امام‌قیس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
امام قیس
امام قیس
[[پرونده:
گردوهای کهن نماد کهنسالی امام قیس
|240px]]
کشور  ایران
استان چهارمحال و بختیاری
شهرستان بروجن
بخش گندمان
نام(های) قدیمی گوژ، زیز، پیرابوالغیث
سال شهرشدن ۴۰۰۰ قبل از میلاد[نیازمند منبع]
مردم
جمعیت ۷۵۰۰ نفر[نیازمند منبع]
جغرافیای طبیعی
مساحت ۳۶۰۰۰۰۰۰ مترمربع
ارتفاع از سطح دریا ۲۳۵۰ متر از سطح دریا
آب‌وهوا
میانگین بارش سالانه ۵۶۶ میلیمتر
روزهای یخبندان سالانه ۱۴۰ روز
تابلوی خوش‌آمد به شهر

امام قیس سرزمین کهن

ٌ کلید رازهای تمدن ایلامیان باستان - گنجینه اسرار و گنج‌های پنهان

موقعیت جغرافیایی[ویرایش]

امام قیس روستایی با جمعیت حدود هفت هزار وپانصد نفر از توابع بخش گندمان شهرستان بروجن استان چهار محال و بختیاری است.

نگاه کلی به تاریخ[ویرایش]

امام قیس کهنترین بخش استان چهارمحال و بختیاری است[نیازمند منبع] که از دوره‌های قبل از ایلامیان باستان محلی برای سکونت تابستانه و محلی امن برای گریختن از جنگ و جدالها در زمستانها بوده است و این امر به خوبی قابل اثبات است تمامی پادشاهان در دوره‌های مختلف تاریخ ایران همواره به این منطقه با نگاهی ویژه می اندیشده‌اند[نیازمند منبع] دلایل این اهمیت بیشتر به خاطر فاصله نزدیک به شهر آنزان و شوش در درجه اول بوده و سپس به خاطر آب و هوای خنک وفراوانی آب چشمه‌های شیرین و گوارائی که از سرشاخه‌های کارون هستند و نیز مرغزارها و چمنزارهای فراوان مکانی امن و بسیار خوب برای گزاندن تابستانها برای شاهان ایران در دوره‌های مختلف تاریخی بوده است. تقدس و شفا دهندگی آب چشمه بزرگ[الی کان] (چشمه علی امروز) معروف‌ترین آب مقدس در میان پادشاهان ایران بودو در کنارآن نیایشگاه آناهیتا روزگاری پراهمیت‌ترین محل این منطقه بوده است.

گوژینشینک گال[ویرایش]

اولین پادشاهی که نامش در تاریخ این منطقه آمده است گوژینشینک گال شاه ایلامی است که برای فرار از گرمای شوش و انزان به این منطقه می‌آمده است و نام روستا اقتباسی از این پادشاه ست که به گوژ معروف می‌شود...

گوژ[ویرایش]

شهری است که در دوره ایلامیان در زیر چشمه علی امروز (الی کان دوره باستان) احداث می‌شود معماری آن به طرق معماری ایلامی و با الگو برداری از شهر آنزان ساخته می‌شود. شهری ییلاقی بوده وفقط در تابستان و به دلیل فاصله نزدیک به آنزان و شیرینی و گوارائی آب چشمه‌های آن مورد توجه ویژه شاهان ایلامی و بعدها هخامنشی و اشکانی و الیمائی و ساسانی بوده است. گوژ به خاطر گنجینه‌های بزرگ و فراورده‌های نمکسودش و باغات میوه ومعابد و چهار سوقش دردوره‌های مختلفی از تاریخ پراهمیت بوده است؛ و آوازه آن در هنگام حمله اعراب تحت نام شهر جور فراوان بوده است ولی هرگز جای واقعی آن پیدا نشد و هرگز به دست اعراب نیافتادزیرا قرنها زودتر از حمله اعراب نابود شده بود.

