استان اصفهان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

مختصات: ۳۲°۳۹′۲۸″شمالی ۵۱°۴۰′۰۹″شرقی / ۳۲٫۶۵۷۷°شمالی ۵۱٫۶۶۹۲°شرقی / 32.6577; 51.6692

اصفهان
IranEsfahan-SVG.svg
مرکزاصفهان
مساحت۱۰۷٬۰۲۷ کیلومترمربع
جمعیت۵٬۱۲۰٬۸۵۰ نفر[۱][۲]
تعداد شهرستان‌ها۲۴
منطقه زمانیIRST (گرینویچ+۳:۳۰)
-تابستان (دی‌اس‌تی)IRDT (گرینویچ+۴:۳۰)
نماینده ولی فقیهسید یوسف طباطبایی‌نژاد
استاندارعباس رضایی

استان اصفهان استانی در میانهٔ ایران است. مرکز این استان شهر اصفهان می‌باشد. استان اصفهان ششمین استان پهناور و سومین استان پرجمعیت ایران است. این استان با مساحتی حدود ۱۰۶۷۸۶ کیلومترمربع بین ۳۰ درجه و ۴۳ دقیقه تا ۳۴ درجه و ۲۷ دقیقه عرض شمالی خط استوا و ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه تا ۵۵ درجه و۳۱ دقیقه طول شرقی نصف النهار گرینویچ، واقع شده‌است. استان اصفهان از شرق به استان‌های یزد و خراسان جنوبی، از شمال به استان‌های سمنان، قم و مرکزی، از غرب به استان‌های لرستان و چهارمحال و بختیاری، از جنوب به استان‌های کهگیلویه و بویراحمد و فارس محدود است.[۳] اصفهان قطب تولید آهن، فولاد، مصالح ساختمانی و پتروشیمی و همچنین صنایع دستی در ایران است.[۴]

آمار[ویرایش]

۱۰ درصد از بیابان‌های ایران در استان اصفهان است که بخش اعظم آن را شهرستان‌های شهرضا، نائین، نجف آباد، اردستان، نطنز، آران و بیدگل، کاشان و اصفهان شامل می‌شود. البته بخش‌های از این استان کوهستانی بوده و دارای آب و هوای معتدل است از مهم‌ترین شهرستان‌های کوهستانی این ناحیه می‌توان به شهرستان خوانسار، فریدن، فریدونشهر، سمیرم، چادگان و تیران و کرون اشاره کرد. حدود ۳۴۰ هزار هکتار از جنگل‌های دست‌کاشت ایران نیز در استان اصفهان و از این وسعت ۹۰ هزار هکتار در شهرستان اردستان قرار دارد.

استان[ویرایش]

صنایع دستی در شهر اصفهان

استان اصفهان یکی از بزرگ‌ترین مراکز تولید انواع مختلف صنایع دستی ایران به‌شمار می‌رود. این استان از دیرباز گهواره هنرهای زیبا و صنایع دستی بوده‌است. تزئینات آجری، کاشی کاری، گچ بری و انواع خط در آثار تاریخی اصفهان، از قرن‌ها پیش تا دوره معاصر، بر اطراف و جوانب مناره‌ها و داخل و خارج مساجد، قصرها و هنرهای زری دوزی و قلم کاری، ترمه و نقره کاری و زرنگاری و رونویسی انواع کتاب، قرآن و قطعات نگارگری و نقاشی جملگی به مرکزیت هنری اصفهان گواهی می‌دهند.

سیم کشی، زرکشی، زربافی، گلابتون دوزی، منبت گلپایگان، پولک دوزی، زنجیره بافی، قالی بافی و نساجی از صنایع دستی رایج اصفهان است. این صنایع در عهد شاهان صفوی رونق فراوان داشت. در دوران قاجاریه، بازار صنایع دستی در اصفهان از رونق افتاد؛ ولی بعد از انقلاب مشروطه باز توسعه یافت. به‌طور کلی طرح و نقش عموم دست ساخته‌های اصفهان اعم از فرش و قلمکار و ظروف قلم زنی و کاشی، دوختنی‌های روی پارچه تحت تأثیر طرح‌های تزئینی دوران صفویه قرار دارد و طراحان اصفهان، به نسبت قدرت درک و مهارت خود از آثار قدیمی برمی‌گیرند و با خلاقیت خود، آن‌ها را زیباتر می‌سازند.

