ارمنی‌ستیزی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
نمودار تهیه شده توسط دیده‌بان رسانه‌ها و بنیاد هرانت دینک براساس گزارش تهیه شده از رسانه‌های خبری ترکیه، افزایش سخنان تنفرآمیز بر اقوام مختلف در رسانه‌های خبری ترکیه براساس ماه‌های ژانویه و آوریل[۱] ۲۰۱۴

ارمنی‌ستیزی نیز به عنوان احساسات ضد ارمنی و ارمنی هراسی، اشاره به دشمنی با سیاست‌ها و فرهنگ ارمنی، و کشور ارمنستان و همچنین اشاره به حسادت، تبعیض، تعصب، نژادپرستی، به ارمنیان به عنوان یک گروه نژادی، قومی، زبانی، مذهبی پذیرفته‌شده در سراسر جهان دارد.[۲] ارمنی‌ستیزی مدرن، معمولاً مخالفت با اقدامات و موجودیت کشور ارمنستان، انکار نسل‌کشی ارمنیان و مخالفت با مسئله ارمنی و افکار ناسیونالیستی ضد ملت ارمنی می‌باشد.[۳]

ترکیه[ویرایش]

اعدام هشت نفر از اساتید ارمنی

نسل‌کشی ارمنیان[ویرایش]

تلگراف سفیر آمریکا در ترکیه هنری مورگنتاو، به وزارت امور خارجه در ۱۶ ژوئیه ۱۹۱۵ توصیف چگونگی قتل‌عام ارمنیان توسط دولت عثمانی
نام تاریخ
کشتار حمیدیه ۱۸۹۴–۱۸۹۶
قتل‌عام آدانا ۱۴ آوریل ۱۹۰۹
نسل‌کشی ارمنیان ۲۴ آوریل ۱۹۱۵
مقاومت وان ۱۹ آوریل تا ۱۷ مه ۱۹۱۵
مقاومت موسی داغ ۲۱ ژوئیه ۱۹۱۵م تا ۱۲ سپتامبر ۱۹۱۵م

انکار نسل‌کشی[ویرایش]

پژوهش‌های بسیار زیادی دربارهٔ نسل‌کشی ارمنیان انجام شده و می‌شود؛ که قریب به اکثریت آن‌ها وقوع چنین نسل‌کشی را واقعی و انکارناپذیر می‌دانند.[۴] امروزه کشور ارمنستان خواهان به رسمیت شناختن این نسل‌کشی است اما دولت ترکیه علی‌رغم عدم انکار وقوع چنین واقعه‌ای از پذیرفتن این واقعه با عنوان «نسل‌کشی» خود داری کرده و وجود سیاست سیستماتیک برای نابودی ارمنیان را قبول ندارد. ترکیه معتقد است که در آن سال‌ها علاوه بر ارمنی‌ها ترکهای بی دفاع نیز قربانی آشفتگی‌ها شده‌اند.[۵]

صاحب منصب‌های تُرک اجازه وارسی آرشیو تاریخ جنگ را به گروه مستقل تحقیقاتی تاریخ را ندادند.

نابودسازی فرهنگی[ویرایش]

همزمان با نسل‌کشی و اخراج ارمنیان از ارمنستان غربی در سال های۱۹۱۵ و۱۹۱۶ م، نه تنها اموال قربانیان به تاراج رفت، بلکه کلیهٔ کلیساها و دیرها، که غیر از بناهای مذهبی، مراکز علمی و فرهنگی ارمنیان به‌شمار می‌آمدند و در آن‌ها آثار فرهنگی ارزشمندی وجود داشت، غارت شدند و بیش از بیست هزار نسخه کتاب‌های دست‌نویس که قدمتی چندین صدساله و گاهی بیش از هزار سال داشتند نیز از میان رفتند.

بعد از وقایع آن سال‌ها بناهای تاریخی، همچون خانه‌های متروکهٔ ارمنیان برای یافتن گنج‌های پنهان کندوکاو شدند، زیرا روستاییان تُرک و کُرد منطقه این باور را داشتند که ارمنیان با هدف بازگشت به خانهٔ خود کلیهٔ اموال قیمتی را در خانه‌هایشان پنهان کرده‌اند؛ لذا تخریب‌های انجام شده در این دورهٔ زمانی چندان گسترده و سازمان یافته نبود که باعث محو بناها شود.[۶]

اولین ویرانگری‌های سازمان یافتهٔ ارتش ترکیه در پایان جنگ جهانی اول در آنی (شهر باستانی)، انجام شد.

موقعیت کلیساها اوایل قرن بیستم/موقعیت کلیساها در سال ۲۰۱۳م
Arakelots12.jpg
Holy Apostles Monastery in the 1900s
کلیسای آراکلوتس در نزدیکی شهر موش در غرب دریاچه وان قرار دارد. کلیسای اولیهٔ آن در قرن چهارم میلادی بنا شده و سپس در قرن یازدهم میلادی به یک مجتمع مذهبی و علمی مهم ارمنستان تبدیل گردیده‌است. در این مکان قرن‌ها کتاب‌های دست‌نویس تهیه می‌کردند و کتاب‌های بسیاری از ملت‌های مختلف نیز به زبان ارمنی ترجمه می‌شدند. در اواخر قرن نوزدهم میلادی چاپخانه و مدرسهٔ آموزش کشاورزی در آن تأسیس کردند،[۷] ولی تمامی آن‌ها در وقایع۱۹۱۵ م نابود شدند و دیر متروکه گردید. سپس تخریب تدریجی این بنا آغاز شد و سرانجام در دههٔ۱۹۶۰ م هدف گلوله‌های توپخانهٔ ارتش ترکیه قرار گرفت.[۸]

تغییر اسامی اراضی ارمنستان غربی[ویرایش]

دولت ترکیه بعد از اشغال شش ولایت ارمنی ترکیه، در ۱۹۱۵م، اقدام به از بین بردن تمامی آثاری که از ارمنیان در دورانهای مختلف تاریخی در این منطقه به وجود آمده کردند. از جملهٔ این اقدامات تغییر اسامی اراضی اشغالی از ارمنی به تُرکی است تعدادی از این اسامی:[۹][۱۰][۱۱]

نام کنونی نام باستانی به لاتین
بایبورت بایدبِرت Baydbert
بتلیس آغزنیک aghznik
ارزنجان یِرْزِنکا Yerznka
سیلوان نِپِرْکِت Np'rkert
الازیغ خاربِرد Kharberd
شانلی اورفه اورها Uṙha
آغری داغ آرارات (ماسیس) ararat
دغوبایزید داروینک Daroynk
قارص کارس یا هارس نام محلی کاروتس بِرد kaṛuts berd
ارزروم کارین Karin
سیواس سباستیا Sebastia
ملطیه مالاتیا Malat'ya
دیاربکر تیگراناکرت Tigranakert
ملازگرد مانازکِرت Manazkert

مصادره اموال ارمنیان[ویرایش]

بر طبق اسناد موجود دولت ترکان جوان طی سال‌های ۱۹۱۴–۱۹۱۸م ضمن مصادرهٔ دارایی‌های غیرمنقول ارمنیان، که شامل ۲٬۰۵۰ کلیسا و ۲۰۳ صومعه بوده، بسیاری از آنان را تخریب کرده در حالی که طبق گزارش اسقف اورمانیان،[پانویس ۱] خلیفهٔ وقت ارمنیان استانبول، در ۱۹۱۲م ۲٬۲۰۰ کلیسا و دیر در ارمنستان غربی فعال بوده‌اند.

(چپ) کاخ ریاست جمهوری، محل اقامت رسمی رئیس‌جمهور ترکیه (مصطفی کمال آتاتورک) در اصل این املاک متعلق به ارمنی اُهانس کاسابیان می‌باشد. (راست) از اموال تصاحب شده از سوی ترکیه. زمینی که در آن پایگاه هوایی اینجرلیک ساخته شده متعلق به یک خانواده ارمنی بوده‌است.[۱۲][۱۳]

در گزارش ارائه شده از سوی بوغوس نوبار پاشا[پانویس ۲] و آوتیس آهارونیان به کنفرانس صلح پاریس در ۱۹۱۹م شمار مراکز مذهبی و فرهنگیای که دارایی‌های آن‌ها به دست دولت عثمانی غارت و مصادره شده بود بالغ بر ۱٬۸۶۰ کلیسا، ۲۲۹ دیر، ۲۶ مدرسهٔ عالی، ۱٬۴۳۹ مدرسهٔ ابتدایی و ۴۲ یتیمخانه می‌شد که کلیهٔ آن‌ها تحت نظارت ۸۳ اسقف‌نشین در کل ارمنستان غربی فعالیت داشتند.[۱۴]

در ۲۷ مه ۱۹۱۵م، تنها چند هفته پس از آغاز کوچ اجباری ارمنیان، مجلس عثمانی قانون مربوط به تبعیدیان را به قصد تصاحب دارایی‌های آنان تصویب کرد و کوشید تا به غارت دارایی‌های برجای مانده از ارمنیان، پس از تبعید، وجههٔ قانونی دهد.[۱۵]

این قانون در ۱۰ ژوئن ۱۹۱۵م تصویب و در ۲۶ سپتامبر ۱۹۱۵م برای اجرا به کمیته‌های محلی مصادرهٔ اموال، در استان‌هایی که کوچ اجباری بومیان در آن‌ها به اجرا درمی‌آمد، ابلاغ شد. این قانون ارمنیان را (مردم کوچ داده شده) و دارایی‌های آنان را (اموال با میل خود رها شده و دارایی‌های بی صاحب) اعلام می‌کرد.

