باستان‌ژنتیک خاور نزدیک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

باستان‌ژنتیک خاور نزدیک، به بررسی دی.ان.آ یا دی.ان.آ باستانی می‌پردازد، و تک‌گروه و هاپلوتایپ مادری و پدری اسکلت‌های برجای مانده از جمعیت‌های خاور نزدیک باستان ( حوزه دریای مدیترانه: مصر، عربستان، شام، میان‌رودان و آناتولی) را پیدا می‌کند. پروژه ژنوگرافیک نشنال جئوگرافیک یکی از این پژوهش‌هاست.

شام[ویرایش]

مصر[ویرایش]

بررسی ژنتیکی مصریان[ویرایش]

ایران[ویرایش]

بتازگی در سال 2013 پژوهشی در خصوص پراکندگی ژنتیکی اقوام ساکن ایران شامل فارس ها، لر ها، کردها، آذری ها، سیستانی ها و ...) انجام شده‌است. طبق این بررسی فارس ها، ارمنی‌ها و قشقایی ها قرابت زیادی با یکدیگر دارند. [۱]


رایج‌ترین رده دی‌ان‌ای میتوکندریایی در ایران، موسوم به U3b3، محدود به جمعیت‌های ساکن ایران و قفقاز است، در حالی که زیرخوشه U3b1a با کل ناحیه خاورمیانه مشترک است. [۲]

بر اساس پژوهش های فراوان ایرانیان اقوام نیا هندو اروپایی هستند.تمام هاپلوگروپهای j2 و G و E با هم ترکیپ شده و هاپلو گروپ های R را بوجود می آورند.ضمنا ایتالیایی ها و مردم روم و بستان که خود را آریایی معرفی میکنند از هاپلوگروپ های Eوj2وGبوده اند مارکر j2 متعلق به سومریان هم بوده که سومریان همان مردم میان رودان هستند که خود را آریایی میخواندند سومر لفظی بوده که سامیان برای افراد غیر سامی بکار میبردند.همچنین تحقیقات باستان شناسی گویاست که سگنوشته های تخت جمشید با مردم امروزی ایران شباهتی بسیار دارد.[۳]

مردم گیلان و مازندران[ویرایش]

پژوهش دیگری که در خصوص جمعیت‌های مردم گیلکی و مازندرانی شمال ایران انجام شده است، بررسی کروموزوم Y نشان می دهد که آنان با مردم قفقاز جنوبی اشتراک ژنتیکی دارند. نشانه‌های زبان شناختی شباهت زبان مازندرانی و زبان گیلکی با زبان‌های قفقازی نیز مؤید این فرضیه است. اما اما دی‌ان‌ای میتوکندریایی گیلکی و مازندرانی‌ها مشابه دیگر اقوام ساکن ایران است. سناریوی محتمل آن است که مردانی از ناحیه قفقاز جنوبی به سواحل جنوبی دریای خزر آمده و با زنانی از جمعیت‌های ساکن در این ناحیه وصلت کرده‌اند.[۴]

آذری‌ها[ویرایش]

مطالعات ژنتیکی نشان داده که آذربایجانی‌های قفقاز هم از نظر میتوکندری دی‌ان‌ای، که فقط از مادر منتقل می‌شود و هم از نظر کروموزوم ایگرگ، که فقط از پدر به ارث می‌رسد، به همسایگان جغرافیایی خود یعنی اقوام قفقازی (گویشوران به زبان‌های قفقازی) شبیه ترند تا به خویشان زبانی خود یعنی اقوام ترک‌تبار در نقاط دیگر. مطالعات ژنتیکی دیگر در مورد ارمنی‌ها قوم همسایه هندواروپایی زبان آذربایجانی‌ها هم نشان داده که شباهت ژنتیکی آن‌ها هم در نسب مادری و هم در نسب پدری به همسایگان قفقازی بیشتر از هم‌زبانان هندواروپایی است. خصوصیات ژنتیکی قفقازی‌ها نیز در مجموع چیزی بین اروپائی‌ها و ساکنان خاورمیانه‌است که نسب مادری شباهت بیشتری را به اروپائی‌ها و نسب پدری شباهت بیشتری را به خاورمیانه‌ای‌ها نشان می‌دهد. این نتایج ایده جابجایی زبانی آذربایجانی‌ها را تقویت می‌کندس.[۵][۶][۷][۸]

آناتولی[ویرایش]

پانوشت[ویرایش]

  1. Derenko, M., Malyarchuk, B., Bahmanimehr, A., Denisova, G., Perkova, M., Farjadian, S., & Yepiskoposyan, L. (2013). Complete Mitochondrial DNA Diversity in Iranians. PloS one, 8(11), e80673.
  2. "Complete Mitochondrial DNA Diversity in Iranians". Retrieved 2 January 2015.
  3. لشگری، زهرا (۱۳۸۹). بررسی تنوع ژنتیکی کروموزوم Y در جمعیت ایران. پژوهشگاه ملی مهندسی ژنتیک و زیست فناوری.
  4. "Concomitant Replacement of Language and mtDNA in South Caspian Populations of Iran". Retrieved 4 April 2014.
  5. «نسخه آرشیو شده» (PDF). بایگانی‌شده (PDF) از روی نسخه اصلی در ۳۰ اکتبر ۲۰۰۴. دریافت‌شده در ۳۰ اکتبر ۲۰۰۴.
  6. "Azerbaijani (people)" Encyclopædia Britannica
  7. An Introduction to the History of the Turkic Peoples by Peter B. Golden. Otto Harrasowitz (1992), ISBN 3-447-03274-X. Retrieved 8 June 2006.
  8. »Turkic Peoples", Encyclopedia Americana, volume 27, page 276. Grolier Inc. , New York (1998) ISBN 0-7172-0130-9. Retrieved 8 June 2006.

منابع[ویرایش]

  • Cruciani، F.; La Fratta، R.، Torroni، A.، Underhill، P. A.، Scozzari، R. (۲۰۰۶). "Molecular Dissection of the Y Chromosome Haplogroup E-M۷۸ (E۳b۱a): A Posteriori Evaluation of a Microsatellite-Network-Based Approach Through Six New Biallelic Markers." Human Mutation ۹۱۶ April ۲۰۰۶.
  • King، R. J.; Ozcan، S. S.، Carter، T.، Kalfoglu، E.، Atasoy، S.، Triantaphyllidis، C.، Kouvatsi، A.، Lin، A. A.، Chow، C-E. T.، Zhivotovsky، L. A.، Michalodimitrakis، M.، Underhill، P. A.، (۲۰۰۸). "Differential Y-chromosome Anatolian Influences on the Greek and Cretan Neolithic." Annals of Human Genetics ۷۲ Issue ۲ March ۲۰۰۸: ۲۰۵-۲۱۴.
  • Shen، P; Lavi T، Kivisild T، Chou V، Sengun D، Gefel D، Shpirer I، Woolf E، Hillel J، Feldman MW، Oefner PJ (۲۰۰۴). "Reconstruction of Patrilineages and Matrilineages of Samaritans and Other Israeli Populations From Y-Chromosome and Mitochondrial DNA Sequence Variation." Human Mutation ۲۴: ۲۴۸-۲۶۰
  • Zalloua، P.، Wells، S. (۲۰۰۴) “Who Were the Phoenicians?” National Geographic Magazine، October ۲۰۰۴.
  • جدول تک گروه‌ها بر اساس اقوام ساکن خاورمیانه

پیوند به بیرون[ویرایش]