ایل شوهان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ایل شوهان بزرگترین ایل کردزبان و یکی از ایلات ساکن استان ایلام است.[۱][۲][۳] دانشنامه ایرانیکا در مقالهٔ ایلام از ایل شوهان به عنوان یکی از ایل‌های اصلی استان ایلام نام برده‌است[۴] و در مقالهٔ طوایف کُرد آن را به عنوان یکی از ایل‌های کُرد منطقهٔ کرکوک عراق معرفی می‌کند.[۵] در لغت نامه دهخدا در مورد ایل شوهان گفته شده که این ایل یکی از ایلات کرد در پشتکوه ایلام است که ییلاق ایل مزبور در تهته و خوشول و قشلاقش در بلوطستان است.[۶]

محل اصلی این ایل دهستان شوهان در جنوب بخش ارکواز است و مسیر حرکت عشایر آن از مسیرهای میدان زیتون، چالاب، و چنگوله تا نزدیکی‌ها مرزهای عراق حرکت می‌کنند و در موسم پنجه به ارتفاعات کبیرکوه بازمی‌گردند. بر این اساس نواحی مرزی مهران و دهلران گرمسیر، و آبادی‌های شوهان مناطق سردسیر ایل شوهان محسوب می‌شوند.[۷]

گویش

زبان اصلی مردم شوهان کردی شوهانی است.[۸][۹][۱۰][۱۱] طوایفی از شوهان که در خراسان شمالی و در کردستان عراق و ترکیه ساکنند به زبان کردی کرمانجی تکلم می‌کنند.[۸]

تبار

دایرة المعارف اسلامی ایل شوهان را مجموعه ای از ایلات کرد، مهلکی و طایفه‌های چمزی، گچی، یلماس و دوسان معرفی نموده‌است[۱۲] رحیم جوزی ایل شوهان (شوهو) را بزرگترین ایل لر در استان ایلام دانسته.[۱۳] این ایل منسوب به لرهای بختیاری و از فرزندان چهارلنگ، از دودمان بختیاری می‌باشند.[۳] کلای‌وند درایل شوهان بزرگترین قوم عشیره‌ای در میان این ایل بزرگ می‌باشد. کلای‌وند از چهار تیره به نامهای: زکی. آینه. سبزی. کوچک (احمدعلی) تشکیل گشته‌است که چهار برادر بوده و فرزندان «بختیار» مؤسس ایل (بختیاری) می‌باشند. ایل شوهان یکی از ایلات با سابقه استان ایلام در میان جمعیت مردمی می‌باشد.[۱۴] زکی. آینه. سبزی. کوچک. چهار برادر از نسل کلای بزرگ بوده‌اند که کلیوند بزرگ خود نیز از نسل پنجه می‌باشد.

منابع

  1. رفعتی، رستم (1386). انساب شهری و عشایری ایلام. ایلام: انتشارات برگ آذین. ص. صفحه ۵۶-۸۰، ۳۷۵-۳۸۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازبینی= را بررسی کنید (کمک); پارامتر |تاریخ بازیابی= نیاز به وارد کردن |پیوند= دارد (کمک)
  2. صفی‌نژاد، جواد. لرهای ایران: لربزرگ و لرکوچک. آتیه، تهران: 1381
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ امان‌الهی بهاروند، سکندر. قوم لر. آگه، تهران:1393
  4. «ILĀM i. GEOGRAPHY». دانشنامه ایرانیکا.
  5. "KURDISH TRIBES". Encyclopædia Iranica. Retrieved 2019-07-17.
  6. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام ReferenceC وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  7. طلایی، حسن (۱۳۹۳). قوم باستانشناسی کوچنشینی و ایل راه‌های زاگرس مرکزی (PDF). جامعه‌شناسی تاریخی. ص. ۱۷۷. دریافت‌شده در ۱۷ ژوئیهٔ ۲۰۱۹.
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ افشین محبی، کیهان فرهنگی، ص26
  9. نگاهی به ایلام، ایرج افشار سیستانی، تهران:نشرهنر، بهار1366
  10. اطلس مردم شوهان کرم زاده ص۲۶۲ل،
  11. تاریخ و فرهنگ کهن سرزمین: بررسی پیشینه تاریخی، اجتماعی و فرهنگی ده هزار ساله دهلران و استان ایلام، کرم علیرضایی، مهرانشهر، سال ۱۳۸۰، ص۲۳۴
  12. https://www.cgie.org.ir/fa/publication/entryview/8860
  13. ، برگرفته از کتاب قومیت‌های کهن سکندر. «قوم لر» 1381. پژوهشی دربارهٔ پیوستگی قومی و پراکندگی جغرافیایی لرها در ایران. رحیم جوزی
  14. صفی‌نژاد، جواد. لرهای ایران: لر بزرگ و لر کوچک. آتیه، تهران: 1381