اسدالله بروجردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو


اسدالله بروجردی مشهور به حجت‌الاسلام [۱] از مجتهدان بزرگ امامیه قرن سیزدهم هجری در شهر بروجرد به دنیا آمد.

زندگینامه[ویرایش]

بروجردی، اسدالله بن عبدالله، از مجتهدان بزرگ امامیة قرن سیزدهم. در بروجرد به دنیا آمد و بعد از طی مدارج علمی، در همان شهر به تدریس و تصدی امور دینی پرداخت، در اواخر عمر دعوی اعلمیت و تقدم بر مجتهدین عصر خود می‌فرمود و خاندان او در شهر بروجرد لقب «حجتی» دارند[۲] و در۱۲۷۱ در گذشت (اعتمادالسلطنه، ۱۳۶۳ ش، ص ۱۹۰؛ همو، ۱۳۶۳ـ۱۳۶۷ ش، ج ۳، ص ۱۷۶۷). از دوران و محل تحصیل او اطلاع چندانی در دست نیست، و فقط جاپلقی او را در شمار معاصران خود، که نزد سید محمد مجاهد و سید ابوالقاسم نهاوندی درس خوانده‌است، نام می‌برد. خوانساری و آقابزرگ طهرانی نیز به شاگردی او نزد محقق (میرزای) قمی اشاره و همة مؤلفان بر دانش بسیار و دقت نظر او در مباحث فقه و اصول تصریح کرده‌اند [۳] (اعتمادالسلطنه، ۱۳۶۳ ش، ص ۱۸۹؛ امین، ج ۳، ص ۲۸۶؛ خوانساری، ج ۱، ص ۱۰۱؛ آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۲، قسم ۱، ص ۱۲۸).

فرزندان[ویرایش]

فرزند ارشد او میرزا داوود، داماد پسر سید بحرالعلوم و سه فرزند دیگرش میرزاضیاءالدین و میرزاعسکری و میرزا محمدمهدی از افاضل عصر خود بوده‌اند (آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۱، قسم ۳، ص ۱۲۷۱، ج ۲، قسم ۲، ص ۶۷۳ـ۶۷۴). بروجردی همچنین با دختر استادش محقق میرزای قمی ازدواج کرده (خوانساری، همانجا؛ آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۲، قسم ۱، ص ۱۲۸؛ تنکابنی، ص ۱۸۲) و از او سه فرزند به نامهای جمال الدین محمد، فخرالدین محمد و نورالدین محمد داشته و در اجازه‌ای که برای آنان نوشته، به اجتهادشان تصریح کرده‌است (اعتمادالسلطنه، ۱۳۶۳ ش، ص ۱۹۰؛ آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۳، ج ۱، ص ۱۴۶). آقاجمال الدین، در فقه و حدیث و تفسیر توانا بود و بیانی رسا داشت. چند سال در مشهد زیست، سپس در تهران سکنا گزید و در ۱۳۰۲ درگذشت. فرزند او، میرزا علی اکبر بروجردی * نیز عالم بود و جانشین پدر شد. آقا فخرالدین در بروجرد ماند و گذشته از مقامات دینی، به شعر و عرفان گرایش داشت. آقا نورالدین از شاگردان شیخ انصاری بود و در دوران تحصیل درگذشت. شیخ علی بروجردی یکی از نوادگان حجت‌الاسلام در سامرا از شاگردان میرزای شیرازی بود و بعد از کسب مراتب علمی به بروجرد بازگشت (آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۱، قسم ۴، ص ۱۲۹۶). برادر حجت‌الاسلام به نام مولی علی بروجردی و فرزند او، شریف، نیز اهل فضل بودند. آقابزرگ طهرانی (همان، ج ۱، قسم ۱، ص ۲۱۵) مولی علی را داماد محقق (میرزای) قمی می‌داند؛ ولی گویا مولی علی بروجردی که داماد محقق قمی بود، غیر از برادر حجت‌الاسلام است ؛ و منابعی که شرح حال مولی علی مجتهد بروجردی، داماد محقق قمی، را آورده‌اند او را برادر حجت‌الاسلام ندانسته‌اند و به نظر می‌رسد که تشابه اسم، عامل اشتباه طهرانی شده باشد.[۳]

شاگردان[ویرایش]

در روزگار او بروجرد مرکزیت علمی یافت و شاگردان بسیاری در درس او حاضر می‌شدند. اعتمادالسلطنه (۱۳۶۳ ش، ص ۱۹۴، ۲۳۰ـ۲۳۱، ۲۳۳) عده‌ای از علما را که از شاگردان او بوده‌اند نام می‌برد: شیخ عبدالرحیم بروجردی، شیخ محمدرحیم بروجردی، شریف العلماء بیغَشی، شیخ علی بروجردی، سیّد ضیاءالدین بروجردی، ملااحمد خوانساری و ملامحمّدتقی گلپایگانی. آقابزرگ طهرانی (۱۴۰۴، ج ۱، قسم ۱، ص ۱۵۱، ج ۲، قسم ۱، ص ۱۵۹، قسم ۲، ص ۶۷۳) علاوه بر این افراد، از ملااسماعیل بروجردی و سیّد ضیاءالدین طباطبایی بروجردی و اورنگ زیب میرزا قاجاری نیز یاد می‌کند. اعتمادالسلطنه، همچنین، شیخ مرتضی انصاری را از کسانی می‌داند که در بروجرد از افادات علمی حجت‌الاسلام بهره برده و در دوران ریاست علمی خود نظریات او را نقل می‌کرده‌است (۱۳۶۳ ش، ص ۱۸۹؛ امین، همانجا). ملاعلی اصغر نیر بروجردی نیز در شرح حال خود نوشته‌است که نزد حجت‌الاسلام درس خوانده‌است.[۳] از دیگر شاگردانش محمدحسن آشتیانی را می‌توان نام برد.

