اعتراضات ۲۰۲۳ ارمنستان
اعتراضات ۲۰۲۳ ارمنستان (انگلیسی: 2023 Armenian protests) در تاریخ ۱۹ سپتامبر ۲۰۲۳، مجموعهای از اعتراضات در ارمنستان بود که پس از حمله نظامی آذربایجان به قرهباغ آغاز شد که منجر به پیروزی سریع آذربایجان بر جمهوری خودمختار ارمنیها آرتساخ شد. این جمهوری تا پیش از تغییر سیاست نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، نسبت به منطقه در سالهای اخیر، حمایتهای زیادی از ارمنستان دریافت کرده بود. دولت آذربایجان مقامات جداییطلب آرتساخ را مجبور به تسلیم، منحل کردن ارتش دفاعی آرتساخ و آغاز مذاکرات برای بازگشت به آذربایجان کرد. در واکنش به این اتفاقات، اعتراضاتی در ارمنستان علیه پاشینیان آغاز شد و او را به سوءمدیریت بحران و رها کردن آرتساخ متهم کردند و خواستار استعفای او شدند. پاشینیان این اعتراضات را تلاشی برای برکناری غیرقانونی خود از قدرت توصیف کرده است.
ائتلاف ملی دموکراتیک طرفدار غرب، وضعیت به وجود آمده را به ناکامی روسیه در مداخله نسبت داد، در حالی که اعضای اپوزیسیون سیاسی طرفدار روسیه، پاشینیان را مقصر این شکست دانسته و او را به خیانت به ساکنان قرهباغ به نفع منافع غرب متهم کردند. در تاریخ ۳ اکتبر، مجلس ملی جمهوری ارمنستان با رأی ۶۰ موافق و ۲۲ مخالف، به تصویب اساسنامه رم رأی داد که به ارمنستان امکان پیوستن به دیوان کیفری بینالمللی را میدهد. این مصوبه در تاریخ ۱۴ اکتبر توسط رئیسجمهور ارمنستان واهاگن خاچاطوریان امضا و به قانون تبدیل شد.
پیش زمینه
[ویرایش | اشتراکگذاری]استان خودمختار قره باغ یک استان خودمختار با اکثریت قومی ارمنی در جمهوری سوسیالیستی شوروی آذربایجان بود که خود جمهوری تشکیل دهنده اتحاد جماهیر شوروی است. ارمنیها قره باغ خارج از اتحاد جماهیر شوروی ارمنستان باقی ماندند و به دلیل دشمنی تاریخی بین دو قوم و سیاستهای تبعیض آمیز از الحاق به آذربایجان شوروی ناراحت بودند.[۱] در اواخر دهه ۱۹۸۰، جنبش قره باغ به عنوان مظهر تمایل ارمنیها قره باغ برای انتقال منطقه خود به قلمرو قضایی ارمنستان شوروی توسعه یافت. این امر در سال ۱۹۹۱ و در بحبوحه فروپاشی مداوم اتحاد جماهیر شوروی، زمانی که مقامات قره باغ کوهستانی AO از آذربایجان جدا شدند و استقلال خود را به عنوان جمهوری قره باغ کوهستانی (بعداً جمهوری آرتساخ) اعلام کردند، به اوج خود رسید. این پیشنهاد برای استقلال در ابتدا موفقیتآمیز بود. با اعلام استقلال آذربایجان و ارمنستان از اتحاد جماهیر شوروی، جنگجویان ارمنی قره باغ نیروهای آذربایجان را در کنار ارتش ارمنستان در طول جنگ اول قره باغ کوهستانی بیرون راندند. پایان جنگ در سال ۱۹۹۴ جمهوری قره باغ را در سطح بینالمللی ناشناخته اما پیروز کرد و چندین منطقه در اطراف منطقه قره باغ کوهستانی نیز توسط نیروهای قره باغ و ارمنستان اشغال شده بود.