شهرستانهای استان اصفهان عبارتند از: آران و بیدگل، اردستان، اصفهان، برخوار، بوئین و میاندشت، تیران و کرون، چادگان، خمینی‌شهر، خوانسار، خور و بیابانک، سمیرم، شاهین‌شهر و میمه، شهرضا، دهاقان، فریدن، فریدون‌شهر، فلاورجان، کاشان، گلپایگان، لنجان، مبارکه، نایین، نجف‌آباد و نطنز

مردم‌شناسی و فرهنگ[ویرایش]

جمعیت[ویرایش]

قومیت و زبان[ویرایش]

مردم استان اصفهان بیشتر فارسی‌زبان هستند. قوم‌های مختلف دیگری چون لرها، ترک‌ها، ارمنی‌ها، گرجی‌ها، یهودی‌ها، کولی‌ها و عرب‌ها (عشایر عرب جرقویه) در این استان ساکن هستند .

فارسی‌زبانان: اصلی‌ترین و بزرگترین گروه قومی استان اصفهان هستند که در دشت‌های استان ساکن هستند. در استان اصفهان لهجه‌های متعددی از زبان فارسی به چشم می‌خورد مانند ۱- گویش نواحی شرقی استان همچون شهرستان نائین که به گویش نائینی معروف است و تا حدودی شبیه به مردم یزد و زرتشتیان یزد است.۲-لهجه مردم اصفهان، خمینی شهر و فلاورجان که به لهجهٔ اصفهانی شهرت دارد (کلمات به صورت کشیده ادا می‌شوند) ۳-لهجهٔ مردم نجف آباد و شهرضا که شبیه به لهجهٔ اصفهانی است به‌طور کلی فارسی‌زبانان بیش از ۷۰ درصد جمعیت استان اصفهان را تشکیل می‌دهند. این امار برابر پژوهش سال ۱۳۸۹، تقریباً تأیید شد است.[۵][۶]

بختیاری ها: دومین گروه قومی استان اصفهان بختیاری ها هستند. بختیاری همچون فارسی گویشی از شاخه زبان‌های ایرانی جنوب غربی محسوب می‌شود که ریشه در فارسی میانه (پهلوی) دارند. اغلب بختیاریهای اصفهان مهاجر و از طوایف بختیاری هستند که از استان‌های چهار محال و بختیاری و خوزستان به این استان مهاجرت کرده‌اند. مهم‌ترین دلیل مهاجرت بختیاریها به استان اصفهان اشتغال در مراکز صنعتی مانند ذوب آهن و فولاد مبارکهاست که این امر موجب شده که جمعیت انبوهی در شهرستان‌هایی چون اصفهان، خمینی شهر و نجف آباد ولنجان ساکن شوند. بختیاریها در جامعهٔ فارس‌نشین استان اصفهان جا افتاده‌اند. به‌طور کلی بختیاریها حدود۱۰ الی ۱۶ درصد جمعیت استان اصفهان را تشکیل می‌دهند.[۶]

ترک‌ها: آذری‌ها گروهی از مردمان ترک‌زبان هستند. بخش عمده ای از ترکان ساکن چادگان، گلپایگان و منطقه فریدن به دلیل زیر آب رفتن روستاهایشان برای ساخت سد رودخانه زاینده رود به شهرهای فارس‌نشین مذکور مهاجرت کردند. به‌طور کلی ۵ درصد جمعیت استان اصفهان را ترک‌ها تشکیل می‌دهند.

ارامنه: ارمنی‌ها را در زمان صفویه را به اصفهان و به ویژه مناطق فریدن و فریدونشهر کوچاندند. ارمنی‌ها از گذشته تا به امروز نقش پر رنگی را در شهر اصفهان داشته‌اند و نمونه‌های بارز حضور پر رنگشان، کلیسای وانک و بسیاری از تعمیرگاه‌ها در شهر اصفهان است. امروزه بیشتر ارمنیان فریدن و به ویژه روستای خویگان علیا درفریدونشهر که زمانی بزرکترین روستای ارمنی‌نشین ایران به حساب می‌رفت به اصفهان و در منطقه ای به نام جلفا تجمع یافته‌اند.

