اسپینوسور

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اسپینوسورس
Temporal range: کرتاسه میانی
Spino face fond.jpg
آرایه‌شناسی
فرمانرو: جانوران
شاخه: طنابداران
رده: خزندگان
بالاراسته: دایناسور
راسته: سوریسکین[۱]
زیرراسته: تروپود[۲]
بالاخانواده: مگالوساروید[۳]
تیره: اسپینوساروید[۴]
زیرخانواده: اسپینوسوریان[۵]
سرده: اسپینوسورس
ارنست اشترومر، ۱۹۱۵
گونه‌ها
  • S. aegyptiacus (type)
  •  ?S. marocannus Russell, 1996

اسپینوسورس (نام علمی: Spinosaurus) در ردیف بزرگ‌ترین دایناسورهای گوشتخوار ساکن بر روی زمین قرار دارد. این دایناسور حتی از تی‌رکس و جیگانوتوسور نیز بزرگتر بوده‌است. به‌طوری‌که طول آن به ۱۵ متر و بلندی آن به ۶ متر می‌رسیده‌است و وزن آن نیز ۷ تا ۹ تن بوده‌است. البته این موضوع کمی عجیب است زیرا در طبیعت معمولاً تنها یک درنده برتر وجود دارد ولی در زمان اسپینوسور دایناسور گوشتخوار بزرگی به نام کارکارودونتوسور زندگی می‌کرد. این‌طور توجیه می‌شود که شکارهای این دایناسور با شکارهای کارکارودونتوسور کاملاً متفاوت بوده‌است، برای مثال این دایناسور معمولاً از ماهی‌ها و تروسورها تغذیه می‌کرده در حالیکه شکار کارکارودونتوسور معمولاً سوروپودهای بزرگ بوده‌است.

شجره نامه[ویرایش]

Megalosauroidea


Xuanhanosaurus




مارشوسور




کوندورراپتور



Piatnitzkysaurus








Chuandongocoelurus



مونولوفوسور




اسپینوسارید


باریونیکس



تمساح‌وش





ایریتاتور



Spinosaurus




مگالوسارید
مگالوسارید

خوش‌خمیده




ماگنوسور



Streptospondylus




مگالوسارید

Duriavenator




آفریقاشکارچی



Dubreuillosaurus





مگالوسور



تورووسور








واژه‌شناسی[ویرایش]

واژه اسپینوسور از دو واژه (spine) به معنای تیغ و خارو (saurus) به معنای مارمولک تشکیل شده‌است.

اطلاعات اجمالی[ویرایش]

اولین مشخصه مهمی که دیرینه شناسان توسط آن این جاندار را مشخص می‌کنند شکل جمجمه و صفحه بادبانی شکل ایجاد شده بر روی کمر این جاندار است: مهره‌های ستون فقرات در اسپینوسورس به طرف بیرون گسترش یافته‌اند و ساختاری بادبانی شکل به وجود آورده‌اند. بلندی این تیغه‌های عصبی به دو متر می‌رسیده و محتمل‌ترین دلیل برای به وجود آمدن این تیغه‌ها انتخاب جنسی است؛ هر نری دارای بادبان بلندتری بود از شانس انتخاب بیشتری توسط جنس ماده برخوردار بوده‌است. اندازهٔ آرواره و جمجمهٔ آن که در سال ۲۰۰۶ منتشر شده نشان می‌دهد که اسپینوسورس یکی از بزرگ‌ترین و درازترین جمجمه‌ها را در دایناسورهای گوشتخوار داشته‌است. طول این جمجمه در حدود ۱۷۵ سانتی‌متر است و به پوزه‌ای باریک ختم می‌شود. یک تاج کوچک هم در بین دو چشم آن وجود دارد.

یافته‌های زمین‌شناسی و تحقیقات در پراکنش این خانواده از دایناسورها نشان می‌دهد این دایناسور ابتدا از ناحیه‌ای که امروز شمال آفریقا قرار دارد و اروپا به سمت شرق آسیا رفته و در کل آمریکای جنوبی پخش شده‌اند. اسپینوسورس در دوران کرتاسه و در حدود ۱۱۲ تا ۹۳.۵ میلیون سال پیش در آفریقای شمالی زندگی می‌کرده‌ است.

اگر چه اسپینوسور به دلیل اندازه آن و داشتن ساختار بادبانی شکل در بالای ستون مهره‌ها و جمجمه دراز دایناسوری شناخته شده ولی بیشتر به خاطر مورد تخریب قرار گرفتن بقایای آن شناخته می‌شود. بجز دندان‌ها و بخش‌هایی از جمجمهٔ آن اثر زیادی از استخوان‌های اسپینوسورس باقی نمانده‌است. بعلاوه سوای جمجمه و ستون فقرات آن که تشریح شده اثری از استخوان‌های دست یا پای آن پیدا نشده ولی می‌توان فرم دست‌ها و پاهای آن را با توجه به فرم استخوان‌های دیگر اعضای خانواده اسپینوسورها مانند سوکومایسس و برایونیکس حدس زد. در این خانواده معمولاً انگشت دوم دست از انگشت‌های سوم و چهارم رشد بیشتری پیدا کرده و بزرگ‌تر شده‌است نتایج یک بررسی نشان می‌دهد که به احتمال زیاد این حیوان برخلاف سایر دایناسورهای گوشتخوار چهاردست و پا راه می‌رفته‌است علت این موضوع احتمالا به شیوهٔ زندگی و وزن زیاد این شکارچی عظیم الجثه مربوط می‌شود.

تاریخچه[ویرایش]

بقایای اسپینوسور اولین بار در دره بحریه در مصر در سال ۱۹۱۲ میلادی یافت شده‌است؛ و به‌وسیله دیرینه‌شناس آلمانی ارنست اشترومر در سال ۱۹۱۵ اسپینوسور نامگذاری شده‌است. برخی از سنگواره‌های آن در حین انتقال به موزه داچز مونیخ آلمان تخریب شدند. باقیماندهٔ استخوان‌ها نیز در سال ۱۹۴۴ در بمباران متفقین به‌طور کلی نابود شدند.

منابع[ویرایش]

  1. Saurischia
  2. Theropoda
  3. Megalosauroidea
  4. Spinosauridae
  5. Spinosaurinae