در طول دهههای بعد، قرهباغ/آرتساخ مستقل خارج از کنترل آذربایجان باقی ماند، به شدت به ارمنستان وابسته و نزدیک به آن ادغام شد و از بسیاری جهات به عنوان بخشی از ارمنستان عمل کرد. وضعیت در سال ۲۰۲۰ در جریان جنگ دوم قره باغ کوهستانی که منجر به پیروزی آذربایجان شد، به شدت تغییر کرد. آذربایجان نواحی اشغالی اطراف قره باغ کوهستانی و همچنین یک سوم خود قره باغ کوهستانی را پس گرفت. نیروهای حافظ صلح روسیه به عنوان بخشی از توافق آتشبس در آرتساخ مستقر شدند.
در سپتامبر ۲۰۲۳، علیرغم حضور مداوم نیروهای حافظ صلح روسیه در منطقه، آذربایجان حمله مجددی را علیه آرتساخ آغاز کرد و پس از یک روز پیروز شد و دولت آرتساخ را مجبور به تسلیم، انحلال ارتش خود و موافقت با ادغام مجدد کرد. ارمنستان تحت دولت نیکول پاشینیان از مداخله در اوضاع امتناع کرد، زیرا قبلاً قره باغ کوهستانی را به عنوان بخشی از آذربایجان به رسمیت شناخته بود تا با همسایگان ارمنستان صلح کند و کشور را به سمت غرب سوق دهد.[۲] بی عملی دولت ارمنستان خشم بسیاری از ارمنیها را برانگیخت و منجر به اعتراضات بعدی شد.
اعتراضات
[ویرایش | اشتراکگذاری]۱۹ سپتامبر
[ویرایش | اشتراکگذاری]صدها معترض برای تظاهراتی در بیرون ساختمانهای دولتی در پایتخت ایروان تجمع کردند و پاشینیان را در قبال آذربایجان و ضعیف در قرهباغ کوهستانی محکوم کردند، از جمله آنچه پاشینیان آن را فراخوان برای کودتا و برکناری او از قدرت توصیف کرد. پاشینیان این گونه تماسها را محکوم کرد و گفت: «نباید اجازه دهیم افراد خاصی، نیروهای خاصی ضربه ای به دولت ارمنستان وارد کنند».[۳] معترضان با یک حلقه پلیس مواجه شدند و در تلاش برای یورش به کاخ حکومت ایروان با پلیس درگیر شدند.[۴] معترضان و پلیس بطریهای شیشهای و نارنجکهای شوکر را رد و بدل کردند و چندین شیشههای ساختمان شکستند.[۵]
معترضان همچنین سفارت روسیه را محاصره کردند و از خودداری روسیه از مداخله در درگیری انتقاد کردند.[۶] در میان شرکت کنندگان اعضای منتخب شورای شهر ایروان بودند که دو روز قبل از انتخابات شورای شهر ایروان در سال ۲۰۲۳ انتخاب شدند.[۷] پس از شکایت روسیه مبنی بر کمبود امنیت سفارت و تحت تأثیر قرار دادن عملیات آن، پلیس ارمنستان برای ایجاد محاصره در اطراف سفارت اعزام شد که منجر به درگیری بین معترضان و پلیس شد.[۸] بر اساس گزارشها بیش از ۳۰ نفر زخمی شدهاند.[۹]
۲۰ سپتامبر
[ویرایش | اشتراکگذاری]جمعیت در میدان جمهوری با درخواستهای فزاینده برای برکناری پاشینیان و مداخله نظامی ارمنستان، مانند جنگ اول قرهباغ، به هزاران نفر رسید.[۱۰][۱۱][۱۲] پلیس با اعلام غیرقانونی بودن این تجمع، بازداشت معترضان را آغاز کرد.[۱۳] برخی از معترضان خواستار رد پروتکل آلما آتا و خروج ارمنستان از سازمان پیمان امنیت جمعی (CSTO) شدند که پاشینیان آن را رد کرد و اظهار داشت که چنین خواستههایی «دعاهایی برای دست کشیدن از استقلال ارمنستان» است.[۱۴][۱۵][۱۶]
۲۱ سپتامبر
[ویرایش | اشتراکگذاری]۲۲ سپتامبر
[ویرایش | اشتراکگذاری]دو مهاجم ناشناس چند کیسه رنگ قرمز را به سمت دروازههای سفارت روسیه در ایروان پرتاب کردند. آنها بلافاصله توسط پلیس ارمنستان بازداشت شدند.[۱۹][۲۰] لوون کوچاریان، پسر روبرت کوچاریان، رئیسجمهور سابق ارمنستان، پس از اینکه در جریان شرکت در تظاهرات با چهار افسر پلیس درگیر شد، دستگیر شد.[۲۱]
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ Starovoytova, Galina (5 September 2015). "Sovereignty After Empire: Self-Determination Movements in the Former Soviet Union" (PDF). Archived from the original (PDF) on 5 سپتامبر 2015. Retrieved 10 دسامبر 2024.
