استان هرمزگان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیEnglish

مختصات: ۲۷.۱۸۸۴°۰′۰″ شمالی ۵۶.۲۷۶۸°۰′۰″ شرقی / ۲۷.۱۸۸۴۰°شمالی ۵۶.۲۷۶۸۰°شرقی / 27.18840; 56.27680

هرمزگان
IranHormozgan-SVG.svg
مرکز بندرعباس
مساحت ۷۰٬۶۹۷ کیلومترمربع
جمعیت (۱۳۹۵) ۱۷۷۶۴۱۵[۱]
تعداد شهرستان‌ها ۱۳ شهرستان
منطقه زمانی IRST (گرینویچ+۳:۳۰)
-تابستان (دی‌اس‌تی) IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
استاندار جاسم جادری

استان هُرمُزگان نام یکی از استان‌های جنوبی ایران است[۲] که در شمال تنگه هرمز قرار گرفته است.

استان هرمزگان در حدفاصل بین مختصات جغرافیایی ۲۵ درجه و ۲۴ دقیقه تا ۲۸ درجه و ۵۷ دقیقه عرض شمالی و ۵۳ درجه و ۴۱ دقیقه تا ۵۹ درجه و ۱۵دقیقه طول شرقی از نصف‌النهار گرینویچ واقع شده‌است. این استان حدود ۶۸هزار کیلومتر مربع (کمابیش اندازه کشور گرجستان) مساحت دارد که از این نظر هشتمین استان کشور است.

هرمزگان از جهت شمال و شمال شرقی با استان کرمان، غرب و شمال غربی با استان‌های فارس و بوشهر از شرق با سیستان و بلوچستان همسایه بوده و جنوب آن را آب‌های گرم خلیج‌فارس و دریای عمان در نواری به طول تقریبی ۹۰۰ کیلومتر دربرگرفته‌است.[۳]

تاریخچه[ویرایش]

در آبان سال ۱۳۱۶ براساس قانون تقسیمات کشوری[۴] ابتدا کشور ایران به شش استان شامل استان‌های شمال‌غرب، غرب، شمال، شمال‌شرق، جنوب و مکران تقسیم شد. بندرعباس که آن زمان عباسی نامیده می‌شد بخشی از استان جنوب بود.[۴]

دی‌ماه همان سال مجدداً تقسیمات جدیدی صورت گرفت و در آن کشور ایران به ۱۰استان تقسیم شد[۵] که استان هشتم آن شامل شهرستان‌های کرمان، بم، بندرعباس، خاش و … بود.

تا سال ۱۳۳۹ نام استان‌های ایران به همان صورت یکم، دوم و … باقی ماند ولی از آن سال به بعد با سوابق تاریخی مناطق، این تقسیمات تغییر یافت و با توجه به آن تأسیس تعدادی فرمانداری کل تصویب شد که فرمانداری کل بنادر و جزایر دریای عمان (به مرکزیت بندرعباس) از آن جمله است.[۶]

استان هرمزگان تا سال ۱۳۱۶ جزیی از ایالت بنادر و جزایر خلیج‌فارس به مرکزیت بوشهر بوده است، پس از آن فرمانداری بندرعباس تابع استان کرمان شد که میناب، حاجی‌آباد (سعادت‌آباد)، قشم و جاسک بخش‌های تابعه آن بودند و بندرلنگه، بستک و گاوبندی هم به صورت سه بخش از توابع شهرستان لار جزو استان فارس محسوب می‌شدند.[۶]

در سال ۱۳۳۲ بندر لنگه به شهرستان تبدیل شده و بستک، گاوبندی، شیبکوه و جزایر کیش و حومه بخش‌های پنج‌گانه آن شدند.[۶]

درسال ۱۳۳۴ میناب هم به شهرستان تبدیل شد و با بخش‌های رودان – بیابان و حومه، دوران سیاسی نوین خود را آغاز کرده و بخش‌های فین و خمیر به شهرستان بندرعباس افزوده شدند. از مجموع شهرهای بندرعباس و میناب فرمانداری کل بنادر و جزایر بحر عمان تشکیل شد.

در سال ۱۳۴۶ فرمانداری کل بنادر و جزایر دریای عمان و فرمانداری کل بنادر و جزایر خلیج فارس منحل شده و استان بنادر، جزایر، سواحل خلیج فارس و دریای عمان (به مرکزیت بندرعباس) تشکیل شد و شهرستان چابهار و بوشهر نیز جزء شهرهای استان ساحلی محسوب گردید.

در سال ۱۳۵۵ بنا به پیشنهاد وزیر کشور، هیئت وزیران تصویب کرد که نام استان ساحلی، بنادر، جزایر خلیج‌فارس و دریای عمان به استان هرمزگان تغییر یابد.[۷][۸]

در نامه وزیر کشور به استاندار وقت در توجیه نام هرمزگان آمده است: واژه هرمزگان به مناسبت نام هرمز و به خاطر موقعیت خاص تنگه هرمز که برای ایران ارزش حیاتی خاص دارد و به خاطر موقعیت جغرافیایی این استان که کاملاً در مقابل تنگه هرمز قرار گرفته است انتخاب شده است.

شهرستان‌ها و تقسیمات کشوری[ویرایش]

استان هرمزگان دارای ۱۳ شهرستان، ۲۳ شهر، ۳۳ بخش و ۷۱ دهستان و ۲۱۷۰ آبادی دارای سکنه است. بنا به سرشماری به‌عمل آمده در سال۱۳۹۵ جمعیت استان هرمزگان ۱۷۷۶۴۱۵ نفر است.[۲][۹]

چندین دهه قبل این استان جزوی از استان‌های کرمان و فارس به شمار می‌رفته است.[۲]

فهرست شهرستان‌های استان هرمزگان عبارت‌اند از:

  1. شهرستان ابوموسی
  2. شهرستان بستک
  3. شهرستان بندرعباس
  4. شهرستان بندر لنگه
  5. شهرستان جاسک
  6. شهرستان حاجی‌آباد
  7. شهرستان رودان
  8. شهرستان قشم
  9. شهرستان پارسیان
  10. شهرستان میناب
  11. شهرستان خمیر
  12. شهرستان بشاگرد
  13. شهرستان سیریک

جزایر[ویرایش]

استان هرمزگان دارای ۱۴جزیره است که عبارت‌اند از:

شهرستان بندرعباس[ویرایش]

بندرعباس به‌عنوان مرکز استان امروزه یکی از شهرهای بزرگ ایران و مرکز مهم فعالیت‌های اقتصادی و تجاری است. این شهر که در قسمت انتهایی خلیج‌فارس و در فصل مشترک شاهراه خلیج‌فارس و دریای عمان واقع شده است، نقش مهمی در زمینه صادرات و واردات کشور ایفا می‌کند. تأسیسات مهم دریایی و زیربنایی کشور همچون بندر شهید رجایی، پالایشگاه نفت بندرعباس، کارخانه آلومینیوم المهدی، کارخانه آلومینیم هرمزگان، کشتی‌سازی خلیج‌فارس، فولاد و سیمان هرمزگان از این جمله هستند.

استان هرمزگان از طریق زمینی به استان‌های بوشهر، فارس، کرمان و سیستان و بلوچستان ارتباط دارد و با راه‌آهن به راه آهن سراسری ایران متصل است و از طریق هوا با داشتن فرودگاه‌های بین‌المللی بندرعباس، کیش، بندرلنگه و قشم به سراسر جهان متصل است.

استان هرمزگان جزو پردرآمدترین استان‌های ایران محسوب می‌شود، با اینکه این استان از نظر درآمد اولین استان کشور است اما متأسفانه از نظر تقسیم بودجه در رده بیست و چهارمین استان قرار دارد.[۲]

زبان و نژاد[ویرایش]

استان هرمزگان، از دیرباز محل نخستین اجتماع‌ها و گاهواره فرهنگی کهن و مرکز آبادی بوده و نخستین حکومت‌های با فرهنگ، در کرانه‌های آن به وجود آمده است. در کرانه‌ها و جزیره‌های هرمزگان، فارس‌ها، بلوچ‌ها، عرب‌ها و سیاهان و تیره‌های آمیخته در کنار هم به سر می‌برند که گاهی در اثر ائتلاف‌های جمعیتی، هویت‌های جدید شهری همچون بندری و مینابی را به وجود آورده‌اند.[۱۰]

زبان مردم هرمزگان عموماً لهجه‌های گوناگون گویش بندری (از وارثین پارسی میانه و باستانی) است که از زیرشاخه‌های زبان فارسی محسوب می‌شود که دارای پیوندهایی با زبان مردم لارستان استان فارس است؛ و همچنین در نواحی شرقی مانند جاسک زبان بلوچی رواج دارد؛ و نیز در نواحی غربی وجزایر ایرانی خلیج فارس زبان عربی رایج است، بطور مثال: مثلاً در روستای شناس و دهستان و چیرویه ساکنان این مناطق به زبان عربی سخن می‌گویند.[۱۱][۱۲][۱۳][۱۴][۱۵]

