اغوز خان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

اغوز خان (به ترکی:Oğuz Kağan) یکی از خان‌های اساطیری ترک بوده است.برخی از ترک‌تباران مثل ترکمن‌ها ، عثمانی‌ها آذربایجانی هاو دیگر ترک تباران اغوز از این افسانه جهت توضیح خاستگاه قومی و سیستم سیاسی قبیله‌ای خود استفاده کرده‌اند.

در وصف زندگی و داستان اغوز خان نوشته‌های زیادی وجود دارند که اغوز نامه نام دارند . یکی از قدیمیترین اغوز نامه‌هایی که نوشته شده به زبان ترکی و با الفبای اویغوری است که در قرن ۱۳ میلادی نوشته شده است .

افسانه به قدرت رسیدن[ویرایش]

براساس یک افسانه ترک، اوغوز پسر قراخان که رهبر قبایل ترک بود در آسیای میانه بدنیا آمد ، او از نوشیدن شیر مادر امتناع کرد ودرخواست گوشت و قیمیز (یک نوشیدنی الکلی با شیر اسب) کرد. رشد او فوق العاده سریع بود چنانچه در چهل روز به یک جوان تبدیل شد. در زمان تولدش، سرزمین مردم ترک توسط یک اژدها به نام کیانت تصاحب شده بود. اوغوز خود را مسلح کرده به جنگ اژدها رفت و گوزنی را کشت و از درخت آویزان کرد، و دامی برای اژدها پهن کرد و  اژدها را با یک نیزه برنزی کشته و سرش را با شمشیر فولادی قطع کرد. پس از كشتن كيانت، اوغوز  قهرمان مردم شد.  او گروهی جنگجوی ویژه  متشکل از چهل پسر چهل قبیله ترک تشکیل داده قبایل ترک را با هم متحد کرد.

در این زمان برادر و مادر ناتنی چینی او، که رقیب اغوزخان در قدرت بود  قراخان را متقاعد کردند که اوغوز قصد از بین بردن او را دارد. قره خان تصمیم گرفت به بهانه شکار اغوز را به  قتل برساند. اوغوز از این نقشه با خبر شد و پدرش را کشت و خودش خان شد. نامادری و برادر کوچک او به سرزمین چینی ها فرار کردند. او برای دعا به درگاه تنگری  به استپ رفت در حال دعا، دایره ای از نور را از آسمان دید که دختر فوق العاده زیبایی در داخل آن ایستاده بود. اوغوز عاشق دختر شد و آنها ازدواج کردند. حاصل ازدواج آنها سه پسر به نامهای گونش (خورشید)، آی (ماه) و ییلدیز (ستاره) بود بعدها در حین شکار دختر دیگری را در داخل یک درخت دید. با او نیز ازدواج کرد و سه فرزند دیگرش به نامهای گک (آسمان)، داغ (کوه) و دنیز (دریا) بدنیا آمدند. اوغوز خان پس از تولد فرزندان خود یک جشن بزرگ  برگزار و بزرگان همه قبایل را دعوت کرد.

در این جشن، او این دستور را به فرماندهان خود داد:

"من خان شما شده ام؛

بیایید همه شمشیر و سپر بگیریم

کوت (قدرت الهی) علامت ما خواهد بود؛

گرگ خاکستری uran (گریه نبرد)ما خواهد شد ؛

نیزه های آهنی ما همانند یک جنگل خواهد بود؛

خالان (نوعی گور خر) در زمین شکار راه می رود؛

دریاها و رودخانه های بیشتر؛

خورشید پرچم ماست و آسمان چادر ماست. "

سپس او به پادشاهان چهار جهت نامه فرستاده و گفت: «من خان ترک هستم و خان چهار گوشه زمین خواهم شد. من خواستار اطاعت شما هستم.»

آلتون خان در طرف راست زمین، اطاعت خود را اعلام کرد، اما اروم  خان سمت چپ اطاعت نکرد. اوغوز به اروم خان اعلان جنگ داده به سمت غرب لشکر کشید. یک شب، یک گرگ نر بزرگ با خز خاکستری (که نماد تنگری است) در حاله ای از نور به چادرش آمد. گرگ آسمانی هدایت سپاه اغوز را به عهده گرفت و دو ارتش در نزدیکی رودخانه ایتل (ولگا) جنگیدند. اوغوز خان نبرد را برد سپس اوغوز و شش پسر او با راهنمایی گرگ خاکستری لشکرکشی خود را به ترکستان، هند، ایران، مصر و سوریه، شروع کردند و در نهایت او خان چهار گوشه زمین شد.

در سالهای آخر عمر، اوغوز رویایی دید. او شش پسرش را صدا زده آنها را به شرق و غرب فرستاد.  پسران بزرگتر در شرق کمان طلایی و پسران کوچکتر در غرب سه تیر نقره یافتند. سپس،سرزمین های خود را به پسران بزرگتر Bozoks  (تیرخاکستری ها) و پسران جوانتر Üçoks (سه تیرها)داد

و گفت :

"پسران من، من خیلی عمر کردم؛

من جنگ های زیادی را دیدم؛

من بسیاری از تیر ها و نیزه ها را پرتاب کردم

من اسب های زیادی را راندم

دشمنانم را به گریه انداختم

دوستانم را به خوشحال کردم

من به تنگری(خدا) بدهی خود را پرداختم

حالا من سرزمینم را به شما می دهم.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors. "Oghuz Khagan." Wikipedia, The Free Encyclopedia. Wikipedia, The Free Encyclopedia, 10 Oct. ۲۰۱۳. Web. ۲۲ Oct. ۲۰۱۳.