صفحه نیمه‌حفاظت‌شده

افغانستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

مختصات: ۳۳° شمالی ۶۵° شرقی / ۳۳°شمالی ۶۵°شرقی / 33; 65

جمهوری اسلامی افغانستان
شعارلا إله إلا الله، محمد رسول‌الله
"Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh"
"There is no god but allah; Muhammad is the messenger of God. (شهادتین)
سرود ملیسرود ملی افغانستان
سرودملی
"The National Anthem"

پایتخت
(و بزرگترین شهر)
کابل
زبان رسمی
اقلیتها; پشتون‌ها، تاجیک‌ها، مردمان هزاره، ازبک‌ها، مردم ایماق، ترکمن‌ها، مردم بلوچ و اقوام افغانستان
نام اهلیت افغان
دولت حکومت متمرکز نظام ریاستی جمهوری اسلامی
 -  رئیس‌جمهور محمداشرف غنی
 -  رئیس هیئت اجرایی عبدالله عبدالله
قوه مقننه شورای ملی افغانستان
 -  مجلس سنا مشرانو جرگه
 -  مجلس عوام ولسی جرگه
تأسیس
 •  هوتکیان آوریل ۱۷۰۹ 
 •  روز استقلال افغانستان ۱۹ اوت ۱۹۱۹ 
مساحت
 -  مجموع ۶۵۲٫۸۶۴[۲] کیلومترمربع (۴۱ام)
۲۵۱٫۸۲۷ مایل مربع 
 -  درصد آب‌ها ناچیز
جمعیت
 -   تخمین ۲۰۱۶ ۳۳٬۳۳۲٬۰۲۵[۳] (۴۰ام)
 -  تراکم ۴۹٫۸۸/کیلومترمربع (۱۵۰ام)
۱۱۱٫۸/مایل‌مربع
تولید ناخالص داخلی (PPP) تخمین ۲۰۱۶
 -  مجموع ۶۵٫۲۹۵ میلیارد دلار آمریکا[۴] 
 -  تولید سرانه ۱٬۹۹۴ دلار آمریکا[۴] 
تولید ناخالص داخلی:GDP (اسمی) تخمین ۲۰۱۶
 -  مجموع ۱۹٫۶۵۴ میلیارد دلار آمریکا[۴] 
 -  سرانه تولید ناخالص ۶۰۰ دلار آمریکا[۴] 
Gini (۲۰۰۸) ۲۹ 
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۴) ۰٫۴۶۵ (۱۷۱ام)
واحد پول افغانی (AFN)
منطقه زمانی D† (ساعت جهانی+۴:۳۰ گاه‌شماری هجری خورشیدی)
جهت رانندگی راست
دامنه اینترنت .af
پیش‌شماره تلفن ۹۳+
جمهوری اسلامی افغانستان
National emblem of Afghanistan.svg

سیاست و حکومت افغانستان


تاریخ افغانستان
"Interior of the palace of Shauh Shujah Ool Moolk, Late King of Cabul"
مرتبط:
آریانا · خراسان
خلاصهٔ تاریخ افغانستان

کتاب ویکی‌پدیا کتاب · رده رده:تاریخ افغانستان · درگاه درگاه

افغانستان با نام رسمی جمهوری اسلامی افغانستان (به پشتو: د افغانستان اسلامی جمهوریت) کشور محصور در خشکی در آسیای جنوبی است.[۵] این کشور حدفاصل آسیای میانه، آسیای غربی و خاورمیانه و پایتخت آن کابل است. همسایگان افغانستان، ایران در غرب، پاکستان در جنوب و شرق، تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان در شمال و چین در شمال شرقی هستند.

افغانستان دارای ۶۵۲٬۲۳۰ کیلومتر مربع مساحت چهل‌و یکمین کشور وسیع دنیا است و جمعیت آن در سال ۱۳۹۷ بیش از ۳۶ میلیون نفر بوده که آن را در رتبه سی و نهم پرجمعیت‌ترین کشورهای دنیا قرار می‌دهد. فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی این کشور[۱] و اسلام دین رسمی آن است. حدود چهار دهه جنگ، افغانستان را به یکی از کشورهای خطرناک و فقیر دنیا تبدیل کرده‌است. تولید ناخالص ملی سرانه این کشور در سال ۲۰۱۶ بر اساس ارزش اسمی دلار معادل ۶۰۰ دلار آمریکا است و بر اساس برابری قدرت خرید به ۱۹۹۴ دلار می‌رسد. این کشور در سال ۲۰۱۱ با شاخص توسعه انسانی ۰٫۳۹۸ در رتبه ۱۷۲ دنیا قرار گرفته‌است.

افغانستان در دوران باستان، از نقاط کانونی در جاده ابریشم و مسیرهای مهاجرت انسان‌ها بوده‌است. باستان‌شناسان شواهدی از سکونت انسان‌ها تا بیش از ۵۰٬۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح به‌دست آورده‌اند.[۶] نخستین تمدن شهری ممکن است در این قلمرو در بین ۳٬۰۰۰ تا ۲٬۰۰۰ سال پیش از میلاد آغاز شده باشد.[۷]

این کشور در محل ژیواستراتژیکی مهمی قرارگرفته که آسیای شرقی، آسیای جنوبی، آسیای غربی و آسیای میانه را به هم وصل می‌کند.[۸] از روزگار باستان، این سرزمین شاهد فتوحات نظامی بسیاری از جمله توسط اسکندر، شاهنشاهی موریا، مسلمان عرب، چنگیزخان و دیگران بوده‌است.[۶][۷] همچنین محل پاگیری امپراتوری‌های متعددی از جمله دولت یونانی بلخ، شاهنشاهی کوشان، ارغون شاهان، هپتالیان، ژنبیل (یا زُنبیل یا کابل‌شاهان)، سامانیان، صفاریان، غزنویان، غوریان، تیموریان و پادشاهی درانی بوده‌است.[۹]

تاریخ سیاسی دولت مدرن افغانستان با سلسله‌های هوتک و درانی در قرن ۱۸ میلادی آغاز شد.[۱۰][۱۱][۱۲] پایتخت آن در سال ۱۷۷۶ توسط تیمورشاه درانی از قندهار به کابل منتقل شد و بخشی از قلمرو آن به امپراتوری‌های همسایه در سال ۱۸۹۳ واگذار شد. در اواخر سده نوزدهم میلادی، افغانستان به یک دولت حائل در «بازی بزرگ» بین امپراتوری بریتانیا و روسیه تبدیل شد.[۱۳] در سال ۱۹۱۹، پس از جنگ سوم افغان و انگلیس و امضای معاهده راولپندی، این کشور دوباره کنترل امور خارجه خود را از بریتانیا پس گرفت و استقلال خود را توسط امان‌الله شاه اعلام نمود.

افغانستان در دههٔ ۱۹۷۰ میلادی پس از انقلاب ثور، که تأثیر یافته از اتحاد جماهیر شوروی بود، به حکومتی سوسیالیست تبدیل شده و شاهد جنگی طولانی با مجاهدین افغان بود که در طول یک دهه، جان بیش از دو میلیون غیرنظامی را گرفت و باعث آواره شدن بیش از پنج میلیون نفر شد. پس از چند کودتای پی‌درپی و پیروزی مجاهدین بر دولت محمد نجیب‌الله جنگ داخلی افغانستان آغاز شد و وارد دوره‌ای از جنگ میان احزاب مختلف مجاهدین شد. طالبان در میانه‌های دهه ۱۳۷۰ کنترل بیشتر مناطق افغانستان را به دست گرفتند. اما با یورش ائتلاف بین‌المللی به رهبری آمریکا در سال ۱۳۸۰ حکومت را از دست دادند. در دسامبر ۲۰۰۱، شورای امنیت سازمان ملل متحد نیروهای بین‌المللی کمک به امنیت (ایساف) را مأمور کمک به حفظ امنیت و دولت جدید افغانستان به ریاست حامد کرزی کرد.[۱۴] افغانستان در حال حاضر در عین حال که با مقاومت مسلحانه طالبان و گروه‌های دیگری همچون شبکه حقانی در پاکستان و داعش درگیر است به کندی و با حمایت جامعه بین‌المللی در حال بازسازی است.[۱۵]

دولت کنونی افغانستان یک جمهوری اسلامی متمرکز و ریاستی است که دین اسلام را به عنوان دین رسمی می‌شناسد. افغانستان به عنوان عضوی از سازمان ملل متحد، سازمان همکاری اسلامی، گروه ۷۷، سازمان همکاری اقتصادی و جنبش عدم تعهد شناخته می‌شود. اقتصاد افغانستان در جهان با تولید ناخالص داخلی ۶۴٬۰۸ میلیارد دلار رتبهٔ ۱۰۸ را دارد.

محتویات

نام

واژه افغانستان از دو بخش «افغان» و «ـستان» تشکیل شده‌است. افغان، نامی است که معمولاً در اشاره به پشتون‌ها استفاده می‌شود. این واژه به شکل ابگان در قرن سوم میلادی توسط شاهنشاهی ساسانی و اوگانا در قرن ششم میلادی توسط ستاره‌شناس هندی واراهمیرا استفاده شده‌است. در نوشته‌های قرن دهم میلادی به بعد به‌طور مکرر به واژه افغان در آثار جغرافیایی اشاره می‌شود.

واژه افغانستان به عنوان نام این کشور در سال ۱۳۰۲ ه‍.ش (۱۹۲۳) و در قانون اساسی امان‌الله شاه به تصویب رسید.[۱۶] واژه افغان در سال ۱۳۴۳ (۱۹۶۴) و در قانون اساسی تصویبی محمد ظاهرشاه با تعریفی تازه و به معنی همه افراد شهروند کشور افغانستان به‌کار رفت.[۱۷]

تاریخ

سرزمین‌های باستانی باختر (Bactria) و هریوه (Aria) در این نقشه موقعیت افغانستان را در جاده ابریشم نشان می‌دهند. این کشور به‌دلیل قرارگرفتن در مسیر شاهراه جاده ابریشم محل پیوندگاه فرهنگ‌ها و تمدن‌های بزرگ جهان بوده‌است.

افغانستان، اگرچه به‌عنوان یک کشور و یک ملت دارای تاریخی جدید است؛ اما این سرزمین از لحاظ قدمت تاریخی، یکی از کهن‌ترین کشورهای جهان به‌شمار می‌رود.[۱۸]

سرزمین افغانستان امروزی به دلیل قرارگرفتن در مسیر جاده ابریشم محل پیوندگاه تمدن‌های بزرگ جهان بوده و در طول سده‌ها، قشرهای پیاپی از هویت‌ها، فرهنگ‌ها و باورها سرزمینی را که امروزه افغانستان نامیده می‌شود باز شناسانده‌اند. این موقعیت مهم و حساس ژئواستراتژیکی و ژئوپولیتیکی افغانستان در شکل‌دادن هماوردی غنی از فرهنگ‌ها و تمدن‌های بزرگ همچون ایرانی، یونانی، میان‌رودان و هندی در این کشور نقش مهمی داشته‌است و میراث فرهنگی باستانی این کشور را ترسیم می‌کند: از پیکره‌های یونانی-بودایی گنداره گرفته تا نگاره‌های دیواری مغاره‌های بامیان و تا نقوش تذهیب و خوشنویسی که زینت‌بخش بناهای دوران نخستین اسلامی هستند.[۱۹] از عصر پارینه‌سنگی و طی دوره‌های تاریخی، مردم افغانستان، یا همان ایرانیان شرقی باستان، جایگاه عمده‌ای در معرفی و گسترش ادیان جهانی و نقش مهمی در بازرگانی و دادوستد داشته و گهگاه کانون مسلط سیاسی و فرهنگی در آسیا بوده‌اند. از این رو افغانستان در طول تاریخ گلوگاه یورش مهاجمین و جهانگشاییان بوده که ردپای آن‌ها هنوز در گوشه و کنار این سرزمین دیده می‌شود.[۲۰]

از روزگار باستان، این سرزمین شاهد فتوحات نظامی بسیاری از جمله توسط اسکندر مقدونی، شاهنشاهی موریا، مسلمان عرب، چنگیزخان و دیگران بوده‌است.[۶][۷] این سرزمین همچنین محل پاگیری امپراتوری‌های متعددی از جمله دولت یونانی بلخ، شاهنشاهی کوشان، ژنبیل (یا زُنبیل یا کابل‌شاهان)، سامانیان، صفاریان، غزنویان، غوریان، تیموریان و پادشاهی درانی بوده‌است.[۹] در اواسط سده هفتم (۶۴۲–۸۷۰) پس از اینکه حمله اعراب به ایران با شکست شاهنشاهی ساسانی کامل شد. آن‌ها به سوی خاور ایران هجوم برده و در سال ۶۴۲ میلادی شهر هرات را تسخیر کردند. در سال ۸۷۰، کابل و تقریباً تمام مناطق افغانستان فعلی توسط اعراب فتح شدند.

با اطمینان و جرأت می‌توان گفت که تاریخ کامل کشور افغانستان را نمی‌توان از ذیل نام افغان و افغانستان دریافت. بلکه تاریخ باستانی و سده‌های میانه این مملکت را باید در تاریخ ایران اوستایی و شاهنامه‌ای و در تاریخ خراسان جستجو نمود و بدون تردید تاریخ ایران اوستایی و شاهنامه‌ای و خراسان تاریخی از سرزمین بلخ و بامیان و سیستان (نیمروز) و زابل و کابل و هرات و مرو و غور و غرجستان و از کتاب اوستای زرتشت و شاهنامه‌ها و از تاریخ پیشدادیان و کَیانیان و ادبیّات دری، جدا نیست.

افغانستان مستقل

ظاهرشاه آخرین پادشاه افغانستان چهل سال بر این کشور حکومت کرد.

تاریخ سیاسی افغانستان مدرن در ابتدای سده هجدهم میلادی با خیزش قبایل پشتون (که به عنوان اوغان یا افغان نیز شناخته می‌شوند) آغاز شد. زمانی که در سال ۱۷۰۹ میلادی، سلسله هوتکیان با سرپرستی میرویس خان هوتک حکومت خود را در قندهار ایجاد کردند و به صورت دقیق‌تر و گسترده‌تر زمانی آغاز شد که احمدشاه درانی امپراتوری درانی را در سال ۱۷۴۷ ایجاد کرد.[۱۰][۱۱][۱۲] پایتخت آن در سال ۱۷۷۶ از قندهار به کابل منتقل شد و بخشی از قلمرو آن به امپراتوری‌های همسایه در سال ۱۸۹۳ واگذار شد. در اواخر سده نوزدهم میلادی، افغانستان به یک دولت حائل در «بازی بزرگ» بین امپراتوری‌های بریتانیا و روسیه تبدیل شد.[۱۳]

افغانستان چندی پس از استقلال، زیر سلطه بریتانیا درآمد. از زمان استقلال افغانستان در سال ۱۲۹۸، این کشور دو بار توسط امپراتوری بریتانیا اشغال شد و تا زمان اعلان استقلال آن توسط امان‌الله خان در ۱۲۹۸ (۱۹۱۹ م) سیاست خارجی افغانستان زیر نظر مستقیم امپراتوری بریتانیا بود. در ۱۹ اوت ۱۹۱۹، پس از جنگ سوم افغان و انگلیس (معروف به جنگ تل) و امضای معاهده راولپندی، این کشور دوباره کنترل امور خارجه خود را از بریتانیا پس گرفت. واژه افغانستان به عنوان نام یک کشور در سال ۱۳۰۲ و در قانون اساسی امان‌الله شاه به تصویب رسید.[۱۷] آغاز پادشاهی امان‌الله شاه در سال ۱۳۰۲ آغاز تاریخ مستقل افغانستان است.

یک دوره کوتاه‌مدت که به نام دهه دموکراسی نامیده می‌شود در این کشور در ده سال پایانی دوره پادشاهی محمد ظاهرشاه به وجود آمد و با کودتای سال ۱۳۵۲ داوود خان به پایان رسید. داوود خان پسر کاکای (پسرعمو) محمد ظاهرشاه آخرین پادشاه افغانستان بود و خودش نخستین رئیس‌جمهور افغانستان شد.

جنگ داخلی افغانستان

ملاقات نمایندگان مجاهدین افغان با رونالد ریگان رئیس‌جمهور آمریکا در سال ۱۹۸۳ در کاخ سفید

حزب دموکراتیک خلق افغانستان که حزبی مارکسیست و طرفدار شوروی بود در هفت ثور ۱۳۵۷ (ماه اردیبهشت) حکومت داوود خان را سرنگون کرده و جمهوری دمکراتیک افغانستان را تأسیس کرد.

در پی برقراری این حکومت و به ویژه پس از مداخله نظامی شوروی در افغانستان مقاومت گروه‌های اسلام‌گرا علیه آن آغاز شد. شورشیان که به نام مجاهدین افغان شناخته می‌شدند. پس از بیش از یک دهه جنگ چریکی علیه نیروهای شوروی در افغانستان در هشت ثور ۱۳۷۱ کابل را به تصرف خود درآوردند.

ویرانی شهر کابل بر اثر جنگ مجاهدین افغان

رهبران اصلی مجاهدین افغان در توافق پیشاور برای تشکیل حکومت جدیدی به نام دولت اسلامی افغانستان به توافق رسیدند اما گلبدین حکمتیار پشتون که به عنوان نخست‌وزیر دولت تعیین شده بود، با این شیوه تقسیم قدرت مخالفت کرده و وارد جنگ علیه نیروهای شورای نظار و جمعیت اسلامی افغانستان به رهبری برهان‌الدین ربانی و احمد شاه مسعود تاجیک و جنبش ملی اسلامی افغانستان به رهبری عبدالرشید دوستم ازبک شد. این در حالی بود که اختلافات گروه‌های مختلف مجاهدین بر سر تقسیم قدرت باعث آغاز مرحله جدیدی از جنگ داخلی افغانستان بود که با جنگ‌های پی‌درپی گروه‌های رقیب و بمباران شهرها و مناطق مسکونی همراه بود. در این دوران گروه‌های مختلف سیاسی و نظامی هر یک بخشی از کشور را در کنترل خود داشتند و شهر کابل و حومه آن بین پنج گروه مختلف مجاهدین تقسیم شده بود.

