اقیانوس جهانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیEnglish
نقشه پویانمایی نمایش آب‌های اقیانوس‌های جهان. اقیانوس جهانی به‌عنوان پهنه آب یکپارچه که زمین را احاطه کرده به پنج اقیانوس آرام، اطلس، هند، منجمد شمالی و منجمد جنوبی تقسیم می‌شود. گاهی اقیانوس‌های منجمد شمالی و جنوبی به‌عنوان بخشی از سه اقیانوس دیگر به‌شمار می‌آیند.

اقیانوس جهانی (انگلیسی: World Ocean) سامانه به‌هم پیوسته آب‌های دریاها و اقیانوس‌های زمین است و توده آب‌کره که حدود ۷۰٪ سطح زمین با حجم کلی ۱٫۳۳۲ میلیارد کیلومترمکعب را در بر می‌گیرد.

یکپارچگی و پیوستگی اقیانوس جهانی با آزادی نسبی تبادل میان بخش‌های آن اهمیتی اساسی در اقیانوس‌نگاری دارد. اقیانوس جهانی به بخش‌های اقیانوسی مشخصی تقسیم شده است که حد و مرز آن‌ها توسط قاره‌ها و پدیده‌های اقیانوس‌نگاری گوناگونی مشخص می‌شود. این تقسیم‌بندی شامل اقیانوس اطلس، اقیانوس منجمد شمالی (که گاهی به‌عنوان یکی از دریاهای اقیانوس اطلس به‌شمار می‌رود)، اقیانوس هند، اقیانوس آرام و اقیانوس منجمد جنوبی (اغلب به‌عنوان بخش جنوبی اقیانوس‌های اطلس، هند و آرام محسوب می‌شود) است. آب‌های اقیانوسی به نوبه به دریاها و خلیج‌های کوچک‌تری تقسیم می‌شوند.

مفهوم امروزی اقیانوس جهانی در اوایل سده بیست میلادی توسط اقیانوس‌نگار روسی یولی شوکالسکی برای اشاره به اقیانوسی یکپارچه و پیوسته که بیشتر سطح زمین را می‌پوشاند ابداع شد.

اگر از قطب جنوبی زمین بنگریم، می‌توان اقیانوس‌های اطلس، هند و آرام را مشاهده نمود که در جهت سمت شمال اقیانوس منجمد جنوبی گسترش یافته و به‌هم پیوسته‌اند. در انتهای شمالی آن، اقیانوس اطلس به اقیانوس منجمد شمالی متصل بوده و از طریق تنگه برینگ به اقیانوس آرام راه دارد که یک پهنه پیوسته آب را شکل داده‌اند.

  • اقیانوس آرام که بزرگ‌ترین اقیانوس دنیاست از اقیانوس منجمد جنوبی تا اقیانوس منجمد شمالی گسترده شده است. این اقیانوس فاصله میان استرالیا، آسیا، قاره آمریکا و اقیانوسیه را پوشانیده است. اقیانوس آرام در محل دماغه هورن در حنوب آمریکای جنوبی به اقیانوس اطلس می‌پیوندد.
  • اقیانوس اطلس دومین اقیانوس بزرگ است و از اقیانوس منجمد جنوبی و میان آمریکای جنوبی، آفریقا، آمریکای شمالی و اروپا تا اقیانوس منجمد شمالی گسترده شده است. اقیانوس اطلس در دماغه آگولاس به اقیانوس هند متصل می‌شود.
  • اقیانوس هند از اقیانوس منجمد جنوبی و میان آفریقا و استرالیا به سمت شمال تا هند گسترده شده و در نزدکی استرالیا به اقیانوس آرام می‌پیوندد.
  • اقیانوس منجمد شمالی کوچک‌ترین اقیانوس در میان اقیانوس‌های پنج‌گانه زمین است. این اقیانوس در نزدیکی گرینلند و ایسلند به اقیانوس اطلس و در تنگه برینگ به اقیانوس آرام می‌پیوندد. اقیانوس منجمد شمالی از آمریکای شمالی در نیم‌کره غربی تا اسکاندیناوی و سیبری در نیم‌کره شرقی گسترده شده است. قسمتی از این اقیانوس با یخ پوشیده شده و وسعت آن در فصل‌های مختلف متغیر است.
  • اقیانوس منجمد جنوبی را به‌عنوان اقیانوس پیرامون جنوبگان و عموماً جنوب عرض جغرافیایی ۶۰ درجه جنوبی که تحت تسلط جریان پیراقطبی جنوبگان است در نظر می‌گیرند. بخشی از این اقیانوس با یخ دریا پوشیده شده که وسعت آن به نسبت فصل تغییر می‌کند. اقیانوس منجمد جنوبی دومین اقیانوس کوچک در میان پنج اقیانوس زمین است.

