انکار (روانشناسی)
در نظریه روانکاوی فروید، انکار[۱] سازوکاری دفاعی که در آن افکار و احساسات و اعمال و وقایع دردناک و ناپذیرفته با بیرون راندن از خودآگاه نادیده انگاشته میشود؛ حتی اگر برای شخصی که دچار انکار فرویدی شده، مدرکی دال برا تناقض انکار او آورد.[۲][۳]
تفاوت انکار و خودفریبی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در متون روانشناسی و فلسفه ذهن، میان دو مفهوم انکار و خودفریبی تمایز ساختاری وجود دارد. انکار یک مکانیسم دفاعی کاملاً ناخودآگاه محسوب میشود که در آن من از ورود واقعیتهای اضطرابآور به ساحت آگاهی جلوگیری میکند؛ به طوری که فرد در لحظه بروز این واکنش، نسبت به وجود حقیقت بیاطلاع است.[۴] در مقابل، خودفریبی فرآیندی پیچیدهتر و اغلب نیمهآگاهانه است که در آن فرد شواهد را دریافت کرده، اما برای حفظ عزتنفس یا منافع شخصی، به تحریف یا نادیده گرفتن سوگیرانه آنها میپردازد.[۵]
خودفریبی معمولاً به عنوان راهکاری برای حل ناهماهنگی شناختی به کار میرود؛ یعنی زمانی که فرد میان حقیقت موجود و نیاز به حفظ تصویر ذهنی خود دچار تضاد میشود، روایتی خلاف واقع را برمیگزیند تا از تنش روانی رهایی یابد.[۶] برخلاف انکار که یک واکنش اضطراری و غیرارادی به شوکهای محیطی است، در خودفریبی نوعی قصدیت پنهان برای تداوم بخشیدن به وضعیت موجود و اجتناب از تغییرات بنیادین دیده میشود.[۷] این وضعیت در روابط بینفردی میتواند به شکل نادیده گرفتن نشانههای خیانت برای حفظ امنیت مادی یا جایگاه اجتماعی تظاهر یابد.[۸]
| از مجموعه مقالههای |
| روانکاوی |
|---|
.jpeg) |
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ «انکار» [روانشناسی] همارزِ «denial»؛ منبع: گروه واژهگزینی. دفتر هشتم. فرهنگ واژههای مصوب فرهنگستان. تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۱۴۳-۰۸-۸ (ذیل سرواژهٔ انکار)
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:پینوشت (رده) - ↑ Niolon, Richard (April 8, 2011). "Defenses". psychpage.com. Richard Niolon. Retrieved 2014-05-24.
- ↑ Freud, Sigmund (1925). "Die Verneinung".
- ↑ فروید، آنا (۱۳۹۴). من و مکانیسمهای دفاعی. Center Publishing. ص. : ۷۸ . شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۰۵-۱۸۴-۶.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ فینگارت، هربرت (۱۴۰۰). خودفریبی. Now Publishing. ص. : ۱۱۲ . شابک ۹۷۸-۶۰۰-۴۹۰-۲۳۴-۲.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ فستینگر, لئون (1957). A Theory of Cognitive Dissonance (in English). Stanford University Press. p. : 31 .
- ↑ ملی, آلفرد (2001). Self-Deception Unmasked (in English). Oxford University Press. p. : 89 . ISBN 978-0195145663.
- ↑ دانشنامه فلسفه استنفورد. "Self-Deception" (in English). Retrieved 15 فوریه 2026.