قتل هرانت دینک[ویرایش]

محل قتل هرانت دینک

هرانت دینک روزنامه‌نگار ترکیه‌ای ارمنی‌تبار در ژانویهٔ ۲۰۰۷، به‌دست (اوگون ساماست)، یک ملی‌گرای و دست‌راستی تندرو ۱۷ سالهٔ تُرک به ضرب گلوله دراستانبول ترور شد. او برای مطرح کردن اندیشه‌هایش در مورد نسل‌کشی ارمنیان سه بار بر اساس ماده ۳۰۱ قوانین ترکیه مورد محکومیت قرار گرفت و در ۷ اکتبر ۲۰۰۵ بر اساس رأی دادگاه قضایی (شیشلی) به شش ماه حبس محکوم شد. البته، پیش از آن نیز بر اساس ماده ۳۰۱ دو بار به پای میز محاکمه کشانده شده بود که یک بار محکوم و بار دیگر تبرئه شده بود.

او در مورد مسئله ارمنی و کشتار دسته جمعی ارمنیان نظرات نو و بدیعی را مطرح کرد. هدف اصلی او ارائه راه حلی برای پایان دادن به موضوع مورد اختلاف ارمنیان و تُرک‌ها طی چندین دهه اخیر بود. دینک بانی عقیده‌ای خاص برای تحقق این مسائل بود و در این راه از هیچ تلاشی دریغ نکرد.

قتل سواک شاهین[ویرایش]

سواک شاهین، سرباز ارمنی‌تبار ارتش ترکیه، در روز ۲۴ آوریل ۲۰۱۱ میلادی سالروز نسل‌کشی ارمنیان توسط ترکیه توسط (کوانچ آقا اوغلو)، سرباز هم خدمتی اش، به قتل رسیده بود.[۱۶][۱۷] (هلیل اکشی)، سربازی که شاهد قتل سواک شاهین بوده‌است، در دادگاه اعلام نموده‌است که به دلیل فشارها و تهدید صورت گرفته از سوی خانواده قاتل، شهادت اولیه خود را تغییر داده بود. هلیل اکشی در شهادت اولیه خود به عمدی بودن قتل سواک شاهین اشاره کرده بود اما بعدها مدعی غیرعمدی بودن قتل شد. دادگاه رسیدگی به قتل سواک شاهین علی‌رغم شواهد موجود به نفع عمدی بودن این قتل (از جمله وجود شواهدی به نفع تمایلات نژادپرستانه فرد قاتل)، حکم به غیرعمدی بودن قتل مذکور داده و قاتل را فقط به ۴ سال و ۵ ماه حبس محکوم کرد.[۱۸][۱۹]

اقدامات ناسیونالیستی[ویرایش]

مخالفت علیه ماده ۳۰۱ در آلمان مقابل سفارت ترکیه.

ماده ۳۰۱ قانون کیفری ترکیه، ماده‌ای قانونی است که با تعریفش از «خیانت به هویت ترکی و جمهوری ترکیه» باعث دستگیری یا تعقیب قضایی بسیاری از نویسندگان و روزنامه‌نگاران ترکیه شده‌است. این ماده، هرگونه زیر سؤال بردن هویت تٌرکی، تبار و موجودیت تاریخی تٌرک‌ها را از تٌرک‌های عثمانی گرفته تا دیگر اقوام تٌرک زبان را جرم می‌داند. با استناد به این قانون معمولی‌ترین انتقادها از عملکرد تبار تٌرک، حتی در گذشته‌های بسیار دور، توهین محسوب شود. این قانون دست سیستم قضایی را برای دستگیری بسیاری از روشنفکران و نویسندگان تُرک را به اتهام خیانت به هویت تٌرکی به خوبی باز گذاشته‌است.[۲۰]

روز اول اکتبر ۲۰۱۰م رهبر حزب افراطی راست حزب حرکت ملی ترکیه دِولِت باهچالی همراه دیگر رهبران و هواداران حزب در کلیسای نیمه‌ویران آنی نمار جماعت برگزار کردند. این کار آشکارا اقدامی تحریک‌آمیز بود در مقابله با مراسم دینی سالانه در کلیسای صلیب مقدس، جزیره آختامار که روز ۱۹ سپتامبر (۲۸ شهریور) برگزار شده بود. این اقدام با مجوز مقامات ولایت قارص اتفاق افتاد، هرچند پیش‌تر برخی از مقامات آن کشور اعلام کرده بودند که برگزاری نماز جماعت خلاف قانون اساسی ترکیه است.[۲۱]

  • مرز ترکیه و ارمنستان

ژیرایر لیباریدیان[پانویس ۳] می‌گوید:

«این تصور که تا سال ۱۹۹۳ مرز ترکیه و ارمنستان باز بود غلط است. در دوره اتحاد جماهیر سوسیالیستی شوروی این مرز هفته‌ای یک بار باز می‌شد تا قطار مسافری به ترکیه برود. بعد از فروپاشی شوروی رفت‌وآمد این قطار هم متوقف شد. بعد از آن مرز چند بار باز شد. در سال ۱۹۹۲ با دستور ویژه اجازه داده شد محموله گندم ۵۲ هزار تنی که از اروپا از راه ترکیه ارسال شده بود از طریق مرز دو کشور وارد ارمنستان شود. چند بار هم دولت ترکیه مرز را برای من گشود تا بتوانم برای شرکت در مذاکرات از آن عبور کنم. به‌طور کلی می‌توان گفت مرز ارمنستان و ترکیه همیشه بسته بوده‌است. نشستن پای میز مذاکره با ترکیه بدون پیش شرط و بدون جدا کردن مسئله شناسایی نسل‌کشی ارمنیان از گسترش روابط دیپلماتیک، برای ما هم دشوار بود. سرژ سرکیسیان از عبدالله گل تشکر می‌کند. در این صورت مسؤول شکست مذاکرات کیست؟ باقی می‌ماند نخست‌وزیر رجب طیب اردوغان و وزیر امور خارجه احمد داووداغلو. به نظر می‌رسد در ترکیه نسبت به این موضوع دو رویکرد سیاسی وجود دارد»

«ترکیه در آستانه سال ۲۰۱۵ میلادی در تلاش است تا ایروان را ترغیب به سازش‌هایی در برابر گشایش مرزها کرده و مطالباتی را که ممکن است در آستانه صدمین سالگرد نسل‌کشی ارمنیان از سوی ارمنستان ارائه گردند کاهش دهد. ترکیه در هراس از ایجاد اتحاد میان ارمنیان و کُردها در برابر خود، به تلاش‌های خود در رابطه با ارمنیان به موازات اقدامات برای صلح با کُردها ادامه می‌دهد. با این وجود علی‌رغم قرار گرفتن در موضع دفاعی ترکیه همچنان اقدام به طرح پیش شرط می‌کند. پس از اعلام خبر سفر داوداوغلو به ارمنستان وی در مصاحبه با روزنامه «صباح» بار دیگر پیش شرط‌هایی را برای عادی‌سازی روابط با ارمنستان تعیین کرده‌است. وی خطاب به ارمنستان عنوان کرده‌است. زمانی‌که شما از اشغال اراضی کشور همسایه خود دست بردارید، هیچ مانعی بر سر راه روابط دوستانه وجود نخواهد داشت. شاوارش کوچاریان معاون وزیر خارجه ارمنستان در واکنش به این اظهارات تأکید کرده‌است. بهتر است داود اوغلو در سفر به ارمنستان با حضور در بنای یادبود قربانیان نسل‌کشی ارمنیان نسبت به آن‌ها ادای احترام کند.»[۲۲][۲۳][۲۴]

جمهوری ارمنستان ۲۸ مه ۱۹۱۸[ویرایش]

الهام علی‌اف در ژانویه ۲۰۰۸ اظهار داشت: «ارمنستان برنده جنگ نیست جنگ به پایان نرسیده و تنها مرحله اول جنگ تکمیل شده‌است. در سال ۱۹۱۸ شهر ایروان به ارمنی‌ها سپرده شد که یک اشتباه بسیار بزرگ بود.»[۲۵]

ارمنستان با پیروزی در نبرد سارداراباد که در خطر نابودی بود توانست به استقلال برسد.

توطئه و نفرت در زمان استقلال ارمنستان ۱۹۱۸ مشهود بود. در چهارم ژوئن ۱۹۱۸م به موجب معاهده باطوم دولت ترکیه دولت ارمنستان را که مرزهای آن به علت سازش پنهانی با آذری‌ها به قسمتی از منطقه ایروان و منطقه دریاچه سوان محدود می‌شد، به رسمیت می‌شناخت و باقی سرزمین ارمنستان روسیه را بین خود تقسیم می‌کردند.