گنجینه و ضرابخانه و نیایشگاه[ویرایش]

گنجینه شهر گوژ پس از سالها کاووش و جستجو باستانشناسان سرانجام گنجینه معروف نیایشگاه [الی] در کنار چشمه الی کان (چشمه علی امروز) کشف گردید. این نیایشگاه سالها محل عبادت خدایان مختلفی چون آناهیتا -مهر-میترا-الی-و... بوده است.

معروف‌ترین بخش شهر گوژ بوده است که در آن نیای پادشاهان ایلامی و برخی پادشاهان دوره‌های مختلف ایلامی دفن شده‌اند وشهرت آن بدین خاطر است در آن بخش اعظمی از ثروت این شاهان دفن است.

در دوره‌های بعد از ایلامیان بخشی از این نیایشگاه بزرگ تبدیل به ضرابخانه‌ای برای ساخت سکه‌های دوره هخامنشی (دریک داریوش) وپس از قرنها سکه‌های الیمائی (کامنا سیکرس) و اشکانی (دراخما) وساسانی بوده است طلا و نقره و مفرغ مورد نیاز این ضرابخانه از ذوب اشیاء و آثار مدفون در این نیایشگاه بدست می‌آمده است که راز نهفته و سر به مهر شاهان دوره‌های مختلف تاریخی بوده است و این قابل اثبات برای هر جوینده ایست...

گرچه در این سالها تلاش شد تا این گنجینه مخفی بماند ولی بدیل حضور سارقان در محل و دخالت میراث فرهنگی استان محل این گنجینه بزرگ فاش شد و اینک از طرف میراث فرهنگی استان حراست می‌شود...

زیز[ویرایش]

پس ازسالها درخشش در دوره‌های مختلف از ایلامی تا پایان اشکانیان بر اثر جنگها و جدالها بر سر این منطقه و تغییر در ادیان و مراسم گوژ به شهری خرابه تبدیل شد. سرانجام در زمان ساسانیان این منطقه مجدداً مورد توجه شاهان ساسانی و حاکمان آنزان و انشان قرار گرفت ودر جای قبلی گوژ پادگان و نیز محلی برای تفریح تابستانه و شکار احداث کردند و نام آن را زیز نهاده‌اند که به معنای برف ریزه هائی است که باعث قندیل بستن درختان می‌شود و سالها بدین شکل بود تا کم‌کم عشایری که این منطقه محل ییلاق آنها بود نیز به کنار این پادگان خانه‌های موقتی ساختند و موقتاً ساکن شدند. پس از طی قرنها زیز رشد خوبی داشت و به روستایی بزرگ تبدیل شده بود. پس از ورود اعراب به ایران و تا اوایل قرن نهم هجری قمری نیز زیز پابرجا بوده است ولی به خاطر بارشهای سنگین و زلزله به کلی تخریب می‌شود.

شهر زیز در کتب قدیمی[ویرایش]

طبق فارس نامه ابن بلخی صفحه ۱۴۸ و جغرافیای حافظ ابرو صفحهٔ ۱۳۶

زیز: منطقه‌ای کوهستانی است، نواحی بسیار دارد وحومه آن زیز است وهوای آن سردسیر است، آب روان بسیار ودیه‌ها داشته است اما در روزگار فترت واستیلای ملحدان خراب گشته است، درختستان ومیوه بسیار دارد و نواحی آن به سمیرم نزدیک است.

طبق احسن التقاسیم صفحهٔ ۵۸۲

زیز: شهری کوچک در کوهستان در کنار رود طاب (رودخانه گدار کبک) است، نان را در آنجا هشت من به یک درم خریدم، گوشت و گوژ ومیوه در آن ارزانست. جامعی نیکو (بقعه امامزاده) به سال ۳۶۷ قمری ساخته‌اند، البته در سال ۳۶۸ که من آنجا بودم هنوز آنرا می‌ساختند.

از سال ۳۶۸ هجری قمری به بعد نام زیز به پیر غیث تغیر می‌کند که این تغییر نام به احترام امام زاده قیس بن شرفشاه بن قاسم بن حسین بن احمد بن علی بن حسین بن ابو علی محمد حریری بن علی حریری بن حسن افطس بن علی اصغر بن علی (ع) بن حسین (ع) بن علی (ع) بن ابیطالب بوده است.