گرجی ها: گرجیها نیز همانند ارمنی‌ها در زمان شاه عباس اول از قفقاز به استان اصفهان کوچانده شدند. آنان ابتدا در شهر تازه بنا شدهٔ نجف آباد سکنا گزیدند ولی بعدها به دلیل ناسازگاری با آب و هوای نجف آباد و دلایل دیگر به فریدن و فریدونشهر رفتند. امروزه زبان و رسم‌الخط گرجی در فریدونشهر آموزش داده می‌شوند. علاوه برفریدونشهر در شهرهای بزرگ فارس‌نشین استان اصفهان نیز گرجی‌ها ساکن شده‌اند که اغلب در غالب اقوام دیگری همچون فارس درآمده‌اند.

وجه تسمیه[ویرایش]

شهر اصفهان از روزگاران کهن تاکنون به نام‌های: آپادانا، آصف‌هان، اسباهان، اسبهان، اسپاتنا، اسپادنا، اسپاهان، آسپدان، اسپدانه، اسپهان، اسپینر، اسفاهان، اسفهان، اصباهان، اصبهان، اصپدانه، اصفاهان، اصفهان، اصفهانک، انزان، بسفاهان، پارتاک، پارک، پاری، پاریتاکن، پرتیکان، جی، دارالیهودی، رشورجی، سپاهان، سپانه، شهرستان، صفاهان، صفاهون، گابا، گابیان، گابیه، گبی، گی، نصف جهان و یهودیه سرشناس بوده‌است.

یاقوت حموی، می‌نویسد: «اصفهان یا اسپهان از کلیه اسباه است که به معنی سپاه و اسب می‌باشد.»

استاد پورداود، می‌گوید: «ارزش این وجه اشتقاق فقط در این است که می‌رساند در لهجه قدیم اصفهانی، اسباه به معنی اسب نیز بوده‌است» پورداود یادآور شده‌است که بطلمیوس، جغرافیا نگار سده دوم میلادی، نام این شهر را «اسپدان» نگاشته، سپس می‌گوید واژه اصفهان روی اسپاهان قرار گرفته که خود شامل سپاه به معنی ارتش و هان اسم مکان، یعنی جای سپاه است.

نویسنده کتاب حدودالعالم از این شهر به نام «سپاهان» یاد کرده، می‌گوید: «سپاهان شهری عظیم است و آن دو شهر است: یکی را جهودان خوانند و یکی را شهرستان و در هر دو منبر نهاده‌اند…»

محمد حسین بن خلف تبریزی، دربارهٔ نام اصفهان، نوشته‌است: «اصباهان، معرب اسپاهان است و آن شهری است مشهور در عراق (عراق ایران) و نام اصلی او این است؛ و نام مقامی است از جمله دوازده مقام موسیقی و آن را اصفهانک نیز خوانند.»

در کتیبه‌های پارسی هخامنشی، انزان شامل ناحیه اصفهان و اطرافش بوده و پیش از کورش، مرکز قدرت هخامنشیان در این ناحیه بوده و پس از کورش انزان به گابیان تبدیل یافته و استرابن هم آن را به همین نام خوانده‌است و گابیان رفته رفته به جی تغییر یافت.

هرتسفلد نگاشته‌است: اصفهان نام بلوکی از ولایت پریت کان و نام شهر «گبی» بوده‌است. گبی بعدها «گی» و سپس عربی شد و به «جی» تبدیل یافت.

در سده ۲ میلادی، نام گبی و اسپدانا در نقشه بطلمیوس دیده می‌شود. وی «اسپدانا» ی پارسی زمان هخامنشی را از کتاب ارتستنس، مدیر کتابخانه اسکندر مقدونی برداشته بود. در یک نقشه جهان‌نما که ۱۰۰ سال پیش از بطلمیوس ترسیم شده‌است، این نام به صورت ساسانی «سپانه» یعنی سپاهان نگاشته شده و معنی آن، جای لشکریان است.

اسکندر مقدونی هنگام دنبال کردن داریوش هخامنشی به پارتاک یا پارک یاگی آمد و آن را گشود و اکسازر را که والی شوش بود به حکومت پارتاک گمارد. تاریخ نگاران پیشین، پارتاک را پاریتاکن نامیده‌اند که به پارسی آن روزی پرتیکان می‌گفتند و امروز فریدن می‌خوانند. پرتیکان به تمامی ناحیه اصفهان اطلاق می‌شده‌است.