در اواخر آوریل ۱۹۱۸ قلی خان اقبال السلطنه[پانویس ۴] هماهنگ و همراه دولت عثمانی بود در نامه‌ای که متن آن را در اختیار کارگذار ماکو قرار داد که از طرف نیروهای عثمانی دریافت نموده بود به این قرار است:

«چنان‌که بنده به دغوبایزید برسم حتماً به روسیه عبور خواهم کرد، بدیهی است که شما هم چنانچه وعده داده‌اید با عده سوار و پیاده خود از آن طرف به روسیه حرکت نموده که بالاتفاق دست به دست داده، نخجوان و ایروان را از تجاوزات ارمنیان خلاص و این فرقه رذیله را تماماً قتل و ممالک اسلام را از وجود نحس اینها پاک نماییم و البته عندالاقتضاء به خاک و اهالی اسلامیه ایران در هر گونه معاونت و فداکاری دریغ نخواهم نمود.»[۲۶]

حزب کمونیست ترکیه طی نامه‌ای به ولادیمیر لنین، ضمن تأکید بر مبارزه مشترک هر دو کشور ضد امپریالیسم و دولت‌های دست نشانده آن‌ها در قفقاز، اظهار داشت دولت ترکیه عملیات علیه ارمنستان امپریالیست را بر عهده خواهد گرفت و مجبور خواهد کرد به دولت شوروی ملحق شود.>>[۲۷]

اتهام به هوهانس کاچازنونی[ویرایش]

اتهامی که به هووانس کاچازنونی وارد شده دربارهٔ کتابی به نام (حزب داشناکسیون دیگر قادر به کاری نیست)، می‌باشد. این کتاب گویا در مسکو توسط مهمت پرینچک پیدا شده‌است.[۲۸] (مهمت پرینچک عضو سازمان تروریستی ارگنه کن[پانویس ۵] می‌باشد و در سال ۲۰۱۳ به ۶ سال زندان محکوم شد. این کتاب فقط توسط انتشاراتی به نام "Kaynak Press" به زبان‌های انگلیسی و آلمانی و ترکی به چاپ رسیده)[۲۹][۳۰] مهمت پرینچک پسر دوغو پرینچک (او رهبر حزب کارگر می‌باشد و در سال ۹ مارس ۲۰۰۷ به دلیل انکار نسل‌کشی ارمنیان در سوئیس محکوم به پرداخت ۱۲۰۰۰ فرانک سوئیس شد و همچنین در سال ۲۰۱۳ به علت همکاری با گروه تروریستی ارگنه کن و شرکت در عملیات کودتا به حبس ابد محکوم شد)[۳۱][۳۲] در واقع این کتاب یک سند جعلی است که توسط یک گروه تروریستی به چاپ رسیده‌است.

عایشه گونایسو و تانر آکچام[ویرایش]

تانر آکچام نویسنده کتاب اقدام شرم‌آور

دکتر تانر آکچام تاریخدان و جامعه‌شناس تُرک تباری که کشتار ارمنیان را در ۱۹۱۵م، به دست دولت ترکیهٔ عثمانی، نسل‌کشی نامید و خواستار احقاق حق ارمنیان از سوی دولت ترکیه شد.

وی یک نامه سرگشاده به رجب طیب اردوغان سایت خبری طرف ترکیه آن را منتشر کرده خلاصه متن نامه به شرح ذیل است:

<<آقای اردوغان نخست‌وزیر محترم:

طلعت پاشا در تاریخ ۷ اکتبر سال ۱۹۱۶ م. طی تلگرافی به جمال پاشا وزیر کشور توضیح می‌دهد که چرا اموال و دارایی‌های ارمنیان ساکن ترکیه را غارت و ضبط کرده‌اند. او در این تلگراف به صراحت می‌گوید: (هدف نابودی کامل ارمنیان و آثار بجا مانده در مناطق ارمنی‌نشین ترکیه بوده‌است)

حال آقای اردوغان شما در این خصوص چه می‌گوئید؟ آقای نخست‌وزیر، این نامه را از این جهت به شما می‌نویسم زیرا که شما بارها منکر نسل‌کشی ارمنیان شده و به کرات این جملات را تکرار کرده‌اید، (ملت من مرتکب نسل‌کشی نشده) و (در تاریخ مسلمانان نسل‌کشی معنایی ندارد)

تلگراف به تاریخ ۲۹ آگوست سال ۱۹۱۵ م. است که به تمام ایالت‌های عثمانی مخابره شده و متن آن به شرح ذیل است:

(پس از کشتار و کوچ اجباری ارمنیان به نقاط از پیش تعیین شده و حل مسئله ارمنی، دولت اصرار دارد در سال جدید موانع جدی در راه تجدید قوا و ساماندهی ارمنیان ایجاد شده تا از اقدامات ملی گرایانه ارمنی و فریاد داد خواهی آنان علیه دولت جلوگیری و مانع از تشکیل دولت و کشور ارمنستان شود)

آقای اردوغان، در خصوص این تلگراف این پرسش را مطرح می‌کنم و خواهان پاسخگویی شما هستم. چرا دولت عثمانی اصرار بر عدم ساماندهی، تجدید قوا و تشکیل دولت ارمنستان و مانع از فریاد عدالت‌خواهی ارمنیان داشته؟ مگر غیر از این بوده که دولت بر اعمال وحشیانه خود واقف بوده و ترس از این موضوع داشته‌است، مگر می‌شود ۱/۵ تا دو میلیون ارمنی را از خانه و کاشانه خود بیرون رانده، پیاده در گرمای سوزان تابستان بسوی صحراهای سوریه فرستاد و آنوقت انتظار داشت ارمنیان فریاد داد خواهی سر ندهند؟>>[۳۳]

خلاصه‌ای از نامه عایشه گونایسو[پانویس ۶] به دولت ترکیه:

<<انکار سازمان یافته در حکم حاکمیت دروغ است. انکارکننده برای تداوم انکارش ناگزیر است قاطعانه و به‌طور مداوم دروغ بگوید. درغیر اینصورت، دروغش دوام نمی‌آورد. ما در کشورمان ترکیه، همگی در این دنیای دروغ زندگی می‌کنیم، تا آنجا که کتاب‌های درسی، سازمان‌های خبری، اسناد رسمی، ادبیات و احتمالاً حتی نام‌های خانوادگی ما به ما دروغ تحویل می‌دهند. دروغ گفتن فقط دادن اطلاعات نادرست نیست، پنهان کردن واقعیت نیز دروغ است؛ بنابراین، بعضی از ما، حتی آن‌هایی که خود را مصون از دروغ‌های رسمی می‌دانند بسیار احتمال دارد که به دلیل بیحسی ای که از گذشته تاریکمان به ارث برده‌ایم، بیحسی ای که تمایل ما به جستجوی حقیقت را نابود می‌کند، ناخودآگاه ناقل این نوع دروغ – یعنی پنهان کردن واقعیت – باشیم.

انکار شرارت غیرقابل تصور، غیرقابل توصیف و جبران‌ناپذیری که به وقوع پیوست و سپس بازتولید آن با دروغ، تمامی نظام را فاسد ساخته‌است. درواقع، انکار به کمک دروغ خود را بازتولید می‌کند. در افسانه پایه‌گذاری جمهوری ترکیه دروغ همچنان نقش اساسی ایفا نمود. «جنگ برای آزادی کشور» در سال‌های ۱۹۲۲–۱۹۱۹، ایضاً برپایه فریب و دروغ آغاز و تداوم یافت. این جنگ به عنوان خیزش ملی برای استقلال و جنگ علیه نیروهای متفقین معرفی می‌شد، درحالی که به منظور امحاء جوامع غیرمسلمان آسیای صغیر متعاقب نسل‌کشی ارمنیان، نسل‌کشی آشوری‌ها و نسل‌کشی یونانیان به کار گرفته شد.

دستگاه نوبنیاد دولتی شروع به نهادینه کردن یک سلسله دروغ از طریق مورخین کاذب نمود. به این مورخین تعلیم داده می‌شد که تاریخ ملت را برپایه نظریه مشهور تُرکی تاریخ بنویسند که طبق آن هرچیز خوب در دنیا از ملت تُرک ناشی شده و مردمان آن از هرلحاظ، از لحاظ صداقت، شجاعت، نوآوری، هوش و استعداد و غیره، بهترین انسان‌های روی زمین‌اند.

به موازات تدارک بی‌امان ترکیه برای مقابله با صدمین سالگرد قریب‌الوقوع نسل‌کشی ارمنیان و آماده شدن سازمان‌های ارمنیان در سراسر جهان برای گرامیداشت این یادواره، دروغها حدت و شدت بیشتری می‌یابند.

دولت ترکیه بی‌درنگ به‌طور مستقیم یا رسمی وارد صحنه نشده‌است، اما به تاکتیک سازماندهی مبارزه علیه «دروغهای ارمنیان» از طریق «سازمانهای مدنی» و پشت درهای بسته، روی آورده‌است. مشهودترین اقدام در این زمینه، تظاهرات معروف به «خوجالی» در ۲۶ فوریه گذشته در استانبول بود، که یک نمایش توده‌ای سازمان داده شده علیه ارمنیان محسوب می‌شد. گرچه حمایت مالی و پشتیبانی دولتهای ترکیه و جمهوری آذربایجان، هر دو از این تظاهرات آشکار بود، بااینحال به عنوان اقدامی ازجانب سازمان‌های غیردولتی معرفی گردید .>>[۳۴]

جمهوری آذربایجان[ویرایش]

قتل‌عام ارمنیان[ویرایش]

نام تاریخ
قتل‌عام باکو ۶ فوریه ۱۹۰۵ میلادی و ۱۵ سپتامبر ۱۹۱۸ و ۱۳ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی
کشتار شوشی ۱۹۲۰م
کشتار سومقاییت فوریه ۱۹۸۸م
قتل‌عام گنجه نوامبر ۱۹۸۸م
کشتار ماراقا آوریل ۱۹۹۲م

وقایع خوجالو-خوجالی[ویرایش]

نگرانی دولت‌های خارجی از دستیابی جمهوری آذربایجان به تسلیحات و مهمات باقی‌مانده شوروی در قلمرو آن کشور بود. رافی هُوانسیان، در مسکو و در حضور آندره کوزیراف، حسین آقا صدیق اف، همتای آذربایجانی خود، را به قبول استقرار نیروهای کلاه آبی سازمان ملل یا نیروهای صلح مشترک کشورهای تازه استقلال یافته ترغیب می‌کرد.[۳۵]

در ۲۵ فوریه ۱۹۹۲م، لوون تر-پتروسیان، بار دیگر خواستار دخالت رهبران چهارده کشور جهان برای جلوگیری از تشدید جنگ از سوی جمهوری آذربایجان و خصوصاً اقدامات بازدارنده روسیه در دستیابی آذربایجان به تسلیحات به جای مانده از روزهای حکومت شوروی در آن کشور شد. اعتقاد راسخ بر آن بود که ارمنستان هیچ گونه ادعای مرزی ندارد و حل مناقشه آرتساخ فقط در بطن مذاکرات مستقیم دولت آذربایجان و کادر رهبری قره باغ ممکن است.[۳۶]

دخالت، میانجیگری و وساطت سازمان‌ها و دولت‌های دیگر مانع ادامه و تشدید خون‌ریزی نشد چرا که شاید فاجعه جنگ همیشه هم‌زمان با مذاکرات صلح به اوج خود می‌رسد. رخدادهای خوجالو نیز از این قاعده مستثنا نبود.

خوجالو مسلماً شاهد اسف بارترین رخدادهای مناقشه قره باغ بوده‌است. درطی هیچ‌یک از عملیات جنگی این تعداد از افراد بی دفاع، خصوصاً زنان و کودکان، به هلاکت نرسیده‌اند. شمار کشته شدگان تا به امروز نیز به درستی اعلام نشده‌است.

دولت جمهوری آذربایجان از ۱۹۸۸م ترک‌های مسختی اخراج شده از ازبکستان را در خوجالو اسکان داده بود.[۳۷][۳۸] نیروهای جمهوری آذربایجان مستقر در خوجالی توسط ب‌ام-۲۱ گراد و راکت اندازها شهر استپاناکرت را مورد هدف قرار می‌داد. در استپاناکرت بیش از ده‌ها نفر از ساکنان شهر جان خود را از دست دادند و زخمی شدند. ۴۵۰۰ بمب، ازجمله سه هزار موشک گراد، در طول فقط چند ماه بیش از ۸۰ در صد شهر استپاناکرت را ویران کرده بود. تعداد تلفات ۱۱۱ نفر و زخمی‌ها ۳۳۲ نفر از بین ساکنان شهر گزارش شد.[۳۹]

روبرت کوچاریان، بر این اعتقاد بود که دو طرف درگیری معمولاً عملیات خود را از مناطق مسکونی دور نگه می‌دارند ولی ارتش آذربایجان خوجالو را مرکز عملیات تهاجمی خود قرارداده بود و از چهار ایستگاه موشکی گراد مستقر در این شهر اقدام به بمباران مداوم شهر استپاناکرت می‌کرد. شلیک موشک‌ها از مرکز مسکونی شهر خوجالو، بنابر قانون جنگ، خود شهر خوجالو را به هدف اصلی آتش دشمن تبدیل کرد و طبیعتاً منجر به قتل ساکنان بی گناه شهر شد.

ساموئل بابایان، از فرماندهان قره باغ، تعبیر دیگری از رخدادها داشت. او می‌گوید که: <<بستر رودخانه کارکار به منزله دالان امن خروج ساکنان غیرنظامی از خوجالو به طرف شهرستان آقدام، از سوی رزمندگان ارمنی مشخص شده بود و از آن محافظت می‌شد. آنچه که انتظارش نمی‌رفت اتفاق افتاد. ساکنان بی دفاع خوجالو، که از میان سنگرهای ما در طول دالان امن خروج به سمت شهر آقدام در حرکت بودند، از رو به رو با آتش سربازان جبهه ملی آذربایجان، که از طرف شهر آقدام به طرف ما گشوده شده بود، مواجه شدند.>>[۴۰] در ادامه می‌نویسد: «شرایط برای جلوگیری از خروج شش هزار تن از ساکنان بی دفاع و کشتار دسته جمعی آن‌ها برای ما فراهم بود ولی فرماندهی ما به عمد عملیات را برای چند روز به تعویق انداخت و دالان فرار را برای ساکنان غیر مسلح خوجالو فراهم کرد.»

طبق اطلاعاتی که (ویلسون گور)، مورخ کانادایی ارائه می‌دهد، نیروهای آذری مستقر در آقدام نیز اشتباهاً بر روی این بخت برگشته‌ها آتش گشودند.[۴۱] باید توجه داشت که این عملیات در منطقه وسیعی در هنگام شب صورت می‌گرفته و تشخیص افراد مسلح از غیرمسلح اساساً غیرممکن و امکان اشتباه از سوی هر دو طرف زیاد بود.

چنگیز مصطفی یف[پانویس ۷] می‌نویسد: «بسیار امکان داشته که واحدهای مسلح آذری مستقر در آقدام کوچ کنندگان را در تاریکی شب با مهاجمان ارمنی اشتباه گرفته و به روی آن‌ها آتش گشوده‌اند. سپس، برای پنهان کردن آثار اشتباه مرگبار خود، جسدها را تا حد غیرقابل شناسایی مثله و صبح روز بعد با بوق و کرنا ارمنیان را مسئول این جنایت معرفی کرده‌اند.»[۴۲]

واقعیت اینست که قربانیان خوجالی در منطقه‌ای که تحت کنترل نیروهای آذری و ۱۱ کیلومتر دور از دسترس نیروهای دفاعی قره باغ بود به خاک افتادند. وقوع این فاجعه در زمانی بود که جنگ قدرت بین دولت وقت آذربایجان به رهبری ایاز مطلب‌اف و ابوالفضل ایلچی‌بیگ به اوج خود رسیده و طرفین از هیچ چیز برای ضربه زدن به یکدیگر رویگردان نبودند. اوضاع وقت خوجالی موقعیت ایدآلی را برای طرفداران ایلچی بیگ فراهم آورد.[۴۳][۴۴] واحدهای ارتش آذربایجان برخوردی سبعانه با افرادی که به سمت آقدام در حرکت بودند داشتند. چه طراحی شده و چه ناخواسته واحدهای رزمی آذربایجان باعث این تراژدی شدند.

ایرادی که پاره‌ای از سازمان‌های دیدبان حقوق بشر به نیروهای ارمنی می‌گیرند این است که ولو اینکه نیروهای آذری مردمشان را آگاهانه دم گلوله توپ گذاشته بودند و ولواینکه تشخیص افراد مسلح از غیر مسلح در آن هرج و مرج آسان نبوده، ارمنیان کلاً نمی‌بایستی روی آذری‌ها آتش می‌گشودند، چون به هرحال امکان داشت که افراد بی گناه در این میان قربانی شوند.[۴۵]

سلیمان عباس اف، از ساکنان خوجالو، شکایت می‌کرد که: «چند روز مانده به جنگ خوجالو، بلندگوهای ارتش ارمنیان خبر حملة نهایی برای اشغال خوجالو و اختصاص دالان فرار برای ساکنان غیرنظامی دهکده را پخش می‌کردند و در حالیکه بالگردهای ارتش ما بارها بر فراز خوجالو در پرواز و ناظر بر اوضاع بودند، کسی را نگران سرنوشت خود نمی‌دیدیم. درآن شرایط نه فقط قدمی برای نجات ما برداشته نشد، هیچ کمکی دریافت نکردیم و بدتر از همه، هنگامی که امکان خروج زنان، اطفال و افراد سالخورده از مسیر دالان فرار وجود داشت، ما را به ماندن ترغیب می‌کردند.»[۴۶]

تحریک افکار عمومی آذربایجان و اصرار در ایجاد نفرت و نژادپرستی نمی‌تواند حقایق گزارش شده از سوی خبرنگاران آزاد آذربایجانی و ناظران بین‌المللی را پنهان نماید. عین‌الله فتح‌الله اف، خبرنگار آذربایجانی، در بهار ۲۰۰۵م از خوجالو بازدید و با بازماندگان جنگ مصاحبه کرد. او پس از بازگشت به باکو مقاله‌ای از قول پناهندگان نفتالان با این مضمون نوشت:

«آنها چند روز مانده به نبرد خوجالو با بلندگوهایشان از ساکنان غیر مسلح شهر می‌خواستند که شهر را از طریق دالان امن رودخانه کارکار ترک کنند. اگر ساکنان شهر از طریق دالان امن شهر را ترک می‌کردند ارتش آزادی‌بخش ارمنیان قره باغ بر روی آن‌ها آتش نمی‌گشود ولی نمی‌دانیم چرا برخی از سربازان جبهه نخست آذربایجان آن‌ها را به سمت شهر نخجوانیک، که در اشغال ارتش ارمنیان بود، حرکت می‌دادند. تنها راه امن خروج از مهلکه از میان نیروهای ارمنی، بدون درگیری، تضمین شده بود ولی گویا سربازان جبهه ملی آذربایجان دریای خون هم وطنان را برای مرگ سیاسی رئیس‌جمهور مطلب اف فراهم می‌ساختند.»[۴۷][۴۸]