پیر ابوالغیث[ویرایش]

پس از نابودی زیز با برفها و زلزله سنگین در بهار و با بازگشت عشایر و بازماندگان شهر زیز برروی تپه که امروزه امام زاده است دهکده‌ای ساخته می‌شود سالها محل ییلاقی عشایر کوچ نشین بختیاری و محل زندگی باز ماندگان زیز می‌شود و نام پیر ابوالغیث را از به احترام مردی جلیل قدر از نسل امام سجاد (ع) که به شهر زیز جهت تیلیغ اسلام علوی آمده بود می‌گذارند.

دربارهٔ خاندان امام زاده[ویرایش]

وی سیدی جلیل القدر و عظیم الشان و بزرگوار بودند. جد اعلاو عموی جدی او نخستین شخص از سادات حسینی افطسی که به آوه مهاجرت نموده و منشاء آثار و برکاتی برای اهالی آن دیار بوده‌اند. نخستین مورخی که از مهاجرت این خاندان به ایران سخن گفته حسن بن محمد حسن قمی، زنده به سال ۳۷۸ ه. ق است که در کتاب تاریخ قم می‌نویسد :از فرزندان علی بن الحسین الفطس که از آبه به قم آمدند ولد خزری (حریری) بوده و نام او محمدبن علی بن علی الحریری است. این جمله حکایت از آن دارد که علی بن علی الحریری در آبه سکونت داشته و فرزند ارشد او علی محمد خزری مدتی به قم مهاجرت نموده، سپس طبق نقل قول برخی مورخان به آبه برگشته است. ابن مهنا معتقد است که سید ابو علی محمد در مدینه خروج نموده و در طبرستان به شهادت رسیده است از انگیزه مهاجرت علی بن علی الحریری، جد امام زاده به آبه به درستی معلوم نیست، اما هم عصر بودن وی با ابو السرایا و ابراهیم طبا طبا به سال ۱۹۹ و۲۰۰ هجری معلوم می‌شود که او در این قیام شرکت داشته یا اینکه بر اثر جو نا آرام پس از شکست قیام مذکور به ناحیه جبل مهاجرت نموده است. تاریخ‌نگار قم از قول یکی از نوادگان سید علی می‌نویسد: وی با برخی از علویان مدینه جمع شدند تا به جهت کسب معاش به دیگر شهرها مهاجرت نمایند پس عده‌ای از آنها به ناحیه جبل رخل اقامت افکندن از جمله آنان سید حسن بود. علی نیز دارای سه فرزند به نام ابراهیم، احمد و حسین بود. سید احمد جد امامزاده قیس، به این منطقه که از مناطق جبل بود مهاجرت کرد و در آنجا دارای اعقاب زیادی شد که یکی از آنان سید ابوالغیث بن شرفشاه نام داشت، او دارای سه برادر به اسامی سید محسن، ابوالوهاب و فلک شاه بود. سید ابوالغیث به جهت انتساب به امام علی بن الحسین (ع) به غیث بن علی مشهور و معروف بود که تحت محاوره محلی به قیس بن علی خوانده شد. مشهور است که او فرزندی به نام شیث داشته که در کنار پدر مدفون می‌باشد اما در منابع موجود از شیث بن علی ذکری به میان نیامده است این احتمال به سال ۱۰۳۲ که سال ساخت بناست و طبق حروف ابجد شیث بن قیس می‌باشد. در اینکه چرا به امام زاده قیس بن علی (ع) می‌گویند به همان خانوارهائی برمیگردد که از شام به این منطقه آمده بودند و چون برخی از این خانوارها از نسل عقیل برادر امام علی (ع) بودند می‌گفتند که این امام زاده از نسل برادر نسل ماست و برای افتخار به اینکه ایشان نیز از نسل ابی طالب هستند تحت محاوره در روستا او را به امام علی (ع) می‌رساندند و نیز متعقد بودند که چشمه علی نیز به دست مبارک حضرت علی (ع) جاری شده است. بقایای این خانوارهای عقیلی و هاشمی (از نسل هاشم بن عبد مناف) تا حمله افغانها نیز در روستا پیر ابولغیث و جود داشته است ولی از محل کوچ آنها خبری در دست نیست.