داده‌نمایی موقعیت استانی[ویرایش]

نقشه و تقسیمات استانی[ویرایش]

تقسیمات استان اصفهان

شهرستان بخش شهر (شهرها) مرکز بخش
آران و بیدگل مرکزی آران و بیدگل، نوش‌آباد، سفیدشهر آران و بیدگل
کویرات ابوزیدآباد ابوزیدآباد
اردستان اردستان اردستان اردستان
مهاباد مهاباد مهاباد
زواره زواره زواره
اصفهان مرکزی اصفهان، خوراسگان، بهارستان اصفهان
کوهپایه کوهپایه، سگزی، تودشک کوهپایه
جلگه هرند، اژیه هرند
بن‌رود ورزنه، کفران ورزنه
جرقویه علیا حسن‌آباد حسن‌آباد
جرقویه سفلی محمدآباد، نیک‌آباد، نصرآباد، حسین‌آباد محمدآباد
برخوار مرکزی دولت‌آباد، خورزوق، دستگرد، سین دولت‌آباد
حبیب‌آباد حبیب‌آباد، کمشچه، شاپورآباد حبیب‌آباد
بویین و میاندشت مرکزی بویین و میاندشت، افوس بویین و میاندشت
کرچمبو [[]] [[]]
تیران و کرون مرکزی تیران، رضوانشهر تیران
کرون عسگران عسگران
چادگان مرکزی چادگان، رزوه چادگان
چنارود [[]] [[]]
خمینی‌شهر مرکزی خمینی‌شهر، درچه‌پیاز، کوشک، اصغرآباد خمینی‌شهر
خوانسار مرکزی خوانسار خوانسار
خور و بیابانک مرکزی خور، جندق، فرخی خور
سمیرم مرکزی سمیرم، حنا، ونک سمیرم
پادنا کمه کمه
دناکوه بیده [[]]
وردشت [[]] [[]]
شاهین‌شهر و میمه مرکزی شاهین‌شهر، گزبرخوار، گرگاب شاهین‌شهر
میمه میمه، وزوان، لای بید میمه
شهرضا مرکزی شهرضا، منظریه شهرضا
دهاقان مرکزی دهاقان، گلشن دهاقان
فریدن مرکزی داران، دامنه داران
فریدون‌شهر مرکزی فریدونشهر، برف انبار فریدونشهر
فلاورجان مرکزی فلاورجان، کلیشاد و سودرجان، ایمانشهر، ابریشم فلاورجان
پیربکران پیربکران، بهاران‌شهر پیربکران
کاشان مرکزی کاشان، مشکات کاشان
قمصر قمصر، جوشقان قالی، کامو و چوگان قمصر
نیاسر نیاسر نیاسر
برزک برزک برزک
گلپایگان مرکزی گلپایگان، گوگد، گلشهر گلپایگان
لنجان مرکزی زرین‌شهر، فولادشهر، ورنامخواست، چمگردان، سده لنجان، زاینده‌رود، باغشاد زرین‌شهر
باغ‌بهادران باغ‌بهادران، چرمهین باغ‌بهادران
مبارکه مرکزی مبارکه، کرکوند، طالخونچه، دیزیچه، مجلسی مبارکه
گرکن جنوبی زیباشهر زیباشهر
نایین مرکزی نایین، بافران نایین
انارک انارک انارک
نجف‌آباد مرکزی نجف‌آباد، گل‌دشت، کهریزسنگ، جوزدان نجف‌آباد
نطنز مرکزی نطنز، طرق‌رود نطنز
امامزاده بادرود، خالدآباد بادرود

منابع[ویرایش]

  1. پایگاه اینترنتی مرکز آمار ایران-آمار سال ۱۳۹۵
  2. «جمعیت استان اصفهان در سال ۹۵». مرکز آمار ایران. ۲۳ اسفند ۱۳۹۵.
  3. «تقسیمات کشوری». پورتال وزارت کشور. دریافت‌شده در ۴ تیر ۱۳۹۰.
  4. «اصفهان قطب تولید آهن، فولاد، مصالح ساختمانی و پتروشیمی». ایلنا. ۳ شهریور ۱۳۹۱. دریافت‌شده در ۵ دی ۱۳۹۱.
  5. پژوهش عمومی پارس 1389. ۱۳۸۹. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۶۶۲۷-۶۸-۷.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ «برگه داده‌های شهری (2): اصفهان - انسان‌شناسی و فرهنگ». anthropologyandculture.com. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۲-۲۱.