طبق گزارش‌ها، اکثر ساکنان شهر نیز از طریق این معبر شهر را ترک کردند. حدود۸۰۰ – ۷۰۰ نفر از ساکنان شهر، از جمله ۳۰۰ ترک‌های مسختی که قادر به ترک شهر نشده بودند توسط نیروهای دفاعی قره باغ به استپاناکرت منتقل و موقتاً درآنجا اسکان داده شدند. چند روز بعد، آوارگان آذری بدون هیچ گونه قید و شرطی از طریق کمیته بین‌المللی صلیب سرخ به مقامات آذربایجان تحویل گردیدند. رویداد مزبور را سازمان حقوق بشر مستقر در مسکو به نام انجمن یادبود گزارش نموده‌است.[۴۹]

(دانا مازالووا) می‌گوید: «بسیاری از اجساد فراریان خوجالو، در نزدیکی شهر آقدام که در اختیار ارتش آذربایجان دیده شده بود. از فاصله کم به زانوی آن‌ها شلیک شده و گویا کسانی می‌خواسته‌اند از فرار آن‌ها جلوگیری کنند. همکاران من در ۲۹ فوریه از این اجساد فیلم‌برداری کرده‌اند. سه روز بعد وقتی در ۲ مارس دوباره از آن اجساد فیلم‌برداری می‌کردیم لباس اجساد را کنده، بدنها را تکه‌تکه کرده و حتی پوست سر آن‌ها را نیز کنده بودند! و همه اینها در مناطق تحت اشغال نیروهای آذربایجان اتفاق افتاده بود.»[۵۰][۵۱]

ایاز مطلب‌اف می‌گوید: <<همه اینها از پیش برای برکناری من از قدرت طراحی شده بود. با شناختی که از ارمنیان دارم بعید می‌دانم که آن‌ها این چنین آشکارا آثار جنایت خود را در اختیار ما قرار داده باشند. اگر اعلام کنم که همه تقصیرها بر گردن مخالفان دولت من است، مرا متهم به افتراء بستن خواهند کرد ولی از حقایق نمی‌توان گذشت. مسلم است که ارتش ارمنیان قره باغ دالان امنی را برای خروج ساکنان بی دفاع به وجود آورده بودند و دلیلی برای شلیک به سوی آن‌ها نداشتند. به محض محاصره خوجالو از سوی تانک‌های ارمنی، می‌بایست اقدام به خروج ساکنان بی دفاع از شهر می‌شد.>>[۵۲][۵۳]

ادعا شده که نیروهای روسی (هنگ موتوریزه ۳۶۶ شوروی سابق) نیز درگرفتن شهر خوجالی شرکت داشته‌اند.[۵۴] هنگ موتوریزه یاد شده در نزدیکی استپاناکرت، پایتخت قره باغ مستقر و خود آماج آتشبارهای ارتش آذربایجان قرارداشت و تلفاتی هم متحمل شده بود. بعد از این تلفات، از مرکز فرماندهی روسی به هنگ دستور داده می‌شود که پاسخ آتش توپخانه آذری را بدون خروج از پایگاه خودشان بدهند. جدال آتشبارهای دو طرف (طرف آذری و روسی) چند روز قبل از سقوط شهر را ساکنان فراری خوجالی گزارش داده‌اند.

به نظر می‌آید که دلیل نشر این اطلاعات غیرواقع این باشد که اول: مدافعان شکست خورده خوجالی عملکرد، و در واقع بی عملی خود را نزد هموطنانشان بتوانند توجیه کنند و دوم: این اولین بار بود که آنان می‌دیدند نیروهای دفاعی قره باغ از ادوات و خودروهای زرهی استفاده می‌کنند.[۵۵]

جعل تاریخ[ویرایش]

در ۱۹۱۸م، سه کشور ارمنستان، گرجستان و جمهوری آذربایجان به استقلال دست یافتند. از این سه کشور گرجستان و ارمنستان نام تاریخی خود را حفظ کردند اما سرزمین واقع در غرب دریای خزر با ساکنان تاتار خود نخست قرار بود ماورای قفقاز شرقی یا جنوبی نامیده شود لیکن حزب ملی‌گرای مساوات نام آن را، به آذربایجان تغییر داد، بدون اهمیت دادن به این موضوع که این اسم نام یکی از استان‌های ایران است.[۵۶] به این ترتیب، این منطقهٔ تازه استقلال یافته، واقع در شمال رود ارس، «جمهوری آذربایجان» نام گرفت.[۵۷]

پس از دورهٔ استقلال و پایان جنگ قره باغ، دولت جمهوری آذربایجان برنامه‌ای جدی برای ایجاد حس نفرت نسبت به هر آنچه که با ارمنیان ارتباط دارد آغاز کرده‌است. بنیاد علیاُف میلیون‌ها دلار از درآمدهای نفتی کشور را صرف انتشار کتاب‌های تبلیغاتی ای می‌کند که محتویات آن‌ها مطالبی جعلی از تاریخ و ادعاهایی دروغین علیه ارمنیان است.

یکی از دلایل وجود این جعلیات و اکاذیب می‌تواند این حقیقت باشد که پس از تأسیس اتحاد جماهیر شوروی مقامات کمونیستی جمهوری‌های تازه تأسیس یافته را تشویق می‌کردند که فرهنگ و تاریخ مخصوص به خود داشته باشند. از میان دوازده جمهوری عمده تنها سه جمهوری وجود داشتند که در حقیقت دارای زمینهٔ تاریخی واقعی و فرهنگ خاص خود بودند. این جمهوری‌ها عبارت بودند از ارمنستان، گرجستان و مولداوی.

جعل تاریخ شامل:

  • تثبیت نام آذربایجان به منزلهٔ نامی که قرن‌های متمادی به این سرزمین تعلق داشته، به خصوص، به سرزمین‌های شمال رود ارس.
  • ثابت کردن اینکه ارمنیان بومی در اصل تنها مهاجرانی به این سرزمین هستند.
  • ثابت کردن اینکه تمامی بناهای تاریخی مسیحی منطقه در واقع ارمنی نیستند بلکه به دست ارانیان قفقازی بنا شده‌اند.
  • ثابت کردن اینکه تمامی بناهای تاریخی اسلامی منطقه در حقیقت آذری هستند.
  • نشان دادن اینکه ارمنیان میراث فرهنگی آذری‌ها را منهدم می‌کنند، از آن جمله بناهای تاریخی اسلامی و مسیحی را.

در کتب درسی نام ارمنی و ارمنستان تبدیل به اهل آناتولی و آناتولیایی شده‌است.

آذریها ادعا می‌کنند که تا ۱۸۲۸م هیچ ارمنی ای درقفقاز جنوبی نمی‌زیسته و این ارتش روسیه بوده که آن‌ها را با خود از ایران و ترکیه به این ناحیه آورده و در آنجا مستقر کرده‌است.

اتهام به زوری بالایان[ویرایش]

به ادعای بعضی از منابع جمهوری آذربایجان زوری بالایان کتابی به نام «احیای دوباره روحمان» در مورد وقایع خوجالی نوشته که در ادعا شده خود بالایان در آن شرکت داشته.

(عایشه گونایسو) مقاله‌ای به نام حاکمیت دروغ می‌نویسد:

<<حتی اگر کسی اطلاع نداشته باشد که چنین کتابی از زوری بالایان وجود خارجی ندارد، از لحن و سیاق متن نقل قول باید کاملاً روشن باشد که این «نقل قول» متن مجعولی است. مسئله شوک آور، اما این بود که «نقل قول» نه از جانب یک نفر تُرک افراطی متعصب و دشمن ارمنیان انجام می‌شد، بلکه از جانب کسی که صادقانه نژادپرستی و تبعیض را محکوم می‌کرد. چند روز بعد از چاپ مقاله، (کایماز) در وبلاگ شخصی خودش اعلام کرد که اشتباهی از جانب وی روی داده و زوری بالایان چنین کتابی ننوشته و نقل قول از متن مجعولی صورت گرفته‌است. وی اضافه کرد که مطالب راجع به کتاب را از یک پزشک آذری طی یک میزگرد تلویزیونی شنیده بوده. ظاهراً، کایماز ساده لوحانه به هیچ وجه فکر نمی‌کرد که یک پزشک طرف مباحثه در تلویزیون ممکن است دروغ بگوید. اما، اصلاً کایماز این نقل قول را از کجا پیدا کرده بود؟ من خود به جستجوی آن پرداختم و متوجه شدم که فقط در تارنماهای تُرکهای ناسیونالیست افراطی موجود است.>>[۵۸]

اظهارات اونور کایماز هیئت تحریریه روزنامه رادیکال:

«کایماز مقاله‌ای در روزنامه رادیکال منتشر کرد که اظهاراتش را در وبلاگ شخصی خود به نقل قول از زوری بالایان نوشته بود اشتباه بوده او چنین می‌گوید: او در مورد کتاب از یک پزشک آذری در میزگردی در تلویزیون شنیده بوده.»[۵۹][۶۰]

گرجستان[ویرایش]

مسئله جاواختی-آخالکالاکی[ویرایش]

برخی از ارمنیان معتقدند که آن‌ها قربانی سیاست انتقال توازن جمعیتی از جاواختی و آخالکالاکی شده‌اند تا تعدادی از خانواده‌های گُرجی در آنجا اسکان یابند. ارمنی‌ها همچنین دارای نماینده کمی در حکومت هستند یعنی دارای ۵ کرسی از ۲۳۵ کرسی پارلمان می‌باشند. تبعیض و بی‌اعتمادی متقابل نیز وجود دارد. اعتراضاتی چند نیز وجود داشته که برخی از آن‌ها منجر به برخورد فیزیکی با مأموران قانون شده‌است.

