ایل علیشروان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

علیشَروان (یا علی شَیروان)، از ایل‌های ساکن شهرستان بدره می‌باشد.

ایل علیشروان یکی از سه ایل شهرستان بدره، می‌باشد. ایل‌های شهرستان بدره به ایل بیری معروف اند.

(ایل‌های شهرستان بدره «ایل بَیرِی» به نام‌های: (ایل علیشروان - ایل هندمینی - ایل دوستان (دوسان) می‌باشند)

توضیحی در مورد ایل بیری[ویرایش]

در لغت‌نامه دهخدا در مورد ایل بیری بدره چنین آمده‌است:

ایل بزرگ بدره ای (بیری) یکی از بزرگترین و وسیع‌ترین ایلات کشور به حساب می‌آید و بزر گترین ایل در منطقهٔ غرب کشور است. ایلی با مردمانی نجیب وبا غیرت و فرهنگی غنی و عشایری دلیر. نکته مهم درمورد این ایل که غالب مردم ایلام و حتی قشر جوانتر خود ایل از آن بی خبرند این است که بدره خود یک شورای ایل خانی است که متشکل از سه ایل بزرگ: علیشروان و دوستان و هیندمینی می‌باشد که قبلاً بزرگان این ایل‌ها با هم متحد شده و ایل بزرگ بدره (بیری) را تشکیل داده. اما متأسفانه مردم به اشتباه ایل علیشروان را بدره می‌نامند در حالیکه در بین علیشروان و بدره یک ایل دیگر بنام دوستان وجود دارد.

زبان و گویش[ویرایش]

زبان و گویش ایل علیشروان شاخه‌هایی از کردی می‌باشد. اما لهجه اصلی ایل علیشروان به بیری معروف است؛ که شباهت زیادی به کردی سورانی دارد و به نظر از یک شاخه باشند

اصالت[ویرایش]

ایل علیشروان هویت هزار ساله دارد و سنگ نوشته‌های موجود هویت آن را اثبات می‌کند.قدمت قبرستان‌ها حاکی از سکونت هزار ساله مردم علیشروان در این منطقه دارد.

شهر بدره در کشور عراق ،در متون قبل از اسلام با نام بادریا ثبت شده‌است این شهر کهن خواستگاه ایل علیشروان است

۱-اصل طایفه علیشروان که اکثراً معتقدند از دو نفر به نام‌های:

علی

و

شروان،

شامل تیره های: خدر سنی .گنجه.حیدرون.صفرون.قیطیول.موسی.چراغون.داراون و جابری است

تک-ر ب ت،س ع ندرشگی

  • عبدعلی،

که ریاست و اداره ایل به عهده شیخ محمد میرزا بوده و پس از وفات شیخ محمد به لحاظ اقتدار و اداره زنش بانو خیره-(سپس به توشمالان خیره معروف بوده)-، عهده‌دار امور و ولایت بر فرزندش علی مامگه فرزند شیخ محمد که به سن بلوغ نرسیده بود شده‌است.

🌛دریڪ یا زریڪ🌜 نام اولین سکه زر دوران باستان، میراث ارزشمند و سندی معتبر از تاریخ کهن، معرف قدمت و ریشه اصلی دو ایل بزرگ زاگرس نشین (دیرڪ و زیرڪ)

دریڪ یا دیرڪ وند یکی از مهمترین ایلات کهن منطقه ی بکر و سرسخت رشته کوه زاگرس است، این ایل بزرگ در لرستان از طوایف فراوانی همچون میر، بهاروند، قلاوند، یاقوند، و ....... تشکیل شده و محل سکونتش جنوب غرب لرستان منطقه ای معروف به "بالاگریوه" که به معنای بالانشین است میباشد، منطقه ای که زمانی جایگاه شاهان ساسانی، اشکانی و هخامنشیان بوده و در دل خود یکی از ۶ گنجینه بزرگ جهان، همان (گنج بزرگ کلماکره) را جای داده و نشان از ناگفته های سر بر مهر بسیار دارد. همچنین مردمان این ایل کهن بجز ایران در استانهای کردنشین کشورهای عراق، ترکیه و شهرستان (دیرک) استان حسکه سوریه نیز سکونت دارند. ▫نوشته؛ ولادیمیر مینورسکی تاریخدان و ایرانشناس روسی، دیرک وندها و اتابکان و والیان فیلی (سلورزی) از طایفه جنگرو بودند. 🔸امیدواریم روزی توسطه افراد محقق و تاریخ پژو، با کمک از میراث بجامانده از دوران کهن (اشیاء، نامها، منطقه و... ) بدور از داستان و روایات نادرست، بصورت علمی، مستند و صحیح به تاریخ واقعی این کهن دیار دست یابیم، باسپاس

وجه تسمیه[ویرایش]

در گذشته عدهٔ زیادی از افراد ایل به جاهای متعدد مهاجرت کرده. از جمله بغداد پایتخت کشور عراق، که کردهای پشتکوه در بغداد ک به لهجه بدره‌ای (بَیرَی) بسیار شبیه است.

