بمباران درسدن در جنگ جهانی دوم

درسدن پس از بمباران

بمباران درسدن حمله‌ای به شهر درسدن، مرکز ایالت زاکسن آلمان بود که در واپسین ماه‌های جنگ جهانی دوم در جبهه اروپا به وقوع پیوست. در چهار یورش بین ۱۳ تا ۱۵ فوریه ۱۹۴۵، ۷۲۲ بمب افکن نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا و ۵۲۷ بمب افکن نیروهای هوایی ایالات متحده بیش از ۳٫۹۰۰ تن بمب انفجاری قوی و بمب‌های آتش‌زا (بمب‌های بشکه‌ای و فسفری) را بر این شهر فرو ریختند. طوفان آتش ناشی از آن پانزده مایل مربع (۳۹ کیلومتر مربع) از مرکز شهر را نابود کرد. بین ۲۲٬۰۰۰ تا ۲۵٬۰۰۰ نفر کشته شدند. البته این اولین شهری نبود که به این شیوه بمباران شد بلکه قبل از آن شهرهای دیگر از جمله هامبورگ و چندین شهر دیگر به این گونه مورد بمباران قرار گرفتند. در این بمباران هدف این بود که با بمب‌های فسفری شهر را به آتش بکشند و مردم را زنده زنده بسوزانند.

پس از جنگ، بحث در خصوص موجه بودن یا نبودن حملات باعث شده بمباران یکی از موضوعات اخلاقی بود که بسیار محل مباحثه بود. این حادثه پس از آن بسیار مورد بحث و اختلاف نظر بوده‌است.

در این بمباران شهر تاریخی درسدن که پایتخت ایالت زاکسن آلمان و معروف به «فلورانس بر کرانه الب» بود بکلی ویران شد و شمار زیادی از مردم غیرنظامی در آن کشته شدند. شمار کشتگان غیرنظامی بین ۱۲۰۰۰ تا ۴۰۰۰۰ تخمین زده شده‌است، البته بسیاری از جمله کرت وانه‌گت که از نزدیک شاهد بمباران درسدن بوده آمار کشته‌ها رادر کتاب سلاخ‌خانه شماره پنج ۱۳۴۰۰۰ نفر ذکر کرده‌است. یک گزارش نیروی هوای آمریکا در سال ۱۹۵۳ از عملیات به عنوان بمباران توجیه شدهٔ یک هدف نظامی و صنعتی، که ۱۱۰ کارخانه و ۵۰۰۰۰ کارگر را در پشتیبانی از اقدامات نظامی آلمان در خود جای داده بود، توجیه کرد. برخلاف این، پژوهشگران متعدد این گونه استدلال کرده‌اند که زیرساختهای مخابراتی، پلها و مناطق وسیع صنعتی خارج از شهر هیچ‌یک به طور کامل هدف قرار نگرفتند این طور استدلال شده که درسدن یک مرکز مهم تاریخی و فرهنگی و بدون اهمیت نظامی یا با اهمیت نظامی کم بود، و حملات بمباران مناطق بدون هیچ فرقی بین نظامی بودن یا نبودن آنها و بی هیچ تناسبی با اهداف نظامی بود. تا نسخه ۱۹۵۸ دانشنامه بریتانیکا هیچ ارجاعی به بمباران درسدن در مدخل مربوط به این شهر نکرده بود. (بسیاری از این اجساد بر اثر دمای بسیار بالای آتش سوزی در حالی جان دادند که لباسهایشان سالم باقی مانده اما اعضای بدنشان بر اثر حرارت غیرمستقیم سوخته و به خاکستر تبدیل شده است، این حالت برای گروهی پیش آمد که در پناهگاه ها قرار داشتند.)

شهر درسدن با سابقه تاریخی خود عمدتاً شامل ساختمان‌های زیبایی بود که با سبک‌های معماری گوتیک و باروک ساخته شده بودند و به منظور جلوگیری از آسیب این بناها و حفظ فضای سنتی شهر اکثر کارخانه‌ها در حومه شهر ساخته می‌شدند. بخش عظیمی از این بناهای زیبای تاریخی درسدن بر اثر بمباران متفقین نابود شدند. در مناطق مرکزی شهر حدود ۷۰۰ آپارتمان، تعداد زیادی مغازه و واحدهای مسکونی بطور کامل نابود گردید.