پیوند به بیرون[ویرایش]

  • آمار تفصیلی نفوس و خانوار نقاط جمعیتی استان اصفهان در «نتایج سرشماری ۱۳۹۰». درگاه ملی آمار. بایگانی‌شده از اصلی (اکسل) در ۲۱ آبان ۱۳۹۲.
Isfahan Province

استان اصفهان
Isfahan counties.svg
Map of Iran with Esfahan highlighted
Location of Isfahan within Iran
Coordinates: 32°39′28″N 51°40′09″E / 32.6577°N 51.6692°E / 32.6577; 51.6692Coordinates: 32°39′28″N 51°40′09″E / 32.6577°N 51.6692°E / 32.6577; 51.6692
Country Iran
RegionRegion 2
CapitalIsfahan
Counties24
Government
 • GovernorAbbas Rezaei
Area
 • Total107,029 km2 (41,324 sq mi)
Population
 (2016)[1]
 • Total5,120,850
 • Density48/km2 (120/sq mi)
Time zoneUTC+03:30 (IRST)
 • Summer (DST)UTC+04:30 (IRST)
Main language(s)Predominantly Persian.
small Minority: Bakhtiari Luri, Qashqai, Georgian, Armenian languages in some regions of the province
HDI (2017)0.830[2]
very high · 3rd
Website[2]
Isfahan Province Historical population
YearPop.±%
20064,559,256—    
20114,879,312+7.0%
20165,120,850+5.0%
amar.org.ir

Isfahan province (Persian: استان اصفهان‎, romanizedOstāne Esfahan), also transliterated as Esfahan, Espahan, Isfahan, or Isphahan, is one of the thirty-one provinces of Iran. It is located in the center of the country in Iran's Region 2.[3] Its secretariat is located in the city of Isfahan.

Geography

The Isfahan province covers an area of approximately 107,027 square km and is situated in the center of Iran. To its north, stand the Markazi (Central) Province and the provinces of Qom and Semnan. To its south, it is bordered by the provinces of Fars, and Kohgiluyeh and Boyer-Ahmad Province. Aminabad is the most southern city of Isfahan province just 2 km north of the border. To the east, it is bordered by the province of Yazd. To the west, it is bordered by the province of Lurestan and to the southwest by the province of Chahar Mahal and Bakhtiyari.

The city of Isfahan is the provincial capital; and the counties of this province are as follows: Aran va Bidgol County, Ardestan County, Isfahan County, Lenjan County, Shahin Shahr and Meymeh County, Khomeyni Shahr County, Khansar County, Semirom County, Faridan County, Fereydunshahr County, Falavarjan County, Kashan County, Golpayegan County, Mobarakeh County, Nain County, Najafabad County, Dehaqan County, Shahreza County, Borkhar County, Tiran and Karvan County, Chadegan County, Buin va Miandasht County, Khur and Biabanak County and Natanz County; 18 townships, 25 counties, 93 cities, and 2,470 villages in all. According to the census in the year 2006, the population of the province was 4,559,256 of which approximately 83.3 percent were urban residents and 16.7 percent resided in the rural areas. The literacy rate was 88.65 percent. In 2011 population of Isfahan grew up to 4,879,312.[4]

The province experiences a moderate and dry climate on the whole, ranging between 40.6 °C and 10.6 °C on a cold day in the winter season. The average annual temperature has been recorded as 16.7 °C and the annual rainfall on an average has been reported as 116.9 mm. The city of Sepahan (Esfahan) however experiences an excellent climate, with four distinct seasons.

With an elevation of 4,040 metres, the Shahankuh is the highest peak in Isfahan Province. This mountain is located about 20 kilometres southwest of the city of Fereydunshahr in the western part of Isfahan Province.