رقابت قدرت‌های منطقه‌ای نیز باعث شده بود تا جنگ گروه‌های افغان به یک جنگ نیابتی تبدیل شود. پاکستان که از حکومت جدید مجاهدین ناخشنود بود از حزب اسلامی گلبدین حکمتیار پشتون مهم‌ترین مخالف آن‌ها حمایت نظامی، عملیاتی، و مالی می‌کرد. گلبدین حکمتیار بدون پشتیبانی لجستیکی و راکت‌های ارتش پاکستان قادر نبود تا نیمی از کابل را به ویرانه تبدیل کند. عربستان سعودی و ایران نیز برای تأمین هژمونی منطقه‌ای خود از گروه‌های متحد خود در این نبرد پشتیبانی می‌کردند. ایران از حزب رافضی حزب وحدت اسلامی افغانستان به رهبری عبدالعلی مزاری که از هزاره‌های شیعه‌مذهب تشکیل می‌شد، کمک می‌کرد تا قدرت نظامی و تأثیرگذاری سیاسی آن‌ها را افزایش دهد. عربستان نیز از جریان تنظیم دعوت اسلامی افغانستان به رهبری رسول سیاف پشتیبانی می‌کرد. اختلافات این دو گروه نیز به سرعت به یک جنگ تمام عیار و خونین تبدیل شد که گروه‌های دیگر مجاهدین را نیز درگیر خود کرد. ازبکستان نیز از نیروهای جنبش ملی اسلامی افغانستان به رهبری عبدالرشید دوستم ازبک تبار حمایت می‌کرد تا این گروه بتواند بخش‌های شمالی افغانستان را در کنترل خود داشته باشد.

حزب وحدت هزاره شیعه برهبری عبدالعلی مزاری که در جریان جنگ با نیروهای سیاف در مقاطعی با نیروهای شورای نظار/جمعیت اسلامی تاجیک هم درگیر شده بود در ابتدای زمستان سال ۱۳۷۱ از دولت خارج شده و با حزب اسلامی حکمتیار پشتون متحد شد. در همین زمان صبغت‌الله مجددی که به عنوان رئیس‌جمهور دولت انتقالی تعیین شده بود جای خود را به برهان‌الدین ربانی تاجیک رهبر جمعیت اسلامی افغانستان داد. ربانی نخستین و تنها رئیس غیرپشتون در تاریخ سیاسی افغانستان محسوب می‌شود.

حکمتیار که علت اصلی مخالفت خود را حضور کمونیست‌های سابق به ویژه ژنرال دوستم در دولت جدید عنوان می‌کرد در زمستان ۱۳۷۲ با جنبش ملی ژنرال دوستم نیز متحد شد و ائتلاف حزب وحدت هزاره/حزب اسلامی پشتون/جنبش ملی ازبک، علیه نیروهای مسعود تاجیک و دولت افغانستان شکل گرفت. با این ائتلاف، حزب اسلامی پشتون حکمتیار می‌توانست از نیروی هوایی جنبشی‌های ازبک دوستم هم برای بمباران مواضع دشمن و تدارکات‌رسانی به نیروهای خودی استفاده کند.

با این وجود در سال ۱۳۷۳ مسعود تاجیک تبار موفق شد تا تمامی مخالفان خود را از کابل بیرون براند.

اما از سوی دیگر نیروهای دوستم ازبک تبار موفق شدند تا نیروهای جمعیت اسلامی را از مزار شریف بیرون رانده و این شهر مهم شمال افغانستان را در اختیار خود بگیرند.

قندهار نیز در این دوران بین سه رهبر پشتون به نام‌های گل‌آغا شیرزی، ملا نقیب‌الله و آمر لالی تقسیم شده بود که هر یک برای تحکیم موقعیت خود با یکدیگر درگیر بودند.

جنگ میان گروه‌های مجاهدین زمانی آغاز شد که دولت جدید افغانستان هنوز نتوانسته بود ادارات دولتی، واحدهای پلیس و نظام دادگستری خود را تشکیل دهد و در چنین وضعیتی رفتار سبعانه برخی اعضای گروه‌های مختلف مجاهدین باعث شده بود تا کابل به شهری بی‌قانون و آشوب‌زده تبدیل شود. با توجه به همین وضعیت آشوبناک بسیاری از رهبران مجاهدین هم در عمل کنترلی بر فرماندهان زیردست خود نداشتند و قتل، زورگیری و تجاوز جنسی به پدیده‌ای رایج تبدیل شده بود.

سلطه طالبان

مجاهدین موفق به تشکیل دولت ملی نشدند و جای آن‌ها را طالبان که از حمایت مادی و معنوی پاکستان و عربستان سعودی سود می‌برد، گرفت. طالبان نیز نتوانست بقایای مجاهدین را که علیه آن‌ها پایداری می‌کردند، به‌طور کامل سرکوب نماید. رژیم طالبان در سال ۱۳۸۰ با حمله ائتلاف بین‌المللی به رهبری ایالات متحده آمریکا از هم پاشید.

ورود ۲۰۰۱ ایالات متحده

از سال ۱۳۸۰ (۲۰۰۱ میلادی) پس از کنفرانس بن با توافق گروه‌های افغان دولت موقت به رهبری حامد کرزی روی کار آمد. دولت جدید در پاییز ۱۳۸۳ (۷ دسامبر ۲۰۰۴) به ریاست جمهوری حامد کرزی شکل گرفت و در پاییز ۱۳۸۴ (۱۹ دسامبر ۲۰۰۵ میلادی) نیز انتخابات مجلس قانون‌گذاری برگزار شد.

جغرافیای طبیعی

افغانستان کشوری محصور در خشکی و کوهستانی است که بین آسیای جنوبی و آسیای میانه در طول جغرافیایی ۶۰ تا ۷۵ درجه شرقی و عرض ۲۹ تا ۳۸ درجه شمالی قرار گرفته‌است. بلندترین نقطه کشور قله نوشاخ به بلندای ۷٬۴۸۵ متر ارتفاع از سطح دریا در شمال شرقی کشور در مرز تاجیکستان است.

نقشه ناهمواری‌های افغانستان

افغانستان از نظر جغرافیایی به سه منطقه متمایز از یکدیگر تقسیم می‌شود؛ دشت‌های شمالی کشور که ناحیه‌ای عمدتاً زراعی است. فلات جنوب غربی که بیشتر چشم‌اندازی بیابانی و نیمه‌خشک دارد و ارتفاعات مرکزی از جمله رشته‌کوه هندوکش که این دو را از هم جدا می‌کند.[۲۱]

دره ارغنداب بین لشگرگاه و قندهار

افغانستان اقلیم قاره‌ای مرطوب (تابستان گرم و زمستان سرد) دارد. زمستان‌های ارتفاعات مرکزی و شمال شرقی افغانستان بسیار سرد و خشن است. به‌طوری‌که میانگین دما در دی ماه به زیر ۱۵ درجه سلسیوس زیر صفر می‌رسد. از سوی دیگر مناطق کم‌ارتفاع جنوب غربی (حوضه سیستان)، منطقه جلال‌آباد در شرق و دشت‌های ترکستان در کنار رود آمودریا در شمال، تابستان‌هایی گرم دارند و میانگین دمای آن‌ها در تیرماه به بیش از ۳۵ درجه می‌رسد.

کوهستان هندوکش در شمال شرق افغانستان منطقه‌ای فعال از نظر زمین‌شناختی است و بسیار زمین‌لرزهخیز است که گاهی به رانش زمین و ریزش بهمن (برف کوچ) نیز منجر می‌شود.

در سال ۱۹۹۸ زلزله‌ای در این منطقه جان ۶ هزار نفر را گرفت. چهار سال بعد ۱۵۰ نفر در زلزله دیگری در هندوکش کشته شدند و در سال ۲۰۱۰ زلزله دیگری جان ۱۱ افغان را گرفته و ۲ هزار خانه را تخریب کرد. در سال ۲۰۱۴ نیز رانش زمین در بدخشان چندین هزار کشته بر جای گذاشت.

مرزها

  • کل: ۵۵۲۹ کیلومتر
    • ایران (باختر): ۹۳۶ کیلومتر
    • ترکمنستان (شمال): ۷۴۴ کیلومتر
    • ازبکستان (شمال): ۱۳۷ کیلومتر
    • تاجیکستان (شمال): ۱۲۰۶ کیلومتر
    • چین (شمال خاور): ۷۶ کیلومتر
    • پاکستان (جنوب): ۲٬۴۳۰ کیلومتر

منابع آبی

طبیعت افغانستان؛ از چپ: پارک ملی بند امیر در بامیان، تونل سالنگ در پروان، دره کورنگل در کنر و سد کجکی در هلمند

بیشتر رودخانه‌های مهم افغانستان از ارتفاعات مرکزی کشور سرچشمه گرفته و به دریاچه‌های کوچک داخلی ریخته یا در شنزارهای بیابانی فرومی‌روند. آمودریا، هیرمند، دریای کابل و هری‌رود مهم‌ترین حوضه‌های آبی کشور را تشکیل می‌دهند.

آمودریا که ۲۵۴۰ کیلومتر طول دارد و از یخچال‌های پامیر سرچشمه می‌گیرد و حدود ۲۴۱ هزار کیلومتر مربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند. حدود هزار کیلومتر از این رود مرز بین افغانستان و جمهوری‌های تاجیکستان و ازبکستان است. آمودریا از جایی که رود کوکچه در غرب شهر فیض‌آباد به آن می‌ریزد قابل کشتیرانی می‌شود.

رودهای ارغنداب و ترناک موازی با یکدیگر از شهر قندهار می‌گذرند

حوضه آبی شمال غرب کشور وابسته به هری‌رود است که از دامنه غربی کوه بابا سرچشمه می‌گیرد. این رود در مسیری غربی به سوی هرات آمده و زمین‌های بارور دره عریض هرات را آبیاری می‌کند و سپس به سمت شمال چرخیده و مرز ایران و افغانستان تبدیل می‌شود. سپس به خاک ترکمنستان وارد شده و در بیابان قره‌قوم ناپدید می‌شود.

رود هلمند یا هیرمند رودخانه اصلی جنوب غرب افغانستان است. شاخه اصلی هلمند هم از رشته‌کوه بابا در غرب کابل سرچشمه گرفته و ۱۱۵۰ کیلومتر طول دارد. رودهای متعددی در طول این مسیر به هلمند می‌پیوندند که ارغنداب مهم‌ترین آنهاست. هلمند ۲۵۹ هزار کیلومترمربع از خاک افغانستان را آبیاری می‌کند و به دریاچه هامون و دیگر دریاچه‌های فصلی مرز ایران و افغانستان می‌ریزد.

مهمترین حوضه آبخیز شمال شرق این کشور به دریای کابل تعلق دارد که از رشته‌کوه پغمان به سوی شرق می‌رود تا اینکه در پاکستان به رود ایندوس می‌پیوندد.

هامون صابری دریاچه آب شوری که فقط گاهی اوقات پرآب می‌شود در جنوب غرب افغانستان و ایستاده مقر دریاچه آب شور دیگری در ۱۰۰ کیلومتری جنوب غزنی، دو دریاچه مهم افغانستان هستند. در کوه بابا هم پنج دریاچه کوچک وجود دارد که به دریاچه‌های امیر شهرت دارند و به جهت رنگ‌های عجیبشان شهرت دارند. رنگ آن‌ها از سفید شیری تا سبز تیره متغیر است و این به دلیل سنگ‌های بستر این دریاچه‌هاست.

منابع طبیعی

از منابع طبیعی کشور می‌توان به گاز طبیعی، نفت خام، زغال‌سنگ، مس، کرومیت، طلق (نوعی کانی شفاف به رنگ‌های سفید و سبز و خاکستری)، سولفات باریوم، گوگرد، سرب، روی، آهن، نمک و سنگ‌های قیمتی، اورانیوم و دیگر کانی‌ها اشاره کرد. ارزش مجموعی معادن زیرزمینی افغانستان سه هزار میلیارد دلار است. دولت برای جذب سرمایه‌گذاران در این زمینه، تلاش می‌کند.[۲۲]

محیط زیست

بزکوهی مارخور از حیوانات در معرض انقراض افغانستان

قطع درختان جنگلی توسط قاچاقچیان و انتقال چوب این درختان به کشورهای همسایه و عمدتاً پاکستان باعث نابودی بیش از ۷۰ درصد جنگل‌های این کشور تا سال ۲۰۰۹ شد.[۲۳]

شاید مهم‌ترین مشکل زیست‌محیطی افغانستان خطر نابودی جانورانی مانند پلنگ برفی، بزهای کوهی، سمور، آهو، قوچ و دیگر حیوانات باشد. بیشتر این حیوانات برای استفاده از پوست‌شان، کُشته می‌شوند.[۲۳]

از شاخص‌ترین محدودیت‌های زیست‌محیطی این کشور می‌توان به محدودیت در دسترسی به منابع آب (مصرف کشاورزی و آشامیدنی)، چَرای بیش از حد دام، آلودگی هوا و آب، عدم دسترسی به آب‌های آزاد و… اشاره کرد.

در افغانستان تقریباً سامانه دفع زباله به روش مدرن وجود ندارد.

جانوران

بیشتر حیوانات مربوط به منطقه زیر گرمسیری در افغانستان زندگی می‌کنند. پستانداران بزرگ در گذشته بسیار فراوان بودند. اما اکنون تعداد آن‌ها بسیار کم شده و از میان آن‌ها ببر منقرض شده‌است. پستاندارانی چون گرگ، روباه، کفتار راه‌راه، شغال، آهو و چندین گربه‌سان وحشی از جمله پلنگ و پلنگ برفی در افغانستان حضور دارند. چندین گونه از بز کوهی مثل مارخور (که بخاطر شاخ‌های درهم‌پیچیده و بلندش معروف است) و گوسفندهای وحشی اوریال و غرم در هندوکش و پامیر دیده می‌شوند و خرس قهوه‌ای هم در مناطق کوهستانی و جنگی حضور دارد.

پرندگان شکاری مثل کرکس و عقاب و پرندگان دیگری چون بلدرچین، کبک، قرقاول، پلیکان، و درنا نیز در این کشور حضور دارند. در رودخانه‌ها و دریاچه‌ها و تالاب‌های افغانستان انواع مختلفی از ماهی‌های آب شیرین زندگی می‌کنند. اما تعداد آن‌ها معمولاً زیاد نیست. فقط در رودخانه‌های بخش شمالی هندوکش است که ماهی‌های قزل‌آلا در تعداد فراوان حضور دارند.

حکومت

حامد کرزی پس از پیروزی در انتخابات ریاست‌جمهوری ۱۳۸۳ سوگند یاد می‌کند. فیصل احمد شینوری رئیس وقت ستره محکمه قانون اساسی را باز کرده و ظاهر شاه پشت سر آن‌ها نشسته‌است.

نظام حکومتی افغانستان جمهوری اسلامی نام دارد و از سه قوه اجرائیه، قانون‌گذاری و قضاییه تشکیل می‌شود. افغانستان یک نظام ریاستی است که در آن رئیس‌جمهور، رئیس کشور و حکومت است.

حامد کرزی رئیس‌جمهور افغانستان از سال ۲۰۱۱ بود که با روشن شدن نتایج پر سر و صدای انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان در سال ۱۳۹۳ جای خود را به محمداشرف غنی داد. رئیس‌جمهور دو معاون دارد که معمولاً از قومیت‌های مختلف متفاوت انتخاب می‌شوند. پس از مرگ ناگهانی محمد فهیم در اسفند ۱۳۹۲ یونس قانونی به جای او به عنوان معاون اول انتخاب شد و کریم خلیلی نیز معاون دوم رئیس‌جمهور از سال ۱۳۸۳ خورشیدی است.

شورای ملی افغانستان نهاد قانون‌گذاری این کشور که از دو مجلس به نام‌های ولسی جرگه (مجلس سفلی) و مشرانو جرگه (مجلس علیا یا سنا) تشکیل می‌شود. ریاست ولسی جرگه بر عهده یونس قانونی و ریاست مشرانو جرگه بر عهده صبغت‌الله مجددی است.

انتخابات ولسی جرگه (مجلس نمایندگان) در سطح ولسوالی‌های افغانستان به صورت انتخابات سراسری انجام می‌شود. این مجلس ۲۴۹ نماینده دارد. در مشرانو جرگه ۱۰۲ نماینده عضویت دارند. یک سوم آن‌ها توسط رئیس‌جمهور انتخاب می‌شوند. همچنین هر ولایت در مشرانو جرگه دو نماینده دارد که یکی توسط شوراهای ولایتی و دیگری توسط شوراهای ولسوالی‌ها انتخاب می‌شوند و به دلیل تشکیل نشدن شوراهای ولسوالی‌ها فعلاً هر دو نماینده را شوراهای ولایتی انتخاب می‌کنند. اختیارات مشرانو جرگه بیشتر جنبه مشورتی دارد اما در حالت‌های خاصی امکان وتو قوانین ولسی جرگه نیز به آن داده شده‌است.

ستره محکمه (دیوان عالی افغانستان) عالی‌ترین نهاد قضایی این کشور است و ریاست آن را عبدالسلام عظیمی بر عهده دارد.

ارتش

اردوی ملی افغانستان پس از فروپاشی طالبان به تدریج شروع به باز شکل‌گیری کرد. در سال ۱۳۸۵ نیروی هوایی این کشور رسماً آغاز به کار کرد.

خدمت سربازی در افغانستان اجباری نیست.

تقسیمات کشوری

نقشه ولایات افغانستان

افغانستان دارای ۳۴ ولایت (استان) و حدود چهارصد ولسوالی (شهرستان) است. هر ولایت توسط یک والی اداره می‌شود که رئیس‌جمهور، وی را به این مقام منصوب می‌کند و هر ولسوالی به دست یک ولسوال که از سوی والی منصوب می‌شود. در هر ولایت یک شورای ولایتی وجود دارد که اعضای آن در انتخابات عمومی انتخاب می‌شوند. نقش شوراهای ولایتی مشارکت در برنامه‌ریزی‌های توسعه ولایت و نظارت و ارزیابی عملکرد نهادهای دولتی ولایت است.