جدایی ارمنی‌های گرجستان به ویژه ارمنیان ساکن دو منطقه جاواختی-آخالکالاکی از ارمنستان نیز به مانند بسیاری دیگر از اقوام منطقه قفقاز در دوران حاکمیت شوروی به وقوع پیوست. با وجود این که این منطقه از لحاظ تاریخی، جغرافیایی و فرهنگی همیشه یک منطقه ارمنی‌نشین و جزئی از خاک ارمنستان محسوب می‌شود. در نتیجه سیاست‌های ژوزف استالین در سال ۱۹۲۱م از خاک ارمنستان جدا شده و به گرجستان ملحق شد.

احساسات ضد ارمنی و مصادره کلیساهای ارمنی[ویرایش]

این امر بیشتر در مشاجره در خصوص بی‌طرفی عقائد یا اظهار نظر در مورد موضوعی اعمال شده از سوی مقامات است تا اعمال فعالیت‌های بالفعل.

جمهوری خودمختار آبخازیا نیز دارای جمعیت مهمی از ارمنیان است که بیست درصد از جمعیت این جمهوری را تشکیل می‌دهند ولیکن مقامات غیررسمی آبخازی متهم شده‌اند که عمداً از تعداد ارمنی محلی آبخازیا کاسته‌اند.

کلیسای ارمنی در آخالکالاکی

اکثریت ارمنی‌های ساکن در گرجستان ارمنیان ارتدکس تابع کلیسای حواری ارمنی و زیر نظر کلیسای جامع اچمیادزین می‌باشند.

مسائل مربوط به ارمنیان گرجستان از سوی مقر اسقفی ارمنی در گرجستان حل و فصل می‌شود که به ارمنی ویراهایوتز تم[۶۱] نامیده شده و رئیس آن اسقف وازگن میراخانیان[۶۲] است.

امروزه تنها دو کلیسای ارمنی فعال در تفلیس وجود دارد. چندین کلیسای ارمنی قبلاً تخریب شده یا تبدیل به کلیسای گرجی شده یا در شرف تبدیل شدن به کلیسای گرجی هستند. کلیسای ارمنی تقاضای مالکیت و اعمال حقوق مجدد بر شش کلیسا را کرده‌است.[۶۳][۶۴]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

پانویس ۱[ویرایش]

  1. اسقف اعظم ارمنیان عثمانی در دوران جنگ جهانی اول
  2. سیاستمدار ارمنی اهل مصر و فرزند نوبار پاشا، نخست‌وزیر مصر
  3. ژیرایر لیباریدیان مشاور ارشد لوون تر-پتروسیان در امور امنیت ملی بود. بعد از استعفای ترپتروسیان او به ایالات متحده رفت و در آن جا به تدریس در دانشگاه میشیگان و پژوهش در زمینه تاریخ و سیاست ارمنستان و منطقه قفقاز مشغول شد. او از بنیان‌گذاران و مدیر مؤسسه مطالعات ارمنی معاصر (انستیتوی زوریان)، سردبیر نشریه آرمنیان ریویو و مدیر بایگانی اسناد حزب داشناکسوتیون در بوستون بود.
  4. قلیخان اقبال السلطنه ماکوئی فرزند تیمورخان اقبال السلطنه حکمران ماکو و سرحد دار ایران، رئیس ایل بیات‌های ماکو بود.
  5. ارگنه کن به سازمان مخفی و ملی‌گرای افراطی کمالیست در ترکیه اطلاق می‌شود که اعضای آن پیوندهایی با نیروهای امنیتی و نظامی ترکیه دارند. این گروه متهم به تروریسم در ترکیه است و القاب متفاوتی چون اوراسیاگراها یا انزواطلب به آن‌ها نسبت داده می‌شود. در ترکیه وجود دولت پنهان با ماجرای رسوائی سوسورلوک (سوسورلوک نام مکانی است که در روز سوم نوامبر 1996 ماشین مرسدس بنز حامل یک افسر پلیس ترک، یکی از قاچاقچیان معروف مواد مخدر و رهبر یکی از عشایر منطقه کرد نشین با یک تریلی تصادف می‌کند. این امر باعث سوء ظن و بدگمانی شد تا این که دولت این پرونده را مختومه اعلام کرد اما بعدها مشخص شد که دولت پنهان در ترکیه وجود دارد که با باندهای مافیای در ارتباط است) در 1996 آشکار گردید که اعضای آن متهم به توطئه برای شورش و آشوب و ترور نخبگان، سیاستمداران، قضات، نظامیان رده بالا و رهبران مذهبی بودند و هدف نهائی آن‌ها سرنگونی گروه غرب‌گرای وقت بود. این کودتا دنباله چندین کودتای نافرجام در چند سال اخیر بوده‌است.
  6. عایشه گونایسو، فعال حقوق بشر، فمینیست، مترجم و محقق تُرک است. از سال ۱۹۹۵، عضو مؤسس کمیته حقوق بشر ترکیه علیه نژادپرستی و تبعیض (شعبه استانبول) می‌باشد. درسالهای ۰۷–۲۰۰۵ ستون نویس یک روزنامه طرفدار کُردها بود. از سال ۲۰۰۸، به‌طور دوهفتگی مقالاتی تحت عنوان "نامه‌هایی از استانبول" برای نشریات ارمنی می‌فرستد.
  7. چنگیز فؤاد اوغلی مصطفی یف، گزارشگر مستقل آذری که در ۲۸ فوریه ۱۹۹۲ از صحنه فاجعه خوجالی ویدئوهایی تهیه کرده بود، راجع به ادعاهای مقامات آذربایجان دربارهٔ روند به وجودآمدن فاجعه تردید داشت، لذا خود مستقلاً شروع به تحقیقات کرد. لیکن، اولین گزارش او دربارهٔ احتمال دست داشتن نیروهای آذربایجانی در فاجعه خوجالی به” D-Press “آژانس خبری مسکو، به قیمت جانش تمام شد. وی در همان زمان، در ۱۵ ژوئن ۱۹۹۲ در نزدیکی آقدام در شرایط مشکوکی به قتل رسید.

پانویس ۲[ویرایش]

