برگزیدن رهبر جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۴)
 | |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
|
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||
طبق قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، انتخاب سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران پس از پایان رهبری سید علی خامنهای در سال ۱۴۰۴ با انتخاب اعضای مجلس خبرگان رهبری انجام گرفت.[۱] طبق آییننامهٔ مصوب خبرگان برای برگزیدن رهبر باید حداقل دو سوم خبرگان رأیدهنده، به نامزد رهبری، رأی دهند. خامنهای بیش از ۸۷ سال سن و سابقهای از بیماریها را داشت که درنهایت، در پی جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران کشته شد.[۲] سید مجتبی خامنهای، فرزند رهبر پیشین، توسط رأی ۵۹ نفر از اعضای مجلس خبرگان رهبری انتخاب شد. با وجود اعلام انتخاب او، مجتبی خامنهای هنوز در انظار عمومی ظاهر نشده و این مسئله پرسشهایی درباره وضعیت جسمانی و توانایی او برای اداره کشور در شرایط جنگی ایجاد کرده است.[۳][۴][۵]
هماکنون ششمین دوره مجلس خبرگان که در انتخابات ۱۴۰۲ برگزیده شدهاند و تا سال ۱۴۱۰ دوره نمایندگیشان ادامه دارد، وظیفه انتخاب رهبر در صورت لزوم را بر عهده دارند.
در قانوناساسی سخنی از جانشین یا قائممقام رهبری به میان نیامده است؛ ولی خبرگان میتوانند در زمان رهبر کنونی، جانشین یا قائممقام برای او برگزینند، ولی پس از برکناری حسینعلی منتظری، از سمت قائممقام رهبر جمهوری اسلامی ایران، دیگر از این شیوه، استفاده نشده بود.[۶]
طبق قانون اساسی، در صورت ناتوانی موقت رهبر از وظیفههای خود یا تا هنگام معرفی رهبر پسین، شورایی شامل رئیسجمهور و رئیس قوهٔ قضاییه و یکی از فقیهان شورای نگهبان به انتخاب مجمع تشخیص مصلحت نظام همهٔ وظایف رهبری را بهطور موقت به عهده میگیرد. چنانچه در این مدت یکی از ایشان به هر دلیل نتواند وظیفهاش را بگذارد، فرد دیگری به انتخاب مجمع، با حفظ اکثریت فقیهان در شورا به جای وی منصوب میگردد.[۷]
کنشها در مجلس خبرگان
[ویرایش]به نوشته گاردین و رویترز جانشینی برای رهبری در ایران به یک تابو در ایران تبدیل شده است.[۸][۹]
اکبر هاشمی رفسنجانی در ۲۹ خرداد ۱۳۹۴ گفته بود که کمیسیونی در مجلس خبرگان «در مقطعی پس از مذاکره با چندصد نفر»، دو نفر را «بهصورت سری» بهعنوان گزینهٔ جانشینی خامنهای معرفی کرده است.[۱۰][۱۱] رفسنجانی در اواخر سال ۱۳۹۴ گفتهبود: «کمیتهای در حال بررسی نامزدهای احتمالی آینده رهبر جمهوری اسلامی است». وی گفته بود که این کمیته در صورت نیاز میتواند «یک شورای رهبری» را بهجای یک شخص رهبر برگزیند.[۸] با این حال شورای رهبری در همهپرسی بازنگری قانون اساسی سال ۱۳۶۸ از قانون اساسی حذف شده است و این ادعای وی خلاف قانون اساسی است. سید محمود علوی دیگر نمایندهٔ خبرگان از تهران در این باره گفته است در قانون اساسی فعلی جایگاهی برای شورای رهبری نیست.[۱۲] سید یوسف طباطبایینژاد، نماینده ولی فقیه، بهمن ماه ۱۳۹۴ در اصفهان با توجه به تصحیح قانون اساسی و حذف شورای رهبری از آن، تشکیل شورای رهبری را نظریهٔ صحیحی ندانست.[۱۳] همچنین در بهمن ۱۳۹۷ وی و نیز محسن مجتهد شبستری، نمایندهٔ آذربایجان شرقی در مجلس خبرگان رهبری، «خبر تقاضای رهبری مبنی بر تشکیل شورای رهبری» را تکذیب کردند.[۱۴]