بر اساس اصل ۱۴۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی افغانستان (شهردارها) نیز باید با انتخابات برای یک دوره چهارساله تعیین شوند. اما به دلیل هزینه‌های بسیار، برگزاری انتخابات این اتفاق تاکنون نیفتاده و شهرداران، منتخب حکومت هستند. همچنین در هر ولسوالی نیز یک شورای ولسوالی باید وجود داشته باشد که این شوراها هم به همین دلیل هنوز تشکیل نشده‌اند.

اقتصاد

فقر

افغانستان یکی از فقیرترین کشورهای جهان است. به دلیل سه دهه جنگ و خرابی، این کشور از آبادانی و پیشرفت بازمانده‌است.

در سال ۲۰۰۹، نرخ مبادله تولید ناخالص داخلی ۱۴ میلیارد دلار آمریکا بود و سرانه تولید ناخالص داخلی به ۱٬۰۰۰ دلار می‌رسید.[۲۴] نرخ بیکاری آن ۳۵٪[۲۵] و تقریباً ۳۶٪ ساکنین آن زیر خط فقر زندگی می‌کنند.[۲۶] مطابق با داده‌های نمایندگی ایالات متحده آمریکا برای توسعه بین‌المللی (USAID)[پ ۱] بیش ۴۲ درصد از جمعیت افغانستان با کمتر از ۱ دلار در روز زندگی می‌کنند.[۲۷]

زنان کارگر در کارگاه ریسندگی در کابل

اقتصاد افغانستان از حوادثی که از سال ۱۹۷۸ تاکنون جریان دارد رنج می‌برد. همراه با آن چندین خشکسالی نیز به مشکلات مردم در طول سال‌های ۱۹۹۸ تا ۲۰۰۱ اضافه شدند. اگرچه بعد از جاری شدن میلیاردها دلار توسط تجارت‌های بین‌المللی و کمک‌های کشورهای دیگر[۲۸] در طول شش سال، اقتصاد کشور کمی رشد کرد.[۲۹] حدود ۸۱ درصد مردم این کشور کشاورز هستند و بقیه شامل ۱۱ درصد در صنعت (اغلب بافندگی) و ۹ درصد در خدمات مشغول به کار هستند.

تورم

نرخ تورم در این کشور در سال ۲۰۰۵، ۱۶٫۳ و در سال ۲۰۰۶، ۱۷ درصد بوده‌است.

عضویت در سازمان‌های اقتصادی بین‌المللی

افغانستان یکی از اعضای اتحادیه همکاری‌های منطقه‌ای جنوب آسیا،[پ ۲] سازمان همکاری اقتصادی (اکو)[پ ۳] و سازمان همکاری اسلامی[پ ۴] است.

شریکان تجاری

عمده‌ترین شریکان صادرکننده محصولات به این کشور پاکستان (۲۳٫۷٪)، آمریکا (۱۱٫۲٪)، هند (۷٬۹٪)، آلمان (۶٫۸٪)، ترکمنستان (۴٫۹٪)، روسیه (۴٫۵٪)، کنیا (۴٫۳٪) و ترکیه (۴٫۲٪) هستند که حجم آن به بیش از ۴ میلیارد دلار می‌رسد. بیشترین بدهی این کشور به کشور روسیه و نیز بانک جهانی است که به بیش از ۸ میلیارد دلار می‌رسد. پس از سقوط طالبان بیش از ۶۰ کشور جهان قول کمک به این کشور را دادند که به فاصله ۲۰۰۴ تا ۲۰۰۹، ۸٫۹ میلیارد دلار به این کشور کمک بلاعوض کنند.

واحد پول

واحد پول افغانستان، «افغانی» نام دارد که از سال ۱۳۸۰ به بعد ارزش آن نسبت به دلار رو به بهبودی می‌رود. سال مالی آن از یکم فروردین (۲۱ مارس) تا ۲۹ اسفند (۲۰ مارس) است.

از دیگر اقلام صادراتی این کشور می‌توان به جامه پشمی بومی این کشور و فرش‌های دستباف و پوست گاو و گوسفند و سمور و پلنگ و مار اشاره کرد.[نیازمند منبع]

صادرات

بیشترین محصولات صادراتی این کشور به سه کشور آمریکا (۲۵٫۴٪)، پاکستان (۲۲٪) و هند (۱۹٫۵٪) است که حجم آن ۵۰۰ میلیون دلار آمریکا تخمین زده می‌شود.

مواد مخدر

تولید مواد مخدر در افغانستان از زمان جنگ افغانستان رو به افزایش گذاشته

عمده‌ترین محصول صادراتی این کشور مرفین یا تریاک است. حجم تولید تریاک در افغانستان به حدی است که بنابر گزارش‌های سازمان‌های بین‌المللی، بخش عمده تریاک جهان در این کشور تولید می‌شود.[۳۰]

معادن

افغانستان دارای معادن غنی بسیاری چون طلا، لاجورد، زمرد، فیروزه و زغال‌سنگ است که در نوع خود در جهان بی‌نظیر است و حدود ۱۳ نوع زغال‌سنگ از این معدن استخراج می‌شده‌است و حتی در زمان جنگ نیز به فعالیت خود ادامه می‌داده‌است. بعضی از تجهیزات و وسایل موجود در این معدن به حدود ۴۵ سال پیش بر می‌گردد که از طرف دولت اتریش به افغانستان داده شده بود.[نیازمند منبع]

دامداری

کودکان چوپان در ولایت زابل

افغانستان کشوری زراعتی با ظرفیت بالای دامداری است. بر اساس برخی آمارها، حدود چهار میلیون گاو و نزدیک به بیست میلیون بز و گوسفند دارد. افغانستان نزدیک به ۶۰ درصد لبنیات مورد نیاز این کشور در داخل تولید می‌شود.[۳۱]

صنایع دستی

صنایع زیادی در افغانستان وجود ندارد. اما صنایع دستی قالی‌بافی، فرش‌های دستی، گلیم، نمد یا نماد و جاجیم‌بافی در این کشور به‌طور خودجوش موجود است. افغانستان سالانه حدود دو و نیم میلیون مترمربع فرش صادر می‌کند.

ترابری

پل افغانستان-تاجیکستان که در تابستان ۱۳۸۶ کامل شد و بزرگترین پل آسیای میانه است[۳۲]

هوایی

به‌طور کلی ۴۵ [نیازمند منبع]فرودگاه در این کشور وجود دارند. نام هواپیمایی بین‌المللی افغانستان هواپیمایی آریانا است. دو فرودگاه بین‌المللی کابل (میدان هوایی بین‌المللی حامد کرزی) و میدان هوایی بین‌المللی قندهار و میدان هوایی بگرام از مهم‌ترین فرودگاه‌های این کشور هستند.

افغانستان چهار فرودگاه بین‌المللی دارد: میدان هوایی بین‌المللی حامد کرزی، میدان هوایی بین‌المللی قندهار، میدان هوایی بین‌المللی هرات، میدان هوایی مزار شریف. پروازهای داخلی بسیاری بین کابل و شهرهای بزرگ افغانستان انجام می‌شود.

آبی

افغانستان به دلیل عدم دسترسی به آب‌های آزاد فاقد بندر و کشتیرانی است و تنها رودخانه مرزی آمودریا از این قاعده مستثنا است که آن هم به سبب عدم توجه کافی هیچ بهره‌ای برای این کشور ندارد.

ریلی

در افغانستان ترابری ریلی وجود ندارد. راه‌آهن خواف (ایران)-هرات در دست ساخت است.

جاده‌ای

در کشور افغانستان بنا بر آمار سال ۱۳۸۳ حدود ۳۵ هزار کیلومتر[نیازمند منبع] جاده وجود دارد که تنها ۹ هزار کیلومتر[نیازمند منبع] آن آسفالت و ریگ اندازی شده‌است. ۱۲۰۰ کیلومتر[نیازمند منبع] تنها مسیر رودخانه‌ای و آبی این کشور است که در محدوده آمودریا با سه کشور تاجیکستان و ازبکستان و ترکمنستان واقع است. از بنادر نزدیک به این رودخانه می‌توان به شیرخان‌بندر و خیرآباد اشاره کرد. نزدیک‌ترین شهر مهم به این رودخانه مزار شریف است.

ارتباطات

رشد و توسعه نظام ارتباطی افغانستان به دلیل کوهستانی بودن این کشور بسیار کند بود. اما هم‌اکنون با استفاده از تکنولوژی مدرن با سرعت زیادی در حال رشد است و بیش از ۸۰ درصد کشور زیر پوشش مخابراتی جی‌اس‌ام قرار دارد. در افغانستان بیش از ۳۰ هزار نفر صاحب تلفن هستند و ۸۰ برابر آن در این کشور صاحب تلفن همراه هستند. در این کشور بیش از ۳٫۶ میلیون نفر کاربر اینترنت هستند. همچنان وزارت مخابرات افغانستان از دو سال پیش روی پروژه فیبر نوری کار می‌کند که با تکمیل این پروژه، افغانستان به خطوط جهانی فیبر نوری وصل خواهد شد.

مردم‌شناسی

جمعیت

جمعیت افغانستان، ۱۹۶۱ تا ۲۰۰۳
دختران افغان با پوشش بومی

در سال ۲۰۱۲ جمعیت افغانستان ۳۱ میلیون و ۱۰۸ هزار نفر برآورد شده که این رقم شامل حدود ۲٫۷ میلیون مهاجر افغان مقیم ایران و پاکستان هم می‌شود. جمعیت افغانستان در سال ۱۹۷۹ سال آغاز جنگ داخلی ۱۵٫۵ میلیون نفر یعنی نصف این تعداد بود. تنها شهر میلیونی افغانستان پایتخت آن کابل است که بر اساس برآورد سال ۲۰۱۰ بیش از ۳ میلیون و ۷۱ هزار نفر جمعیت داشته‌است. پس از کابل هم قندهار، هرات، مزارشریف، جلال‌آباد، لشکرگاه، تالقان، خوست، شبرغان و غزنی به ترتیب پرجمعیت‌ترین شهرهای افغانستان هستند. ۲۳٫۵ درصد جمعیت افغانستان در سال ۲۰۱۱ شهرنشین بوده‌اند و رشد شهرنشینی بین سال‌های ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۵ حدود ۴٫۴ درصد در سال برآورده شده‌است.

شاخص‌های جمعیتی بر اساس برآورد سال ۲۰۱۴ سیا ورلد فکت‌بوک
  • وضعیت سنی (آمار تقریبی):
    • ۰ تا ۱۴ سال: ۴۲٪
    • ۱۵ تا ۲۴ سال: ۲۲٫۲٪
    • ۲۵ تا ۵۴ سال: ۲۹٫۴٪
    • ۵۵ تا ۶۴ سال: ۲٫۵٪
    • ۶۵ به بالا: ۲٫۵٪
  • نرخ رشد جمعیت: ۲٫۲۹ درصد (رتبه ۳۹ دنیا)
  • نرخ تولد: ۳۸٫۸۴ تولد در هر هزار نفر (رتبه ۱۰ دنیا)
  • نرخ مرگ و میر: ۱۴٫۱۲ مرگ در هر هزار نفر (رتبه ۷ دنیا)
  • نرخ مهاجرت: ۱٫۸۳- در هر هزار نفر
  • متوسط سن مادران در نخستین تولد: ۲۰٫۱ سال
  • نرخ مرگ و میر نوزادان (زیر یک سال): ۱۱۷ در هر هزار کودک (رتبه اول دنیا)
  • [نرخ مرگ و میر مادران پس از زایمان: ۴۶۰ در هر صد هزار مادر (رتبه ۲۱ دنیا)
  • امید به زندگی:
    • از بدو تولد: ۵۰٫۴۹ سال
    • زنان: ۵۱٫۸۸ سال
    • مردان: ۴۹٫۱۹ سال
  • نرخ کلی باروری: ۵٫۴۳ فرزند برای هر زن (۲۱٫۸)
  • تعداد پزشک: ۰٫۱۹ پزشک برای هزار نفر جمعیت

گروه‌های قومی

افغانستان به‌طورکلی از چهار قوم بزرگ پشتون، تاجیک، هزاره، ازبک و دیگر اقلیت‌های قومی تشکیل شده‌است.

قومیت‌های افغانستان: زرد: پشتو، یشمی: تاجیک، سبز: هزاره: کرم: ازبک، آبی: آیماق، نارنجی: ترکمن، سبز تیره: بلوچ، نارنجی روشن: نورستانی
دختران دانش‌آموز در غرب افغانستان
چند پیرمرد در ولایت فراه، غرب افغانستان

افغانستان کشوری کثیر المله است که قومیت‌های مختلفی در آن بودوباش دارند و به زبان‌های متعددی تکلم می‌کنند. با توجه به اینکه هیچگاه سرشماری در مورد قومیت و زبان مردم افغانستان انجام نشده آمار دقیقی در این مورد وجود ندارد. یکی از برآوردهای تقریبی در مورد تعداد اعضای هر قوم اینچنین است:

قومیت‌های افغانستان
گروه قومیتی تصویر سیا ورلد فکت‌بوک / بخش مطالعات کشورهای کتابخانه کنگره (۲۰۰۴ تاکنون)[۳۳][۳۴] سیا ورلد فکت‌بوک / بخش مطالعات کشورهای کتابخانه کنگره (پیش از ۲۰۰۴)[۳۵][۳۶][۳۷][۳۸]
پشتون‌ها Pashtun children in Khost ۴۲٪ ۳۸–۵۰٪
تاجیک‌ها Tajik children in Khowahan district of Badakhshan ۲۷٪ ۲۶٪ (کمتر از ۱٪ قزلباش)
هزاره‌ها Hazaras in Daykundi Province ۹–۲۵٪[۳۹] ۱۰–۱۹٪
ازبک‌ها Uzbek looking boy in northern Afghanistan ۹٪ ۶–۸٪
ایماق‌ها ۴٪ ۵۰۰ تا ۸۰۰ هزار
ترکمن‌ها ۳٪ ۲٫۵٪
بلوچ‌ها Camera focusing on Baloch ۲٪ ۱۰۰ هزار
بقیه (پشه‌ای‌ها، نورستانی‌ها، سیدها، براهویی‌ها، اقوام پامیری و دیگران) Young Pashai man ۴٪ ۶٫۹٪

بنیاد آسیا نیز از سال ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۲ نظرسنجی‌هایی را در مورد قومیت مردم افغانستان انجام داده که به نتایجی تقریباً مشابه با این آمار رسیده‌است. در دوره‌های مختلف این نظرسنجی تعداد پشتوها بین ۴۰ تا ۴۲ درصد، تاجیک‌ها ۳۱ تا ۳۷ درصد، هزاره‌ها ۹٫۲ تا ۱۱ درصد، ازبک‌ها ۸ تا ۹٫۲٪، ترکمن‌ها ۱٫۷ تا ۳٪، ایماق‌ها، ۰٫۱ تا ۲٪، بلوچ‌ها ۰٫۵ تا ۱٪ و بقیه (پشه‌ای‌ها، نورستانی، عرب‌تبار و …) ۱٫۴ تا ۵٪ بوده‌است.

مذهب

اسلام

اسلام (دین رسمی) کشور افغانستان است. ۸۲٪ مسلمان سنی، ۱۷٪ مسلمان شیعه و کمتر از ۱٪ پیرو دیگر ادیان هستند.[۳۳][۴۰][۴۱][۴۲] تا دهه ۱۸۹۰، ولایت نورستان به با نام کافرستان (سرزمین کافرها) شناخته می‌شد. نورستانی‌ها که ویژگی‌های نژادی منحصربه‌فردی دارند تا آن هنگام به باورهای روح‌باوری، چندخدایی و شمن‌باوری پایبندی داشتند. پس از اشغال این منطقه توسط دولت افغانستان، تمام اهالی آن به اسلام گرویدند و نام این سرزمین به نورستان تغییر پیدا کرد.[۴۳] افغانستان از معدود کشورهایی اسلامی است که به‌طور تاریخی، موارد درگیری‌های مذهبی در آن بسیار نادر است.[۴۴]

دیگر مذاهب

مذاهب دیگری چون هندوئیسم و سیک نیز در افغانستان، پیروانی دارند. پیش از جنگ‌های ۳۰ سال گذشته، اقلیتی یهودی نیز در افغانستان و به ویژه شهر هرات وجود داشتند که امروزه تمامی آنان به اسرائیل رفته‌اند. به‌طوری‌که اکنون تنها یک نفر از آن‌ها به نام زابلون سیمینتوف در کابل باقی مانده‌است. همچنین بین ۱٬۰۰۰ تا ۲٬۰۰۰ نفر از پیروان مسیحیت در این کشور زندگی می‌کنند.[۴۵]

زبان‌ها

پراکندگی زبانی در افغانستان.gif

بر اساس قانون اساسی افغانستان، زبان‌های فارسی دری و پشتو زبان‌های رسمی دولت افغانستان می‌باشند. در ولایت‌هایی که اکثریت مردم آن گویشور یکی از زبان‌های ازبکی، ترکمنی، پشه‌ای، نورستانی، بلوچی یا پامیری باشند، آن زبان به عنوان زبان رسمی سوم تلقی می‌شود. زبان مادری حدود نیمی از افغان‌ها لهجه‌های مختلف فارسی و حدود چهل درصد زبان پشتو است و دوزبانگی هم بسیار رایج است. زبان مردم لزوماً با قومیت آن‌ها همسان نیست. برخی از پشتوها، به ویژه در شهرها به زبان دری صحبت می‌کنند و برخی از غیر پشتوها هم زبان پشتو را انتخاب کرده‌اند و دوزبانگی نیز بسیار شایع است. فارسی دری و پشتو هر دو به خانواده زبان‌های هندواروپایی تعلق دارند.

