اسب سرکش

اسب سرکش
زادهٔ	۱۸۴۲ داکوتای جنوبی
درگذشت	۵ سپتامبر ۱۸۷۷
دیگر نام‌ها	Tȟašúŋke Witkó
آثار برجسته	رهبر قبیله لاکوتا

اسب سرکش (به انگلیسی: Crazy Horse) متولد ۱۸۴۲ داکوتای جنوبی، نام یکی از رهبران سرخ‌پوستان آمریکا بود.

وی متعلق به قبیله لاکوتا بود.

میراث

حتی ابتدایی‌ترین خلاصه زندگی او نشان می‌دهد که او چقدر بزرگ بود، زیرا از لحظه تولد تا لحظه مرگ خودش بود؛ زیرا اگرچه ممکن است تسلیم شده باشد، ... هرگز در نبرد شکست نخورد؛ زیرا، اگرچه کشته شد، حتی ارتش اعتراف کرد که هرگز اسیر نشد. بیزاری او از تمدن در راه، پیشگویانه بود. برخلاف بسیاری از مردم در سراسر جهان، هنگامی که با سفیدپوستان روبرو شد، از این برخورد کوچک نشد.

— ایان فریزر، دشت‌های بزرگ

از دیدگاه نویسنده کریس هجز، "تعداد کمی از چهره‌های مقاومت در تاریخ آمریکا به اندازه اسب دیوانه نجیب هستند"، در حالی که اضافه می‌کند که "شدت روحیه او همچون چراغ راهنمایی برای همه کسانی است که به دنبال زندگی سرشار از سرپیچی هستند."

یادبودها

مجسمه یادبود

از اسب دیوانه با یادبود اسب دیوانه ناتمام در بلک هیلز داکوتای جنوبی، در نزدیکی شهر برن، یاد می‌شود. مانند یادبود ملی مانت راشمور در نزدیکی، این یادبودی است که در دل یک کوه تراشیده شده است. ساخت این مجسمه توسط مجسمه‌ساز لهستانی-آمریکایی کورچاک زیوکوفسکی، که زیر نظر گوتزون بورگلوم روی مانت راشمور کار کرده بود، در سال ۱۹۴۸ آغاز شد. برنامه‌ها حاکی از آن است که این یادبود تکمیل‌شده ۶۴۱ فوت عرض و ۵۶۳ فوت ارتفاع خواهد داشت.

پرونده:CrazyHorse.jpg

یادبود اسب دیوانه در سال ۲۰۲۰

زیوکوفسکی با دریافت نامه‌ای از رئیس لاکوتا، هنری استندینگ بیر، الهام گرفت تا یادبود اسب دیوانه را ایجاد کند. هنری استندینگ بیر پرسیده بود که آیا زیوکوفسکی به ایجاد یادبودی برای بومیان آمریکای شمالی علاقه‌مند است تا نشان دهد که ملت‌های سرخپوست نیز قهرمانان خود را دارند. سرخپوستان آمریکایی کوه تاندرهد، جایی که یادبود در حال کنده‌کاری است، را زمین مقدس می‌دانند. کوه تاندرهد بین کاستر و هیل سیتی قرار دارد. پس از اتمام، سر اسب دیوانه بزرگ‌ترین مجسمه سر انسان در جهان خواهد بود، با ارتفاع تقریبی ۸۷ فوت، بیش از ۲۷ فوت بلندتر از چهره‌های ۶۰ فوتی رؤسای جمهور ایالات متحده که در مانت راشمور به تصویر کشیده شده‌اند، و کل یادبود اسب دیوانه بزرگ‌ترین مجسمه در جهان خواهد بود.

