ایکتیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ایکتیس به عنوان نماد مسیحیت.

ایکتیس (به یونانی: ɪkθəs)[۱] یا به یونانی کوینه (ἰχθύς) به معنی ماهی، نمادی شامل دو کمان متقاطع است که دو کمان در تقاطع سمت راست از هم عبور می‌کنند و یادآور تصویر یک ماهی است. این نماد در دوران مسیحیت اولیه به عنوان یک نماد سرّی[۲] در میان مسیحیان کاربرد داشت. امروزه به این تصویر، نشان ماهی یا ماهی مسیح می‌گویند.[۳]

ریشه[ویرایش]

پیش از مسیح[ویرایش]

یونانیان، رومی‌ها و بسیاری از چندخدایان پیش از مسیحیت از نماد ماهی استفاده می‌کردند. در باورهای چندخدایان، ایکتیس، فرزند ایزدبانوی دریا، آتارگاتیس است و در اسطوره‌های گوناگون با نام‌های تیرگاتا، آفرودیته، پلاگیا یا دِلفین شناخته می‌شود. واژه‌های یاد شده در برخی زبان‌ها به معنی «رَحِم» و در برخی به معنی «دُلفین» است. پیش از مسیحیت نماد ماهی برای چندخدایان به عنوان الهه مادر و «رَحِم» کاربرد داشت. سلت‌ها و چندخدایان شمال اروپا بر این باور بودند که این نماد با «رَحِم»، زایایی و نیروی طبیعی زنان مرتبط است. در برخی باورهای غیرمسیحی، ماهی نماد تناسخ و نیروی زندگی است.[۴]

پس از مسیح[ویرایش]

در انجیل چندین بار به ماهی اشاره شده است همچنین چندین تن از حواریون مسیح، ماهیگیر بودند.

در رستاخیز مسیح، به عیسی پیامبر ماهی کباب شده و عسل با موم تعارف می‌شود.[۵]

در ماجرای سیر کردن پنج هزار تن، پسری با «پنج قرص نان و دو ماهی» نزد عیسی پیامبر می‌آید. پرسیده می‌شود «این چیست در مقابل این همه» و عیسی قرص نان و ماهی را چندین برابر می‌کند.

در کلیسا[ویرایش]

سنگ یادبود با امضای ΙΧΘΥC ΖΩΝΤΩΝ («ماهی زنده‌ها»)، اوایل سدهٔ سوم میلادی، موزه ملی روم.

بر پایهٔ سنت‌ها، مسیحیان نخستین در دوران شکنجه و تهدید پادشاهی روم، در چند سدهٔ نخست پس از عیسی، از نماد ماهی برای نشان کردن مکان جلسات و گورها یا متفاوت کردن دوست از دشمن، استفاده می‌کردند:

برپایهٔ داستان‌های گذشته، اگر یک مسیحی یک غریبه در راه می‌دید، گاهی فرد مسیحی یک کمان (ماهی ساده شده) بر روی خاک می‌کشید اگر غریبه مسیحی بود کمان دیگر را می‌کشید و ماهی را کامل می‌کرد و آن دو می‌فهمیدند که هم کیش اند. استفادهٔ امروزی از نماد و مهر ماهی به آن دوران بازمی‌گردد.

— مسیحیت امروز، الشا کافمن، «از کارشناس بپرس»[۲]

منابع[ویرایش]

  1. "ichthus". Oxford English Dictionary (third ed.). 2007. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ Elesha Coffman (August 8, 2008). "What is the origin of the Christian fish symbol?". Christianity Today. 
  3. Los Angeles Times (1 April 2008). "Evolution of religious bigotry". latimes.com. 
  4. "Origin of the "Christian" Fish Symbol". 
  5. Luke 24:41-43