فیلم اقتباسی

پوستر فیلم بینوایان (۱۹۱۷)، از نخستین فیلم‌های اقتباسی سینمای آمریکا

فیلم اقتباسی (به انگلیسی: film adaptation) گونه‌ای از فیلم است که همه یا بخش‌هایی از آن برگرفته از یک اثر دیگر ازجمله کتاب یا نمایش باشد. معنای اصطلاحیِ واژهٔ عربیِ «اقتباس»، بر پایهٔ فرهنگ‌های مشهور فارسی، اخذ کردن و گرفتن مطلب از کتابی با تصرف و تلخیص (خلاصه‌کردن) است. اقتباس معمولاً همراه بازآفرینی است؛ یعنی هنرمند، با الهام از یک اثر هنری، اثر هنری دیگری که می‌تواند فیلم، کتاب، نقاشی، شعر، و مانند این‌ها باشد، خلق می‌کند و دست به آفرینشی دوباره می‌زند؛ یعنی اثر اولیه را به گونه‌ای دیگر می‌سازد، به طوری که در اثر جدیدِ پدیدآورنده تنها رگه‌هایی از اثر اولیه دیده شود. در برخی اقتباس‌ها نیز سعی می‌شود که سِیرِ داستان، شخصیتها، و تا حد ممکن ویژگی زبانی و لحن اثر اصلی حفظ شود. پایه و اساس بازآفرینی، خیال‌پردازی است، و اثر تازه‌ساخته‌شده اثری مستقل، تازه و بدیع خواهد بود. فیلم اقتباسی به‌عنوان یکی از زیرشاخه‌های اثر اقتباسی دسته‌بندی می‌شود. رایج‌ترین گونهٔ فیلم اقتباسی حالتی است که فیلم‌نامهٔ اثر، برگرفته یا متأثر از یک رمان باشد؛ اما حالات دیگری هم مثل اقتباس از اثر غیرتخیلی (ژورنالیستی)، خودزندگی‌نامهها، کتاب‌های کمیک، منابع تاریخی، و نمایش‌ها هم سابقه داشته است.

جستارهای وابسته

• جایزهٔ اسکار بهترین فیلم‌نامهٔ اقتباسی
• بازسازی (رسانه‌ای)
• اقتباس ادبی

منابع

• مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Film adaptation». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی.