اسماعیل‌خان معاضدالملک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اسماعیل‌خان معاضدالملک
نماینده دوره دوم
مجلس شورای ملی
اطلاعات شخصی
زاده ۱۲۵۳ خورشیدی (۱۸۷۴ میلادی)
کرمانشاه، ایران
درگذشت ۱۳۰۲ خورشیدی (۱۹۲۳ میلادی)
کرمانشاه، ایران
ملیت ایران
فرزندان محمود معاضد
شغل سیاست‌مدار
لقب(ها) ادیب کرمانشاهی

اسماعیل‌خان معاضدالملک ملقب به ادیب کرمانشاهی (۱۸۷۴ در کرمانشاه - ۱۹۲۳ در کرمانشاه) کارگزار و نمایندهٔ وزارت فرهنگ در کرمانشاه و یکی از سه نمایندهٔ کرمانشاه در دوره دوم مجلس شورای ملی بود.

زندگی[ویرایش]

اسماعیل‌خان معاضدالملک فرزند میرزا نصیرالله نصیرالاطباء (حافظ الصحه) در سال ۱۲۵۳ خورشیدی (۱۸۷۴ میلادی) کرمانشاه به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و مقدماتی را در کرمانشاه گذراند و سپس برای ادامه تحصیل به تهران رفت و در مدرسهٔ عالی دارالفنون ضمن فراگیری زبان عربی و فرانسوی، به تحصیل در رشتهٔ طب پرداخت.[۱]

اسماعیل‌خان معاضدالملک در زمان جنگ جهانی اول و دوران درگیری‌های سالارالدوله در کرمانشاه، سمت‌های متنوعی مانند کارگزاری امور خارجه (در ۱۸۹۷)، معاون کارگزاری کرمانشاه (در ۱۹۰۳) و کفیل کارگزاری مذکور (در ۱۹۰۹) و ریاست معارف را در این شهر به عهده داشت. او همچنین در یک مقطع زمانی معاون وزارت مالیه (اقتصاد و دارایی) و در دورهٔ دوم مجلس شورای ملی (در ۱۹۰۹) نیز نماینده مردم کرمانشاه بود و از سال ۱۲۹۰ خورشیدی (۱۹۱۲ میلادی) نیز با تأسیس ادارهٔ معارف، به سمت نخستین رئیس این اداره در کرمانشاه منصوب شد.[۱][۲]

ریاست معارف کرمانشاه[ویرایش]

اسماعیل‌خان معاضدالملک به عنوان نخستین رئیس این اداره در کرمانشاه به دنبال تأسیس نخستین مدارس مدرن در کرمانشاه و تأمین هزینه‌های فرهنگی این شهر بود.[۱] البته پیش از تأسیس این اداره نخستین مدرسهٔ مدرن کرمانشاه با هنوان مدرسهٔ محتشمیه در اواخر مهر ۱۲۷۸ خورشیدی (۱۸۹۹ میلادی) توسط حسینعلی‌خان هندسی گوران به راه افتاده بود.[۳] معاضدالملک برای مشارکت دادن نخبگان در امور فرهنگی، انجمنی به نام «کمیسیون معارف» متشکل از فرهنگ‌دوستان و کارگزاران فرهنگی تشکیل داد. او همچنین با کمک و همکاری رئیس وقت ادارهٔ دارایی و گمرکات که فردی بلژیکی بود، قانونی تعیین کرد که طبق آن از کالاهایی که وارد استان کرمانشاه می‌شد معادل ۵ دینار به ازای هر عدل از سوی گمرک به امور فرهنگی اختصاص داده‌شود.[۴] معاضدالملک از این طریق وسایل و امکانات مورد نیاز برای دو مدرسهٔ «حقوق» و «نصرت» را فراهم کرد. در زمان ریاست او بر اداره معارف به جز این دو مدرسه،دو مدرسه دیگر به نام‌های «محمدیه» در کرمانشاه و «صمصامیه» در قصرشیرین نیز بنا شد.[۱]

ترور و مرگ[ویرایش]

اسماعیل‌خان معاضدالملک در سال ۱۳۰۲ خورشیدی (۱۹۲۳ میلادی) هنگامی که در حال رفتن به محل کار خود بود، از سوی یک افسر در حاشیهٔ محلهٔ آبشوران کرمانشاه و در مقابل تکیهٔ معاون‌الملک مورد حمله قرار گرفت و با شلیک گلوله به قتل رسید. قاتل اسماعیل‌خان معاضدالملک نیز متواری شد و هیچ‌گاه شناخته نشد.[۱] انگیزهٔ قاتل از ترور و قتل معاضدالملک، راه‌اندازی مدرسهٔ دخترانه‌ای توسط او به نام مدرسهٔ معاضد در سبزه‌میدان کرمانشاه عنوان شده‌است که گویا مخالفت تندوران مذهبی شیعه در کرمانشاه را برانگیخته بوده‌است.[۵]

بزرگداشت[ویرایش]

در خرداد ۱۳۹۳، در دومین همایش «کرمانشاه گلستان فرهنگ» در تالار وحدت دانشگاه فرهنگ و هنر کرمانشاه، مقارن با نودمین سالگرد قتل سید حسین کزازی و در حاشیهٔ بزرگداشت ۱۷۳ معلم آموزش و پرورش استان کرمانشاه که در جنگ ایران و عراق کشته شده‌اند، از اسماعیل‌خان معاضدالملک و سید حسین کزازی به عنوان «شهید علم» تجلیل به عمل آمد.[۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]