  1. مبارزه با سخنان تنفرآمیز در رسانه‌های ترکیه
  2. Chris Aldrich. The Aldrich Dictionary of Phobias and Other Word Families. Trafford Publishing, 2002. ISBN 1-55369-886-X. стр. 225
  3. Black Garden, by Thomas De Waal (Aug 25, 2004), page 42
  4. Rummel, RJ (1 April 1998), "The Holocaust in Comparative and Historical Perspective", The Journal of Social Issues 3 (2)
  5. Rainsford, Sarah (2006-09-21). "Turkish novelist case collapses". BBC. Retrieved 2008-08-14.
  6. Biner, Z. Ö. (2010). Acts of defacement, memory of loss: Ghostly effects of the "Armenian crisis" in Mardin, southeastern turkey. History and Memory, 22(2), 68–94,178.
  7. Hewsen, Robert H. (2001). "Mush and Its Plain". Armenia: A Historical Atlas. Chicago: University of Chicago Press. p. 206. ISBN 0-226-33228-4.
  8. Maranci, Christina (2002). "The Art and Architecture of Baghesh/Bitlis and Taron/Mush". In Richard G. Hovannisian. Armenian Baghesh/Bitlis and Taron/Mush. Costa Mesa, California: Mazda Press. pp. 120–122.
  9. "Turkey renames 'divisive' animals". BBC. 8 March 2005. Retrieved 16 January 2013. "Animal name changes: Red fox known as Vulpes Vulpes Kurdistanica becomes Vulpes Vulpes. Wild sheep called Ovis Armeniana becomes Ovis Orientalis Anatolicus Roe deer known as Capreolus Capreolus Armenus becomes Capreolus Cuprelus Capreolus."
  10. Hovannisian, ed. by Richard G. (1991). The Armenian genocide in perspective (4. pr. ed.). New Brunswick, NJ [u.a.]: Transaction. pp. 128–130. ISBN 978-0-88738-636-7.
  11. Sahakyan, Lusine (2010). Turkification of the Toponyms in the Ottoman Empire and the Republic of Turkey. Montreal: Arod Books. ISBN 978-0-9699879-7-0
  12. http://en.wikipedia.org/wiki/Confiscated_Armenian_properties_in_Turkey
  13. http://www.mirrorspectator.com/2011/09/30/lawsuit-seeks-return-of-seized-lands-incirlik-airbase-sits-on-disputed-territory/
  14. Bevan, Robert (2004). The destruction of memory: architectural and cultural warfare (1. publ. ed.). London: Reaktion Books. ISBN 1-86189-205-5.
  15. "Cultural Genocide". Armenian Genocide Museum-Institute. Retrieved 12 January 2013.
  16. "Ethnic Armenian Soldier Shot on ‘Genocide Day’, Radikal Reports". Bloomberg. Original from Radikal. Apr 25, 2011. Retrieved 29 December 2012.
  17. "Doubts emerge in death of Armenian-Turk soldier". Hurriyet. 2012-01-30. Retrieved 29 December 2012.
  18. "Armenian private killed intentionally, new testimony shows". Zaman. 2012-01-27. Retrieved 29 December 2012.
  19. "Sevag İçin Adalet Girişimi: Sevag Nefret Cinayetine Kurban Gitti". SonDakika (in Turkish). Retrieved 29 December 2012. "Title translated from Turkish: Sevag Balikci died from a hate crime."
  20. Leicht, Justus (2006-02-06). "Turkey: Court drops prosecution of writer Orhan Pamuk". World Socialist Web site. ICFI. Archived from the original on 25 July 2008. Retrieved 2008-07-29.
  21. نماز رهبران حزب جنبش ملّی ترکیه در کلیسای نیمه ویران آنی
  22. Arsu, Sebnem (August 31, 2009). "Turkey and Armenia to Establish Diplomatic Ties". New York Times. Retrieved 2009-09-01. "Turkey and Armenia, whose century of hostilities constitutes one of the world's most enduring and acrimonious international rivalries, have agreed to establish diplomatic relations, the two countries announced Monday."
  23. Paul Richter (2009-04-03). "Turkey, Armenia are likely to ease conflict". L.A. Times. Archived from the original on 7 April 2009. Retrieved 2009-04-03.
  24. Hakobyan, Tatul (2008-09-13). "Armenia receives Turkey's president for six-hour visit". Armenian Reporter. Retrieved 2008-09-12.
  25. مجموعه امنیتی منطقه‌ای قفقاز جنوبی، نویسنده: ولی کوزه گرکالجی، ص 193
  26. کارگذاری مهام خارجه ماکو، نمره 79،7 ثور 15 رجب 1336
  27. سرژ آفاناسیان، ارمنستان، آذربایجان، گرجستان از استقلال تا استقرار رژیم شوروی ۱۹۲۳–۱۹۱۷، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی ـ تهران: انتشارات معین، ۱۳۷۰
  28. Özdemir, Sadi (2007-11-02). "Ermeni isyanını Perinçek buldu İTO ABD’ye gönderiyor". Hürriyet (in Turkish). Retrieved 2008-08-07.
  29. Today's Zaman, 5 August 2013, "Long sentences for Ergenekon suspects, life for ex-army chief
  30. "Court merges Workers’ Party probe with Ergenekon investigation". Today's Zaman. 2012-06-14. Retrieved 2012-06-22.
  31. محکومیت دو تن از رفقای اوجالان در پروندهٔ کودتا
  32. "Turkish politician fined over genocide denial". Swissinfo with agencies. 2007-03-09.
  33. به این اعمال نسل‌کشی می‌گویند، آقای نخست‌وزیر
  34. عایشه گونایسو،حاکمیت دروغ
  35. Hovannisian, Garin K. (2010). Family of Shadows: A century of murder, memory, and the Armenian American dream. New York: HarperCollins. ISBN 978-0-06-179208-3.
  36. Geukjian, Ohannes (2011). Ethnicity, Nationalism and Conflict in the South Caucasus: Nagorno-Karabakh and the Legacy of Soviet Nationalities Policy. Farnham: Ashgate. p. 154. ISBN 978-1-4094-3630-0.
  37. Доклад общества «Мемориал» (Memorial). Независимая газета, 18 June 1992
  38. "Карабахские депутаты: Ходжалу стал жертвой политических интриг и борьбы за власть в Азербайджане. ИА REGNUM, 25 February 2008". Regnum.ru. Retrieved 28 April 2014.
  39. https://en.wikipedia.org/wiki/Shelling_of_Stepanakert
  40. "Samvel Babayan, Leader of "Dashink" Party". Retrieved 2007-08-22.
  41. Patrick Wilson Gore, “Tis Some Poor Fellow’s Skull-Post- Soviet Warfare in the Southern Caucasus”.
  42. Mustafayev, Vahid (15 June 1992). "Chingiz Mustafayev in Action". Azer.com. Retrieved 28 April 2014.
  43. ایاز مطلب اف همچنان در روسیه
  44. Zvyagin Sergei (2010) Ходжалу: правда и вымыслы. (Khojaly: the truth and the fabrications) Nezavisimaya Gazeta, 05 March 2010
  45. Human Rights Watch/Helsinki. Bloodshed in the Caucasus: Escalation of the Armed Conflict in Nagorno Karabakh. New York: Human Rights Watch, 1992. pp. 24.
  46. de Waal, Thomas (2004). Black garden: Armenia and Azerbaijan through peace and war. ABC-CLIO. p. 172. ISBN 0-8147-1945-7.
  47. European Court of Human Rights. "The European Court of Human Rights. Case of Fatullayev v. Azerbaijan"
  48. "Vue d'ensemble – Pays – ESI". Esiweb.org. Retrieved 28 April 2014.
  49. "Report of Memorial Human rights center (In Russian)". Memo.ru. Retrieved 28 April 2014.
  50. Thomas De Waal. "More War in the Caucasus". Retrieved 25 February 2012.
  51. Dana Mazalova. "Press conference: Justice for Khojaly" (in Russian). Novosti. Retrieved 25 February 2012.
  52. Nezavisimaya Gazetta, 2 April 1992
  53. Zvyagin Sergei (2010) Ходжалу: правда и вымыслы. (Khojaly: the truth and the fabrications) Nezavisimaya Gazeta, 05 March 2010.
  54. Bloodshed in the Caucasus: escalation of the armed conflict in Nagorno Karabakh. Human Rights Watch, 1992. ISBN 1-56432-081-2, ISBN 978-1-56432-081-0, p. 21
  55. [ABOUT THE PARTICIPATION OF CIS 366-th REGIMENT http://budapest.sumgait.info/khojaly/366.htm]
  56. دریایی، تورج. «نامه‌ای به طراح تقسیم ایران»
  57. محسنی، محمدرضا 1389: «پان ترکسیم، ایران و آذربایجان» ، انتشارات سمرقند ص 29-33
  58. Ayse Gunaysu, "Gunaysu: The Reign of Lies in Turkey ", "The Armenian Weekly", May 11, 2012
  59. Tamar Minasian, "SECURITY & FOREIGN AFFAIRS: AZERI DISINFORMATION. AZERBAIJANI MASOCHISM? ", "AZG", June 06, 2006
  60. http://arsivakurd.org/images/arsiva_kurd/kovar/asiti/asiti_07.pdf
  61. Virahayots Tem
  62. Vazgen Mirzakhanyan
  63. http://archive.hetq.am/eng/politics/0605-georgia.html بایگانی‌شده در ۲۵ اکتبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine Investigative Journalists of Armenia at Hedq.am reporting about status of Armenian churches in Georgia
  64. Ghazinyan, Aris (15 December 2008). "Controversy under Cupola: Attempts to defend Armenian churches in Georgia meet protests in Tbilisi". ArmeniaNow. Retrieved 7 July 2009.

منابع[ویرایش]

Sketch by an eyewitness of the massacre of Armenians in Sasun in 1894

Anti-Armenian sentiment, also known as anti-Armenianism and Armenophobia, is a diverse spectrum of negative feelings, dislikes, fears, aversion, derision and/or prejudice towards Armenians, Armenia, and Armenian culture. Modern anti-Armenianism is usually expressed by opposition to the actions or existence of Armenia, aggressive denial of the Armenian Genocide or belief in an Armenian conspiracy to fabricate history and manipulate public and political opinion for political gain.[1]

Turkey

Of this photo, the United States ambassador wrote, "Scenes like this were common throughout the Armenian provinces, in the spring and summer months of 1915. Death in its several forms—massacre, starvation, exhaustion—destroyed the larger part of the refugees. The Turkish policy was that of extermination under the guise of deportation."

Armenian Genocide and its denial

Although it was possible for Armenians to achieve status and wealth in the Ottoman Empire, as a community they were never accorded more than "second-class citizen" status and were regarded as fundamentally alien to the Muslim character of Ottoman society.[2] In 1895, revolts among the Armenian subjects of the Ottoman Empire led to Sultan Abdül Hamid's decision to massacre tens of thousands of Armenians in the Hamidian massacres.[3]

During World War I, the Ottoman government massacred between 1 and 1.5 million Armenians in the Armenian Genocide.[4][5][6][7] The Turkish government has aggressively denied the Armenian Genocide. This position has been criticized in a letter from the International Association of Genocide Scholars to – then Turkish Prime Minister, now PresidentRecep Tayyip Erdoğan.[8]

Contemporary

Cenk Saraçoğlu argues that anti-Armenian attitudes in Turkey "are no longer constructed and shaped by social interactions between the 'ordinary people' [...] Rather, the Turkish media and state promote and disseminate an overtly anti-Armenian discourse."[9] According to a 2011 survey in Turkey, 73.9% of respondents admitted having unfavorable views toward Armenians. The survey showed an unfavorable stance toward Armenians was "relatively more widespread among those participants with lower levels of education and socioeconomic status."[10] According to Minority Rights Group, while the government recognizes Armenians as a minority group, as used in Turkey this term denotes second-class status.[11]

"The new generations are being taught to see Armenians not as human, but [as] an entity to be despised and destroyed, the worst enemy. And the school curriculum adds fuel to the existing fires."