- ↑ Osborn, Andrew (2023-09-03). "Armenian PM says depending solely on Russia for security was 'strategic mistake'". Reuters (in English). Retrieved 2023-09-25.
- ↑ "Pashinyan slams calls for a 'coup' in Armenia". Al-Ahram. Agence France-Presse. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ Mehman, Asif (19 September 2023). "Protesters attempt to storm government building in Armenia's Yerevan". Trend News Agency. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ "Police, Protesters Clash Outside Govt Buildings In Yerevan: TV". Barron's. Agence France Presse. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ "Protesters Gather Outside Russian Embassy In Yerevan". Barron's. Agence France Presse. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ "Citizens protest in front of Russia's Embassy in Yerevan over situation in Nagorno Karabakh". News.am. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ Fornusek, Martin (19 September 2023). "Media: Protesters clash with police at Russian embassy in Armenia over Azerbaijan's offensive". The Kyiv Independent. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 19 September 2023.
- ↑ "Russia calls for halt to fighting between Azerbaijan, Nagorno-Karabakh". Aljazeera (in American English). 2023-09-20. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 2023-09-20.
- ↑ "Rally kicks off on Republic Square in Yerevan in support of Nagorno Karabakh". news.am. 21 September 2023. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 21 September 2023.
- ↑ Light, Felix (21 September 2023). "Armenian protesters demand Pashinyan ouster after Karabakh surrender". Reuters. Archived from the original on 21 September 2023. Retrieved 21 September 2023.
- ↑ "Protests In Yerevan Follow Azerbaijani Attacks As Karabakh Residents Seek Shelter". Radio Free Europe/Radio Liberty. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 21 September 2023.
- ↑ "The police detain protesters at Republic Square in Yerevan". News.am. 21 September 2023. Archived from the original on 20 September 2023. Retrieved 21 September 2023.
- ↑ "Pashinyan: Calls to abandon the Declaration of Alma-Ata are calls to abandon Armenia's independence". News.am. 21 September 2023. Archived from the original on 21 September 2023. Retrieved 21 September 2023.
- ↑ Liffey, Kevin (2023-09-22). Jones, Gareth (ed.). "Armenia needs peace, PM says after Azerbaijan retakes Karabakh". Reuters (in English). Archived from the original on 2023-09-21. Retrieved 2023-09-23.
- ↑ "Angry Armenians demand Pashinyan ouster after Karabakh surrender". Euractiv. 21 September 2023. Archived from the original on 21 September 2023. Retrieved 21 September 2023.
- ↑ "Scores Of Detentions Reported In Yerevan As Protesters Aim To Oust Armenian Prime Minister" (in English). RFE/RL. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 22 September 2023.
- ↑ "'Our hearts are broken': shock in Yerevan after loss of Karabakh". France 24. 21 September 2023. Archived from the original on 22 September 2023. Retrieved 22 September 2023.
- ↑ "Entrance to Russian Embassy in Yerevan doused in red paint". Ukrainska Pravda (in English). 22 September 2023. Archived from the original on 22 September 2023.
- ↑ "Unknown persons throw paint on gates of Russian embassy in Yerevan". TASS. 22 September 2023. Archived from the original on 22 September 2023.
- ↑ "Levon Kocharyan, son of former Armenian president, is arrested". news.am (in English). 22 September 2023. Archived from the original on 23 September 2023. Retrieved 22 September 2023.
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «2023 Armenian protests». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۰ دسامبر ۲۰۲۴.