روایت شهادت امامزاده غیث بن علی[ویرایش]

بنابر روایات محلی در زمان خلافت عباسیان و پس از غیبت امام دوازدهم شیعیان، حکومت وقت از ترس گسترش اعتقاد ظهور منجی تمامی فعالیت علویان را رصد می‌کردند و در هر جا سیدی را می‌یافتند که به ترویج فرهنگ و مبانی ظهور منجی می‌پرداخته بلا فاصله دستور قتل اورا صادر می‌کردند و برای کسانی که ایشان را می‌یافتند و یا می‌کشتند هزار دینار پاداش می‌دادند. روایت است که وقتی عده‌ای از مردم سمیرم به امامقیس فعلی (زیز قدیم) جهت کسب وکار می‌آیند متوجه سخنان سید پیر ابوالغیث دربارهٔ ظهور منجی عالم درمیان مردم که عده‌ای از آنها از شام بدین منطقه مهاجرت کرده بودند و از نسل عقیل بن ابیطالب و هاشم بن عبد مناف بودند و این قبایل امامزاده را به سبب رسیدن نسبش به امام علی (ع) قیس بن علی می‌نامیدند، می‌شوند سپس برای گرفتن پاداش خبر را به مأموران دستگاه عباسی در سمیرم می‌رسانند و مزدوران عباسی به ابولغیث حمله می‌کنند و اورا در کنار چشمه علی امروز به شهادت می‌رسانند. سپس فرزندش شیث بر روی او نمازگزارده و همراه علویان زیز و قبایل که گفته شد اورا در بالای تپه‌ای که امروزه امامزاده است دفن می‌کنند وآنجا را زیارتگاه خودشان می‌کنند. روایتی هم هست که می‌گوید همان کسانی که برای کسب وکار آمده بودند خودشان سید جلیل القدر را به شهادت رساندند و در همان‌جا پاداششان را از مزدوران دستگاه خلافت عباسی گرفتند و الله اعلم. در حدود قرن نهم یک شب برف بسیار سنگینی باریدن می‌کند و مردم در زیر برف گیر می‌کنند در همان هنگام در سحرگاه زلزله‌ای شدید هم می‌آید و مردم در زیر آوار و برف دفن می‌شوند و از شهر زیز فقط ۵ نفر زنده می‌مانند و به بقعه امام زاده متوسل می‌شوند پس از چندی بنای روستای پیر ابوالغیث را در کنار امامزاده می‌گذارند سپس در دوران صفویه طوایف ترک قشقائی به سر کردگی امیر غازی شاهیلو به این منطقه مهاجرت می‌کنند و تعدادی از این طایفه در روستای جدید پیر ابولغیث ساکن می‌شوند و به دلیل نفوذ زیاد در دستگاه حکومتی صفویان شروع به تصرف زمینها و چراگاه‌ها می‌کنند. در این زمان روستا کمی پیشرفت می‌کند و در آن حمام و عصار خانه‌ای به سبک صفوی بنا می‌شود و دهکده پیر ابوالغیث که بر سر راه شیراز- اصفهان- همدان قرارگرفته است به دلیل داشتن چراگاه‌ها و آب مناسبش رفته رفته تبدیل به کمین گاهی برای سپاهیان حکومت‌ها می‌شود، دهکده پیر ابولغیث تا حمله افغانها و روی کار آمدن زندیه نیز رونق داشته و پا بر جا بوده است ولی در روند فتح اصفهان بدست افغانها تخریب و به آتش کشیده می‌شود و بیشتر ساکنین آن یا کشته شدند و یا از روستا گریختند و خرابه روستا محلی برای تجمع افغانها بر سر راه سپاه نادر و کریم خان فرمانده لشکر نادرشاه می‌شود. محدوده روستای پیر ابوالغیث در تپه پشت امام زاده تا نزدیک کوه بوده است. امروزه به سختی می‌توان خرابه‌های این دهکده را پیدا کرد چرا که به علت بی مسئولیتی اهالی روستا در سالهای قبل روی تپه را تسطیح و اقدام به احداث یک دکل تلویزیونی نموده‌اند.

