اونتاش ناپیریشا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اونتاش ناپیریش)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اونتاش ناپیریشا
دوران از حدود 1275 ق.م تا 1240 ق.م
نام کامل اونتاش ناپیریشا
همسر ناپیرآسو
دودمان ایگه هلکی
پدر هومبان نومنه
ستون یادبود اونتاش ناپیریشا، از جنس ماسه‌سنگ، مربوط به ۱۳۴۰ تا ۱۳۰۰ پیش از میلاد، که در آن نقش زنی با دم ماهی دیده می‌شود که مارهایی در دست دارد. این ستون در سدهٔ دوازده پیش از میلاد از چغازنبیل به شوش آورده‌شده و هم‌اینک در موزه لوور قرار دارد.

اونتاش ناپیریشا یا اونتاش گال یا اونتاش هومبان (۱۲۷۵–۱۲۴۰ پیش از میلاد) پادشاه بزرگ عیلامی و بنیانگذار زیگورات چغازنبیل است. او در کتیبه‌ای نام خود را به عنوان بر پا دارنده این زیگورات جاودانه کرده‌است. اونتاش گال نوهٔ پاهیر ایشان بنیانگذار این سلسلهٔ شاهی در عیلام بود.

او در سال ۱۲۶۵ قبل از میلاد، به حکومت عیلام رسید و شهری جدید به نام دور اونتاش بنا کرد و در آن زیگورات برپا ساخت. اونتاش گال در این کتیبه به جز پرستش خدای اینشوشیناک اهداف دیگری را نیز برای ساخت زیگورات ذکر می‌کند، اما هنوز باستان شناسان نتوانسته‌اند به معنای دقیق جملات او پی‌ببرند. بسیاری معتقدند راز اهداف دیگر او از بنا کردن زیگورات در چهار بنای کوتاه استوانه‌ای شکل که در اطراف زیگورات قرار دارند نهفته‌است.

گیرشمن دوران حکمرانی او را به مدت ۲۰ سال (۱۲۶۵–۱۲۴۵ پیش از میلاد) بنا بر فرضیه ذکر کرده‌است. بر روی ۶۵۰۰ آجر کتیبه‌داری که در چغازنبیل یافت شده‌است به جز نام این شاه نام شاه یا شاهزادهٔ دیگری دیده نمی‌شود.[۱]

احیای عیلام[ویرایش]

اونتاش ناپیریشا عامل تجدید حیات روحیه ملی عیلام و آزاد سازی آن از سلطه بابل بود. با این وجود وی به بهره گیری از فرهنگ بین النهرین ادامه داد و احترامی مشابه با خدایان عیلامی را برای خدایان بابلی قائل شد و برای این خدایان نیز معابد و زیارتگاه هایی را وقف نمود.

معاصرین[ویرایش]

اونتاش ناپیریشا به احتمال زیاد هم عصر شاه آشوری شملنصر دوم (1245-1274) بوده است.[۲]

زیگورات چغازنبیل[ویرایش]

در زمان این پادشاه هنر عیلامی بخصوص در معماری و کنده کاری به اوج خود می رسد. این پادشاه شهری جدید به نام «دور اونتاش» را بر پا نموده و زیگورات عظیم چغازنبیل را در آن می سازد.[۲]

پادشاه در چند جمله اصول ساخت زیگورات و وقف آن را خلاصه می کند: «پس از آنکه مصالح ساختمانی را بدست آوردم، من در اینجا شهر اونتاش و حریم مقدس را بنا کردم. آن را در یک دیوار داخلی و یک دیوار خارجی محصور کردم. من معبد بلندی ساختم که شبیه آنچه شاهان پیشین ساخته بودند نبود و آن را برای خدا هومبان و خدا اینشوشیناک، حافظان حریم مقدس وقف کردم. باشد که ساختمان و زحمت کار من موقوف ایشان گردد. باشد که لطف و عدل هومبان و اینشوشیناک در اینجا برقرار بماند.»[۲]

پانویس[ویرایش]

  1. چغازنبیل، جلد اول، ص ۱۷
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ هینتس، والتر. دنیای گمشده ایلام. انتشارات علمی و فرهنگی. 

منابع[ویرایش]

  • گیرشمن، رومن. چغازنبیل، جلد اول. ترجمهٔ اصغر کریمی. تهران: سازمان میراث فرهنگی کشور، ۱۳۷۳. 
  • Wikipedia contributors, "Untash-Napirisha," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Untash-Napirisha&oldid=183443232 (accessed February ۲۹, ۲۰۰۸).
  • تاریخ چهار هزار ساله ارتش ایران، جنگ و جنگاوری بر فلات ایران از تمدن ایلام تا ۱۳۲۰ خورشیدی -اسدالله معطوفی
  • هینتس، والتر. دنیای گمشده ایلام. انتشارات علمی و فرهنگی

جستارهای وابسته[ویرایش]