طوایف ساکن بخش بدره بالاخص طایفه علیشروان به بدره‌ای یا بیری معروفند و این تسمیه می‌توان گفت فقط به کردهای بخش بدره و بالاخص طایفه علیشروان اطلاق می‌شود. در اینجا سؤالی مطرح است که کلمه بیری یا بدره‌ای از کجا بوجود آمده‌است نام بدره از نامی باستانی است و از شهر بدره عراق که در زمان ساسانی بادریا بوده مشتق شده‌است. بومی بادریا را که ر که ر میگفتند که تاریخ اصطخری که ر که رها را از ایلات شجاع کورد معرفی می‌کند

بپش ط،ح آ ب پپد الکگ

تیره ها:

تیره‌ها[ویرایش]

انواع[ویرایش]

  • تیره 'داروندی یا "دارَوَنی"در روستای پاکل گراب سکونت دارند.
  • تیره 'صفروند یا "صَفَروَنی"در روستای چنارباشی و برخی درپخوشقدم سکونت دارند.
  • تیره 'قیطول یا قَیطیولی" در روستای چنارباشی ساکن هستند.
  • تیره 'حیدروند یا "حَیروَنی"در روستای زیفل پاکل گراب و مناطق ڃَمَنگِل تُرشَک آوَزا و چالسَر سکونت دارند.
  • تیره چراغوندی در پاکل گراب سکونت دارند.
  • تیره گَنجه در روستای گنجه سکونت دارند.
  • تیره موسی در روستای موسی سکونت دارند.
  • تیره جابری در روستای بلک و شباب سکونت دارند.
  • تیره مالیمان در کلم (روستا) سکونت دارند.

تیره جابری[ویرایش]

در مورد تیره جابری دو اعتقاد و نظر وجو دارد:

۱-اصل تیره جابری از نژادهای مختلف هستند و بعضی معتقدند از اولاد جابر بن حیان می‌باشند یا اینکه از ایل گوران هستند.

جابر ابن حیان شیمیدان معروف جهان اسلام در زمان (برامکه) به ایران فرار کرد و در نتیجه در بخش بدره دره شهر فوت می‌کند که در زمانصفویه بارگاهی برای او درست کرده‌اند و عده‌ای خود را از اولاد جابر معرفی کرده‌اند.

احتمال می‌رود جابر این حیان کوفی برای تحقیقات و ادامه به اکتشاف در رشته‌های اخترشناسی - طب - شیمی، و… از عراق عازم اصفهان بوده که در بخش بدره به رحمت ایزد منان پیوسته یا اینکه توسط اشرار در همان روستا مدفون شده و در زمان صفویه عده‌ای از مردم ایل گوران در اطراف مقبره زندگی کرده و مشغول دعانویسی و قرآن خواندن بوده که خود را از اولاد جابر معرفی کرده یا اینکه به لحاظ شناخته شدن در بین طوایف منطقه بنام طایفه یا تیره جابری معروف شده‌اند.

۲-بعضی معتقدند ازاولاد جابر بن عبدالله انصاری معروف در واقعه کربلا می‌باشند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • نژاد و تیره در استان ایلام
  • ایل‌ها و طوایف
  • لغت‌نامه دهخدا-بیری بدره‌ای
  • کتاب: مجموعه آراء، در مورد سرزمین پشتکوه ایلام، نویسنده: جعفر خیتال، ناشر: کتابخانه اسماعیلی، تیراژ: ۳۳۰۰، چاپ اول: ۱۳۶۹، مطالب برگرفته از صفحات ۲۸۶ تا ۲۹۳ کتاب.
  • کتاب: انساب شهری و عشایری استان ایلام، نویسنده: رستم رفعتی(۱۳۰۳)، ناشر: برگ آذین، چاپ۱۳۸۶، شابک:۹-۶۱-۷۳۷۲-۹۶۴-۰۹۷۸، مطالب برگرفته از صفحات ۳۱۳ تا ۳۲۱ کتاب.