خاطر افکار درخشان و حس آزادی‌خواهی او و همچنین در پیوند با اختراع برق‌گیر، دربارهٔ او چنین گفته‌اند:

«او برق را از پهنهٔ آسمان و شمشیر را از دست ستمکاران برگرفت.»

فرانکلین به‌اتفاق ۵۴ نفر از مقامات برجستهٔ سیزده ایالت دیگر، بیانیهٔ استقلال را در ۴ ژوئیهٔ ۱۷۷۶ امضا کرد و یک سال بعد، از طرف کنگره به‌عنوان سفیر سیزده ایالات مستقل آمریکا به فرانسه رفت و در آنجا به‌عنوان سیاست‌مداری بزرگ اشتهار یافت.

آثار بنیامین فرانکلین[ویرایش]

فرانکلین در تمام دوران زندگی به انتشار رسالات، مقالات و پند و اندرز در هر زمینه و هر مقوله‌ای پرداخت. زندگی‌نامهٔ خود را، که در سال ۱۷۷۱ آغاز کرده‌بود، همچنان ناتمام گذاشت. او با بیشتر بزرگان عهد خویش مکاتبه داشت و نامه‌های بی‌شماری از وی به‌یادگار مانده‌است.

تصویر بنیامین فرانکلین برروی اسکناس صددلاری

پایان زندگی[ویرایش]

بنیامین فرانکلین در سال ۱۷۸۶ به آمریکا بازگشت و به‌عنوان ریاست عالی اجراییِ شورای پنسیلوانیا و در سال ۱۷۸۷ به مقام دبیرکل جامعهٔ ضدبرده‌داری برگزیده شد.
او در ۱۷ آوریل ۱۷۹۰ در هشتادوچهارسالگی در پنسیلوانیا درگذشت. حدود ۲۰٬۰۰۰ نفر در مراسم خاک‌سپاریش شرکت داشتند. او در سال ۱۷۲۸ در حالی‌که بیست‌ودو سال بیشتر نداشت، شرحی به مضمون زیر برای مقبرهٔ خود نوشت:

«اینجا آرامگاه بنیامین فرانکلین ناشر است که برای تغذیهٔ کرم‌ها، مانند جلدی از کتابی کهن، که نبشته‌هایش پراکنده و بی‌نام و عاری از تذهیب، اما بی خللی که بر محتوای آن آید، به خاک سپرده‌اند. باشد تا به‌باور خویش به شیوه‌ای نو و آراسته، با ویرایش خودِ نویسنده تجدیدچاپ شود.»

البته این متن بر آرامگاه او نوشته نشد. بنیامین و دبورا فرانکلین تنها چیزی است که بر سنگ قبر او نوشته شده است.

پانویس[ویرایش]

  1. Isaacson 2003
  2. H.W. Brands, The First American: The Life and Times of Benjamin Franklin (2000)
  3. Isaacson 2003، P. 491
  4. Isaacson 2003, p. 492
  5. Isaacson 2003، P. 8
  6. Isaacson 2003، P. 78
  7. Isaacson 2003، P. 14

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Benjamin Franklin»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۰ فوریهٔ ۲۰۱۱ میلادی).
  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Benjamin Franklin»، ویکی‌پدیای آلمانی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ۱۰ فوریهٔ ۲۰۱۱ میلادی).
  • Christ Church (انگلیسی)
  • مجله آزمون ۴ اسفند ۱۳۹۱ کانون فرهنگی آموزش (قلم چی)؛ صفحه ۲۵، روز کودکان مخترع؛ بازبینی شده در ۱۵ اسفند ۱۳۹۱

پیوند به بیرون[ویرایش]