در مجلس خبرگان رهبری، کمیسیونی سهنفره با عنوان کمیسیون تعیین مصادیق رهبری (کمیسیون تحقیق یا ویژه) وجود دارد که فهرستی از گزینههای رهبری را انتخاب و رصد میکند و تنها رهبر فعلی میتواند از حاصل کار آنها جویا شود. افراد این کمیسیون هم محرمانه هستند.[۱۵][۱۶] احمد خاتمی در یک نشست مطبوعاتی در سال ۱۳۹۵ گفت که از ۲۰ سال پیش و براساس سخنان خامنهای، کمیتهای محرمانه در کمیسیون اصل ۱۰۷ و ۱۰۹ قانون اساسیِ مجلس خبرگان رهبری برای انتخاب رهبر آیندهٔ جمهوری اسلامی تعیین شده است. خاتمی گفته است که خامنهای پیش از این به اعضای مجلس خبرگان رهبری گفته است که این مجلس «باید در آستین خود ۱۰ جایگزین رهبری داشته باشد».[۱۷] خاتمی همچنین با اشاره به اینکه تنها رهبر جمهوری اسلامی میتواند به اطلاعات این کمیته دسترسی داشته باشد، افزود: «هیچ فرد دیگر حتی بنده، نه تنها دنبال آن نرفتهام بلکه نمیخواهم آن را پیگیری کنم تا مطالب محرمانه را ببینم».[۱۸] وی با اعلام اینکه تنها خامنهای، رهبر کنونی، میتواند به اطلاعات این کمیته دسترسی داشته باشد، گفته است که اگر خامنهای بخواهد، اسامی این افراد در اختیارش قرار خواهد گرفت. خاتمی در ۲۶ آذر ۱۳۹۴ گفته بود که این کمیته «با رعایت رازداری» دربارهٔ «افراد در مظان رهبری» تحقیق و گزارش آن را به رهبر کنونی جمهوری اسلامی ارائه میکند.[۱۹] وی همچنین گفته بود که از خبرگان اول کمیتهای در این رابطه تشکیل شده بوده است.[۲۰] مرتضی مقتدایی در سال ۱۳۹۵، وجود کمیتهای ۳نفره برای تعیین فهرست محرمانهٔ جانشینهای خامنهای را اعلام کرد.[۲۱][۲۲] هاشم هاشمزاده هریسی در خرداد ۱۳۹۵ در مصاحبهای با خبرآنلاین در مورد برگزیدن جانشین خامنهای گفته است: «کمیسیون اصل ۱۰۹ در مجلس خبرگان، نحوهٔ شرایط رهبر و تعیین و معرفی نامزدهای رهبری را بررسی میکند. کار این کمیسیون این است که در سراسر ایران و حتی خارج از ایران، هر کسی را که از شرایط و استعداد رهبری برخوردار باشد و میتواند نظام اسلامی را با قدرت و صحت رهبری کند، شناسایی نماید. اعضای این کمیسیون، ثابت نیستند و هر دو سال یک بار، با انتخاباتی مجدد در مجلس خبرگان، تغییر پیدا میکنند.»[۲۳][۲۴] هاشمزاده همچنین با عدم پاسخ در مورد هویت اعضای کنونی و پیشین کمیسیون ۱۰۹ گفت: «مصلحت این است که این امور، محرمانه کار شود و محرمانه بماند چون این مسئله از محرمانههای درجه اول و اسرار نظام است. ملت هم همین را میخواهد و راضی نیست که این امور، علنی شود و همه بدانند.» او همچنین افزود «تا جایی که من میدانم از ایشان (خامنهای) نظرخواهی نشده و در دیدارهایی که تاکنون اعضای خبرگان در پایان هر اجلاسیه با رهبری داشتهاند، ایشان تاکنون در این باره نظری ندادهاند.»[۲۵] محسن اراکی عضو پنجمین مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۳۹۸، اعلام کرده بود که فقط ۳ نفر از گزینههای رهبری اطلاع دارند. در همین خصوص هاشم هاشمزاده هریسی اظهار داشته بود لیست از افرادی که واجد شرایط هستند توسط ۳ نفر یادداشت شده و به کمیسیون ارایه میشود. در این کمیسیون فقط کار کارشناسی انجام میشود. لیست تهیه شده در آن به لحاظ حقوقی اعتبار ندارد و انتخاب رهبر بجهت حقوقی فقط توسط رای خبرگان انجام میگیرد.[۲۶] به گفته او به دلیل تجربه ناموفق قبلی، کمیسیون نام گزینه را اعلام نخواهد کرد.[۲۷]
علی خامنهای چندین بار دربارهٔ انتخاب جانشین خود، مطالبی را مطرح کرده است. او در تیر ۱۴۰۱ در دیدار با اعضای مجلس خبرگان رهبری گفته است که در انتخاب رهبر آینده «رودربایستی و مصلحتاندیشی» در کار نباشد.[۲۸][۲۹]