زبان‌های هندواروپایی دیگری هم توسط گروه‌های کوچکتر صحبت می‌شوند. زبان‌های نورستانی و زبان‌های پشه‌ای که از شاخه زبان‌های داردی هستند و زبان بلوچی از شاخه زبان‌های ایرانی غربی، از این جمله هستند. تعدادی از زبان‌های شاخه‌های هندوآریایی و پامیری هم در جوامع منفرد واقع در دره‌های دورافتاده شمال شرق افغانستان صحبت می‌شوند. زبان‌های ترکی شامل زبان ازبکی، و زبان ترکمنی -که شباهت زیادی هم به یکدیگر دارند- در مناطق شمالی افغانستان صحبت می‌شوند و زبان قرقیزی هم توسط گروه کوچکی در کنج شمال شرقی کشور تکلم می‌شود. گروه بسیار کوچی از گویشوران خانواده زبان‌های دراویدی هم در افغانستان صحبت می‌کنند. براهویی‌ها که در جنوبی‌ترین قسمت کشور بودوباش دارند، گویشوران زبان براهویی هستند.[۴۶]

امروزه ورود واژه‌های انگلیسی به زبان روزمره و حتی رسمی در افغانستان رو به افزایش پیدا کرده و بسیاری از شهرنشینان افغانستان در گفتگوهای روزانه واژه‌های مختلف انگلیسی به کار می‌برند. بسیاری از فروشگاه‌ها نیز نام‌های انگلیسی را برخود نهاده و علاوه بر آن شماری از صاحبان فروشگاه‌ها نیز تمایل دارند تا فاکتورهای اجناس فروخته شده را به زبان انگلیسی بنویسند.[۴۷]

فرهنگ

دانشجویان دختر افغان در کابل

موسیقی و رقص

رقص اَتَن در ولایت خوست، شرق افغانستان

در افغانستان، مردم تاجیک نوعی رقص گروهی بنام قرصک و مردم پشتون دارای نوعی رقص گروهی به نام اَتَن هستند. در موسیقی نیز افغانستان پیشینه خوبی دارد. در گذشته‌ها مردم افغانستان در نشست‌هایی که در موعد معینی برگزار می‌شده‌است، گردهم می‌آمدند و به بحث و بررسی دربارهٔ کتب و اشعار می‌پرداختند و در پایان این جلسات به آوازخوانی و موسیقی می‌پرداختند و از اشعار بسیار شیرین و پرمعنا استفاده می‌نمودند.

سینما

سینما در افغانستان به دلیل سه دهه جنگ پیشرفت چندانی نداشته‌است. در دوره طالبان سینما نیز ممنوع شد. در این دوره طالبان حتی اقدام به تخریب آثار سینمایی نیز کرد، اما در این میان برخی از این آثار به ویژه آرشیو تلویزیون ملی افغانستان به وسیله افراد هنردوست از نابودی نجات یافتند و امروز در دسترس می‌باشند.

پس از سرنگونی طالبان، سینما به پیشرفت‌هایی نایل آمد و آثار خوبی هم ارائه شد. از جمله این آثار می‌توان به فیلم «اسامه» ساخته «صدیق برمک» اشاره کرد. نخستین انیمیشن در تاریخ افغانستان پس از سرنگونی طالبان با نام «تهاجم» به کارگردانی «افشین دانش» برگرفته از طرح احمد فهیم کوه دامنی برای شرکت در جشنواره‌های بین‌المللی در سال ۱۳۸۲ ساخته شد. این انیمیشن توانست توجه و دید بیشتر داوران جشنواره را به سوی خود جلب نماید.[۴۸]

رادیو و تلویزیون

مسابقه بزکشی، ورزش سنتی افغانستان، در شهر مزارشریف

نخستین برنامه رادیویی افغانستان توسط رادیو کابل در سال ۱۳۰۷ در زمان امان‌الله شاه پخش شد. تلویزیون اما در پایان حکومت سردار داوود در سال ۱۳۵۷ به میان آمد.[۴۹]

در دوران طالبان تلویزیون، وسائل فیلمبرداری، ماهواره‌ها، سینماها، موسیقی، تئاتر و دیگر وسائل ارتباط جمعی و رسانه‌های صوتی و تصویری، همه و همه منع اعلام و تحریم شده بود.

افغانستان هم‌اینک دارای یک سازمان رسانه‌ای ملی به نام «رادیو تلویزیون ملی افغانستان» می‌باشد. این سازمان دارای یک شبکه تلویزیونی و یک شبکه رادیویی می‌باشد. اگرچه رادیو تلویزیون ملی رسانه‌ای متعلق به دولت است اما طبق قوانین جدید رسانه‌ای نه دولتی و نه خصوصی، بلکه رسانه‌ای مردمی است که صرفاً هزینه‌اش را دولت تأمین می‌کند.

اخیراً دوباره سعی بر این است که محصولات رادیو و تلویزیون ملی افغانستان، بر اساس اصول، روش و پالیسی حکومت کارکرد داشته باشد. افغانستان در سال‌های اخیر به یکی از کشورهای پیشتاز منطقه در بخش رسانه تبدیل شده‌است، این کشور دارای ۸۴ شبکه تلویزیونی و ۲۲۲ شبکه رادیویی است.[۵۰] رادیو و تلویزیون‌های خصوصی نیز در افغانستان وجود دارند که شامل نزدیک به ۱۰۰ شبکه رادیویی و بیش از ۳۰ شبکه تلویزیونی می‌شود.

طی چند ماه اخیر برای اولین بار در تاریخ افغانستان، یک شبکه تلویزیونی مخصوص زنان به نام «زن تی وی» ایجاد شد. این شبکه تلویزیونی با ۴۷ کارمند زن و ۱۱ کارمند مرد کار خود را آغاز کرده‌است. غلام جان میرگن، مدیرمسئول شبکه زن تی وی هدف از راه اندازی این شبکه تلویزیونی را رساندن صدای خفته و خاموش زنان افغان عنوان کرد.[۵۱]

رسانه‌های چاپی

پیشینه رسانه‌ها درافغانستان به نشر نخستین روزنامه، شمس‌النهار در سال ۱۲۵۲ برمی‌گردد.[۴۹] همینک چندین روزنامه در کابل و سایر ولایات افغانستان فعالیت می‌کنند. بیشتر روزنامه‌های افغانستان پس از سرنگونی طالبان روی کار آمدند.

آموزش و پرورش

در هنگام اشغال افغانستان توسط شوروی (دهه ۱۳۶۰) و جنگ‌های داخلی این کشور (دهه ۱۳۷۰)، شالوده آموزش و پرورش افغانستان از هم پاشید. در دوره قدرت طالبان دختران خانه‌نشین شده و اجازه تحصیل از آن‌ها گرفته شد. در این دوره، به جای درس‌های علمی مانند کیمیا و فیزیک در مدارس، بیشتر بر آموزش‌های مذهبی تأکید می‌شد. اکنون برآورد می‌شود کمتر از نیمی از مدارس افغانستان دسترسی به آب آشامیدنی داشته باشند. پس از یورش آمریکا به افغانستان در سال ۱۳۸۰ و فروپاشی طالبان، با روی کار آمدن دولت انتقالی وضعیت تحصیل اندک‌اندک رو به بهبودی می‌رود، ولی با این وجود هنوز بیش از ۶۰٪ مردم افغانستان از سواد خواندن و نوشتن بی‌بهره‌اند.

اکنون ۱۳ دانشگاه و ۶ مرکز تربیت معلم، در سراسر افغانستان وجود دارد. در کنکور ورود به دانشگاه سال ۱۳۸۵ خورشیدی، ۸۰ هزار نفر شرکت کرده‌اند. برآورد مسئولان این است که حدود سی هزار دانشجو به علت نبود امکانات از ورود به دانشگاه محروم شوند.[۵۲]

ده درصد بودجه سالانه افغانستان به امور آموزشی اختصاص دارد، که از این میان هفت درصد آن مربوط به وزارت معارف (آموزش و پرورش) است، یک درصد مربوط به نهادهای پژوهشی و یک درصد مربوط به آموزش عالی است.[۵۲]

زنان

افغانستان از کشورهایی است که بالاترین آمار خشونت علیه زنان را دارد. تا دهه ۱۹۶۰ میلادی نقش زنان در علوم اجتماعی کاملاً نادیده گرفته می‌شد و موضوع پژوهش‌ها مرد محور بودند. صحبت از نقش زنان در کار و سیاست هم، بیشتر محدود به نقش‌های سنتی آنان به عنوان همسران و مادران در داخل خانه و خانواده بود.[۵۳]

هم‌اکنون افغانستان به همراه سوریه بدترین کشورهای جهان در برای زنان است. دولت افغانستان برای حل این مشکل اقدام به تأسیس رشته «جنسیت و مطالعات زنان» در دانشگاه کابل کرده‌است.[۵۳]

رابطه‌های خارجی

رابطه با همسایه‌ها

رابطه با ایران

کودکان افغان در ولایت خوست، شرق افغانستان

به سبب ارتباطات ریشه دار فرهنگی، ایران نقش مهمی در سیاست خارجی افغانستان دارد، علاوه بر این ایران یکی از بزرگ‌ترین طرف‌های تجاری افغانستان است. پس از سرنگونی طالبان و روی کار آمدن نظام سیاسی جدید در افغانستان روابط تجاری افغانستان و ایران افزایش چشمگیری داشته‌است. البته این روابط تاکنون بیشتر صادرات ایران به افغانستان بوده‌است. ایران و افغانستان در زمینه مبارزه با مواد مخدر و بازسازی شبکه حمل و نقل افغانستان همکاری دارند.

افغانستان و ایران در سال‌های اخیر که مشکل کمبود باران وجود دارد بر سر تقسیم آب رودخانه هیرمند در منطقه سیستان اختلاف نظر دارند. اگرچه هردو بر توافقنامه امضا شده توسط امیرعباس هویدا و محمد موسی شفیق (نخست‌وزیرهای وقت هر دو کشور) در مورد تقسیم حق آب هیرمند تأکید دارند.

رابطه با پاکستان

افغانستان از دیرباز با پاکستان بر سر خط دیورند مشکل مرزی دارد.

روابط فرامنطقه‌ای

حکومت کنونی افغانستان جز با اسرائیل با همه کشورهای دنیا دارای روابط سیاسی است. دولت افغانستان اعلام داشته که در صورت تشکیل کشور کاملاً مستقل فلسطین روابط کامل خود را با اسرائیل برقرار خواهد کرد.

عضویت در سازمان‌های بین‌المللی

پیمان‌نامه‌های بین‌المللی

پیمان منع گسترش مین‌های ضد نفر

افغانستان عضویت سازمان همکاری منطقه‌ای آسیای جنوبی (سارک) را نیز حاصل کرده‌است.

مهاجرت افغان‌ها به خارج از کشور

به دلیل جنگ‌های داخلی و خارجی و در پی آن ناامنی و بیکاری، چندین میلیون افغان به کشورهای دیگر از جمله ایران و پاکستان و ترکیه رفته‌اند.

چشم‌اندازها

یکی از پنج مناره باقی‌مانده مصلای هرات و آرامگاه گوهرشاد بیگُم
بودای بامیان

جستارهای وابسته

پانویس

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ "Article Sixteen of the 2004 Constitution of Afghanistan". 2004. Archived from the original on 28 October 2013. Retrieved 13 June 2012. From among the languages of Pashto, Dari, Uzbeki, Turkmani, Baluchi, Pashai, Nuristani, Pamiri (alsana), Arab and other languages spoken in the country, Pashto and Dari are the official languages of the state.
  2. Central Statistics Organization of Afghanistan: Statistical Yearbook 2012–2013: Area and administrative Population بایگانی‌شده در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۵ توسط Wayback Machine
  3. "The World Factbook — Central Intelligence Agency".
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ "Afghanistan". International Monetary Fund. Retrieved 26 April 2014. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «imf2» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.). خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «imf2» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  5. "Afghanistan". دانشنامه بریتانیکا. Retrieved 2010-03-17.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ "The Afghans, Their History and Culture". Center for Applied Linguistics (CAL). June 30, 2002. Archived from the original on 17 March 2010. Retrieved 2010-09-10.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ Griffin, Luke (January 14, 2002). "The Pre-Islamic Period". Afghanistan Country Study. Illinois Institute of Technology. Archived from the original on 3 November 2001. Retrieved 2010-10-14.
  8. Baxter, Craig (1997). "Chapter 1. Historical Setting". Library of Congress Country Studies on Afghanistan. Archived from the original on 24 September 2012. Retrieved 2010-06-24.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ "Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East". The History Files. Retrieved 2010-06-24.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ D. Balland (2010). "AFGHANISTAN x. Political History". دانشنامه ایرانیکا (Encyclopædia Iranica Online ed.). Columbia University.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman (1999). "AFGHĀNISTĀN". دانشنامه اسلام (CD-ROM Edition v. 1.0 ed.). Leiden, The Netherlands: Koninklijke Brill NV.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ "Ahmad Shah Durrani". Encyclopædia Britannica Online. Retrieved 2010-09-09.
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ "Western Powers and the Great Game". Center for Applied Linguistics (CAL). June 30, 2002. Archived from the original on 17 March 2010. Retrieved 2010-10-14.
  14. "United Nations Security Council" (pdf). سازمان ملل متحد. مدرسه عالی نیروی دریایی. December 5, 2001. Retrieved 2010-10-06.
  15. "State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives" (PDF). ISAF. DefenseStudies.org. December 22, 2009. Archived from the original (PDF) on 4 July 2010.
  16. «tajikistanweb». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ آوریل ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۰۸.
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ «tajikistanweb». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ آوریل ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۰۸.
  18. دانشنامهٔ آریانا، تاریخ افغانستان، نوشتهٔ مهدیزاده کابلی
  19. F. Tissot, "Catalogue of the National Museum of Afghanistan 1931-1985", Preface
  20. Hiebert, F. , Cambon, P. , ۲۰۰۸, AFGHANISTAN Hidden Treasures from the National Museum, Kabul, page 56, Washington, National Geographic, ISBN 978-1-4262-0295-7
  21. Afghanistan. (2014). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan
  22. «افغانستان ارزش معادن خود را سه هزار میلیارد دلار اعلام کرد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۷ خرداد ۱۳۸۹.
  23. ۲۳٫۰ ۲۳٫۱ «"۷۵ درصد جنگل‌های افغانستان نابود شده‌است"». بی‌بی‌سی فارسی. ۴ خرداد ۱۳۸۸.
  24. "GDP - per capita (PPP): $1,000 (2009 est.)". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Archived from the original on 14 June 2010. Retrieved 2010-10-20. خطای یادکرد: برچسب <ref> نامعتبر؛ نام «CIA-GDP-PPP» چندین بار با محتوای متفاوت تعریف شده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
  25. "35% (2008 est.)". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 2010-10-20.
  26. "36% (FY08/09)". The World Factbook. Central Intelligence Agency. Retrieved 2010-10-20.
  27. "AFGHANISTAN: Food still unaffordable for millions". IRIN. March 12, 2009. Retrieved 2010-10-11.
  28. Pajhwok Afghan News,Afghanistan receives $3.3b remittances from expats, 2007-10-19.
  29. "USAID/Afghanistan Strategy". USAID. Archived from the original on 27 May 2010. Retrieved 2010-10-20.
  30. «سالانه هزاران نفر در ایران بر اثر سوء مصرف مواد مخدر می‌میرند». بی‌بی‌سی فارسی. ۱۵ تیر ۱۳۹۱.
  31. اسماعیل شهامت (۲۵ اسفند ۱۳۹۵). «افغانستان در چند قدمی خودکفایی در تولید لبنیات». بی‌بی‌سی فارسی.
  32. "Assistant Secretary of State for South and Central Asian Affairs Richard A. Boucher's Remarks at Paul H. Nitze School for Advanced International Studies Washington, D.C". Official list of embassies from the U.S. Department of State. 26 October 2007. Archived from the original on 17 March 2017. Retrieved 17 March 2017.
  33. ۳۳٫۰ ۳۳٫۱ "Country Profile: Afghanistan" (PDF). Library of Congress Country Studies on Afghanistan. August 2008. Archived (PDF) from the original on 26 February 2005. Retrieved 2010-10-10.
  34. "Ethnic groups". The World Factbook. CIA. Archived from the original on 14 October 2013. Retrieved 18 September 2010.
  35. "Afghanistan". The World Factbook/Central Intelligence Agency. دانشگاه میزوری. 15 October 1991. Archived from the original on 27 April 2011. Retrieved 20 March 2011.
  36. "Ethnic divisions". The World Factbook/CIA. دانشگاه میزوری. 22 January 1993. Retrieved 16 October 2010.
  37. "Ethnic Groups". Library of Congress Country Studies. 1997. Archived from the original on 14 July 2012. Retrieved 8 October 2010.
  38. "Ethnic groups:". The World Factbook/CIA. University of Missouri. 2003. Retrieved 18 September 2010.
  39. دولت‌آبادی، بصیر احمد، شناسنامه افغانستان، تهران: نشر عرفان، ۱۳۸۷، صفحهٔ ۲۸.
  40. "Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population". مرکز تحقیقات پیو. October 7, 2009. Retrieved 2010-09-03.
  41. Miller, Tracy, ed. (October 2009). Mapping the Global Muslim Population: A Report on the Size and Distribution of the World's Muslim Population (PDF). مرکز تحقیقات پیو. Archived from the original (PDF) on 10 October 2009. Retrieved 2010-09-03.
  42. "Afghanistan". سیا (CIA). اطلاعات‌نامه جهان. Retrieved 2010-09-03. Religions: Sunni Muslim 80%, Shia Muslim 19%, other 1%
  43. Klimberg, Max (October 1, 2004). "NURISTAN". دانشنامه ایرانیکا (Online Edition ed.). United States: دانشگاه کلمبیا.[پیوند مرده]
  44. «چرا عزاداران شیعه در کابل و بلخ هدف قرار گرفتند؟ - بی‌بی‌سی فارسی، ۲۲ مهر ۱۳۹۵».
  45. "Christians in Afghanistan, A Community of Faith and Fear". اشپیگل آن‌لاین. 30 مارس 2006. Retrieved ۱۲ دی ۱۳۸۸. Check date values in: |تاریخ بازدید= (help)
  46. Afghanistan. (2014). In Encyclopædia Britannica. Retrieved from http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/226122/Languages
  47. خبرگزاری ایرنا: زبان در سرزمین اقوام؛ چالش‌های زبان فارسی در افغانستان. کد خبر: ۸۲۰۸۶۰۶۸ (5349707). تاریخ خبر: ۰۴/۰۳/۱۳۹۵
  48. «Iranian International Shortfilm Festival ( IYCS)». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۲ مه ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۷ ژوئن ۲۰۰۸.
  49. ۴۹٫۰ ۴۹٫۱ نبرد رسانه‌ها در افغانستان | جدید آنلاین
  50. «افغانستان 84 شبکه تلویزیونی و 222 شبکه رادیویی دارد». Shafaqna English. ۲۰۱۴-۰۸-۳۱. دریافت‌شده در ۲۰۱۴-۰۸-۳۱.
  51. ایجاد شبکه اختصاصی برای زنان؛ زن تی وی صدای خفته و خاموش زنان افغان است، خبرگزاری آریانا نیوز.
  52. ۵۲٫۰ ۵۲٫۱ دانشگاه کابل، زندگی دوباره | جدید آنلاین
  53. ۵۳٫۰ ۵۳٫۱ کاوه کرامی (۲۴ دی ۱۳۹۶). «'جنسیت و مطالعات زنان'؛ تلاشی برای برابری در 'بدترین' کشور برای زنان». بی‌بی‌سی فارسی.

خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «CAL-lang» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده‌است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «CIA-lang» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده‌است.
خطای یادکرد: برچسپ <ref> که با نام «CIA-pop» درون <references> تعریف شده، در متن قبل از آن استفاده نشده‌است.

برابرهای انگلیسی

  1. USAID
  2. South Asian Association for Regional Cooperation
  3. Economic Cooperation Organization
  4. Economy of the Organisation of the Islamic Conference

منابع

پیوند به بیرون

Islamic Republic of Afghanistan

  • د افغانستان اسلامي جمهوریت (Pashto)
  • Da Afġānistān Islāmī Jumhoryat
  • جمهوری اسلامی افغانستان (Dari)
  • Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Afġānestān
Motto: لا إله إلا الله، محمد رسول الله
"Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh"
"There is no God but Allah; Muhammad is the messenger of Allah. (Shahada)
Anthem: Millī Surūd
ملي سرود
(English: "National Anthem")
Afghanistan (orthographic projection).svg
Capital
and largest city
Kabul
33°N 65°E / 33°N 65°E / 33; 65Coordinates: 33°N 65°E / 33°N 65°E / 33; 65
Official languages
Ethnic groups
Religion
Demonym(s)Afghan[3]
Afghanistani[4]
GovernmentUnitary presidential Islamic republic
• President
Ashraf Ghani
Abdul Rashid Dostum
Sarwar Danish
Abdullah Abdullah
LegislatureNational Assembly
House of Elders
House of the People
Formation
21 April 1709
October 1747
• Emirate
1823
19 August 1919
• Kingdom
9 June 1926
• Republic
17 July 1973
26 January 2004
Area
• Total
652,230[5] km2 (251,830 sq mi) (40th)
• Water (%)
negligible
Population
• 2019 estimate
32,225,560[6] (44th)
• Density
46/km2 (119.1/sq mi) (174th)
GDP (PPP)2018 estimate
• Total
$72.911 billion[7] (96th)
• Per capita
$2,024[7] (169th)
GDP (nominal)2018 estimate
• Total
$21.657 billion[7] (111st)
• Per capita
$601[7] (177th)
Gini (2008)Positive decrease 27.8[8]
low · 1st
HDI (2017)Increase 0.498[9]
low · 168th
CurrencyAfghani (Afs) (AFN)
Time zoneUTC+4:30 Solar Calendar (D†)
Driving sideright
Calling code+93
ISO 3166 codeAF
Internet TLD.af افغانستان.

Afghanistan (/æfˈɡænɪstæn, æfˈɡɑːnɪstɑːn/ (About this soundlisten); Pashto/Dari: افغانستان, Pashto: Afġānistān [avɣɒnisˈtɒn, ab-],[a] Dari: Afġānestān [avɣɒnesˈtɒn]), officially the Islamic Republic of Afghanistan, is a landlocked country in Asia. Afghanistan is bordered by Pakistan to the east and south;[b] Iran to the west; Turkmenistan, Uzbekistan, and Tajikistan to the north; and China to the northeast. Occupying 652,000 square kilometers (252,000 sq mi), it is a mountainous country with plains in the north and southwest. Kabul is the capital and largest city. The population is 32 million, mostly composed of ethnic Pashtuns, Tajiks, Hazaras and Uzbeks.

Human habitation in Afghanistan dates back to the Middle Paleolithic Era, and the country's strategic location along the Silk Road connected it to the cultures of the Middle East and other parts of Asia. The land has historically been home to various peoples and has witnessed numerous military campaigns, including those by Alexander the Great, Mauryas, Muslim Arabs, Mongols, British, Soviets, and by the United States with allied countries. The land also served as the source from which the Kushans, Hephthalites, Samanids, Saffarids, Ghaznavids, Ghorids, Khaljis, Mughals, Hotaks, Durranis, and others have risen to form major empires.

The political history of the modern state of Afghanistan began with the Hotak and Durrani dynasties in the 18th century. In the late 19th century, Afghanistan became a buffer state in the "Great Game" between British India and the Russian Empire. Its border with British India, the Durand Line, was formed in 1893 but it is not recognized by the Afghan government and it has led to strained relations with Pakistan since the latter's independence in 1947. Following the Third Anglo-Afghan War in 1919 the country was free of foreign influence, eventually becoming a monarchy under Amanullah Khan, until almost 50 years later when Zahir Shah was overthrown and a republic was established. In 1978, after a second coup Afghanistan first became a socialist state and then a Soviet protectorate. This evoked the Soviet–Afghan War in the 1980s against mujahideen rebels. By 1996 most of Afghanistan was captured by the Islamic fundamentalist group the Taliban, who ruled as a totalitarian regime for over five years. Following the September 11 attacks, an intervention by the US and its allies forcibly removed the Taliban from power, and a new democratically-elected government was formed, but the Taliban still control a significant portion of the country.

Afghanistan is a unitary presidential Islamic republic. The country has high levels of terrorism, poverty, child malnutrition, and corruption. It is a member of the United Nations, the Organisation of Islamic Cooperation, the Group of 77, the Economic Cooperation Organization, and the Non-Aligned Movement. Afghanistan's economy is the world's 96th largest, with a gross domestic product (GDP) of $72.9 billion by purchasing power parity; the country fares much worse in terms of per-capita GDP (PPP), ranking 169th out of 186 countries as of 2018.

Etymology

The name Afghānistān (Pashto: افغانستان‎) is believed to be as old as the ethnonym Afghan, which is documented in the 10th-century geography book Hudud ul-'alam.[10] The root name "Afghan" was used historically in reference to a member of the ethnic Pashtuns,[11] and the suffix "-stan" means "place of" in Persian. Therefore, Afghanistan translates to land of the Afghans[12] or, more specifically in a historical sense, to land of the Pashtuns. However, the modern Constitution of Afghanistan states that "[t]he word Afghan shall apply to every citizen of Afghanistan."[13]

History

Excavations of prehistoric sites suggest that humans were living in what is now Afghanistan at least 50,000 years ago, and that farming communities in the area were among the earliest in the world. An important site of early historical activities, many believe that Afghanistan compares to Egypt in terms of the historical value of its archaeological sites.[14][15]

The country sits at a unique nexus point where numerous civilizations have interacted and often fought. It has been home to various peoples through the ages, among them the ancient Iranian peoples who established the dominant role of Indo-Iranian languages in the region. At multiple points, the land has been incorporated within vast regional empires, among them the Achaemenid Empire, the Macedonian Empire, the Indian Maurya Empire, and the Islamic Empire.[16] For its success in resisting foreign occupation during the 19th and 20th centuries, Afghanistan has been called the "graveyard of empires,"[17] though it is unknown who coined the phrase.[18]

Many empires and kingdoms have also risen to power in Afghanistan, such as the Greco-Bactrians, Kushans, Hephthalites, Kabul Shahis, Saffarids, Samanids, Ghaznavids, Ghurids, Khaljis, Kartids, Timurids, Mughals, and finally the Hotak and Durrani dynasties that marked the political origins of the modern state.[19]

Pre-Islamic period

Bilingual (Greek and Aramaic) edict by Emperor Ashoka from the 3rd century BCE discovered in the southern city of Kandahar

Archaeological exploration done in the 20th century suggests that the geographical area of Afghanistan has been closely connected by culture and trade with its neighbors to the east, west, and north. Artifacts typical of the Paleolithic, Mesolithic, Neolithic, Bronze, and Iron ages have been found in Afghanistan. Urban civilization is believed to have begun as early as 3000 BCE, and the early city of Mundigak (near Kandahar in the south of the country) may have been a colony of the nearby Indus Valley Civilization. More recent findings established that the Indus Valley Civilisation stretched up towards modern-day Afghanistan, making the ancient civilization today part of Pakistan, Afghanistan, and India. In more detail, it extended from what today is northwest Pakistan to northwest India and northeast Afghanistan. An Indus Valley site has been found on the Oxus River at Shortugai in northern Afghanistan.[20][21] There are several smaller IVC colonies to be found in Afghanistan as well.

The taller Buddha of Bamiyan. Buddhism was widespread before the Islamic conquest of Afghanistan.
The smaller Buddha.

After 2000 BCE, successive waves of semi-nomadic people from Central Asia began moving south into Afghanistan; among them were many Indo-European-speaking Indo-Iranians. These tribes later migrated further into South Asia, Western Asia, and toward Europe via the area north of the Caspian Sea. The region at the time was referred to as Ariana.[14][22]

The religion Zoroastrianism is believed by some to have originated in what is now Afghanistan between 1800 and 800 BCE, as its founder Zoroaster is thought to have lived and died in Balkh. Ancient Eastern Iranian languages may have been spoken in the region around the time of the rise of Zoroastrianism. By the middle of the 6th century BCE, the Achaemenids overthrew the Medes and incorporated Arachosia, Aria, and Bactria within its eastern boundaries. An inscription on the tombstone of Darius I of Persia mentions the Kabul Valley in a list of the 29 countries that he had conquered.[23]

Alexander the Great and his Macedonian forces arrived in Afghanistan in 330 BCE after defeating Darius III of Persia a year earlier in the Battle of Gaugamela. Following Alexander's brief occupation, the successor state of the Seleucid Empire controlled the region until 305 BCE when they gave much of it to the Maurya Empire as part of an alliance treaty. The Mauryans controlled the area south of the Hindu Kush until they were overthrown in about 185 BCE. Their decline began 60 years after Ashoka's rule ended, leading to the Hellenistic reconquest by the Greco-Bactrians. Much of it soon broke away from them and became part of the Indo-Greek Kingdom. They were defeated and expelled by the Indo-Scythians in the late 2nd century BCE.[2][24]

During the first century BCE, the Parthian Empire subjugated the region but lost it to their Indo-Parthian vassals. In the mid-to-late first century CE the vast Kushan Empire, centered in Afghanistan, became great patrons of Buddhist culture, making Buddhism flourish throughout the region. The Kushans were overthrown by the Sassanids in the 3rd century CE, though the Indo-Sassanids continued to rule at least parts of the region. They were followed by the Kidarites who, in turn, were replaced by the Hephthalites. They were replaced by the Turk Shahi in the 7th century. The Buddhist Turk Shahi of Kabul was replaced by a Hindu dynasty before the Saffarids conquered the area in 870, this Hindu dynasty was called Hindu Shahi.[25] Much of the northeastern and southern areas of the country remained dominated by Buddhist culture.[26][27]

Islamization and Mongol invasion

The Friday Mosque of Herat is one of the oldest mosques in Afghanistan
The Blue Mosque in Mazar-i-Sharif was built in the 15th century

Arab Muslims brought Islam to Herat and Zaranj in 642 CE and began spreading eastward; some of the native inhabitants they encountered accepted it while others revolted. Before Islam was introduced, people of the region were mostly Buddhists and Zoroastrians, but there were also Surya and Nana worshipers, Jews, and others. The Zunbils and Kabul Shahi were first conquered in 870 CE by the Saffarid Muslims of Zaranj. Later, the Samanids extended their Islamic influence south of the Hindu Kush. It is reported that Muslims and non-Muslims still lived side by side in Kabul before the Ghaznavids rose to power in the 10th century.[28][29][30]

By the 11th century, Mahmud of Ghazni defeated the remaining Hindu rulers and effectively Islamized the wider region,[31] with the exception of Kafiristan.[32] Mahmud made Ghazni into an important city and patronized intellectuals such as the historian Al-Biruni and the poet Ferdowsi.[33] The Ghaznavid dynasty was overthrown by the Ghurids, whose architectural achievements included the remote Minaret of Jam. The Ghurids controlled Afghanistan for less than a century before being conquered by the Khwarazmian dynasty in 1215.[34]

In 1219 AD, Genghis Khan and his Mongol army overran the region. His troops are said to have annihilated the Khorasanian cities of Herat and Balkh as well as Bamyan.[35] The destruction caused by the Mongols forced many locals to return to an agrarian rural society.[36] Mongol rule continued with the Ilkhanate in the northwest while the Khalji dynasty administered the Afghan tribal areas south of the Hindu Kush until the invasion of Timur, who established the Timurid Empire in 1370.

In the early 16th century, Babur arrived from Fergana and captured Kabul from the Arghun dynasty. In 1526, he invaded Delhi in India to replace the Lodi dynasty with the Mughal Empire.[37] Between the 16th and 18th century, the Uzbek Khanate of Bukhara, Iranian Safavids, and Indian Mughals ruled parts of the territory.[38] Before the 19th century, the northwestern area of Afghanistan was referred to by the regional name Khorasan. Two of the four capitals of Khorasan (Herat and Balkh) are now located in Afghanistan, while the regions of Kandahar, Zabulistan, Ghazni, Kabulistan, and Afghanistan formed the frontier between Khorasan and Hindustan.[39][40][41]

Hotak dynasty and Durrani Empire

In 1709, Mirwais Hotak, a local Ghilzai tribal leader, successfully rebelled against the Safavids. He defeated Gurgin Khan and made Afghanistan independent.[42] Mirwais died of natural causes in 1715 and was succeeded by his brother Abdul Aziz, who was soon killed by Mirwais' son Mahmud for treason. Mahmud led the Afghan army in 1722 to the Persian capital of Isfahan, captured the city after the Battle of Gulnabad and proclaimed himself King of Persia.[42] The Afghan dynasty was ousted from Persia by Nader Shah after the 1729 Battle of Damghan.

In 1738, Nader Shah and his forces captured Kandahar, the last Hotak stronghold, from Shah Hussain Hotak, at which point the incarcerated 16-year-old Ahmad Shah Durrani was freed and made the commander of an Afghan regiment. Soon after, the Persian and Afghan forces invaded India. By 1747, the Afghans chose Durrani as their head of state.[43] Durrani and his Afghan army conquered much of present-day Afghanistan, Pakistan, the Khorasan and Kohistan provinces of Iran, and Delhi in India.[44] He defeated the Indian Maratha Empire, and one of his biggest victories was the 1761 Battle of Panipat.

In October 1772, Durrani died of natural causes and was buried at a site now adjacent to the Shrine of the Cloak in Kandahar. He was succeeded by his son, Timur Shah, who transferred the capital of Afghanistan from Kandahar to Kabul in 1776. After Timur's death in 1793, the Durrani throne passed down to his son Zaman Shah, followed by Mahmud Shah, Shuja Shah and others.[45]

Afghan tribesmen in 1841, painted by British officer James Rattray

By the early 19th century, the Afghan empire was under threat from the Persians in the west and the Sikh Empire in the east. Fateh Khan, leader of the Barakzai tribe, had installed 21 of his brothers in positions of power throughout the empire. After his death, they rebelled and divided up the provinces of the empire between themselves. During this turbulent period, Afghanistan had many temporary rulers until Dost Mohammad Khan declared himself emir in 1826.[46] The Punjab region was lost to Ranjit Singh, who invaded Khyber Pakhtunkhwa and in 1834 captured the city of Peshawar.[47] In 1837, during the Battle of Jamrud near the Khyber Pass, Akbar Khan and the Afghan army failed to capture the Jamrud fort from the Sikh Khalsa Army, but killed Sikh Commander Hari Singh Nalwa, thus ending the Afghan-Sikh Wars. By this time the British were advancing from the east and the first major conflict during "The Great Game" was initiated.[48]

British influence and independent kingdom

British and allied forces at Kandahar after the 1880 Battle of Kandahar, during the Second Anglo-Afghan War. The large defensive wall around the city was removed in the early 1930s by order of King Nadir.

In 1838, the British marched into Afghanistan and arrested Dost Mohammad, sent him into exile in India and replaced him with the previous ruler, Shah Shuja.[49][50] Following an uprising, the 1842 retreat from Kabul of British-Indian forces and the annihilation of Elphinstone's army, and the Battle of Kabul that led to its recapture, the British placed Dost Mohammad Khan back into power and withdrew their military forces from Afghanistan. In 1878, the Second Anglo-Afghan War was fought over perceived Russian influence, Abdur Rahman Khan replaced Ayub Khan, and Britain gained control of Afghanistan's foreign relations as part of the Treaty of Gandamak of 1879. In 1893, Mortimer Durand made Amir Abdur Rahman Khan sign a controversial agreement in which the ethnic Pashtun and Baloch territories were divided by the Durand Line. This was a standard divide and rule policy of the British and would lead to strained relations, especially with the later new state of Pakistan. Shia-dominated Hazarajat and pagan Kafiristan remained politically independent until being conquered by Abdur Rahman Khan in 1891–1896.

Zahir Shah, the last king of Afghanistan, who reigned from 1933 to 1973.

