اوراق‌سازی کشتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
اوراق‌سازی کشتی در چیتاگونگ بنگلادش.

اوراق کردن کشتی‌های قدیمی و فرسوده برای استفاده از قطعات و فلزات آن‌ها را اوراق‌سازی کشتی[۱] می‌گویند. فردی که اوراق‌سازی کشتی‌های قدیمی و فرسوده را انجام می‌دهد اوراق‌چی کشتی نامیده می‌شود. به اوراق کردن کشتی‌ها «اسکراپ»[۲] هم گفته شده است.

بیشتر کشتی‌ها پس از چند دهه کار، دیگر عمر مفید خود را کرده و آماده اوراق‌سازی می‌شوند. کشتی‌های اقیانوس‌پیما معمولاً ۲۰ تا ۳۰ سال، شناورهای فایبرگلاس و چوبی۳۰ تا ۴۰ سال و قایق‌های تفریحی فولادی اگر به خوبی تعمیر و نگهداری شوند، بیش از ۱۰۰ سال عمر می‌کنند.[۳]

وسایل عرشه و درون کشتی و فولاد بدنه قطعات و موادی هستند که بیش از دیگر قطعات برای بازیافت استفاده می‌شوند. حدود ۹۵ درصد از وزن یک کشتی اقیانوس‌پیما قابل بازیافت است که در جریان اوراق‌سازی مورد استفاده قرار می‌گیرد. فلزات، پلاستیک، مبلمان، کارتن، چوپ و شیشه، وسایل آشپزخانه، موتورها، و ژنراتورها از جمله این وسایل و مواد هستند.[۳]

برای دور انداختن کشتی‌های فرسوده معمولاً سه راه وجود دارد: اوراق‌سازی، غرق کردن کشتی و تبدیل آن به یک آب‌سنگ زیردریایی مصنوعی، شناورسازی و استفاده از آن‌ها به عنوان انبار و سکوی روی آب.[۴]

پیشینه[ویرایش]

اوراق‌سازی کشتی‌ها در اواخر سده بیستم بیشتر در بندرهای کشورهای صنعتی مانند بریتانیا و ایالات متحده انجام می‌شد اما امروزه این کار بیشتر در کشورهای در حال توسعه صورت می‌پذیرد. علت این امر هم این است که در کشورهای در حال توسعه نیروی کار ارزان‌تر است و در قوانین زیست‌محیطی این کشورها نیز نسبت به تخلیه مواد سمی هم‌چون آزبست و رنگ بدنه کشتی‌ها سخت‌گیری کمتری وجود دارد. برخی اوراق‌سازی‌های کشتی امروزه در دبی فعالند که تخصص آن‌ها بیشتر در زمینه نفت‌کش‌ها است. چین در دهه ۱۹۹۰ از فعالان عرصه اوراق‌سازی کشتی بود اما پس از آن بیشتر به صنایع سازگارتر با محیط زیست روی آورده است.[۵]

در ایران تاکنون دو تجربه ناموفق برای ایجاد این صنعت وجود داشته است.[۶] امروزه افزایش تعداد شناورهای با سن بیش از ۲۵ سال یا شناورهای فاقد کارآیی لازم در ایران، سواحل جنوبی این کشور را با مشکلی به نام «کشتی‌های رهاشده» مواجه کرده است.[۳] بسیاری از کارشناسان اوراق‌سازی کشتی‌ها در خلیج‌فارس را توصیه نمی‌کنند، چراکه بسته بودن و عمق کم باعث انتشار سریع آلودگی‌ها خواهد شد. از این رو سواحل دریایی عمان به دلیل اتصال به آب‌های آزاد و عمق زیاد به‌عنوان گزینه بهتر توصیه شده است.[۷]

مسائل زیست‌محیطی[ویرایش]

اوراق‌سازی یک کشتی، با تولید حجم وسیعی از ضایعات همراه است که برخی مفید و برخی دیگر بسیار مضر هستند. در اکثر ضایعات مضر، مواد سمی بسیار خطرناک (هم برای انسان و هم برای محیط‌زیست) به مقدار زیاد یافت می‌شود. کشتی‌های اقیانوس‌پیما در واقع همانند یک شهر کوچک بوده که حاوی انواع آلاینده‌ها و پسماندها است.[۳]

در این میان آلودگی حاصل از مقدار مواد زائد در تانکرها کمتر اما به خاطر نوع آلودگی تانکر که عمدتاً مواد نفتی است خطرات زیست محیطی بیشتری را به وجود می‌آورد. کشتی‌های دهه ۷۰ دارای بیشترین مواد زائد خطرناک هستند یا کشتی‌های ویژه حمل مایعات همچون نفتکش‌ها از جمله آلوده‌ترین شناورها به شمار می‌آیند، اما در عین حال در بازار اوراق‌سازی دارای ارزش بالاتری نسبت به سایر کشتی‌ها هستند.[۳]

منابع[ویرایش]

  1. عبارت این پیشه از مصوبه‌های فرهنگستان زبان فارسی است.
  2. از انگلیسی: scrap که واژه‌ای است به معنای اسقاط و اوراق.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ باید و نبایدهای اوراق کشتی در ایران: خبرگزاری تسنیم. ۲۸ تیر ۱۳۹۲. بازدید: اوت ۲۰۱۳.
  4. Buxton, Ian L. (1992). Metal Industries: shipbreaking at Rosyth and Charlestown. World Ship Society. p. 104.
  5. Buerk, Roland (2006). Breaking Ships: How supertankers and cargo ships are dismantled on the shores of Bangladesh. Chamberlain brothers. p. 192. ISBN 1-59609-036-7.
  6. مهین روستا، کاظم: بررسی صنعت اوراق کشتی در ایران و جهان. انجمن مهندسی دریایی. ۱۳۸۱.
  7. خبرگزاری تسنیم: صنعت پردرآمد "اوراق کشتی" زیر سایه سخت‌گیری‌های محیط زیست. ۲۳ بهمن ۹۱.