موقعیت اقتصادی[ویرایش]

فعالیت عمده مردم هرمزگان در زمینه کشاورزی، ماهی‌گیری و تجارت است. منطقه میناب و رودان به عنوان قطب‌های کشاورزی استان به شمار می‌آید. این استان همچنین دارای معادنی از قبیل نفت، گاز، کرومیت، خاک‌سرخ و … است. در ضمن هرمزگان در زمینه حمل و نقل دریایی و شیلات از موقعیت اقتصادی برجسته‌ای برخوردار است. جزایر کیش و قشم به عنوان مناطق آزاد تجاری از لحاظ اقتصادی برای این استان سود سرشاری را به دنبال دارند.[۲]

مردم‌شناسی[ویرایش]

بافت جمعیتی استان تنوع فراوانی دارد. از شرق با فرهنگ و سنن بلوچ‌ها شروع می‌شود و پوشش مردم به‌خصوص زنان بسیار شبیه بلوچ‌ها است و در مرکز و غرب استان بیشتر از فرهنگ بومی خود و لباس آنها بیشتر فرنگی است و زنان پوشش مشهور بندری، لباسی با پارچه‌های رنگی شاد قرمز سبز زرد و آبی و اکثراً زری‌بافی شده. روایت‌ها فرهنگ مردم هرمزگان حکایت از رشد، تکامل، اختلاط و تنوع بسیار دارد.[۲][۱۶]

آیین‌ها، افسانه‌ها و اعتماداتی که از قلهٔ کوه‌ها تا حضور دریا و صیادان را دربر گرفته‌است، بر این چهارراه فرهنگی می‌توان از همهٔ اقوام، ملت‌ها و ادیان آمده و رفته چیزهای بسیار بر جای مانده یافت. پس باید با ضرب دهل‌ها ونقش لباس همراه شد وبه تماشای زار و عضوا نشست تا تاریخ دیرینهٔ فرهنگ وتمدن هرمزگان را که حکایت مردم دیرزی این دیار وهم نشینی آنان با مهاجران از دور آمده را دریافت. همچنین شماری از مردم این استان از ایرانیان آفریقایی‌تبار هستند.[۱۷][۱۱]

حمل‌ونقل[ویرایش]

شبکه راه‌های زمینی[ویرایش]

عمده راه‌های زمینی هرمزگان عبارتند از:
بندرعباس ـ بندرلنگه-پارسیان-بوشهر
بندرعباس-گهکم-داراب-شیراز
بندرعباس-بستک-لار-جهرم-شیراز
بندرعباس-حاجی‌آباد-سیرجان-کرمان
بندرعباس-رودان-کهنوج-کرمان
بندرعباس-میناب-جاسک-چابهار

شبکه راه‌آهن[ویرایش]

ریل‌گذاری اولین شبکه راه‌آهن استان در زمستان ۱۳۷۳خورشیدی به پایان رسید. عملیات ریل‌گذاری این شبکه از بافق تا بندرعباس به طول۷۰۰ کیلومتر با اعتباری افزون بر۱۶۴میلیاردریال اجرا شد. باند دوم مسیر بافق به بندرعباس در سال۱۳۹۱ توسط رئیس‌جمهور محمود احمدی‌نژاد افتتاح شد.
هم‌اکنون مسیر ریلی شیراز-جهرم-لار-بندرعباس در دست ساخت است.

فرودگاه‌ها[ویرایش]

استان هرمزگان با توجه به موقعیت استراتژیک‌اش دارای چندین فرودگاه بین‌المللی و داخلی است که هر روز در آن‌ها پروازهای متعددی به نقاط مختلف ایران و منطقه انجام می‌شود.