احتمال انتخاب مجتبی خامنهای فرزند علی خامنهای بهعنوان جانشین در نشست سالانه خبرگان مطرح شد و منتقدان و حامیانی از جمله امام جمعه سرشناس شهر بهارستان اصفهان داشت.[۳۰][۳۱][۳۲]
رحیم توکل از اعضای مجلس خبرگان در آذر ۱۴۰۲ گفت یک کمیته ویژه این مجلس با عضویت خود او در حال کار بر روی تعیین یک قائم مقام رهبری است و برخی افراد شناسایی شدهاند ولی این کمیته تنها با رهبر مشورت میکند و کسی از نامزدها اطلاع ندارد.[۲۷]
مخالفت علی خامنهای با انتخاب فرزندانش به عنوان رهبری
[ویرایش]محمود محمدیعراقی عضو مجلس خبرگان رهبری در سال ۱۴۰۲ از مخالفت صریح علی خامنه ای در مورد رهبری فرزندانش خبر داد و نقل کرد: «یکبار در زمان مرحوم آیتالله یزدی چون ایشان عضو کمیسیون اصل ۱۰۷ و ۱۰۹ بوده که در مورد کسانی که در مورد رهبری آینده بررسی و تحقیق میکنند، گویا در بین آن کمیته سه نفره درباره یکی از فرزندان رهبری که از نظر علمی در سطح بالایی است، بحثی میشود. این خبر به گوش رهبری میرسد و ایشان نهی میکنند و میگویند این کاری که شما میکنید شبهه مسأله موروثی بودن رهبری را مطرح میکند، بنابراین حتی اجازه بررسی هم نمیدهند.»[۳۳]
کشته شدن علی خامنهای
[ویرایش]در ۹ اسفند ۱۴۰۴ (۲۸ فوریه ۲۰۲۶) سید علی خامنهای، در حملات مشترک آمریکا و اسرائیل کشته شد.[۳۴][۳۵] از زمان کشته شدن علی خامنهای و همچنین کشته شدن بیش از چهل مقام ایرانی، ایران در جریان حملات هوایی، در بحران جانشینی قرار داشته است.[۳۶][۳۷][۳۸]
در روز حملات، رویترز گزارش داد که در دو هفته قبل از حملات، سیا ارزیابیهایی در مورد جانشینی احتمالی خامنهای ارائه کرده و به این نتیجه رسیده بود که «چهرههای تندروی» سپاه پاسداران به احتمال زیاد جایگزین خامنهای خواهند شد.[۳۹] در مراسم تشییع پیکر خامنهای، اعلام شد که شورای موقت رهبری شامل علیرضا اعرافی، نماینده مجلس خبرگان، مسعود پزشکیان رئیس جمهور و غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضائیه خواهد بود.[۴۰] سپاه بر تعیین سریع رهبر دائمی اصرار دارد.[۴۱] در ۳ مارس ۲۰۲۶ اسرائیل ساختمان مجلس خبرگان ایران در قم را که اعضای آن در حال جلسه برای انتخاب رهبر بعدی بودند بمباران کرد.[۴۲][۴۳]
| این مقاله بخشی از رشته مقالات دربارهٔ سیاست در ایران است |
| نظام جمهوری اسلامی ایران |
|---|
 |
| قانون اساسی |
|
|
گزینههای احتمالی
[ویرایش]رهبری ایران هیچگاه بهطور عمومی در خصوص جانشینهای احتمالی بحث نمیکند؛ در نتیجه این که چه کسی کشور را پس از درگذشت خامنهای اداره خواهد کرد به پرسشی برای گمانهزنی تبدیل شده بود.[۲] در گزارش فارن افرز در ۲۰۲۳ نوشته شد که با توجه به این که خامنهای با خیزش روبرو است، این احتمال وجود دارد که جانشینی او به یک بحران بدل شود که نتیجه آن خلأ و نزاع است.[۴۴]
فهرست
[ویرایش]اگرچه هیچگاه گزارش و اظهارنظر رسمی از سوی خبرگان رهبری که تعیینکنندگان قانونی رهبر هستند در اینباره منتشر نشد، اما تحلیلگران برخی رسانهها گمانهزنیهایی دربارهٔ جانشین خامنهای ارائه داده بودند. افرادی که دربارهٔ آنها گمانهزنی شده بود (به ترتیب سن در زمان رایگیری):
.jpg)
.jpg)
.jpg)
_(crop_of_Sadeq_Larijani).jpg)
.jpg)
درگذشتگان
[ویرایش]افراد زیر در دوران زندگیشان، نامزد احتمالی رهبری تلقی میشدند.