این یادبود کاملاً با کمک‌های خصوصی تأمین می‌شود و هیچ کمکی از دولت فدرال ایالات متحده دریافت نمی‌کند. در حال حاضر تاریخ تکمیل مشخصی وجود ندارد؛ با این حال، در سال ۱۹۹۸، صورت اسب دیوانه تکمیل و تقدیم شد. بنیاد یادبود اسب دیوانه به طور منظم در رویدادهای فرهنگی، اجتماعی و آموزشی، از جمله فولکس‌مارش، که به مناسبت آن عموم مردم اجازه ورود به محوطه اصلی یادبود را دارند، پیشقدم می‌شود. این بنیاد بیشتر بودجه خود را از هزینه‌های بازدیدکنندگان تأمین می‌کند و سالانه بیش از یک میلیون بازدیدکننده دارد.

این یادبود موضوع جنجال‌هایی بوده است. در دیدگاه زیوکوفسکی، شباهت تراشیده‌شده اسب دیوانه به روح اسب دیوانه و همه بومیان آمریکا تقدیم شده است. به خوبی شناخته شده است که اسب دیوانه در طول زندگی خود نمی‌خواست از او عکس گرفته شود و گفته می‌شود در مکانی نامشخص به خاک سپرده شده است. در حالی که رئیس لاکوتا، هنری استندینگ بیر، به صداقت انگیزه‌ها اعتقاد داشت، بسیاری از بومیان آمریکا هنوز با معنای مورد نظر این یادبود مخالفند. مخالفان این یادبود آن را به آلودگی و هتک حرمت چشم‌انداز و محیط زیست بلک هیلز و آرمان‌های خود اسب دیوانه تشبیه کرده‌اند.

سایر

دو بزرگراه به نام اسب دیوانه نام‌گذاری شده است که هر دو بزرگراه یادبود اسب دیوانه نام دارند. در داکوتای جنوبی، این عنوان به بخشی از یواس ۱۶/یواس ۳۸۵ بین کاستر و هیل سیتی که از کنار یادبود اسب دیوانه می‌گذرد، اطلاق شده است. در نوامبر ۲۰۱۰، دیو هاینمن، فرماندار نبراسکا، تصویب کرد که یواس ۲۰ از های اسپرینگز تا فورت رابینسون به افتخار اسب دیوانه نام‌گذاری شود و این تلاش یک‌ساله شهروندان چادرون را به اوج رساند. این عنوان ممکن است ۱۰۰ مایل دیگر به سمت شرق از طریق شهرستان چری تا والنتین گسترش یابد.

از اسب دیوانه توسط اداره پست ایالات متحده در سال ۱۹۸۲ با یک تمبر پستی ۱۳ سنتی از مجموعه آمریکایی‌های بزرگ تقدیر شد.

مدرسه اسب دیوانه در وانبلی، داکوتای جنوبی به نام او نام‌گذاری شده است.

در فرهنگ عامه

• در فیلم سر اسب دیوانه (۱۹۵۵)، به کارگردانی جرج شرمن، نقش اسب دیوانه را ویکتور مچور بازی می‌کند.
• در فیلم اسب دیوانه (۱۹۹۵)، نقش اسب دیوانه را بازیگر بومی آمریکا، مایکل گری‌آیز، ایفا می‌کند.
• رمان مقطع راهنمایی در ردپای اسب دیوانه (۲۰۱۵) نوشته جوزف ام. مارشال سوم، داستان پسر جوان لاکوتا را روایت می‌کند که از پدربزرگش درباره اسب دیوانه یاد می‌گیرد.
• اسب دیوانه یک شخصیت اصلی در مجموعه مستند ای‌ام‌سی سال ۲۰۱۶ با نام غرب آمریکا است که در صحنه‌های بازسازی‌شده توسط ویل استرانگ‌هارت به تصویر کشیده شده است.
• یک سفینه فضایی استارفلت از کلاس اکسلسیور به نام اسب دیوانه در دو قسمت از پیشتازان فضا: نسل بعدی ظاهر می‌شود.
• زندگی اسب دیوانه موضوع یک مجموعه چهار قسمتی از پادکست History on Fire به روایت مورخ دانیله بوللی بود.

منابع