Isfahan province consists of 52 rivers. They are small and temporary, with the exception of the Zāyanderud, which totals 405 km in length a basin area of 27,100 km2. [5]

History and culture

Mezquita Shah, Isfahán, Irán, 2016-09-20, DD 71-73 HDR.jpg
Kashan is another cultural jewel of the province. Seen here is the Agha Bozorg Mosque.
Iranianvillage.jpg
Gran Mezquita de Isfahán, Isfahán, Irán, 2016-09-20, DD 49-51 HDR.jpg

Historians have recorded Espahan, Sepahan or Isfahan initially as a defense and military base. The security and protection of the gradually increasing castles and fortifications, thereby, would provide the protection of residents nearby, therefore leading to the growth of large settlements nearby. These historical castles were Atashgah, Sarooyieh, Tabarok, Kohan Dej, and Gard Dej. The oldest of these is Ghal'eh Sefeed and the grounds at Tamijan from prehistoric times. The historic village of Abyaneh, a nationwide attraction, also has Sassanid ruins and fire temples among other historical relics.

Ceiling of Ālī Qāpū.jpg

During the 17th and 18th centuries, Isfahan province enjoyed high standards of prosperity as it became the capital of Safavid Persia. While the city of Sepahan (Esfahan) was their seat of monarchy, Kashan was their place of vacation and leisure.

Isfahan Lotfollah mosque ceiling symmetric.jpg
Catedral Vank, Isfahán, Irán, 2016-09-20, DD 118-120 HDR.jpg

Isfahan province encompasses various sects today. The majority of the people in the province are Persian speakers, but Bakhtiari Lurs, Georgians, Armenians, Qashqais and Persian Jews also reside in the province. The official language of the province is Persian, though different ethnic groups and tribes abide by their own language such as Judeo-Persian, Armenian, Georgian, Qashqai Turkic or Bakhtiari Lurish. Isfahan province is noted for its reputed personalities such as writers, poets and other eminent figures who have been born and brought up or have lived in this territory.

Education

Public Universities

Islamic Azad Universities

Several well-known Islamic Azad University campuses in Iran are located in the province:

Islamic Azad University of Najafabad has the largest university campus in Middle East

See also

References

  1. ^ "National census 2016". amar.org.ir. Retrieved 2017-03-14.[]
  2. ^ "Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab". hdi.globaldatalab.org. Retrieved 2018-09-13.
  3. ^ "همشهری آنلاین-استان‌های کشور به ۵ منطقه تقسیم شدند (Provinces were divided into 5 regions)". Hamshahri Online (in Persian). 22 June 2014 (1 Tir 1393, Jalaali). Archived from the original on 23 June 2014. Check date values in: |date= (help)
  4. ^ Selected Findings of National Population and Housing Census 2011 Archived 2013-05-31 at the Wayback Machine
  5. ^ EIr and Xavier de Planhol, “ISFAHAN i. GEOGRAPHY,” Encyclopaedia Iranica, 2012. [1].
  6. ^ http://iaufala.ac.ir/index.aspx?lang=2&sub=0
  7. ^ "khuisf.ac.ir". khuisf.ac.ir. Retrieved 2013-08-11.
  8. ^ "Islamic Azad University Isfahan (Khorasgan) Branch". en.khuisf.ac.ir. Retrieved 27 March 2018.

Bibliography

Further reading

  • Muliani, S. (2001) The Georgians’ position in the Iranian history and civilization (Jaygah-e Gorjiha dar Tarikh va Farhang va Tammadon-e Iran) , Sepahan (Esfahan): Yekta
  • Rahimi, M.M. (2001) The Georgians of Iran; Fereydunshahr (Gorjiha-ye Iran; Fereydunshahr), Sepahan (Esfahan): Yekta
  • Sepiani, M. (1979) Georgian Iranians (Iranian-e Gorji), Sepahan (Esfahan): Arash
  • Isfahan's tourist exhibition mentions the Georgians from Fereydunshahr and Fereydan. The report of this exhibition is available in the web site of the Iranian Cultural Heritage News agency.[1]
  • Saakashvili visited Fereydunshahr and put flowers on the graves of the Iranian Georgian martyrs' graves, showing respect towards this community[2]

External links

  1. ^ [3] Archived April 3, 2007, at the Wayback Machine
  2. ^ [4] Archived November 29, 2005, at the Wayback Machine