لایه (زمین‌شناسی)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بستره)
پرش به: ناوبری، جستجو
نوعی بستره در ترکیه

لایه[۱] (به انگلیسی: Bed) یا طبقه (بستر) کوچک‌ترین واحد در سنگ‌های رسوبی چینه‏‌ای‌ و کوچک‌ترین واحد تقسیمات سنگ‌شناسی است که معمولاً به‌وسیله فسیل‌های شاخص یا سنگ‌شناسی خاص شناخته می‌شود.[۲] بستره نیز سطح جدایی دو لایه سنگ رسوبی و سطحی است که لایه‌ای از سنگ‌های رسوبی را از لایه دیگر جدا می‌کند.

لایه‌بندی[ویرایش]

چگونگی استقرار سنگ‌های رسوبی در لایه‌هایی با ضخامت و ویژگی متفاوت را لایه‌بندی می‌گویند.

انواع:
  • لایه‌بندی چلیپایی: نوعی ساختار لایه‌ای حاصل از نهشته شدن لایه‌های مورب بر روی سطح شیب‌دار
    • لایه‌بندی چلیپایی جناغی: نوعی لایه‌بندی چلیپایی که به‌صورت لایه‌های متناوب یا برهم‌نهشته در جهت‌های متفاوت شیب دارد و الگویی جناغی دارد
    • لایه‌بندی چلیپایی دگرشکل‌شده: نوعی لایه‌بندی چلیپایی که در آن پیش‌لایه‌ها پیش از ته‌نشینی لایهٔ بالایی به سمت پایین‌دست جریان برگشته یا خمیده شده‌اند
    • لایه‌بندی چلیپایی اپسیلون‌شکل: نوعی لایه‌بندی چلیپایی که براثر برافزایش جانبی سد نقطه‌ای یک رود به وجود می‌آید
  • لایه‌بندی‌نما: ساختاری شبیه به لایه‌بندی که براثر تمرکز یا به هم پیوستن برگ‌لایه‌های موجی به وجود می‌آید و نشانگر به هم پیوستن شیبِ نهشته‌های موجی است
  • لایه‌بندی تدریجی: ساختاری رسوبی که در آن مواد به سمت بالا به‌تدریج ریزتر می‌شوند
  • لایه‌بندی عدسی‌دار: نوعی لایه‌بندی که در آن عدسی‌های کمانی گِلی در ناوه‌هایی از موج‌نقش‌های موجود در ماسه قرار گرفته‌اند و به سمت بالا انحنا دارند
  • لایه‌بندی درهم‌پیچیده: مجموعه‌لایه‌های بسیار درهم‌ریخته که معمولاً به یک لایهٔ خاص رسوب محدود می‌شوند
  • لایه‌بندی نهان: لایه‌بندی ناشی از تغییرات ترکیب کانی‌ها از پایین به بالا در یک توالی سنگ آذرین لایه‌ای
  • لایه‌بندی راه‌راه: لایه‌بندی موزونی که در آن لایه‌های متناوب تیره و روشن تراکم متفاوت پیروکسن و پلاژیوکلاز را نشان می‌دهند
  • لایه‌بندی موزون: نوعی لایه‌بندی در یک تودهٔ آذرین که به‌آسانی قابل مشاهده‌است و در آن لایه‌هایی با ترکیب‌های متفاوت تکرار می‌شوند
  • لایه‌بندی همساز: ساختاری رسوبی که مشخصهٔ آن وجود لایه‌های موازی است


منابع[ویرایش]

  1. منبع: واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر یازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب.
  2. «تقویم زمین‌شناسی». دانشنامه رشد. بازبینی‌شده در ۱۶ مه ۲۰۱۶.