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۵
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ محمدیان، کوخردی، محمد، (شهرستان بستک و بخش کوخرد) ، ج۱. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۵ میلادی.
  3. محمدیان، کوخردی، محمد، “ (به یاد کوخرد) “، ج۱. ج۲. چاپ اول، دبی: سال انتشار ۲۰۰۳ میلادی.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «مرکز پژوهشها - قانون تقسیمات کشور و وظایف فرمانداران و بخشداران». بازبینی‌شده در 2017-08-09. 
  5. «10 دی روزی که ایران به ده استان تقسیم شد+اسامی استان‌ها در سال 1316». بازبینی‌شده در 2017-08-09. 
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ «Persian Gulf, Governery of BandarAbbas - خلیج فارس، فرمانداری بندرعباس». بازبینی‌شده در 2017-08-09. 
  7. Corporation، VekalatOnline. «تغییر نام استان ساحلی و بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان». بازبینی‌شده در 2017-08-09. 
  8. «مرکز پژوهشها - تغییر نام شرکت سهامی آب و برق منطقه ای استان ساحلی و بنادر و جزایر خلیج فارس و دریای عمان به شرکت سهامی آب و برق استان هرمزگان». بازبینی‌شده در 2017-08-09. 
  9. القاسمی، کامله، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات: الطبعة الثانیة عام ۱۹۹۳ للمیلاد.
  10. الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Peter Jackson and Lawrence Lockhart (Ed) (1986), Vol. 6th, The Cambridge History of Iran: Cambridge University Press.
  12. کامله، القاسمی، بنت شیخ عبدالله، (تاریخ لنجة) مکتبة دبی للتوزیع، الامارات:، چاب دوم، انتشار سال ۱۹۹۳ میلادی. (به عربی)..
  13. الکوخردی، محمد، بن یوسف، (کُوخِرد حَاضِرَة اِسلامِیةَ عَلی ضِفافِ نَهر مِهران Kookherd, an Islamic District on the bank of Mehran River) الطبعة الثالثة، دبی: سنة ۱۹۹۷ للمیلاد.
  14. ذکرت هرمزجان فی واحد من اهم المراجع الاجنبیة التاریخیة عن ایران فی سنة ۱۶۴۹ للمیلاد، وهو کتاب: (کامبریدج عن تاریخ ایران)، فی المجلد السادس.
  15. هرمزگان، ناشر:اداره کل فرهنگ وارشاد اسلامی استان هرمزگان، زیر نظر همایون امیرزاده، سال ۱۳۸۸ خورشیدی.
  16. اطلس گیتاشناسی استان‌های ایران [Atlas Gitashenasi Ostanhai Iran] (Gitashenasi Province Atlas of Iran).
  17. محمد صدیق، عبدالرزاق، «صهوة الفارس فی تاریخ عرب فارس»، چاپ اول، شارجه: چاپ خانه المعارف، ۱۹۹۳ میلادی.
  18. «افتتاح فرودگاه جزیره هندورابی». فرودگاه بین‌المللی کیش. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

نگارخانه[ویرایش]

فهرست منابع[ویرایش]

Hormozgan Province
استان هرمزگان
Province
Location of Hormozgan within Iran
Hormozgan Province and its counties
Map of Iran with Hormozgan highlighted
Map of Iran with Hormozgan highlighted
Coordinates: 27°11′18″N 56°16′36″E / 27.1884°N 56.2768°E / 27.1884; 56.2768Coordinates: 27°11′18″N 56°16′36″E / 27.1884°N 56.2768°E / 27.1884; 56.2768
Country  Iran
Region Region 2
Capital Bandar Abbas
Counties 13
Government
 • Governor Jassim Jaderi
Area
 • Total 70,697 km2 (27,296 sq mi)
Population (2016)[1]
 • Total 1,776,415
 • Density 25/km2 (65/sq mi)
Time zone IRST (UTC+03:30)
 • Summer (DST) IRST (UTC+04:30)
Main language(s) Persian
Balochi (mainly in the areas east of Bandar Abbas such as Jask, Sirik and Minab)

Hormozgan Province (Persian: استان هرمزگان‎‎, Ostān-e Hormozgān) is one of the 31 provinces of Iran. It is in the south of the country, in Iran's Region 2,[2] facing Oman and UAE. Its area is 70,697 km2 (27,296 sq mi),[3] and its provincial capital is Bandar Abbas. The province has fourteen islands in the Persian Gulf and 1,000 km (620 mi) of coastline.

The province has 13 major cities: Bandar Abbas, Bandar Lengeh, Hajiabbad, Minab, Qeshm, Sardasht, Sirik, Jask, Bastak, Bandar Khamir, Parsian, Rudan, and Abumusa. The province has 13 counties (or districts), 69 municipalities, and 2,046 villages. In 2011 a little more than 1.5 million people resided in Hormozgan Province.

