برهمو ساماج
برهمو سماج (Brahmo Samaj) در بنگال، یک جنبش اصلاحطلبانه و یکتاپرستانه بود که در قرن نوزدهم آغاز شد و نقش مهمی در رنسانس بنگالی و شکلگیری هند مدرن ایفا کرد. این جنبش توسط راجا رام موهان روی و دوارکانات تاگور در سال ۱۸۲۸ در کلکته تأسیس شد. هدف اصلی آن، اصلاح رسوم رایج در آن زمان (به ویژه رسوم کولین) و ایجاد پیشرفتهای مذهبی، اجتماعی و آموزشی در جامعه بنگالی بود. در سال ۱۸۳۰، با افتتاح اولین خانه عبادت (که امروزه با نام آدی برهمو سماج شناخته میشود)، این جنبش رسمیت یافت. از دل این جنبش، مذهب برهموئیسم متولد شد که امروزه یکی از مذاهب رسمی در هند و بنگلادش است و بر پایه هندوئیسم اصلاحشده به همراه عناصری از باورهای مسیحی و اسلامی بنا شده است.[۱]
ریشهشناسی و آموزهها
[ویرایش]ریشهشناسی: برهمو سماج در لغت به معنای «جامعهی پرستندگان برهمن» است. در اینجا، برهمن به عنوان خدا یا واقعیت نهایی و مطلق در فلسفه هندو در نظر گرفته میشود، نه کاست روحانیون. این جنبش برای همه افراد، صرفنظر از نژاد، عقیده یا مذهب، باز است و محلی برای عبادت متین و منظم «موجود بینام، ابدی و تغییرناپذیری که خالق و حافظ جهان است» فراهم میکند.[۱]
آموزهها
آموزههای اصلی برهمو سماج که همه شاخههای آن در آن مشترک هستند، شامل موارد زیر است:
- مخالفت با حجیت مطلق متون مقدس: اعضای این جنبش هیچ متنی را بالاتر از عقل و وجدان انسانی نمیدانند.
- انکار آواتارها: آنها به آواتارها (تجسمهای زمینی خدا) اعتقادی ندارند.
- مخالفت با بتپرستی و چندخدایی: برهمو سماج به شدت با چندخدایی و پرستش بتها مخالف است و بر یکتاپرستی تأکید دارد.
- ضدیت با نظام کاست: این جنبش از مخالفان اصلی نظام کاست است.
- عدم موضعگیری در مورد تناسخ: در مورد آموزههای کارما و تناسخ روح، موضعی قطعی ندارند و تصمیمگیری در این باره را به هر فرد واگذار کردهاند.[۱]
منبع
[ویرایش]- 1 2 3 "Brahmo Samaj". Wikipedia (به انگلیسی). 2025-09-22.