| نام | تصویر | زندگی | سوابق | ||
|---|---|---|---|---|---|
| ولادت | وفات | سن | |||
| عباس واعظ طبسی |  |
۳ تیر ۱۳۱۴ | ۱۴ اسفند ۱۳۹۴ | ۸۰ سال، ۲۵۴ روز |
|
| اکبر هاشمی رفسنجانی[۹][۵۴][۶][۵۵] |  |
۳ شهریور ۱۳۱۳ | ۱۹ دی ۱۳۹۵ | ۸۲ سال، ۱۳۷ روز |
|
| سید محمود هاشمی شاهرودی[۹][۵۴][۶][۵۲][۵۵][۵۶] |  |
۲۴ مرداد ۱۳۲۷ | ۳ دی ۱۳۹۷ | ۷۰ سال، ۱۳۱ روز |
|
| ابراهیم امینی[۹] |  |
۹ تیر ۱۳۰۴ | ۵ اردیبهشت ۱۳۹۹ | ۹۴ سال، ۳۰۰ روز |
|
| محمد یزدی[۵۴] |  |
۹ مهر ۱۳۱۰ | ۱۹ آذر ۱۳۹۹ | ۸۹ سال، ۴۰ روز |
|
| محمدتقی مصباح یزدی[۵۴][۶] |  |
۱۱ بهمن ۱۳۱۳ | ۱۲ دی ۱۳۹۹ | ۸۵ سال، ۳۳۷ روز |
|
| محمد محمدی ریشهری[۵۴] |  |
۷ آبان ۱۳۲۵ | ۱ فرودین ۱۴۰۱ | ۷۵ سال، ۱۴۵ روز |
|
| سید ابراهیم رئیسی[۵۲] |  |
۲۳ آذر ۱۳۳۹ | ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۳ | ۶۳ سال، ۱۵۸ روز |
|
گزینش رهبری توسط مجلس خبرگان
[ویرایش]مجلس خبرگان رهبری اعلام کرد که پس از کشتهشدن علی خامنهای، با وجود شرایط جنگی و تهدیدهای امنیتی، بهسرعت اجلاس فوقالعادهای برگزار کرده و موضوع تعیین رهبر جدید را در دستور کار قرار داده است. بر اساس بیانیه این نهاد، در اجلاسیهای که روز یکشنبه برگزار شد، مجتبی خامنهای با اکثریت قاطع آرای اعضای مجلس خبرگان به عنوان سومین رهبر جمهوری اسلامی ایران انتخاب شد.[۵۷]
پس از اعلام این تصمیم، شماری از مقامهای ارشد سیاسی و نظامی از جمله رئیس مجلس شورای اسلامی، دبیر شورای عالی امنیت ملی و فرماندهان نهادهای نظامی با صدور بیانیههایی از انتخاب او حمایت کردند و بر تبعیت از رهبری جدید تأکید کردند. همچنین برخی مقامها این انتخاب را عاملی برای حفظ انسجام سیاسی و ادامه مسیر نظام در شرایط بحرانی دانستند.[۵۷]
بر اساس بیانیه دبیرخانه این مجلس، با وجود شرایط جنگی، تهدیدهای امنیتی و حتی حمله به ساختمانهای دبیرخانه، روند بررسی و تصمیمگیری بدون وقفه ادامه یافت تا از ایجاد خلأ رهبری جلوگیری شود. در این جلسه که به گفته برخی اعضای مجلس با نصاب قانونی تشکیل شد، مجتبی خامنهای با بیش از دو سوم آرای نمایندگان به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی انتخاب شد.[۵۸] بر اساس گزارش ایرانوایر، سازمان اطلاعات سپاه برخی اعضای مجلس خبرگان و خانوادههایشان را تهدید کرده تا هر چه سریعتر با اعلام مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی موافقت کنند.[۵۹]
گزارشها حاکی است که مجتبی خامنهای در همان حملهای که به کشته شدن پدرش انجامید زخمی شده و به گفته منابع مختلف از جمله گاردین و سیانان دچار جراحاتی مانند شکستگی پا و آسیبهای سطحی شده است.[۶۰][۶۱] به گفته علیرضا سالاریان، سفیر ایران در قبرس، «او از ناحیه پاها، دست و بازویش زخمی شده است... فکر میکنم به دلیل جراحاتش در بیمارستان بستری باشد.»[۶۲] به گفته یک مقام ایرانی که از داخل کشور سخن میگفت: «هیچکس چیزی درباره مجتبی نمیداند؛ اینکه زنده است یا مرده و یا تا چه اندازه زخمی شده است. او کنترلی بر جنگ ندارد، زیرا اینجا حضور ندارد.»[۶۳] گروههای مخالف جمهوری اسلامی در خارج از کشور ادعا کردهاند که مجتبی خامنهای در حالت کما به سر میبرد و بهطور محرمانه در بیمارستان تحت درمان است و از انتصاب خود به عنوان رهبر و همچنین خسارت سنگینی که خانوادهاش در حمله متحمل شدهاند بیاطلاع است.[۶۴]
