برشنگاری با گسیل پوزیترون
| برشنگاری با گسیل پوزیترون | |
|---|---|
| مداخله پزشکی | |
|
تصویری از یک دستگاه پت اسکن | |
| ICD-10-PCS | C?۳ |
| ICD-9-CM | 92.0-92.1 |
| MeSH | D049268 |
| OPS-301 code | ۳–۷۴ |
| مدلاین پلاس | ۰۰۳۸۲۷ |
برشنگاری با گسیل پوزیترون[۱] (به انگلیسی: Positron Emission Tomography) که به اختصار پِت اسکن (انگلیسی: PET scan) گفته میشود، روشی نوین است که در علوم تشخیصی در فیزیک پزشکی به ویژه پزشکی هستهای کاربرد پژوهشی و همهروزه فراوانی دارد.
محتویات
روش کار[ویرایش]
دستگاه متداولی که این روش را جهت تصویر برداری به کار میبرد پت اسکن نام دارد و متشکل از چند هزار آشکارساز کوچک (از نوع Bismuth Germanium و Leutetium Orthosilicate) است که بصورت انطباقی (Coincidence detection) پرتوهای گاما ۵۱۱keV تولید شده از نابودی جفتی (pair annihilation) الکترون و پوزیترون را از درون بدن بیمار آشکارسازی میکند.
در تصویربرداری با روشهای هستهای همانند PET، هر چند رزولوشن در مقایسه با CT بسیار پایینتر است، اما با این وجود فواید و امکانات بی نظیری در اختیارمان قرار میدهد:
- ارائه تصویر از عملکرد(function) بخشهای مختلف بدن و امکان دستیابی به اطلاعات متابولیکی و شیمیایی بدن
- امکان تشخیص نواحی سرطانی و بدخیم در بافتهای سلولی
- امکان تشخیص و ردیابی ناهنجاری هادر فعالیتهای سلولی پیش از آنکه تغییراتی در آناتومی اعضا به صورت محسوس، ایجاد کنند.
قیمت هر دستگاه تا دو میلیون دلار تخمین زده میشود[۲] و اخیراً این دستگاهها با سی تی اسکن به صورت ترکیبی (PET/CT fusion) وارد بازار شدهاند.
از آنجایی که برای آشکارسازی تلاشی جفتی احتیاج به رادیو ایزوتوپهای با نیمه عمر کمتر از دو ساعت میباشد، پت اسکن را اغلب در مجاورت یک دستگاه شتابدهنده نصب میکنند. پر مصرفترین این ایزوتوپها فلور-۱۸ است که نیمه عمر آن حدود ۱۱۰ دقیقهاست. خرید و نصب اینگونه شتابدهندهها خود حدود یک میلیون دلار هزینه دربردارد.[۲]
تاریخچه[ویرایش]
پت اسکن اول بار در دانشگاه واشینگتن در سنت لوییس در سال ۱۹۷۵ توسط مایکل فلپس اختراع شد.[۳] در این سیستم یک عنصر رادیواکتیو با نیمه عمر کوتاه که با گرفتن پوزیترون متلاشی میشود (که به لحاظ شیمیایی مولکول فعال متابولیک محسوب میشود) به بدن بیمار تزریق میگردد و پس از وقفه کوتاهی (جهت پخش مواد در سیستم گردش بدن) بیمار جهت تصویرگیری به داخل دستگاه اسکن منتقل میشود. مولکولی که بدین منظور استفاده میشود فلوئورو دی اکسی گلوکز (FDG-۱۸) میباشد.
امروزه دستگاههای پت در بیمارستانها در سرتاسر ایالات متحده و نیز در آشکارسازی و تحقیقات در زمینههایی همچون ناراحتیهای مغز و اعصاب مثل روانگسیختگی، پارکینسون، آلزایمر، و آنکولوژی کاربرد وسیع دارند.
در سال ۲۰۱۳ ایران دو دستگاه پت اسکن مشغول به کار داشت، که یکی در بیمارستان مسیح دانشوری، و دیگری در بیمارستان دکتر شریعتی قرار داشتند.[۴]
نگارخانه[ویرایش]
نتیجهٔ ترکیب سیستمهای پت و سی تی اسکن تصویر ساختاری-دگرگشتی بالا میباشد.
شماتیک چگونگی آشکارسازی تصادفی در PET
کاربردها[ویرایش]
آزمون استرس هستهای[ویرایش]
در آزمون استرس هستهای، که با PET انجام میگیرد، پزشکان مادهای رادیواکتیو را به خون تزریق میکنند، سپس با استفاده از دوربین اشعه گاما چگونگی حرکت خون در قلب را بررسی میکنند. این آزمون مشخص میکند که قلب تا چه حد قابلیت رسانیدن خون اکسیژن دار به عضله را دارد.
اغلب این آزمون را دو بار انجام میدهند، یک بار برای بررسی کارکرد قلب در حال استراحت، و بار دیگر در حال فعالیت و تحت فشار جسمی. انجام دادن دو اسکن PET ممکن است مدت زیادی (تا ۵ ساعت) بطول بینجامد، گذشته از اینکه این آزمون بیمار را در معرض مقادیر نسبتاً زیادی تشعشع قرار میدهد.
کنترل کیفیت[ویرایش]
یکی از شیوههای کنترل کیفیت این سیستمها استفاده از فانتومهایی همچون فانتوم جیزاک است.
جستارهای وابسته[ویرایش]
منابع[ویرایش]
- ↑ دکتر محمد حیدری ملایری http://aramis.obspm.fr/~heydari/dictionary فرهنگ ریشه شناختی اخترشناسی-اخترفیزیک
- ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Paul E. Christian, et al. Nuclear Medicine and PET. Mosby Publishing. 2004. p.۷۷
- ↑ Simon Cherry, et al. Physics in Nuclear Medicine. Saunders Publishing. 2003. p.۳
مایکل فلپس امروزه استاد دانشگاه UCLA است. مقاله اصلی که ایشان اول بار در این زمینه به چاپ رسانیدند عبارت است از:
Phelps ME, Hoffman EJ, Mullani NA, et al. Application of annihilation coincidence detection of transaxial reconstruction tomography. J Nucl Med 16:210-215, 1975. - ↑ :: IRSNM :.: about us .:
پیوند به بیرون[ویرایش]
| در ویکیانبار پروندههایی دربارهٔ برشنگاری با گسیل پوزیترون موجود است. |