امام قیس در دوره‌های بعد از صفویه بر اساس کتاب فارسنامه ناصری[ویرایش]

از این زمان امام غیث جزو بلوک سرحد شش ناحیه فارس قرار می‌گیرد و خراج و مالیات و نیز مقیاس وحدود آن به فارس داده می‌شود و زیر مجموعه قصبه سمیرم قرار می‌گیرد...

گردوهای کهنسال[ویرایش]

بر اساس قدمت سنجی درختان، درختان گردو که در پشت امام زاده واقع شده‌اند قدمتی بیش از ۱۱۰۰ سال دارند بنا بر کتاب احسن التقاسیم اولین بقعه بر روی امامزاده در سال ۳۶۸ هجری قمری ساخته شده است که می‌توان گفت درختان گردو نیز در این سال کاشته شده‌اند ظاهراً این بخش از محوطه امام زاده باغ بزرگی بوده است که پس از ساخت دهکده پیر ابوالغیث در دوره صفویه در این باغ درختان آن از بین رفته‌اند و تنها ۳ اصله باقی‌مانده است که یکی دیگر از این درختان در سال ۱۳۶۹ شمسی توسط اشخاصی ناشناس آتش زده شد و از بین رفت.

امام قیس[ویرایش]

در اوایل حکومت قاجاریه و پایان زندیه با ورود قبایل و طوایفی از شهرها و روستاهای اطراف به درون امام قیس این روستاامروزی شکل گرفت.

اسکندرخان عکاشه معروف به ضیغم الدوله[ویرایش]

خان بختیاری است که سالها در این روستا قلعه داشته و برتمام این منطقه تا یزد و ابرقو حکومت می‌کرده است و به واسطه عشقو عاشقی با یک دختر قشقائی که در این منطقه زندگی می‌کرده بیشتر عمرش را در قلعه امام قیس سپری می‌کرده است (این مطلب تکمیل خواهد شد)

امام قیس در دوره انقلاب اسلامی[ویرایش]

در زمان انقلاب و جنگ نیز جوانان این روستا نقش به سزایی داشته‌اند و دوازده شهید سر فراز و دها جانباز و آزاده و سرباز محل افتخار این روستا هستند. مردم روستا در زمان برگزاری انتخاباتها و راهپیمایی‌ها و مراسم‌های مذهبی از جمله دهه محرم و در حمایت از امام و ولایت پرشور و انقلابی عمل کرده‌اند و همواره پیروی نظام مقدس اسلامی و راه شهیدان بوده‌اند. به برکت انقلاب و استقلال و آزادی به وجود آمده مردم رشد نمودند و پیشرفت کردند و با فرهنگ و علم امروزی خودشان را به روز رسانی کردند به گونه‌ای که امروزه امام قیس با جمعیت نزدیک به هفت هزار و پانصد نفر بیشترین آمار غرور آفرین در بین روستاهای استان دارد... باسوادترین روستای استان با داشتن نفراتی با مدرک دکتری و فوق تخصص و صدها نفر فوق لیسانس و قشر هزار نفری در لیسانس و کارشناسی در زمینه‌های مختلف تحصیلی و عمده جمعیت این روستا دارای دیپلم در رشته‌های انسانی و تجربی و ریاضی فیزیک هستند...

مکان‌های زیارتی تفریحی و باستانی[ویرایش]

آستان مقدس امامزادگان قیس و شیث بن علی (ع[ویرایش]

چشمه علی و باغات اطراف چشمه[ویرایش]

چشمه همه ناز و باغات اطراف[ویرایش]

بقایای عصارخانه دوره صفویه[ویرایش]

آسیابهاو تپه‌های باستانی[ویرایش]

شهر باستانی گوژ وزیز[ویرایش]

غار دوره نوسنگی دره سیسته‌ای[ویرایش]

منابع[ویرایش]