با وجود اعلام انتخاب او به عنوان رهبر جمهوری اسلامی، او تاکنون در انظار عمومی ظاهر نشده و به جز یک پیام نوشتاری، هیچ سخنرانی یا تصویر تازهای از او منتشر نشده است؛ موضوعی که پرسشهایی درباره وضعیت جسمانی و توانایی او برای اداره کشور در شرایط جنگی ایجاد کرده است.[۶۵][۶۶] در ۲۱ اسفند، چهار روز پس از انتخاب مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی، پیامی مکتوب منتسب به مجتبی، بدون هیچ ویدیو یا فایل صوتی، منتشر شد.[۶۷] پیام مجتبی چندین اشتباه تایپی داشت و به گفته یک منبع آگاه در تهران، در واقع توسط سپاه دیکته شده و با نام مجتبی خامنهای منتشر شده است.[۶۸] در ۲۲ اسفند، پیت هگست، وزیر دفاع ایالات متحده، در یک نشست خبری در واشینگتن گفت که مجتبی خامنهای زخمی شده و احتمالاً دچار تغییر شکل در چهره یا بدن شده است.[۶۹]
در پی کشته شدن رهبران ارشد و غیبت مجتبی خامنهای، ساختار قدرت در ایران بهطور عملی به سپاه پاسداران منتقل شده و نظام از یک حکومت مذهبی به مدلی شبیه حکومت نظامی تغییر یافته است.[۷۰][۷۱][۷۲]
واکنشها
[ویرایش]- در پی اعلام سید مجتبی خامنهای به عنوان رهبر جمهوری اسلامی ایران از سوی مجلس خبرگان رهبری، مقامهای سیاسی و نهادهای مختلف حکومتی پیامهایی در حمایت از رهبر جدید و اعلام وفاداری به او منتشر کردند. در عین حال، گزارشهایی درباره چگونگی برگزاری جلسه و نحوه رأیگیری مطرح شد و برخی منتقدان احتمال غیرحضوری بودن رأیگیری را مورد تردید قرار دادند. انتخاب مجتبی خامنهای همچنین به دلیل آنکه نخستین مورد انتقال مقام رهبری از پدر به فرزند در تاریخ جمهوری اسلامی به شمار میرود، در فضای عمومی و شبکههای اجتماعی با واکنشها و انتقادهایی همراه شد.[۵۸]
- دونالد ترامپ که پیشتر اظهار داشت باید در انتخاب رهبر بعدی جمهوری اسلامی ایران نقش داشته باشد و در جایی مدعی ترور گزینههای بعدی بود، پس اعلام سید مجتبی خامنهای به عنوان رهبر ایران، از اظهار نظر در مورد انتخاب وی خودداری کرد و به گفتن این جمله بسنده کرد که «ببینیم چه خواهد شد.»[۷۳]
- وضعیت جسمانی مجتبی خامنهای و ناتوانی او در برقراری ارتباط مستمر با مقامهای جمهوری اسلامی، همزمان با معرفی او بهعنوان رهبر جدید پس از کشتهشدن رهبر پیشین، به تشدید اختلافها و واکنشهای انتقادی میان روحانیون حکومتی و فرماندهان سپاه پاسداران انجامیده است.[۷۴][۷۵]
- علیرضا اعرافی، از فقهای شورای نگهبان، و سید علیاصغر حجازی، قائممقام دفتر سید علی خامنهای، با انتقاد از شرایط جسمی و توان مدیریتی مجتبی خامنهای و تضعیف جایگاه رهبری در جمهوری اسلامی، تلاش میکند قدرت و اختیارات در راس حکومت به شورای موقت رهبری بازگردد.[۷۴]
منابع
[ویرایش]- ↑ اصل ۱۰۷ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- 1 2 Rasmussen، Sune Engel. «After Raisi's Death, Iran Wrestles With Two Succession Challenges» (به انگلیسی). WSJ. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۵-۲۲.
- ↑ parsi.euronews.com https://parsi.euronews.com/2026/03/11/what-do-we-know-about-mojtaba-khamenei-health-situation. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲. پارامتر
|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ Wintour، Patrick (۲۰۲۶-۰۳-۱۱). «Elevating injured Mojtaba Khamenei to supreme leader shows Iranian war machine can run on autopilot» (به انگلیسی). The Guardian. شاپا 0261-3077. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲.
