طایفه‌های بالاگریوه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ایل بالاگریوه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

بالاگِریوَه(وارووگریوه) بزرگترین ایل لر کوچک است که حدود ۸۰۰۰ نفر جمعیت دارد، ولادیمیر مینورسکی خاورشناس و ایران‌شناس معروف روسی طایفه‌های بالاگریوه را به عنوان لرهای اصلی معرفی می‌کند.[۲] این ایل به ۴ تیرهٔ بهاروند، دیرکوند، جودکی و رشنوتقسیم می‌شود، مسیو چریکف در سفرنامه خود طوایف بالاگریوه را ده طایفه معرفی می‌کند که عبارتند از دیرکوند، پیرانه وند، باج آلاوند، ساکی، بهاروند، جودکی، رشنی، ماما صارم، مکان علی و مقیمه.[۳] سکونت‌گاه این ایل شمال خوزستان، جنوب و شرق لرستان و شرق استان ایلام است، شهرهای اندیمشک، پلدختر، دورود، دره‌شهر، نور آباد، الشتر ، خرم‌آباد و قسمت‌هایی از ملایر جودکی های ساکن قزوین همچنین جودکی ها و دریکوند های استان اذربایجان غربی شهر اورمیه و جودکی های خراسان . وکشور عراق شهر های سلیمانیه دیاله واسط خانقن محل زندگی این ایل هستند.[۴] مردم این ایل به گویش لری بالاگریوه‌ای صحبت می‌کنند.


[۱]

طوایف[ویرایش]

طوایف بالاگریوه تشکیل شده از چند ایل دیرکوند، قلاوند، جودکی، رشنو، بهاروند ]]است.[۲] طوایف بالاگریوه عبارتند از کردعلیوند، دریکوند، پیرانه وند، باج آلاوند، ساکی، جودکی ، رشنی، ماما صارم، مکان علی و مقیمه.[۳] در ضمن مراد حسن پاپی در کتاب تبار هخامنش دیار بالاگریوه طایفه کوشکی را نیز یکی از ده طایفه اصلی بالاگریوه یاد کرده‌است.[۴]

جغرافیای سکونت[ویرایش]

بالاگریوه منطقه‌ای سرسبز، استراتژیک و مهم در جنوب استان لرستان کنونی است که وسعت آن از غرب تا کبیر کوه و از جنوب تا بخش الوار گرمسیری است.[۵] این منطقه که جغرافیای اصلی سکونت ایل‌های بالاگریوه است به دلیل قرارگرفتن در راه ارتباطی شمال-جنوب و شرق-غرب لرستان و ایران درطول تاریخ همواره منطقه‌ای با اهمیت بالا تلقی شده‌است

گویش[ویرایش]

گویش مردم بالاگریوه لری بالاگریوه‌ای است.[۶] تفاوت‌هایی در تلفظ برخی از کلمات نزد مردم ایل بالاگریوه نسبت به سایر منطقه جغرافیایی لری خرم‌آبادی وجود دارد.[۶]

جمعیت[ویرایش]

جمعیت دقیق کنونی ایل بالاگریوه مشخص نیست جمعیت تغربی این ایل ۸۰۰۰۰۰ نفر است. آمارهای ذکر شده مربوط به گذشته‌است. هنری راولینسون در سفرنامه خود جمعیت ایل بالاگریوه را ۶٫۰۰۰ خانوار ذکر کرده‌است.[۷]
جمعیت ایل دیرکوند (یکی از ایلات بالاگریوه) در دههٔ ۱۹۲۰ میلادی حدود ۱۰٫۰۰۰ خانوار ذکر شده‌است.[۸] جعیت ایل پاپی در سال ۱۳۳۶ ه‍.ش ۵٫۰۰۰ خانوار ذکر شده‌است.[۹] طایفه جودکی در سال ۱۹۹۰ میلادی ۸۰۰ خانوار جعیت داشته‌است.[۱۰] جمعیت ایل رشنو به درستی مشخص نسیت، رزم‌آرا در سال ۱۳۲۰ جمعیت طایفه بهاروند را ۴٫۸۵۰ خانوار ذکر کرده‌است که به دلیل وابسته بودن رشنو به بهاروند جمعیت ۱٫۰۰۰ خانواری رشنو جز ایل بهاروند ذکر شده‌است.[۱۱]

پانویس[ویرایش]

  1. مینورسکی، ولادیمیر. لرها و لرستان. ترجمهٔ سکندر امان‌الهی بهاروند. تهران: آرون، آبان ۱۳۹۳. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۲۳۱-۲۵۷-۳. 
  2. خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام tarikh وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  3. چریکف، مسیو. سیاحت‌نامه مسیو چریکف. ترجمهٔ آبکار مسیحی. تهران: انتشارات امیرکبیر، مهر ۱۳۷۹. شابک ‎۹۶۴-۰۰-۰۶۳۳-۵. 
  4. پاپی، مرادحسن. تبارهخامنش دیار بالاگریوه. چاپ نخست. خرم‌آباد: افلاک دار النشر اسلام، ۱۳۸۷. 
  5. «بالاگریوه». لغتنامه دهخدا. بازبینی‌شده در ۴ ژوئن ۲۰۱۳. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «LORI LANGUAGE ii. Sociolinguistic Status of Lori». Iranica. بازبینی‌شده در ۲۳ فوریه ۲۰۱۴. 
  7. راولینسون، هنری. سفرنامه راولینسون: گذر از ذهاب به خوزستان. ترجمهٔ سکندر امان‌اللهی بهاروند. تهران: ترجم، ۱۳۶۳. 
  8. «DĪRAKVAND». دانشنامه ایرانیکا، ۱۵ دسامبر ۱۹۹۵. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۷. 
  9. سکندر امان‌الهی بهاروند. «پاپی». دانشنامه جهان اسلام. 
  10. «JUDAKI». دانشنامه ایرانیکا. بازبینی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۷. 
  11. «بهاروند». دانشنامه جهان اسلام. 

منابع[ویرایش]

  • چریکف، مسیو. سیاحتنامه مسیو چریکف. چاپ نخست. تهران: امیر کبیر، ۱۳۷۹. شابک ‎۹۶۴-۰۰-۰۶۳۳-۵. 
  • پاپی، مرادحسن. تبارهخامنش دیار بالاگریوه. چاپ نخست. خرم‌آباد: افلاک دار النشر اسلام، ۱۳۸۷.