After the Third Anglo-Afghan War and the signing of the Treaty of Rawalpindi on 19 August 1919, King Amanullah Khan declared Afghanistan a sovereign and fully independent state. He moved to end his country's traditional isolation by establishing diplomatic relations with the international community and, following a 1927–28 tour of Europe and Turkey, introduced several reforms intended to modernize his nation. A key force behind these reforms was Mahmud Tarzi, an ardent supporter of the education of women. He fought for Article 68 of Afghanistan's 1923 constitution, which made elementary education compulsory. The institution of slavery was abolished in 1923.[51]

King Amanullah Khan and Queen Soraya Tarzi on a visit to Berlin in 1928

Some of the reforms that were put in place, such as the abolition of the traditional burqa for women and the opening of several co-educational schools, quickly alienated many tribal and religious leaders, and this led to the Afghan Civil War (1928–1929). Faced with the overwhelming armed opposition, Amanullah Khan abdicated in January 1929, and soon after Kabul fell to Saqqawist forces led by Habibullah Kalakani.[52] Prince Mohammed Nadir Shah, Amanullah's cousin, in turn defeated and killed Kalakani in October 1929, and was declared King Nadir Shah.[53] He abandoned the reforms of Amanullah Khan in favor of a more gradual approach to modernization but was assassinated in 1933 by Abdul Khaliq, a fifteen-year-old Hazara student.[54]

Mohammed Zahir Shah, Nadir Shah's 19-year-old son, succeeded to the throne and reigned from 1933 to 1973. Until 1946, Zahir Shah ruled with the assistance of his uncle, who held the post of Prime Minister and continued the policies of Nadir Shah. Another of Zahir Shah's uncles, Shah Mahmud Khan, became Prime Minister in 1946 and began an experiment allowing greater political freedom, but reversed the policy when it went further than he expected. He was replaced in 1953 by Mohammed Daoud Khan, the king's cousin and brother-in-law, and a Pashtun nationalist who sought the creation of a Pashtunistan, leading to highly tense relations with Pakistan.[55] During his ten years at the post until 1963, Daoud Khan pressed for social modernization reforms and sought a closer relationship with the Soviet Union. Afterward, the 1964 constitution was formed, and the first non-royal Prime Minister was sworn in.[56]

King Zahir Shah, like his father Nadir Shah, had a policy of maintaining national independence while pursuing gradual modernization, creating nationalist feeling, and improving relations with the United Kingdom. Close relations with the Muslim states Turkey, the Kingdom of Iraq and Iran/Persia were also pursued, while further international relations were sought by joining the League of Nations in 1934. The 1930s saw the development of roads, infrastructure, the founding of a national bank, and increased education. Road links in the north played a large part in a growing cotton and textile industry.[56] The country built close relationships with the Axis powers, with Germany having the largest share in Afghan development at the time.[57] However, Afghanistan remained neutral and was neither a participant in World War II nor aligned with either power bloc in the Cold War thereafter. However, it was a beneficiary of the latter rivalry as both the Soviet Union and the United States vied for influence by building Afghanistan's main highways, airports, and other vital infrastructure. On a per capita basis, Afghanistan received more Soviet development aid than any other country. Afghanistan had, therefore, good relations with both Cold War enemies. In 1973, while the King was on an official overseas visit, Daoud Khan launched a bloodless coup and became the first President of Afghanistan, abolishing the monarchy.

PDPA coup d'état and Soviet war

Soviet troops in Gardez, Afghanistan in 1987
Hezb-i Islami Khalis fighters in the Sultan Valley of Kunar Province, 1987

In April 1978, the People's Democratic Party of Afghanistan (PDPA) seized power in the Saur Revolution, a coup d'état against then-President Mohammed Daoud Khan. The PDPA declared the establishment of the Democratic Republic of Afghanistan, with its first President named as Nur Muhammad Taraki.[58]

Opposition to PDPA reforms, such as its land redistribution policy and modernization of civil and marriage laws, led to unrest which became an open revolt by October 1978, first in eastern Afghanistan. That uprising quickly expanded into a civil war waged by guerrilla mujahideen against regime forces countrywide. The Pakistani government provided these rebels with covert training centers, while the Soviet Union sent thousands of military advisers to support the PDPA regime.[59] The United States supported Afghan mujahideen fighters through Pakistan's Inter-Services Intelligence (ISI).[60]

Meanwhile, increasing friction between the competing factions of the PDPA — the dominant Khalq and the more moderate Parcham — resulted (in July–August 1979) in the dismissal of Parchami cabinet members and the arrest of Parchami military officers under the pretext of a Parchami coup.[61]

In September 1979, President Taraki was assassinated in a coup within the PDPA orchestrated by fellow Khalq member Hafizullah Amin, who assumed the presidency. The situation in the country deteriorated under Amin and thousands of people went missing.[62] The Soviet Union was displeased with Amin's government and decided to intervene and invade the country on 27 December 1979, killing Amin that same day.[63]

A Soviet-organized regime, led by Parcham's Babrak Karmal but inclusive of both factions (Parcham and Khalq), filled the vacuum. Soviet troops in more substantial numbers were deployed to stabilize Afghanistan under Karmal, marking the beginning of the Soviet–Afghan War.[64] The United States continued to support the mujahideen through Pakistan's ISI[60] and Saudi Arabia, delivering billions of dollars in cash and weapons including two thousand FIM-92 Stinger surface-to-air missiles.[65][66]

The war lasted until 1989. Soviet forces, their Afghan proxies and rebels killed between 562,000[67] and 2 million Afghans,[68][69][70][71][72][73][74] and displaced about 6 million people who subsequently fled Afghanistan, mainly to Pakistan and Iran.[75] Many countryside villages were bombed and some cities such as Herat and Kandahar were also damaged from air bombardment. Pakistan's North-West Frontier Province functioned as an organisational and networking base for the anti-Soviet Afghan resistance, with the province's influential Deobandi ulama playing a major supporting role in promoting the 'jihad'.[76]

Faced with mounting international pressure and numerous casualties, the Soviets withdrew from Afghanistan in 1989, but continued to support Afghan President Mohammad Najibullah until 1992.[77]

Proxy and civil war and Islamic jihad 1989–96

Development of the civil war from 1992 to late 2001

After the Soviet withdrawal, the conflict between the mujahideen and the PDPA continued.[78] President Najibullah, who had become president in 1987, tried to build support for his government by moving away from socialism to pan-Afghan nationalism and portraying his government as Islamic.[79]

Nevertheless, Najibullah did not win any significant support. In March 1989, mujahideen groups launched an attack on Jalalabad, instigated by the Pakistani ISI, but the attack failed.[80] With the dissolution of the Soviet Union in December 1991 and the ending of Russian support, President Najibullah was left without foreign aid. In March 1991, mujahideen forces attacked and conquered the city of Khost.

In March 1992, President Najibullah agreed to step aside and make way for a mujahideen coalition government. At this time there were seven main mujahideen groups: Hezb-e Islami (Gulbuddin faction), Hezb-e Islami (Khalis faction), Jamiat-e Islami, Islamic Dawah Organisation of Afghanistan, the National Islamic Front for Afghanistan, the National Liberation Front, and the Islamic Revolution Movement . Their leaders came together in Peshawar, Pakistan, to negotiate a coalition government, but Hezbi Islami's leader Gulbuddin Hekmatyar refused to confer and instead invaded Kabul. This kicked off a civil war, starting 25 April 1992, between initially three, but within weeks five or six mujahideen groups.[81][82][83] Kabul was heavily bombarded and partially destroyed by the fighting.[84]

A section of Kabul during the civil war in 1993, which caused significant damage to the capital

As the war continued in 1993–95, the mujahideen committed widespread rape, murder and extortion.[82][85][84] In January–June 1994, 25,000 people died in Kabul due to fighting between an alliance of Abdul Rashid Dostum's Junbish with Hekmatyar's Hezbi Islami against Ahmad Shah Massoud's Jamiat forces.[86] The Taliban emerged in September 1994 as a movement and militia of Pashtun students (talib) from Islamic madrassas (schools) in Pakistan,[84][87] pledged to rid Afghanistan of 'warlords and criminals',[88] and soon had military support from Pakistan.[89] In November 1994 the Taliban took control of Kandahar city after forcing out local Pashtun leaders.[84] The Taliban in early 1995 attempted to capture Kabul but were repelled by forces under Massoud. The Taliban grew stronger and in September 1996 attacked and occupied Kabul after Massoud and Hekmatyar had withdrawn their troops from the city.[90][91]

Taliban Emirate and Northern Alliance

In late September 1996, the Taliban, in control of Kabul and most of Afghanistan,[92] proclaimed the Islamic Emirate of Afghanistan. The Taliban were condemned internationally for the harsh enforcement of their interpretation of Islamic sharia law, which resulted in the brutal treatment of many Afghans, especially women.[93][94] During their rule, the Taliban and their allies committed massacres against Afghan civilians, denied UN food supplies to 160,000 starving civilians and conducted a policy of scorched earth, burning vast areas of fertile land and destroying tens of thousands of homes.[95][96][97][98][99][100]

After the fall of Kabul to the Taliban, Massoud and Dostum formed the Northern Alliance. The Taliban defeated Dostum's forces during the Battles of Mazar-i-Sharif (1997–98). Pakistan's Chief of Army Staff, Pervez Musharraf, began sending thousands of Pakistanis to help the Taliban defeat the Northern Alliance.[101][89][102][103][104] From 1996 to 2001, the al-Qaeda network of Osama bin Laden and Ayman al-Zawahiri was also operating inside Afghanistan.[105] Around 400,000 Afghans died in internal conflicts between 1990 and 2001.[106]

On 9 September 2001, Massoud was assassinated by two Arab suicide attackers in Panjshir province. Two days later, the September 11 attacks were carried out in the United States. The US government suspected Osama bin Laden as the perpetrator of the attacks, and demanded that the Taliban hand him over.[107] The Taliban offered to hand over Bin Laden to a third country for trial, but not directly to the US. Washington refused that offer.[108] Instead, the US launched the October 2001 Operation Enduring Freedom. The majority of Afghans supported the American invasion of their country.[109][110] During the initial invasion, US and UK forces bombed al-Qaeda training camps. Working with the Northern Alliance, the US removed the Taliban from power.[111]

Recent history (2002–present)

Hamid Karzai dominated Afghan politics after the Taliban's fall
From upper left, clockwise – Canadian troops in Kandahar; American president Barack Obama meets Afghan leader Hamid Karzai in March 2010; US Secretary of State Hillary Clinton with female politicians in Kabul in October 2011; An officer of the RAF explains a C-27 of the Afghan air force to 'Thunder Lab' students in July 2011

In December 2001, after the Taliban government was overthrown, the Afghan Interim Administration under Hamid Karzai was formed. The International Security Assistance Force (ISAF) was established by the UN Security Council to help assist the Karzai administration and provide basic security.[112][113] Taliban forces meanwhile began regrouping inside Pakistan, while more coalition troops entered Afghanistan and began rebuilding the war-torn country.[114][115]

Shortly after their fall from power, the Taliban began an insurgency to regain control of Afghanistan. Over the next decade, ISAF and Afghan troops led many offensives against the Taliban, but failed to fully defeat them. Afghanistan remains one of the poorest countries in the world due to a lack of foreign investment, government corruption, and the Taliban insurgency.[116][117]

Meanwhile, the Afghan government was able to build some democratic structures, and the country changed its name to the Islamic Republic of Afghanistan. Attempts were made, often with the support of foreign donor countries, to improve the country's economy, healthcare, education, transport, and agriculture. ISAF forces also began to train the Afghan National Security Forces. Following 2002, nearly five million Afghans were repatriated.[118]

By 2009, a Taliban-led shadow government began to form in parts of the country.[119] In 2010, President Karzai attempted to hold peace negotiations with the Taliban leaders, but the rebel group refused to attend until mid-2015 when the Taliban supreme leader finally decided to back the peace talks.[120]

In September 2014 Ashraf Ghani became President after the 2014 presidential election where for the first time in Afghanistan's history power was democratically transferred.[121][122][123][124][125] On 28 December 2014, NATO formally ended ISAF combat operations in Afghanistan and transferred full security responsibility to the Afghan government. The NATO-led Operation Resolute Support was formed the same day as a successor to ISAF.[126][127] Thousands of NATO troops remained in the country to train and advise Afghan government forces[128] and continue their fight against the Taliban.[129] It was estimated in 2015 that "about 147,000 people have been killed in the Afghanistan war since 2001. More than 38,000 of those killed have been civilians".[130] A report titled Body Count concluded that 106,000–170,000 civilians have been killed as a result of the fighting in Afghanistan at the hands of all parties to the conflict.[131]

Geography

A landlocked mountainous country with plains in the north and southwest, Afghanistan is located within South Asia[133][134] and Central Asia.[135] The country's highest point is Noshaq, at 7,492 m (24,580 ft) above sea level.[5] It has a continental climate with harsh winters in the central highlands, the glaciated northeast (around Nuristan), and the Wakhan Corridor, where the average temperature in January is below −15 °C (5 °F), and hot summers in the low-lying areas of the Sistan Basin of the southwest, the Jalalabad basin in the east, and the Turkestan plains along the Amu River in the north, where temperatures average over 35 °C (95 °F) in July. The lowest point lies in Jowzjan Province along the Amu River bank, at 258 m (846 ft) above sea level.[5]

Despite having numerous rivers and reservoirs, large parts of the country are dry. The endorheic Sistan Basin is one of the driest regions in the world.[136] Afghanistan receives snow during the winter in the Hindu Kush and Pamir Mountains, and the melting snow in the spring season enters the rivers, lakes, and streams.[137][138] However, two-thirds of the country's water flows into the neighboring countries of Iran, Pakistan, and Turkmenistan. The state needs more than US$2 billion to rehabilitate its irrigation systems so that the water is properly managed.[139]

The northeastern Hindu Kush mountain range, in and around the Badakhshan Province of Afghanistan, is in a geologically active area where earthquakes may occur almost every year.[140] They can be deadly and destructive, causing landslides in some parts or avalanches during the winter.[141] The last strong earthquakes were in 1998, which killed about 6,000 people in Badakhshan near Tajikistan.[142] This was followed by the 2002 Hindu Kush earthquakes in which over 150 people were killed and over 1,000 injured. A 2010 earthquake left 11 Afghans dead, over 70 injured, and more than 2,000 houses destroyed.

The country's natural resources include: coal, copper, iron ore, lithium, uranium, rare earth elements, chromite, gold, zinc, talc, barite, sulfur, lead, marble, precious and semi-precious stones, natural gas, and petroleum, among other things.[143][144] In 2010, US and Afghan government officials estimated that untapped mineral deposits located in 2007 by the US Geological Survey are worth at least $1 trillion.[145]

Topography

At over 652,230 km2 (251,830 sq mi),[146] Afghanistan is the world's 41st largest country,[147] slightly bigger than France and smaller than Burma, about the size of Texas in the United States. It borders Pakistan in the south and east; Iran in the west; Turkmenistan, Uzbekistan, and Tajikistan in the north; and China in the far east.[148]

Demographics

Afghanistan is located in Afghanistan
Kabul
Kabul
Herat
Herat
Jalalabad
Jalalabad
Kandahar
Kandahar
Mazar-i-Sharif
Mazar-i-Sharif
Kunduz
Kunduz
Lashkargah
Lashkargah
Puli Khumri
Puli Khumri
Farah
Farah
Ghazni
Ghazni
Maymana
Maymana
Khost
Khost
Map of major cities as identified by governmental organizations[149]
Population in Afghanistan[150][151]
Year Million
1950 7.8
2000 20.0
2019 32.2

The population of Afghanistan was estimated at 32.2 million in 2019. Of this, 16.4 million are males and 15.8 million females. About 23.9% of them are urbanite, 71.4% live in rural areas, and the remaining 4.7% are nomadic.[6] An additional 3 million or so Afghans are temporarily housed in neighboring Pakistan and Iran, most of whom were born and raised in those two countries. The current population growth rate is 2.37%,[5] the highest in the world outside of Africa. This population is expected to reach 82 million by 2050 if current population trends continue.[152]

The only city with over a million residents is its capital, Kabul. After Kabul the other five large cities are Kandahar, Herat, Mazar-i-Sharif, Kunduz and Jalalabad.[6]

Ethnic groups

Afghanistan's population is divided into several ethnolinguistic groups, which are represented in the ethnolinguistic map and listed in the chart below. The percentages given are estimates only, as accurate and current statistical data on ethnicity are not available.[5]

Ethnolinguistic groups of Afghanistan as of 2001
Ethnic groups in Afghanistan
Ethnic group Library of Congress 2008 estimate[2]
Pashtun 42%
Tajik 27%
Hazara 9%
Uzbek 9%
Aimak 4%
Turkmen 3%
Baloch 2%
others (Pashayi, Nuristani, Pamiri, Arab, etc.) 4%

Languages

Spoken ability of different languages in Afghanistan[5]
Dari (Afghan Persian)
77%
Pashto
48%
Uzbek
11%
English
6%
Turkmen
3%
Urdu
3%
Pashayi
1%
Nuristani
1%
Arabic
1%
Balochi
1%

Dari and Pashto are the official languages of Afghanistan; bilingualism is very common.[1] Dari, which is a variety of and mutually intelligible with Persian (and very often called 'Farsi' by some Afghans like in Iran) functions as the lingua franca in Kabul as well as in much of the northern and northwestern parts of the country.[1] Pashto is the native tongue of the Pashtuns, although many of them are also fluent in Dari while some non-Pashtuns are fluent in Pashto.

There are a number of smaller regional languages, they include Uzbek, Turkmen, Balochi, Pashayi, and Nuristani. Some Afghans are also fluent in Urdu, English, and other foreign languages.[154]

Religion

An estimated 99.7% of the Afghan population is Muslim.[5]

Source Sunni Islam Shia Islam other just a
Muslim
Nothing,
do not know,
or no answer
Pew Research Center[156] 90% 7% 0% 3% 0%
CIA Factbook (2009 estimate)[5] 84.7 – 89.7% 10 – 15% 0.3%
Source Sunni Islam Imami Shia Islam Ismaili Shia Islam other
Dr Michael Izady[155] 70% 25% 4.5% 0.5%

Thousands of Afghan Sikhs and Hindus are also found in the major cities.[157][158] There was a small Jewish community in Afghanistan who had emigrated to Israel and the United States by the end of the twentieth century; at least one Jew, Zablon Simintov, remained.[159] Afghan Christians, who number 500–8,000, practice their faith secretly due to intense societal opposition.[160][161]

Governance

Afghanistan is an Islamic republic consisting of three branches, the executive, legislative, and judicial. The nation is led by President Ashraf Ghani with Abdul Rashid Dostum and Sarwar Danish as vice presidents. Abdullah Abdullah serves as the chief executive officer (CEO). The National Assembly is the legislature, a bicameral body having two chambers, the House of the People and the House of Elders. The Supreme Court is led by Chief Justice Said Yusuf Halem, the former Deputy Minister of Justice for Legal Affairs.[162][163]

According to Transparency International, Afghanistan remains in the top most corrupt countries list.[164] A January 2010 report published by the United Nations Office on Drugs and Crime revealed that bribery consumed an amount equal to 23% of the GDP of the nation.[165]

Elections and parties

U.S. President Donald Trump with president of Afghanistan Ashraf Ghani in 2017.