شکل تقریبی اقیانوس جهانی را می‌توان برای بسیاری از اهداف ثابت در نظر گرفت، اگرچه در واقع شکل آن ثابت نیست و رانش قاره‌ای به‌صورت مدام شکل و ساختار اقیانوس جهانی را تغییر می‌دهد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

The Atlantic, one component of the system, makes up 23% of the 'global ocean'.
Animated map exhibiting the world's oceanic waters. A continuous body of water encircling Earth, the World Ocean is divided into a number of principal areas with relatively uninhibited interchange among them. Five oceanic divisions are usually defined: Pacific, Atlantic, Indian, Arctic, and Southern; the last two listed are sometimes consolidated into the first three.

The World Ocean or global ocean (colloquially the sea or the ocean) is the interconnected system of Earth's oceanic waters, and comprises the bulk of the hydrosphere, covering 361,132,000 square kilometres (139,434,000 sq mi) (70.8%) of Earth's surface, with a total volume of 1,332,000,000 cubic kilometres (320,000,000 cu mi).[1]

Organization

The unity and continuity of the World Ocean, with relatively free interchange among its parts, is of fundamental importance to oceanography.[2] It is divided into a number of principal oceanic areas that are delimited by the continents and various oceanographic features: these divisions are the Atlantic Ocean, Arctic Ocean (sometimes considered a sea of the Atlantic), Indian Ocean, Pacific Ocean, and Southern Ocean (often considered instead as just the southern portions of the Atlantic, Indian, and Pacific Oceans but according to Commodore John Leech of International Hydrographic Organization (IHO), this situation has no scientific sense because of El Niño and a wider interest in global warming, has a different ecosystem or life from other Earth's oceans, and is located on a southern part of the planet, hence the name of an ocean).[3]. In turn, oceanic waters are interspersed by many smaller seas, gulfs, and bays.

A global ocean has existed in one form or another on Earth for eons, and the notion dates back to classical antiquity in the form of Oceanus. The contemporary concept of the World Ocean was coined in the early 20th century by the Russian oceanographer Yuly Shokalsky to refer to the continuous ocean that covers and encircles most of Earth.[4]

If viewed from the southern pole of Earth, the Atlantic, Indian, and Pacific Oceans can be seen as lobes extending northward from the Southern Ocean. Farther north, the Atlantic opens into the Arctic Ocean, which is connected to the Pacific by the Bering Strait, forming a continuous expanse of water.

Plate tectonics, post-glacial rebound and sea level rise continually change the coastline and structure of the world ocean.

See also

References

  1. ^ "WHOI Calculates Volume and Depth of World’s Oceans". Ocean Power Magazine. Retrieved February 28, 2012. Archived January 18, 2012, at the Wayback Machine.
  2. ^ Spilhaus, Athelstan F. 1942 (Jul.). "Maps of the whole world ocean." Geographical Review (American Geographical Society). Vol. 32 (3): pp. 431-5.
  3. ^ The Southern Ocean is the Fifth and Newest World Ocean
  4. ^ Bruckner, Lynne and Dan Brayton (2011). Ecocritical Shakespeare (Literary and Scientific Cultures of Early Modernity). Ashgate Publishing, Ltd. ISBN 978-0754669197. 

Further reading

External links