History

Although Hormozgan is known to have been settled during the Achaemenid era when Nearchus passed through the region, recorded history of the main port of Hormozgan (Bandar‑e Hormoz) begins with Ardashir I of Persia of the Sassanid empire.

The province is said to have been particularly prosperous between 241 BC and 211 BC, but grew even further in trade and commercial significance after the arrival of the Islamic era.

Marco Polo visited the port of Bandar Abbas in 1272 and 1293. He reported widespread trading in Persian jewelry, ivory and silk of Indochina, and pearls from Bahrain in the bazaars of the port of Hormuz.

In 1497 Europeans landed in the region for the first time, headed by Vasco da Gama. In 1508 the Portuguese, led by Afonso de Albuquerque invaded the area with seven warships, under the pretext of protecting their interests from Egypt and Venice. The port of Hormuz at the time was considered strategic positioned for commercial interests in the Persian Gulf.

Ismail I who was trying to counter the Ottoman Empire to the west, was unable to save the port from the Portuguese, until Shah Abbas I was finally able to drive them out of the Persian Gulf with the aid of the British. The name of Bandar Abbas comes directly from the name of Shah Abbas I.

The British, meanwhile, were competing for influence in the region with Dutch colonialists, who invaded Qeshm island and dispatched warships to Bandar Abbas during the final years of Shah Abbas' reign. The Persian government was unable to defend itself against this attack. However, with the souring of British and Dutch relations, military tensions grew in the region. The Dutch finally resorted to moving their base up to Kharg Island. The Amir of Kharg, Mir Mahna, was able to defeat the Dutch forces at Kharg, leaving the British firmly in charge of the entire region. Soon Britain took control over the entire Persian Gulf via the British East India Company. The British adopted policy encouraging local autonomy throughout the Persian Gulf to in order to prevent a formidable unified force from threatening their establishments in the gulf.

The strategic importance of the Persian Gulf further increased after World War I with the discovery of oil in the region.

Race and Ethnicity

Hormozgan's ethnic Arab population speak a variety of Arabic dialects, and in 2006 they made-up roughly 10% of Hormozgan's total population of about 1.5 million people. 90-95%[citation needed] of the province is ethnically Persian. Hormuz's contact with peoples from the Arabian peninsula include for the main part the coastal regions of Qatar, Dubai, Oman, and Yemen. The contact between the Iranian peoples and the peoples of the eastern Arabian seaboard is legendary. Stories about the more ancient contact are embedded in poet Ferdowsi's epic, the Shahnameh. One of these legends recounts ambassadorial contact and marriage between the royal families of Iran and Yemen The diverse peoples of Hormozgan and the languages they speak are a living testament to Hormozgan's history and it once having been an international trading centre.

Geography and Culture

The province is primarily mountainous, consisting of the southern tip of the Zagros Range. The province experiences a very hot and humid climate, with temperatures sometimes exceeding 120 °F (49 °C) in summers. There is very little precipitation year-round.

Hormozgan today

Hormozgan today has 11 ports, five national airports, and three international airports. The province has an active agriculture sector, ranking first in Iran in lime production and second in date production. 30% of Iran's fishery produce comes from this province. Three major hydro dams serve the water needs of the province — Esteghlal Dam (i.e., Minab Dam, which supplies major part of consuming water of the Bandar Abbas), Jegin Dam, and Shemil Dam.

Germany has recently[when?] offered to build a bridge that would connect Qeshm island to the mainland, a formidable project.

Hormozgan has two free trade zones, one in Kish, the other on Qeshm island. Kish Island, situated in a free-trade zone, is home of the Iranian oil bourse (one of five exchanges of its kind in the world, and the only one explicitly not trading oil and derivatives in U.S. dollars).

Attractions

Hormozgan has four- and five-star hotels with modern amenities. The Cultural Heritage Organization of Iran lists 212 sites of historical and cultural significance in the province. Some of the more popular attractions are:

Colleges and Universities

See also

References

  1. ^ [1]
  2. ^ "همشهری آنلاین-استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند (Provinces were divided into 5 regions)". Hamshahri Online (in Persian). 22 June 2014 (1 Tir 1393, Jalaali). Archived from the original on 23 June 2014.  Check date values in: |date= (help)
  3. ^ SCI.org
  • Afshar Sistani, Iraj, Shenakht-e ostan-e Hormozgan, Tehran 2000
  • Barbera, Gerardo, "Hormozgan: Situação linguística e aspectos culturais", Âyiné. International Journal of Islamic Societies and Cultures, 1, 2013, pp. 130–147

External links