One instrument of Afghan governance is the loya jirga (grand assembly), a Pashtun consultative meeting that is mainly organized for choosing a new head of state, adopting a new constitution, or to settle national or regional issue such as war.[166] Loya jirgas have been held since at least 1747,[167] with the most recent one occurring in 2013.[168]

Under the 2004 constitution, both presidential and parliamentary elections are to be held every five years. However, due to the disputed 2014 presidential election, the scheduled 2015 parliamentary elections were delayed until 2018.[169] Presidential elections use the two-round system; if no candidate receives a majority of the vote in the first round, a second round will be held featuring the top two candidates. Parliamentary elections have only one round and are based on the single non-transferable vote system, which allows some candidates to be elected with as little as one percent of the vote.[170]

The 2004 Afghan presidential election was relatively peaceful, in which Hamid Karzai won in the first round with 55.4% of the votes. However, the 2009 presidential election was characterized by lack of security, low voter turnout, and widespread electoral fraud, ending in Karzai's reelection.[171] The 2014 presidential election ended with Ashraf Ghani winning by 56.44% of the votes.[172]

Political parties played a marginal role in post-2001 Afghan politics, in part due to Karzai's opposition to them.[173] In the 2005 parliamentary election, the ballots did not show candidates' party affiliation, so the results were dictated by the personal prestige of the candidates.[173] Among the elected officials were former mujahideen, Islamic fundamentalists, warlords, communists, reformists, and several Taliban associates.[174] In the same period, Afghanistan became the 30th highest nation in terms of female representation in the National Assembly.[175] Parties became more influential after 2009, when a new law established more stringent requirements for party registration.[176] Nearly a hundred new parties were registered after the law came into effect,[177] and party activity increased in the 2014 elections, but party influence remained limited.[178]

Administrative divisions

Afghanistan is administratively divided into 34 provinces (wilayats).[179] Each province is the size of a U.S. county, having a governor and a capital. The country is further divided into nearly 400 provincial districts, each of which normally covers a city or several villages. Each district is represented by a district governor.

The provincial governors are appointed by the President of Afghanistan, and the district governors are selected by the provincial governors.[180] The provincial governors are representatives of the central government in Kabul and are responsible for all administrative and formal issues within their provinces. There are also provincial councils that are elected through direct and general elections for four years.[181] The functions of provincial councils are to take part in provincial development planning and to participate in the monitoring and appraisal of other provincial governance institutions.

According to article 140 of the constitution and the presidential decree on electoral law, mayors of cities should be elected through free and direct elections for a four-year term. In practice however, mayors are appointed by the government.[182]

The following is a list of all the 34 provinces in alphabetical order:

Afghanistan is divided into 34 provinces, which are further divided into a number of districts

Foreign relations and military

Black Hawks of the Afghan Air Force at Kandahar Airfield. As a major non-NATO ally, the Afghan Armed Forces receive most of their equipment and training from the United States.

Afghanistan became a member of the United Nations in 1946.[183] It enjoys cordial relations with a number of NATO and allied nations, particularly the United States, Canada, United Kingdom, Germany, Australia, and Turkey. In 2012, the United States and Afghanistan signed their Strategic Partnership Agreement in which Afghanistan became a major non-NATO ally.[184] Afghanistan also has friendly diplomatic relations with neighboring China, Iran, Pakistan, Tajikistan, Turkmenistan, and Uzbekistan, including with regional states such as Bangladesh, India, Japan, Kazakhstan, Nepal, Russia, South Korea, the UAE, and so forth. The Afghan Ministry of Foreign Affairs continues to develop diplomatic relations with other countries around the world.

The United Nations Assistance Mission in Afghanistan (UNAMA) was established in 2002 to help the country recover from decades of war.[185] Today, several NATO member states deploy about 17,000 troops in Afghanistan as part of the Resolute Support Mission.[186] Its main purpose is to train the Afghan National Security Forces. The Afghan Armed Forces are under the Ministry of Defense, which includes the Afghan Air Force (AAF) and the Afghan National Army (ANA). The Afghan Defense University houses various educational establishments for the Afghan Armed Forces, including the National Military Academy of Afghanistan.[187]

Law enforcement

Law enforcement in Afghanistan is the responsibility of the Afghan National Police (ANP), which is part of the Ministry of Interior Affairs. The ANP consists of two primary branches, the Afghan Uniformed Police and the Afghan Border Police. The mission of the Uniformed Police is to ensure security within Afghanistan, prevent crime, and protect property. The Border Police is responsible for securing and maintaining the nation's borders with neighboring states as well as all international airports within the country.[188] Afghanistan's intelligence agency, the National Directorate of Security (NDS), assists the ANP with security matters.[189]

All parts of Afghanistan are considered dangerous due to militant activities and terrorism-related incidents. Kidnapping for ransom and robberies are common in major cities. Every year hundreds of Afghan police are killed in the line of duty.[190] Afghanistan is also the world's leading producer of opium.[191] Afghanistan's opium poppy harvest produces more than 90% of illicit heroin globally, and more than 95% of the European supply.[192][193] The Afghan Ministry of Counter Narcotics is responsible for the monitoring and eradication of the illegal drug business.

Human rights

Journalist in Afghanistan face threat from both the security forces and insurgents.[194] Afghan Journalists Safety Committee (AJSC) in 2017 claim that Afghan government accounted for 46% of the attacks on Afghans journalist, while insurgents were responsible for rest of the attacks.[195]

Homosexuality is illegal and is a capital offense in Afghanistan.[196]

Economy

Workers processing pomegranates (anaar), which Afghanistan is famous for in Asia

Afghanistan's nominal GDP was $21.7 billion in 2018, or $72.9 billion by purchasing power parity (PPP).[7] Its GDP per capita is $2,024 (PPP).[7] Despite having $1 trillion or more in mineral deposits,[197] it remains one of the world's least developed countries. The country imports over $7 billion worth of goods but exports only $784 million, mainly fruits and nuts. It has $2.8 billion in external debt.[5]

Agricultural production is the backbone of Afghanistan's economy.[198] The country is known for producing pomegranates, grapes, apricots, melons, and several other fresh and dry fruits. It is also known as the world's largest producer of opium. As much as 16% or more of the nation's economy is derived from the cultivation and sale of opium.[199]

Afghan women at a textile factory in Kabul

While the nation's current account deficit is largely financed with donor money, only a small portion is provided directly to the government budget. The rest is provided to non-budgetary expenditure and donor-designated projects through the United Nations system and non-governmental organizations.[200]

Afghanistan, Trends in the Human Development Index, 1970–2010

Da Afghanistan Bank serves as the central bank of the nation[201] and the "Afghani" (AFN) is the national currency, with an exchange rate of about 75 Afghanis to 1 US dollar.[202] A number of local and foreign banks operate in the country, including the Afghanistan International Bank, New Kabul Bank, Azizi Bank, Pashtany Bank, Standard Chartered Bank, and the First Micro Finance Bank.

One of the main drivers for the current economic recovery is the return of over 5 million expatriates, who brought with them entrepreneurship and wealth-creating skills as well as much needed funds to start up businesses. Many Afghans are now involved in construction, which is one of the largest industries in the country.[203] Some of the major national construction projects include the $35 billion New Kabul City next to the capital, the Aino Mena project in Kandahar, and the Ghazi Amanullah Khan Town near Jalalabad.[204][205][206] Similar development projects have also begun in Herat, Mazar-e-Sharif, and other cities.[207] An estimated 400,000 people enter the labor market each year.[208]

A bustling market street in central Kabul, 2009

Several small companies and factories began operating in different parts of the country, which not only provide revenues to the government but also create new jobs. Improvements to the business environment have resulted in more than $1.5 billion in telecom investment and created more than 100,000 jobs since 2003.[209] Afghan rugs are becoming popular again, allowing many carpet dealers around the country to hire more workers.

Afghanistan is a member of WTO, SAARC, ECO, and OIC. It holds an observer status in SCO.

Mining

Michael E. O'Hanlon of the Brookings Institution estimated that if Afghanistan generates about $10 billion per year from its mineral deposits, its gross national product would double and provide long-term funding for Afghan security forces and other critical needs.[210] The United States Geological Survey (USGS) estimated in 2006 that northern Afghanistan has an average 460 million m3 (2.9 billion bbl) of crude oil, 440 billion m3 (15.7 trillion cu ft) of natural gas, and 67 billion L (562 million US bbl) of natural gas liquids.[211] In 2011, Afghanistan signed an oil exploration contract with China National Petroleum Corporation (CNPC) for the development of three oil fields along the Amu Darya river in the north.[212]

The country has significant amounts of lithium, copper, gold, coal, iron ore, and other minerals.[143][144][213] The Khanashin carbonatite in Helmand Province contains 1,000,000 tonnes (980,000 long tons; 1,100,000 short tons) of rare earth elements.[214] In 2007, a 30-year lease was granted for the Aynak copper mine to the China Metallurgical Group for $3 billion,[215] making it the biggest foreign investment and private business venture in Afghanistan's history.[216] The state-run Steel Authority of India won the mining rights to develop the huge Hajigak iron ore deposit in central Afghanistan.[217] Government officials estimate that 30% of the country's untapped mineral deposits are worth at least $1 trillion.[145] One official asserted that "this will become the backbone of the Afghan economy" and a Pentagon memo stated that Afghanistan could become the "Saudi Arabia of lithium".[218] In a 2011 news story, the CSM reported, "The United States and other Western nations that have borne the brunt of the cost of the Afghan war have been conspicuously absent from the bidding process on Afghanistan's mineral deposits, leaving it mostly to regional powers."[219]

Transportation

Air

Air transport in Afghanistan is provided by the national carrier, Ariana Afghan Airlines,[220] and by the private company Kam Air. Airlines from a number of countries also provide flights in and out of the country. These include Air India, Emirates, Gulf Air, Iran Aseman Airlines, Pakistan International Airlines, and Turkish Airlines.

The country has four international airports: Hamid Karzai International Airport (formerly Kabul International Airport), Kandahar International Airport, Herat International Airport, and Mazar-e Sharif International Airport. Including domestic airports, there are 43.[5]

Rail

Rail crossing in northern Afghanistan on the line towards Uzbekistan

The country has three rail links: one, a 75-kilometer (47 mi) line from Mazar-i-Sharif to the Uzbekistan border;[221] a 10-kilometer (6.2 mi) long line from Toraghundi to the Turkmenistan border (where it continues as part of Turkmen Railways); and a short link from Aqina across the Turkmen border to Kerki, which is planned to be extended further across Afghanistan.[222] These lines are used for freight only and there is no passenger service. A rail line between Khaf, Iran and Herat, western Afghanistan, intended for both freight and passengers, is under construction as of 2019.[223][224] About 125 kilometers (78 mi) of the line will lie on the Afghan side.[225][226] There are various proposals for the construction of additional rail lines in the country.[227]

Roads

The most important road in Afghanistan is Highway 1, also called the Ring Road, which extends for 2,210 kilometers (1,370 mi) and connects four major cities: Kabul, Ghazni, Kandahar, and Herat.[228] A key portion of Highway 1 is the Salang Tunnel, completed in 1964, which facilitates travel through the Hindu Kush mountain range and connects northern and southern Afghanistan.[229] Traveling by bus in Afghanistan remains dangerous due to militant activities.[230] Serious traffic accidents are common on Afghan roads and highways, particularly on the Kabul–Kandahar and the Kabul–Jalalabad Road.[231]

Health

A hospital in Kabul

According to the Human Development Index, Afghanistan is the 15th least developed country in the world. The average life expectancy is estimated to be around 60 years.[232][233] The country's maternal mortality rate is 396 deaths/100,000 live births and its infant mortality rate is 66[233] to 112.8 deaths in every 1,000 live births.[5] The Ministry of Public Health plans to cut the infant mortality rate to 400 for every 100,000 live births before 2020. The country has more than 3,000 midwives, with an additional 300 to 400 being trained each year.[234]

There are over 100 hospitals in Afghanistan,[235] with the most advanced treatments being available in Kabul. The French Medical Institute for Children and Indira Gandhi Children's Hospital in Kabul are the leading children's hospitals in the country. Some of the other leading hospitals in Kabul include the Jamhuriat Hospital and Jinnah Hospital.[236] In spite of all this, many Afghans travel to Pakistan and India for advanced treatment.

It was reported in 2006 that nearly 60% of the Afghan population lives within a two-hour walk of the nearest health facility.[237] Disability rate is also high in Afghanistan due to the decades of war.[238] It was reported recently that about 80,000 people are missing limbs.[239][240] Non-governmental charities such as Save the Children and Mahboba's Promise assist orphans in association with governmental structures.[241] Demographic and Health Surveys is working with the Indian Institute of Health Management Research and others to conduct a survey in Afghanistan focusing on maternal death, among other things.[242]

Education

UNESCO Institute of Statistics Afghanistan Literacy Rate population plus15 1980–2015

Education in Afghanistan includes K–12 and higher education, which is overseen by the Ministry of Education and the Ministry of Higher Education. There are over 16,000 schools in the country and roughly 9 million students. Of this, about 60% are males and 40% females. Over 174,000 students are enrolled in different universities around the country. About 21% of these are females.[243] Former Education Minister Ghulam Farooq Wardak had stated that construction of 8,000 schools is required for the remaining children who are deprived of formal learning.[244]

The top universities in Afghanistan are the American University of Afghanistan (AUAF) followed by Kabul University (KU), both of which are located in Kabul. The National Military Academy of Afghanistan, modeled after the United States Military Academy at West Point, is a four-year military development institution dedicated to graduating officers for the Afghan Armed Forces. The Afghan Defense University was constructed near Qargha in Kabul. Major universities outside of Kabul include Kandahar University in the south, Herat University in the northwest, Balkh University and Kunduz University in the north, Nangarhar University and Khost University in the east. The United States is building six faculties of education and five provincial teacher training colleges around the country, two large secondary schools in Kabul, and one school in Jalalabad.[243]

The literacy rate of the population is 38.2% (males 52% and females 24.2%).[5] The Afghan National Security Forces are provided with mandatory literacy courses.[245]

Culture

Men wearing traditional Afghan (Pashtun) dress in Faryab Province
Ethnic Tajik girls in traditional clothing in Mazar-i-Sharif

Afghanistan is a predominantly tribal society, with different regions of the country having their own cultures. In the southern and eastern region, the people live according to the Pashtun culture by following Pashtunwali (the Pashtun way).[246] Key tenets of Pashtunwali include hospitality, the provision of sanctuary to those seeking refuge, and revenge for the shedding of blood.[247] The Pashtuns (and Baloch) are largely connected to the culture of South Asia. The remaining Afghans are culturally Persian and Turkic. Some non-Pashtuns who live in proximity with Pashtuns have adopted Pashtunwali in a process called Pashtunization, while some Pashtuns have been Persianized. Those who have lived in Pakistan and Iran over the last 30 years have been further influenced by the cultures of those neighboring nations.

Afghans, particularly Pashtuns, are noted for their tribal solidarity and high regard for personal honor.[248] One writer considers the tribal system to be the best way of organizing large groups of people in a country that is geographically difficult, and in a society that, from a materialistic point of view, has an uncomplicated lifestyle.[249] There are various Afghan tribes, and an estimated 2–3 million nomads.[250] Afghan culture is deeply Islamic,[251] but pre-Islamic practices persist.[252] One example is bacha bazi, a term for activities involving sexual relations between older men and younger adolescent men, or boys.[253]

The nation has a complex history that has survived either in its current cultures or in the form of various languages and monuments. However, many of its historic monuments have been damaged in modern times.[254] The two famous Buddhas of Bamiyan were destroyed by the Taliban, who regarded them as idolatrous. Despite that, archaeologists are still finding Buddhist relics in different parts of the country, some of them dating back to the 2nd century.[255][256] This indicates that Buddhism was widespread in Afghanistan. Other historical places include the cities of Herat, Kandahar, Ghazni, Mazar-i-Sharif, and Zaranj. The Minaret of Jam in the Hari River valley is a UNESCO World Heritage site. A cloak reputedly worn by Islam's prophet Muhammad is kept inside the Shrine of the Cloak in Kandahar, a city founded by Alexander and the first capital of Afghanistan. The citadel of Alexander in the western city of Herat has been renovated in recent years and is a popular attraction for tourists. In the north of the country is the Shrine of Ali, believed by many to be the location where Ali was buried.[257] The National Museum of Afghanistan is located in Kabul.

Women

According to Global Rights, almost 90% of women in Afghanistan experience physical abuse, sexual abuse, psychological abuse or forced marriage. The perpetrators of these crimes are the families of the victim.[258] A 2009 proposal for a law against the violence of women could only be passed through a presidential decree.[258]

In 2012, Afghanistan recorded 240 cases of honor killing, but the total number is believed to be much higher. Of the reported honor killings, 21% were committed by the victims’ husbands, 7% by their brothers, 4% by their fathers, and the rest by other relatives.[259][260]

Child marriage is prevalent in Afghanistan.[261] The legal age for marriage is 16.[262] The most preferred marriage in Afghan society is to one's parallel cousin, and the groom is often expected to pay a bride price.[263]

Media and entertainment

Studio of TOLOnews in Kabul

Afghanistan has around 350 radio stations and over 200 television stations.[264] which includes the state-owned RTA TV and various private channels such as TOLO and Shamshad TV. The first Afghan newspaper was published in 1873,[265] and there are hundreds of print outlets today.[264] By the 1920s, Radio Kabul was broadcasting local radio services.[266] Television programs began airing in the early 1970s. Voice of America, BBC, and Radio Free Europe/Radio Liberty (RFE/RL) broadcast in both of Afghanistan's official languages.[267]

Since 2002, press restrictions have been gradually relaxed and private media diversified. Freedom of expression and the press is promoted in the 2004 constitution, and censorship is banned, although defaming individuals or producing material contrary to the principles of Islam is prohibited. In 2019, Reporters Without Borders listed the media environment of Afghanistan as 121st out of 179 on its Press Freedom Index, with 1st being most free.[268][269]

The city of Kabul has been home to many musicians who were masters of both traditional and modern Afghan music. Traditional music is especially popular during the Nowruz (New Year) and National Independence Day celebrations. Ahmad Zahir, Nashenas, Ustad Sarahang, Sarban, Ubaidullah Jan, Farhad Darya, and Naghma are some of the notable Afghan musicians, but there are many others.[270] Afghans have long been accustomed to watching Indian Bollywood films and listening to its filmi songs. Many Bollywood film stars have roots in Afghanistan, including Salman Khan, Saif Ali Khan, Shah Rukh Khan, Aamir Khan, Feroz Khan, Kader Khan, Naseeruddin Shah, Zarine Khan, Celina Jaitly, and a number of others. Several Bollywood films have been shot inside Afghanistan, including Dharmatma, Khuda Gawah, Escape from Taliban, and Kabul Express.