- ↑ «Mojtaba Khamenei is uniting Iran against Trump – but he may not be alive». www.telegraph.co.uk.
- 1 2 3 4 5 بهداد بردبار (۱۵ ژوئیه ۲۰۱۵). "Who will be Iran's next supreme leader?". المانیتور (به انگلیسی). Archived from the original on 22 January 2016. Retrieved 29 November 2016.
- ↑ اصل ۱۱۱ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران
- 1 2 Bozorgmehr Sharafedin (21 October 2014). آلیسون ویلیامز (ed.). "Iran's possible next Supreme Leader being examined: Rafsanjani" (به انگلیسی). رویترز. Archived from the original on 15 February 2017. Retrieved 30 December 2015.
- 1 2 3 4 5 6 Saeed Kamali Dehghan (31 October 2014), "When the time comes, who will succeed Iran's Ayatollah Ali Khamenei?", گاردین, archived from the original on 17 June 2021, retrieved 30 December 2015
- ↑ رادیوفردا (۲۰۱۶-۰۶-۱۸). «اظهار نظر تازه هاشمی رفسنجانی دربارهٔ گزینههای جانشینی خامنهای». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۳-۱۲-۲۸.
- ↑ «اظهار نظر تازه هاشمی رفسنجانی دربارهٔ گزینههای جانشینی خامنهای». melliun.org. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «علوی: قانون اساسی فعلی، جایگاهی برای شورای رهبری ندارد». خبرآنلاین. ۲۸ آذر ۱۳۹۴. بایگانیشده از اصلی در ۲۰ دسامبر ۲۰۱۶. دریافتشده در ۱۶ دسامبر ۲۰۱۶.
- ↑ «تشکیل شورای رهبری نظریه صحیحی نیست». قدس آنلاین | پایگاه خبری - تحلیلی. ۲۰۱۶-۰۲-۱۵. بایگانیشده از اصلی در ۶ مه ۲۰۲۱. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۵-۰۶.
- ↑ «خبر «تشکیل شورای رهبری» از کجا آمد». ایسنا. ۲۰۱۹-۰۲-۱۳. بایگانیشده از اصلی در ۶ مه ۲۰۲۱. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۵-۰۶.
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۳ آوریل ۲۰۲۲. دریافتشده در ۴ آوریل ۲۰۲۲.
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۳ آوریل ۲۰۲۲. دریافتشده در ۴ آوریل ۲۰۲۲.
- ↑ «اظهار نظر تازه هاشمی رفسنجانی دربارهٔ گزینههای جانشینی خامنهای». melliun.org. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «خامنهای: لازم است در انتخاب رهبر رودربایستی و مصلحتاندیشی نباشد». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «سخنگوی خبرگان: کمیتهای محرمانه برای انتخاب جانشین خامنهای فعالیت میکند». العربیه فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ https://www.khabaronline.ir/news/1671511/فقط-۳-نفر-از-اسامی-گزینه-های-رهبری-آینده-اطلاع-دارند-ماموریت
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۴ آوریل ۲۰۲۲. دریافتشده در ۴ آوریل ۲۰۲۲.
- ↑ «نسخه آرشیو شده». بایگانیشده از اصلی در ۱۰ مه ۲۰۱۷. دریافتشده در ۴ آوریل ۲۰۲۲.
- ↑ iranianuk.com (۲۰۲۲). «تمسخر مجلس خبرگان و شیوه انتخاب جانشین خامنه ای توسط سعید زیباکلام». iranianuk.com. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «هاشمزاده: مجلس خبرگان پیوسته بر روی شناسایی جانشنیان رهبری کار میکند/ هاشمی نامزد ریاست نمیشود». خبرآنلاین. ۲۰۱۶-۰۵-۲۳. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «هاشمزاده: مجلس خبرگان پیوسته بر روی شناسایی جانشنیان رهبری کار میکند/ هاشمی نامزد ریاست نمیشود». خبرآنلاین. ۲۰۱۶-۰۵-۲۳. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ https://www.khabaronline.ir/news/1671511/فقط-۳-نفر-از-اسامی-گزینه-های-رهبری-آینده-اطلاع-دارند-ماموریت
- 1 2 «Khamenei's Succession Dilemma: To Name or Not to Name a Successor-Designate?». Arab Gulf States Institute in Washington (به انگلیسی). ۲۰۲۳-۱۲-۰۷. دریافتشده در ۲۰۲۳-۱۲-۰۷.