فقاهت[ویرایش]

حجت‌الاسلام بروجردی در فقاهت، مشربی مکاشفه‌آمیز داشته و قائل به انفتاح باب علم بوده (در برابر نظریة انسداد باب علم) و فتاوی او نیز غالباً در حال تغییر بوده‌است.[۳]

(اعتمادالسلطنه، ۱۳۶۳ ش، همانجا؛ قمی، ص ۴۳؛ آقابزرگ طهرانی، ۱۴۰۴، ج ۲، قسم ۱، ص ۱۲۸).

اخلاقیات[ویرایش]

بر عبادت و ریاضت اهتمامی بسیار داشته و در برخی منابع کراماتی از او نقل شده‌است. وی علاوه بر مُکنت مالی، حرمت و نفوذ اجتماعی بسیاری نزد همة طبقات داشته‌است .[۳]

آثار[ویرایش]

تعلیقه‌ای بر قواعد الاحکام

خوانساری (روضاتی)، او را سرسلسلة علمی خاندانش می‌داند.[۳]

منابع[ویرایش]

  • محمدمحسن آقابزرگ طهرانی، الذریعة الی تصانیف الشیعة، چاپ علی نقی منزوی و احمد منزوی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳ (به نقل از المآثر و الا´ثار)؛
  • همو، طبقات اعلام الشیعة، جزء ۱: نقباء البشر فی القرن الرابع عشر، جزء ۲: الکرام البررة، مشهد ۱۴۰۴؛
  • محمد حسن بن علی اعتماد السلطنه، تاریخ منتظم ناصری، چاپ محمد اسماعیل رضوانی، تهران ۱۳۶۳ـ۱۳۶۷ ش ؛
  • همو، المآثر والا´ثار، در چهل سال تاریخ ایران، چاپ ایرج افشار، ج ۱، تهران ۱۳۶۳ ش (نویسنده می‌گوید که خوانساری و جاپلقی و فرزندش و تنکابنی دربارة حجت‌الاسلام بروجردی اشتباهات بزرگ داشته‌اند، ولی هیچ توضیحی نداده‌است)؛
  • محسن امین، اعیان الشیعة، چاپ حسن امین، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳ (به نقل از روضات و المآثر و الا´ثار)؛

محمد مهدی بن

  • مرتضی بحرالعلوم، رجال السید بحرالعلوم، المعروف بالفوائد الرجالیة، چاپ محمد صادق بحرالعلوم و حسین بحرالعلوم، تهران ۱۳۶۳ ش، مقدمة مصححان، ج ۱، ص ۱۲۹؛
  • محمدبن سلیمان تنکابنی، کتاب قصص العلماء، تهران (بی تا.) ؛
  • محمد شفیع بن علی اکبر جاپلقی بروجردی شفیعا، الروضة البهیة فی الطرق الشفیعیة، چاپ سنگی تهران ۱۲۸۰، بدون صفحه شمار، اواخر کتاب ؛
  • محمد باقربن زین العابدین خوانساری، روضات الجنات فی احوال العلماء والسادات، چاپ اسدالله اسماعیلیان، قم ۱۳۹۰ـ۱۳۹۲؛
  • عباس قمی، فوائد الرضویّه فی احوال علماء المذهب الجعفریّه، (بی جا. ، بی تا.) (به نقل از روضات)؛
  • محمدمهدی کشمیری، تکملة نجوم السماء، قم (تاریخ مقدمه ۱۳۹۷)، ج ۱، ص ۱۱۰، ۴۶۲ (به نقل از المآثر والا´ثار و الروضة البهیة)؛
  • محمدعلی مدرس تبریزی، ریحانة الادب، تهران ۱۳۶۹ ش، ج ۲، ص ۲۵ـ۲۶ (به نقل از المآثر و الا´ثار)؛
  • علی اصغربن علی اکبر نیر بروجردی، نورالانوار، تهران ۱۲۷۵، شرح حال مؤلف در پایان کتاب.

پانویس[ویرایش]

  1. اسدالله بن عبدلله بروجردی
  2. «مجتهدبروجردی، اسدالله». سایت راسخون. دریافت‌شده در ۲ مرداد ۱۳۹۱.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ طارمی، حسین. «بروجردی، اسدالله بن عبدالله». کتابخانه مدرسه فقاهت. دریافت‌شده در ۲ مرداد ۱۳۹۱.

پیوند به بیرون[ویرایش]