Communication

Telecommunication services in Afghanistan are provided by Afghan Telecom, Afghan Wireless, Etisalat, MTN Group, and Roshan. The country uses its own space satellite called Afghansat 1, which provides services to millions of phone, internet, and television subscribers. By 2001 following years of civil war, telecommunications was virtually a non-existent sector, but by 2016 it had grown to a $2 billion industry, with 22 million mobile phone subscribers and 5 million internet users. The sector employs at least 120,000 people nationwide.[271]

Cuisine

Some of the popular Afghan dishes

Afghan cuisine is largely based upon the nation's chief crops, such as wheat, maize, barley and rice. Accompanying these staples are native fruits and vegetables as well as dairy products such as milk, yogurt and whey. Kabuli palaw is the national dish of Afghanistan.[272] The nation's culinary specialties reflect its ethnic and geographic diversity.[273] Afghanistan is known for its high quality pomegranates, grapes, and sweet melons.[274]

Poetry

Classic Persian and Pashto poetry are a cherished part of Afghan culture. Thursdays are traditionally "poetry night" in the city of Herat when men, women and children gather and recite both ancient and modern poems.[275] Poetry has always been one of the major educational pillars in the region, to the level that it has integrated itself into culture. Some notable poets include Rumi, Rabi'a Balkhi, Sanai, Jami, Khushal Khan Khattak, Rahman Baba, Khalilullah Khalili, and Parween Pazhwak.[276]

Sports

The Afghanistan national football team (in red uniforms) before its first win over India (in blue) during the 2011 SAFF Championship.
The traditional national sport of Afghanistan, Buzkashi

Sport in Afghanistan is managed by the Afghan Sports Federation. Cricket and association football are the two most popular sports in the country.[277][278] The Afghan Sports Federation promotes cricket, association football, basketball, volleyball, golf, handball, boxing, taekwondo, weightlifting, bodybuilding, track and field, skating, bowling, snooker, chess, and other sports.

Afghanistan's sports teams are increasingly celebrating titles at international events. Its basketball team won the first team sports title at the 2010 South Asian Games.[279] Later that year, the country's cricket team followed as it won the 2009–10 ICC Intercontinental Cup.[280] In 2012, the country's 3x3 basketball team won the gold medal at the 2012 Asian Beach Games. In 2013, Afghanistan's football team followed as it won the SAFF Championship.[281]

The Afghan national cricket team, which was formed in 2001, participated in the 2009 ICC World Cup Qualifier, 2010 ICC World Cricket League Division One and the 2010 ICC World Twenty20. It won the ACC Twenty20 Cup in 2007, 2009, 2011 and 2013. The team eventually made it and played in the 2015 Cricket World Cup.[282] The Afghanistan Cricket Board (ACB) is the official governing body of the sport and is headquartered in Kabul. The Alokozay Kabul International Cricket Ground serves as the nation's main cricket stadium. There are several other stadiums throughout the country, including the Ghazi Amanullah Khan International Cricket Stadium near Jalalabad. Domestically, cricket is played between teams from different provinces.

The Afghanistan national football team has been competing in international football since 1941.[283] The national team plays its home games at the Ghazi Stadium in Kabul, while football in Afghanistan is governed by the Afghanistan Football Federation. The national team has never competed or qualified for the FIFA World Cup but has recently won an international football trophy in 2013.[281] The country also has a national team in the sport of futsal, a 5-a-side variation of football.

The traditional and the national sport of Afghanistan is buzkashi, mainly popular among the northern Afghans. It is similar to polo, played by horsemen in two teams, each trying to grab and hold a goat carcass.[284] The Afghan Hound (a type of running dog) originated in Afghanistan and was formerly used in wolf hunting. In 2002, traveler Rory Stewart reported that dogs were still used for wolf hunting in remote areas.[285]

See also

Notes

  1. ^ The phoneme /f/ ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with /p/ پ. [b] is also an allophone of /p/ before voiced consonants; [v] is an allophone of /f/ before voiced consonants in loanwords.
  2. ^ Afghanistan is regarded as a border country also by the Government of India, which considers all of Kashmir to be part of India. However, this is disputed, and the region of Kashmir bordering Afghanistan is administered by Pakistan. Source: "Ministry of Home Affairs (Department of Border Management)" (PDF). Archived from the original (PDF) on 17 March 2015. Retrieved 1 September 2008.

References

  1. ^ a b c "Article Sixteen of the 2004 Constitution of Afghanistan". 2004. Archived from the original on 28 October 2013. Retrieved 13 June 2012. Pashto and Dari are the official languages of the state. Uzbek, Turkmen, Baluchi, Pashai, Nuristani and Pamiri are – in addition to Pashto and Dari – the third official language in areas where the majority speaks them
  2. ^ a b c "Country Profile: Afghanistan" (PDF). Library of Congress Country Studies on Afghanistan. August 2008. Archived from the original (PDF) on 8 April 2014. Retrieved 10 October 2010.
  3. ^ "the definition of afghan". www.dictionary.com. Retrieved 3 December 2018.
  4. ^ "Afghanistani", The Free Dictionary, retrieved 3 December 2018
  5. ^ a b c d e f g h i j k l "Afghanistan". The World Factbook. www.cia.gov. Retrieved 22 August 2018.
  6. ^ a b c "Afghan Population Estimates 1398" (PDF). Central Statistics Organization. 2019.
  7. ^ a b c d e f "Afghanistan". International Monetary Fund. Retrieved 14 November 2018.
  8. ^ "Gini Index". World Bank. Archived from the original on 11 May 2014. Retrieved 2 March 2011.
  9. ^ "2015 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 14 December 2015. p. 18. Retrieved 14 December 2015.
  10. ^ Vogelsang, Willem (2002). The Afghans. Wiley Blackwell. p. 18. ISBN 0-631-19841-5. Retrieved 22 August 2010.
  11. ^ Ch. M. Kieffer (15 December 1983). "Afghan". Encyclopædia Iranica (online ed.). Columbia University. Archived from the original on 16 November 2013.
  12. ^ Barfield 2012, p. 159.
  13. ^ "Constitution of Afghanistan". 2004. Retrieved 16 February 2013.
  14. ^ a b Afghanistan – John Ford Shroder, University of Nebraska. Encarta. Archived from the original on 17 July 2004. Retrieved 19 May 2012.
  15. ^ "Afghanistan: A Treasure Trove for Archaeologists". Time Magazine. 26 February 2009. Archived from the original on 26 July 2013. Retrieved 13 July 2011.
  16. ^ George Erdosy (1995). The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity. p. 321. ISBN 3110144476.
  17. ^ Barfield 2012, p. 255.
  18. ^ Nordland, Rod (29 August 2017). "The Empire Stopper". The New York Times. ISSN 0362-4331. Retrieved 18 November 2019. Afghanistan has long been called the “graveyard of empires” — for so long that it is unclear who coined that disputable term.
  19. ^ Runion 2007, p. 44-49.
  20. ^ Rita Wright (2009). The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society. p. 1. ISBN 978-0521576529.
  21. ^ Kenoyer, Jonathan Mark (1998). Ancient cities of the Indus Valley Civilisation. pp.96
  22. ^ Bryant, Edwin F. (2001) The quest for the origins of Vedic culture: the Indo-Aryan migration debate Oxford University Press, ISBN 978-0-19-513777-4.
  23. ^ "Chronological History of Afghanistan – the cradle of Gandharan civilisation". Gandhara.com.au. 15 February 1989. Archived from the original on 9 September 2012. Retrieved 19 May 2012.
  24. ^ Runion 2007, p. 44.
  25. ^ André Wink, Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World Volume 1: Early Medieval India and the Expansion of Islam 7th-11th Centuries, Brill Publishers, p. 125
  26. ^ "Afghan and Afghanistan". Abdul Hai Habibi. alamahabibi.com. 1969. Archived from the original on 23 October 2008. Retrieved 17 November 2015.
  27. ^ Charles Higham, Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations, Infobase Publishing, p. 141
  28. ^ "A.—The Hindu Kings of Kábul". Sir H. M. Elliot. London: Packard Humanities Institute. 1867–1877. Archived from the original on 8 April 2014. Retrieved 18 September 2010.
  29. ^ Hamd-Allah Mustawfi of Qazwin (1340). "The Geographical Part of the NUZHAT-AL-QULUB". Translated by Guy Le Strange. Packard Humanities Institute. Archived from the original on 26 July 2013. Retrieved 19 August 2011.
  30. ^ "A.—The Hindu Kings of Kábul (p.3)". Sir H. M. Elliot. London: Packard Humanities Institute. 1867–1877. Archived from the original on 26 July 2013. Retrieved 18 September 2010.
  31. ^ Ewans 2002, p. 22-23.
  32. ^ Richard F. Strand (31 December 2005). "Richard Strand's Nuristân Site: Peoples and Languages of Nuristan". nuristan.info.
  33. ^ Richard Nyrop; Donald Seekins, eds. (1986). Afghanistan: A Country Study. Foreign Area Studies, The American University. p. 10.
  34. ^ Ewans 2002, p. 23.
  35. ^ "Central Asian world cities". Faculty.washington.edu. 29 September 2007. Archived from the original on 23 July 2013. Retrieved 6 May 2012.
  36. ^ Page, Susan (18 February 2009). "Obama's war: Deploying 17,000 raises stakes in Afghanistan". Usatoday.com. Retrieved 19 May 2012.
  37. ^ Barfield, 2012 & 92–93.
  38. ^ Dupree 1997, pp. 319, 321.
  39. ^ "Khurasan". The Encyclopaedia of Islam. Brill. 2009. p. 55. In pre-Islamic and early Islamic times, the term "Khurassan" frequently had a much wider denotation, covering also parts of what are now Soviet Central Asia and Afghanistan
  40. ^ Ibn Battuta (2004). Travels in Asia and Africa, 1325–1354 (reprint, illustrated ed.). Routledge. p. 416. ISBN 978-0-415-34473-9.
  41. ^ Muhammad Qasim Hindu Shah (1560). "Chapter 200: Translation of the Introduction to Firishta's History". The History of India. 6. Sir H. M. Elliot. London: Packard Humanities Institute. p. 8. Archived from the original on 26 July 2013. Retrieved 22 August 2010.
  42. ^ a b Edward G. Browne. "A Literary History of Persia, Volume 4: Modern Times (1500–1924), Chapter IV. An Outline Of The History Of Persia During The Last Two Centuries (A.D. 1722–1922)". Packard Humanities Institute. Archived from the original on 26 July 2013. Retrieved 9 September 2010.
  43. ^ "Ahmad Shah Durrani". Encyclopædia Britannica Online. Archived from the original on 4 April 2014. Retrieved 9 September 2010.
  44. ^ Friedrich Engels (1857). "Afghanistan". Andy Blunden. The New American Cyclopaedia, Vol. I. Archived from the original on 27 April 2014. Retrieved 25 August 2010.
  45. ^ The Oxford Dictionary of Islam by John L. Esposito, p.71
  46. ^ Tanner, Stephen (2009). Afghanistan: A Military History from Alexander the Great to the War against the Taliban. Da Capo Press. p. 126. ISBN 978-0-306-81826-4.
  47. ^ Nalwa, Vanit (2009). Hari Singh Nalwa, "champion of the Khalsaji" (1791–1837). p. 198. ISBN 978-81-7304-785-5.
  48. ^ Chahryar, Adle (2003). History of Civilizations of Central Asia: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century. UNESCO. p. 296. ISBN 978-92-3-103876-1.
  49. ^ Edward Ingram. The International History Review, Vol. 2, No. 2 (Apr. 1980), pp. 160–171. Published by: Taylor & Francis, Ltd. Stable URL: https://www.jstor.org/stable/40105749 Great Britain's Great Game: An Introduction
  50. ^ In Defence of British India: Great Britain in the Middle East, 1775–1842 By Edward Ingram. Frank Cass & Co, London, 1984. ISBN 0714632465. p7-19
  51. ^ "Afghanistan". Encyclopedia Americana. Volume 25. Americana Corporation. 1976. p. 24.
  52. ^ Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. pp. 39, 40. ISBN 9781558761544.
  53. ^ Muḥammad, Fayz̤; McChesney, R. D. (1999). Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising. Markus Wiener Publishers. pp. 275, 276. ISBN 9781558761544.
  54. ^ Hafizullah, Emadi (2005). Culture and customs of Afghanistan. Greenwood Publishing Group. p. 35. ISBN 0-313-33089-1. Retrieved 23 October 2011.
  55. ^ Ron Synovitz (18 July 2003). "Afghanistan: History Of 1973 Coup Sheds Light On Relations With Pakistan". Radio Free Europe/Radio Liberty. Retrieved 6 July 2019.
  56. ^ a b Eur (2002). The Far East and Australasia 2003. Psychology Press. pp. 62–. ISBN 978-1-85743-133-9.
  57. ^ Anthony Hyman (27 July 2016). Afghanistan under Soviet Domination, 1964–91. Springer. pp. 46–. ISBN 978-1-349-21948-3.
  58. ^ Ewans 2002, p. 186-88.
  59. ^ Hussain, Rizwan (2005). Pakistan And The Emergence Of Islamic Militancy In Afghanistan. Ashgate Publishing. pp. 108–109. ISBN 978-0-7546-4434-7.
  60. ^ a b Meher, Jagmohan (2004). America's Afghanistan War: The Success that Failed. Gyan Books. pp. 68–69, 94. ISBN 978-81-7835-262-6.
  61. ^ Rasanayagam, Angelo (2005). Afghanistan: A Modern History. I.B.Tauris. p. 73. ISBN 978-1850438571.
  62. ^ "Afghanistan: 20 years of bloodshed". BBC. 26 April 1998. Retrieved 4 July 2019.
  63. ^ Barfield 2012, p. 234.
  64. ^ Kalinovsky, Artemy M. (2011). A Long Goodbye: The Soviet Withdrawal from Afghanistan. Harvard University Press. pp. 25–28. ISBN 978-0-674-05866-8.
  65. ^ "Story of US, CIA and Taliban". The Brunei Times. 2009. Archived from the original on 5 December 2013. Retrieved 16 December 2013.
  66. ^ "The Cost of an Afghan 'Victory'". The Nation. 1999. Archived from the original on 2 March 2014. Retrieved 16 December 2013.
  67. ^ Lacina, Bethany; Gleditsch, Nils Petter (2005). "Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths" (PDF). European Journal of Population. 21 (2–3): 154. doi:10.1007/s10680-005-6851-6. Archived from the original (PDF) on 6 October 2014. Retrieved 1 March 2017.
  68. ^ Kakar, Mohammed (3 March 1997). The Soviet Invasion and the Afghan Response, 1979–1982. University of California Press. ISBN 9780520208933. The Afghans are among the latest victims of genocide by a superpower. Large numbers of Afghans were killed to suppress resistance to the army of the Soviet Union, which wished to vindicate its client regime and realize its goal in Afghanistan.
  69. ^ Klass, Rosanne (1994). The Widening Circle of Genocide. Transaction Publishers. p. 129. ISBN 978-1-4128-3965-5. During the intervening fourteen years of Communist rule, an estimated 1.5 to 2 million Afghan civilians were killed by Soviet forces and their proxies- the four Communist regimes in Kabul, and the East Germans, Bulgarians, Czechs, Cubans, Palestinians, Indians and others who assisted them. These were not battle casualties or the unavoidable civilian victims of warfare. Soviet and local Communist forces seldom attacked the scattered guerilla bands of the Afghan Resistance except, in a few strategic locales like the Panjsher valley. Instead they deliberately targeted the civilian population, primarily in the rural areas.
  70. ^ Reisman, W. Michael; Norchi, Charles H. "Genocide and the Soviet Occupation of Afghanistan" (PDF). Retrieved 7 January 2017. According to widely reported accounts, substantial programmes of depopulation have been conducted in these Afghan provinces: Ghazni, Nagarhar, Lagham, Qandahar, Zabul, Badakhshan, Lowgar, Paktia, Paktika and Kunar...There is considerable evidence that genocide has been committed against the Afghan people by the combined forces of the Democratic Republic of Afghanistan and the Soviet Union.
  71. ^ Goodson, Larry P. (2001). Afghanistan's Endless War: State Failure, Regional Politics, and the Rise of the Taliban. University of Washington Press. p. 5. ISBN 978-0-295-98050-8.
  72. ^ "Soldiers of God: Cold War (Part 1/5)". CNN. 1998. Archived from the original on 29 July 2013. Retrieved 11 October 2011.
  73. ^ UNICEF, Land-mines: A deadly inheritance Archived 5 August 2013 at the Wayback Machine
  74. ^ "Landmines in Afghanistan: A Decades Old Danger". Defenseindustrydaily.com. 1 February 2010. Archived from the original on 11 January 2014. Retrieved 6 May 2012.
  75. ^ "Refugee Admissions Program for Near East and South Asia". Bureau of Population, Refugees, and Migration. Retrieved 29 December 2013.
  76. ^ Haroon, Sana (2008). "The Rise of Deobandi Islam in the North-West Frontier Province and Its Implications in Colonial India and Pakistan 1914–1996". Journal of the Royal Asiatic Society. 18 (1): 66–67. doi:10.1017/S1356186307007778. JSTOR 27755911.
  77. ^ "Afghanistan: History – Columbia Encyclopedia". Infoplease.com. 11 September 2001. Archived from the original on 10 August 2012. Retrieved 19 May 2012.
  78. ^ 'Mujahidin vs. Communists: Revisiting the battles of Jalalabad and Khost. By Anne Stenersen: a Paper presented at the conference COIN in Afghanistan: From Mughals to the Americans, Peace Research Institute Oslo (PRIO), 12–13 February 2012. Retrieved 1 February 2018.
  79. ^ Barfield 2012, pp. 239, 244.
  80. ^ Barfield 2012, p. 241.