- ↑ «سخنگوی خبرگان: کمیتهای محرمانه برای انتخاب جانشین خامنهای فعالیت میکند». العربیه فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «خامنهای: لازم است در انتخاب رهبر رودربایستی و مصلحتاندیشی نباشد». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۷-۱۱.
- ↑ «زمینهچینی برای موروثی شدن رهبری در آستانه نشست خبرگان». ایران اینترنشنال. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۶.
- ↑ «زمینهچینی برای جانشینی مجتبی خامنهای در آستانه نشست خبرگان». العربیه فارسی. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۶.
- ↑ «خبرگزاری حوزه علمیه قم مجتبی خامنهای را «آیتالله» معرفی کرد». www.radiofarda.com. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۹-۰۶.
- ↑ «ماجرای مخالفت صریح رهبر انقلاب با بررسی پرونده فرزندش در کمیته ۳ نفره خبرگان و شبهه موروثی شدن رهبری». اعتمادآنلاین. ۲۰۲۶-۰۳-۰۹. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۹.
- ↑ "Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead, state media says". BBC News (به انگلیسی). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
- ↑ "Live updates: Iran's supreme leader killed in U.S. -Israeli attack; Tehran strikes Israel, Arab states". The Washington Post (به انگلیسی). 2026-02-28. ISSN 0190-8286. Retrieved 2026-03-01.
- ↑ Yıldız, Güney. "Iran Succession Crisis After Khamenei Death". Forbes (به انگلیسی). Retrieved 2026-03-01.
- ↑ "Live Updates: U.S. -Israel strikes killed 40 Iranian leaders, including Khamenei, sources say". www.cbsnews.com (به انگلیسی). 2026-02-28. Retrieved 2026-03-01.
- ↑ "Trump says Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei is dead after US-Israeli strikes". BBC News (به انگلیسی). 2026-03-01. Retrieved 2026-03-01.
- ↑ Banco, Erin (28 February 2026). "Exclusive: Prior to Iran, CIA assessed". Reuters. Retrieved 28 February 2026.
- ↑ Reals, Tucker (2026-03-01). "Iran names three men for interim Leadership Council to pick next supreme leader". CBS News (به انگلیسی). Retrieved 2026-03-01.
- ↑ "Iran's Guards push to name next leader outside legal procedures". ایران اینترنشنال (به انگلیسی). 2026-02-28. Retrieved 2026-03-01.
- ↑ Ravid, Barak (2026-03-03). "Israel bombs council choosing Iran's next supreme leader, official says". Axios (به انگلیسی). Retrieved 2026-03-04.
- ↑ «خبرگزاری تسنیم: ساختمان دفتر مجلس خبرگان در قم هدف حمله قرار گرفت». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۳-۰۳. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۴.
- ↑ Eshraghi، Ali Reza (۲۰۲۳-۰۵-۲۴). «Iran's Coming Succession Crisis» (به انگلیسی). Foreign Affairs. شاپا 0015-7120. دریافتشده در ۲۰۲۳-۰۵-۲۵.
- ↑ https://www.atlanticcouncil.org/wp-content/uploads/2019/12/After-Sistani-and-Khamenei-IB_FA.pdf
- 1 2 Golkar, Saeid (Spring 2019), "Iran after Khamenei: Prospects for Political change", Middle East Policy, 26 (1): 75–88, doi:10.1111/mepo.12401, archived from the original on 6 December 2020, retrieved 29 April 2020
- ↑ Jeyaretnam, Miranda; Guzman, Chad de (2 March 2026). "After Khamenei, Who Could Lead Iran Next?". TIME.
- ↑ «صابرین نیوز مدعی شد: گزینه های در حال بررسی مجلس خبرگان، آقایان اعرافی، حسینی بوشهری، حسن خمینی، حسن روحانی، مجتبی خامنهای و آملی لاریجانی میباشد». اعتمادآنلاین.
- ↑ Rasmussen، Sune Engel. «After Raisi's Death, Iran Wrestles With Two Succession Challenges» (به انگلیسی). WSJ. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۵-۲۲.
- ↑ Farda, Radio (2017-08-04). "Khamenei's New Potential Hard-line Successor". RFE/RL (به انگلیسی). Archived from the original on 2 March 2020. Retrieved 2020-03-02.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ و سال (link) - 1 2 3 Bozorgmehr Sharafedin (13 December 2015), "Who will be Iran's next Supreme Leader?", بیبیسی, archived from the original on 3 February 2016, retrieved 30 December 2015
- 1 2 3 خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب
<ref> غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نامStratforوارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). - ↑ Rasmussen، Sune Engel. «After Raisi's Death, Iran Wrestles With Two Succession Challenges» (به انگلیسی). WSJ. دریافتشده در ۲۰۲۴-۰۵-۲۲.