حملات

پیکر زغال شدهٔ یک زن در پناهگاه حملات هوایی

هزاران هواپیمای متفقین با انداختن بمب‌هایی که در مجموع به اندازه ۲۰ هزار تن تی ان تی روی مرکز شهر درسدن در آلمان ریختند. در مورد میزان تلفات این بمباران آمارهای مختلفی از ۲۰ هزار نفر تا ۵۰۰ هزار نفر اعلام می‌شود. بمباران‌ها حداقل ۱۲ هزار خانه را ویران کرد و هزاران نفر از کسانی که در پناه گاه‌ها بودند هم کشته شدند. نکته مهم این بود که هزاران نفر از قربانیان نه بر اثر ترکش بمب‌ها، که بر اثر خفگی مردند. آن چنان روی درسدن بمب ریخته می‌شد که بمب‌ها اکسیژن شهر را مصرف کرده بودند و در همان چند دقیقه‌ای که طول کشید تا باد اکسیژن تازه بیاورد، همه خفه شدند.

پاسخهای سیاسی زمان جنگ

آلمان

گزارش شده‌است که یوزف گوبلز، وزیر رایش برای پروپاگاندا و روشنگری مردم، ۲۰ دقیقه به شدت گریست. پس از آن او حملهٔ شدیدی به هرمان گورینگ فرماندهٔ نیروی هوایی آلمان و وزیر هوانوردی کرد و گفت: اگر قدرت آن را داشتم قبل از دادگاه او را دار می‌زدم.

نمایی از شهر درسدن در ۱۹۱۰

بریتانیا

مسئولیت کامل بمباران بر عهده وینستون چرچیل نخست وزیر بریتانیاست گرچه او بعداً سعی کرد از آن فاصله بگیرد.

گفته شده که این حملات، اولین بار بود که مردم کشورهای متفق از نیروهای خود در مورد اقدامات آنان برای شکست آلمان انتقاد کردند.

بیش از نود درصد شهر در اثر بمباران ویران شد.

ادعاهای جنایت جنگی

گونتر گراس نویسندهٔ آلمانی این واقعه را یک جنایت جنگی خوانده‌است. یورگن گانسل رهبر حزب ان‌پ‌د دست راستی‌ترین حزب آلمان، این واقعه را یک کشتار جمعی خوانده‌است.

پیامدها

در بریتانیا ملکه مادر از بنای یادبود مردی که حملات درسدن را رهبری کرد پرده برداری کرد. سال‌ها پس از این واقعه در سفر ملکه الیزابت دوم به این شهر ۳۵۰۰۰ نفر از مردم درسدن علیه او تظاهرات کردند.

تأثیر در فرهنگ مردم

رمان سلاخ‌خانه شماره پنج (۱۹۶۹) نوشتهٔ کرت وانه‌گت نویسنده معاصر آمریکایی بر اساس تجربهٔ شخصی او به عنوان یک اسیر جنگی در درسدن بود. در این کتاب داستان اسرای آمریکایی روایت می‌شود که در زمان بمباران درسدن در یک سلّاخ خانه در زیر زمین گرفتار هستند و هنگامی که نجات می‌یابند، جز ویرانی چیزی نمی‌بینند. «سلاخ خانه شماره پنج»، از این لحاظ قابل توجه است که نویسنده به وضعیت «داستان» کاملا آگاه است. آگاه به اینموضوع که نمی‌توان همه فجایع جنگ و مسائل یک جامعه را در قالب «داستان» بازگو و بازنمایی کرد. با این همه در این رمان خواننده همراه با نویسنده در حد فاصل بین دو نقطه رفت و آمد می‌کند: یک، تاریخ به معنای امر اتفاق‌افتاده در‌گذشته ( شاید حقیقت!). دو، داستان به مثابه امری تخیلی و البته حقیقی‌تر، ملموس‌تر و عینی‌تر از متن تاریخی.

جستارهای وابسته

• درسدن
• بله، رسم روزگار چنین است