اسپیجاب

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اسپیجاب
قزاقی: Сайрам
افق مرئی اسپیجاب
اسپیجاب در قزاقستان قرار گرفته‌است
اسپیجاب
اسپیجاب
Location in Kazakhstan
مختصات: ۴۲°۱۸′۰″ شمالی ۶۹°۴۶′۰″ شرقی / ۴۲٫۳۰۰۰۰°شمالی ۶۹٫۷۶۶۶۷°شرقی / 42.30000; 69.76667مختصات: ۴۲°۱۸′۰″ شمالی ۶۹°۴۶′۰″ شرقی / ۴۲٫۳۰۰۰۰°شمالی ۶۹٫۷۶۶۶۷°شرقی / 42.30000; 69.76667
کشور  قزاقستان
استان استان قزاقستان جنوبی
تأسیس‌شده 10th century BC
حکومت
 • Akim (شهردار) Husan Muzafarhanovich Akhmadhanov
مساحت
 • شهرستان ۱۰ کیلومتر مربع (۴٫۲ مایل مربع)
ارتفاع ۶۰۰ متر (۱٬۹۷۰ پا)
جمعیت (سرشماری ۲۰۰۹)
 • شهرستان ۳۲٬۷۵۷
 • منطقهٔ کلان‌شهری Shymkent
منطقهٔ زمانی ALMT (یوتی‌سی +۶)
کد پستی 160812
پیش‌شماره(های) تلفن +7 72531
Old name: Isfījāb
تصویری از شهر اسپیجاب

اَسپیجاب (نام‌های دیگر[۱]: اسفیجاب، سپیجاب، سیرام و شبران) شهر و ناحیه‌ای در کشور قزاقستان است.

مکان جغرافیایی[ویرایش]

این شهر امروزه در ناحیه‌های چیمکنت نهاده است. اسپیجاب از شمال باختری به صبران(صبوران)، از باختر به ناحیه کنجیده و از جنوب در ۲۲ فرسنگی، به تاشکند(چاچ) می‌رسد. اسپیجاب در دوره سامانیان ناحیه پهناوری بود که سرزمین‌های حاصل‌خیز پیرامون رود اریس را در بر می‌گرفت و از خاور تا دره تلس (طراز) امتداد می‌یافت و مرکز آن نیز به اسپیجاب آوازه داشت. این شهر در جلگه‌ای بر کران راست رود سیردریا نهاده بوده.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

دروازه اصلی شهر اسپیجاب

درباره تاریخ باستانی اسپیجاب چندان آگاهی در دسترس نیست. فردوسی، اسپیجاب (سپیجاب) را در نبرد ایرانیان و تورانیان، در قلمرو تورانیان دانسته است.[۱]

اسپیجاب مرز بین دو قبیله ترک اغوز(غز) و قرلق(خَرلُخ) بود؛ چنانکه قبیله غز در قلمرو مسلمانان، از کرانه دریای خزر تا اسپیجاب و قبیله خرلخ از اسپیجاب تا دره فرغانه می‌زیستند. مردم اسپیجاب، مانند اهالی بلاساغون و تراز به زبان‌های سغدی و ترکی سخن می‌گفتند.[۱]

نوح بن اسد، فرمانروای سامانی سمرقند، کناره‌های استپ‌های ترک‌نشین قزاقستان امروزی را نیز فتح کرد و در سال ۲۲۵/۸۴۰ حصاری به دور شهر اَسپیجاب کشید تا از آن در برابر حملات ترکان حفاظت کند.[۲]

این شهر به سبب لشکرکشی‌های خوارزمشاهیان، به ویژه یورش مغولان در ۶۱۶ق دستخوش ویرانی و کشتار فراوان شد و پس از آن رونق، ارزش و نام آن از میان رفت.[۱]

نام[ویرایش]

درباره ریشه واژه اسپیجاب دو احتمال وجود دارد. یکی که اینکه اسپیجاب از دو واژه پهلوی اسپیگ(درخشان) و آب ساخته شده و دیگری نزدیکی واژه اسپیج با واژه سپید فارسی است. کاشغری در دیوان لغات الترک از اسپیجاب با نام شهر سفید (مدینةالبیضاء) یاد کرده است. گویا همزمان با یورش مغول به فرارود، اسپیجاب به سیرام تغییر نام داد.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ انوشه، حسن(به سرپرستی) (۱۳۸۰ صفحه=ص۹۹دانشنامه ادب فارسی: ادب فارسی در آسیای میانه، تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، شابک ۹۶۴-۴۲۲-۴۱۷-۵ تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک)
  2. دانشنامهٔ ایرانیکا،سرواژهٔ ASFĪJĀB .

پیوند به بیرون[ویرایش]