- 1 2 3 4 5 Sharafedin, Bozorgmehr (13 December 2015), "Who will be Iran's next Supreme Leader?", BBC, archived from the original on 3 February 2016, retrieved 30 December 2015
- 1 2 Sadjadpour, Karim (2009), "Reading Khamenei: The World View of Iran's Most Powerful Leader" (PDF), Carnegie Endowment for International Peace, archived (PDF) from the original on 25 January 2016, retrieved 30 December 2015
- ↑ Lim, Kevjn (10 January 2019), "Iran's Next Supreme Leader Is Dead", Foreign Policy, archived from the original on 11 January 2019, retrieved 30 December 2015
- 1 2 «مجلس خبرگان مجتبی خامنهای را به عنوان رهبر انتخاب کرد». euronews. ۲۰۲۶-۰۳-۰۸. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۹.
- 1 2 فردا، رادیو (۲۰۲۶-۰۳-۰۹). «انتخاب مجتبی خامنهای به عنوان سومین رهبر؛ رسانههای ایران مدعی «بیعت» با او شدند». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۹.
- ↑ «اختصاصی: تهدید برخی اعضای خبرگان رهبری و خانوادههایشان توسط اطلاعات سپاه». iranwire.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲.
- ↑ Fassihi، Farnaz؛ Bergman، Ronen (۲۰۲۶-۰۳-۱۱). «Iran's New Supreme Leader Was Wounded Early in the War, Iranian and Israeli Officials Say» (به انگلیسی). The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲.
- ↑ parsi.euronews.com https://parsi.euronews.com/2026/03/11/what-do-we-know-about-mojtaba-khamenei-health-situation. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲. پارامتر
|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ Smith، Helena (۲۰۲۶-۰۳-۱۱). «Mojtaba Khamenei was hurt in strike that killed his father, Iran's Cyprus ambassador confirms» (به انگلیسی). The Guardian. شاپا 0261-3077. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲.
- ↑ «Mojtaba Khamenei is uniting Iran against Trump – but he may not be alive». www.telegraph.co.uk.
- ↑ Wintour، Patrick (۲۰۲۶-۰۳-۱۱). «Elevating injured Mojtaba Khamenei to supreme leader shows Iranian war machine can run on autopilot» (به انگلیسی). The Guardian. شاپا 0261-3077. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲.
- ↑ parsi.euronews.com https://parsi.euronews.com/2026/03/11/what-do-we-know-about-mojtaba-khamenei-health-situation. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲. پارامتر
|عنوان= یا |title=ناموجود یا خالی (کمک) - ↑ Wintour، Patrick (۲۰۲۶-۰۳-۱۱). «Elevating injured Mojtaba Khamenei to supreme leader shows Iranian war machine can run on autopilot» (به انگلیسی). The Guardian. شاپا 0261-3077. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۲.
- ↑ "Iran's unseen new leader issues first message in writing". www.iranintl.com (به انگلیسی). 2026-03-12. Retrieved 2026-03-13.
- ↑ Habibinia، Omid (۲۰۲۶-۰۳-۱۲). «Errors in Mojtaba Khamenei's First Message Dictated by IRGC Raise Questions About His Condition». The Media Line (به انگلیسی). دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۳.
- ↑ «Iran's new supreme leader wounded, likely disfigured, Hegseth says». www.reuters.com.
- ↑ «A look at who holds the reins of power in Iran since the country's top leaders were killed» (به انگلیسی). The Washington Post. ۲۰۲۶-۰۳-۲۰. شاپا 0190-8286. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۳.
- ↑ «The Revolutionary Guards are taking over Iran». The Economist. شاپا 0013-0613. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۲۶.
- ↑ «ایران اینترنشنال». www.iranintl.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۴-۰۳.
- ↑ «واکنش اولیه ترامپ به روی کار آمدن مجتبی خامنهای: «ببینیم چه خواهد شد»». ir.voanews.com. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۰۹.
- 1 2 «زنده - وزیر جنگ آمریکا: حکومت ایران به اهداف غیرنظامی حمله میکند». www.iranintl.com. ۲۰۲۶-۰۳-۱۳. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۳-۱۳.
- ↑ "Live - Explosions heard across Tehran as Israel launches wide strikes on Quds Day". www.iranintl.com (به انگلیسی). 2026-03-13. Retrieved 2026-03-13.
پیوند به بیرون
[ویرایش]- علیرضا نادر؛ S. R. Bohandy (2011). The Next Supreme Leader Succession in the Islamic Republic of Iran (PDF). سانتا مونیکا کالیفرنیا: رند. ISBN 9780833051998.