- Turkish lawyer Fethiye Çetin[12]

The Ankara Chamber of Commerce included a documentary, accusing the Armenian people of slaughtering Turks, with its paid tourism advertisements in the June 6, 2005 edition of the magazine Time Europe. The magazine later apologized for allowing the inclusion of the DVDs and published a critical letter signed by five French organizations.[13][14] The February 12, 2007 edition of Time Europe included an acknowledgment of the truth of the Armenian Genocide and a DVD of a documentary by French director Laurence Jourdan about the genocide.[15]

Hrant Dink, the editor of the weekly bilingual newspaper Agos, was assassinated in Istanbul on January 19, 2007, by Ogün Samast, who was reportedly acting on the orders of Yasin Hayal, a militant Turkish ultra-nationalist.[16][17] For his statements on Armenian identity and the Armenian Genocide, Dink had been prosecuted three times under Article 301 of the Turkish Penal Code for “insulting Turkishness.”[18][19] (The law was later amended by the Turkish parliament, changing "Turkishness" to "Turkish Nation" and making it more difficult to prosecute individuals for the said offense.[20]) Dink had also received numerous death threats from Turkish nationalists who viewed his "iconoclastic" journalism (particularly regarding the Armenian Genocide) as an act of treachery.[21]

İbrahim Şahin and 36 other alleged members of Turkish ultra-nationalist Ergenekon group were arrested in January, 2009 in Ankara. The Turkish police said the roundup was triggered by orders Şahin gave to assassinate 12 Armenian community leaders in Sivas.[22][23] According to the official investigation in Turkey, Ergenekon also had a role in the murder of Hrant Dink.[24]

Accounts of hate speech towards targeted groups in Turkish news outlets with Armenians shown as being targeted the most according to a January–April 2014 Media Watch on Hate Speech and Discriminatory Language Report.[25]


In 2002, a monument was erected in memory of Turkish-Armenian composer Onno Tunç in Yalova, Turkey.[26] The monument to the composer of Armenian origin was subjected to much vandalism over the course of the years, in which unidentified people had taken out the letters on the monument. In 2012 Yalova Municipal Assembly decided to remove the monument. Bilgin Koçal, the former mayor of Yalova, informed the public that the memorial had been destroyed by time and that it would shortly be replaced with a new one in the memory of Tunç.[27][28][29] On the other hand, a similar memorial stays in place at the village of Selimiye, where an aircraft had crashed; and the people in the village of 187 expressed their protest about the vandalism claims regarding the memorial in Yalova, adding that they paid from their own funds to keep up the maintenance of the monument in their village against the wearing effect of natural causes.[30]

Sevag Balikci, a Turkish soldier of Armenian descent, was shot dead on April 24, 2011, the day of the commemoration of the Armenian Genocide during his military service in Batman.[31] It was later discovered that killer Kıvanç Ağaoğlu was an ultra-nationalist.[32] Through his Facebook profile, it was uncovered that he was a sympathizer of nationalist politician Muhsin Yazıcıoğlu and Turkish agent / contract killer Abdullah Çatlı, who himself had a history of anti-Armenian activity, such as the Armenian Genocide Memorial bombing in a Paris suburb in 1984.[33][34][35] His Facebook profile also showed that he was a Great Union Party (BBP) sympathizer, a far-right nationalist party in Turkey.[33] Testimony given by Sevag Balıkçı's fiancée stated that he was subjected to psychological pressure at the military compound.[36] She was told by Sevag over the phone that he feared for his life because a certain military serviceman threatened him by saying, "If war were to happen with Armenia, you would be the first person I would kill."[36][37]

On February 26, 2012, on the anniversary of the Khojaly Massacre a demonstration took place in Istanbul which contained hate speech and threats towards Armenia and Armenians.[38][39][40][41] Chants and slogans during the demonstration include: "You are all Armenian, you are all bastards," "bastards of Hrant [Dink] can not scare us," and "Taksim Square today, Yerevan Tomorrow: We will descend upon you suddenly in the night."[38][39]

In 2012 the ultra-nationalist ASIM-DER group (founded in 2002) had targeted Armenian schools, churches, foundations and individuals in Turkey as part of an anti-Armenian hate campaign.[42]

On 23 February 2014, a group of protestors carrying a banner that said, "Long live the Ogun Samasts! Down with Hrant Dink!" went in front of an Armenian school in Istanbul and later walked in front of the main building of the Agos newspaper, the same location where Hrant Dink was assassinated in 2007.[43][44]

On 5 August 2014, Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan, in a televised interview on NTV news network, remarked that being Armenian is "uglier" even than being Georgian, saying "You wouldn't believe the things they have said about me. They have said I am Georgian...they have said even uglier things - they have called me Armenian, but I am Turkish."[45][46][47]

In February 2015, graffiti was discovered near the wall of an Armenian church in the Kadikoy district of Istanbul saying, "You’re Either Turkish or Bastards" and "You Are All Armenian, All Bastards."[48][49][50] It is claimed that the graffiti was done by organizing members of a rally entitled "Demonstrations Condemning the Khojali Genocide and Armenian Terror." The Human Rights Association of Turkey petitioned the local government of Istanbul calling it a "Pretext to Incite Ethnic Hate Against Armenians in Turkey".[48][51] In the same month banners celebrating the Armenian Genocide were spotted in several cities throughout Turkey. They declared: "We celebrate the 100th anniversary of our country being cleansed of Armenians. We are proud of our glorious ancestors."[52][53]

On 20 February 2015, the Mayor of Bayburt Mete Memis called the deeds of Turkish soldiers who massacred Armenians a hundred years ago "heroism." He made a congratulatory statement on the 97th anniversary of Bayburt's sacking, in which its Armenian resident were massacred and exiled as part of the Armenian Genocide, claiming that 97 years ago, the Turkish soldiers in Bayburt had "written their name in history for defending the homeland."[54]

In March 2015, the mayor of Ankara, Melih Gökçek, filed a formal complaint on defamation charges against journalist Hayko Bağdat because he called him an Armenian. The complaint petitioned that the statements by the journalist are "false and include insult and libel."[55] Gökçek also demanded 10,000 liras in compensation under a civil lawsuit against Bağdat for psychological damages, and the lawsuit is now pending.[55]

During the official state funeral of Turkish serviceman Olgun Karakoyunlu, a man exclaimed: "The PKK are all Armenians, but are hiding. I am Kurdish and a Muslim, but I am not an Armenian. The end of Armenians is near. God willingly, we will bring an end to them. Oh Armenians, whatever you do it is in vain, we know you well. Whatever you do will be in vain."[56] Similarly, in 2007, a state-appointed imam, presiding over a funeral of a Turkish soldier killed by the PKK, said that the death was due to "Armenian bastards."[57]

In September 2015, during the Kurdish–Turkish conflict, a video was released which captured police in Cizre announcing on a loudspeaker to the local Kurdish population that they were "Armenian bastards."[58][59] A few days later, in another instance, the Cizre police made repeated announcements on loudspeaker saying "You are all Armenians."[12][60][61]

On 9 September 2015, a crowd of Turkish youth rallying in Armenian populated districts of Istanbul chanted "We must turn these districts into Armenian and Kurdish cemeteries."[62]

In September 2015, a 'Welcome' sign was installed in Iğdır and written in four languages, Turkish, Kurdish, English, and Armenian. The Armenian portion of the sign was protested by ASIMDER who demanded its removal.[63] In October 2015, the Armenian writing on the 'Welcome' sign was heavily vandalized.[64] The Armenian portion of the sign was ultimately removed in June 2016.[65]

In April 2016, Barbaros Leylani, the head of the Turkish Worker's Union in Sweden, referred to Armenians as "dogs" in a public speech in Stockholm, and added: "Turks awaken! Armenian scums must be finished, die Armenian scums, die, die!" (external link of speech (in Turkish))[66][67] Juridikfronten, a Swedish watchdog organization, filed a report to the police due to an "incitement to racial hatred". Thereafter, Leylani resigned from his post.[66]

Azerbaijan

Azeri soldiers destroying the tombstones at the Armenian Cemetery in Julfa.

Anti-Armenianism exists in Azerbaijan on institutional[68] and social[69] levels. Armenians are "the most vulnerable group in Azerbaijan in the field of racism and racial discrimination."[70]

Throughout the 20th century, Armenians and Muslim inhabitants of the Caucasus (Azerbaijanis were called Caucasian or Azerbaijani Tatars before 1918) had been involved in numerous conflicts, including pogroms, massacres and wars. The two ethnic groups intensified "mutual distrust" and the clashes throughout the 20th century "have been significant factors in the shaping of the national self-consciousness of the two peoples."[71] From 1918 to 1920 organized killings of Armenians occurred in Azerbaijan, including in the cities of Baku and Shusha, the centers of Armenian cultural life under the Russian Empire.

However, the current xenophobia in Azerbaijan toward Armenia and Armenians have shaped mostly during the last years of the Soviet Union, when Armenians demanded the Moscow authorities to incorporate the mostly Armenian-populated Nagorno-Karabakh Autonomous Oblast with the Armenian SSR.[72] In response to Armenian claims, the Azerbaijani nationalists, most prominently the Azerbaijani Popular Front,[73][74] organized pogroms of Armenians in Sumgait, Kirovabad and Baku. An estimated of 350,000 Armenians left "in two waves in 1988 and in 1990 after anti-Armenian violence."[75]

The tensions eventually escalated into a large-scale military conflict over Nagorno-Karabakh. The Armenian forces took control of most of former NKAO and seven adjacent districts outside of NKAO area. A cease-fire was reached in 1994 and is still in effect as the Nagorno-Karabakh Republic is de facto independent, while de jure inside the Azerbaijani borders.

Since then the Armenian side accuses the Azerbaijani government for carrying out anti-Armenian policy inside and outside the country, which includes propaganda of hate toward Armenia and Armenians and destruction of cultural heritage.[76][77][78] In 2011, the European Commission against Racism and Intolerance report on Azerbaijan stated that "the constant negative official and media discourse concerning the Republic of Armenia helps to sustain a negative climate of opinion regarding people of Armenian origin, who remain vulnerable to discrimination."[79]

Russia

A 19th-century Russian explorer, Vasili Lvovich Velichko, who was active during the period when the Russian tzarism carried out a purposeful anti-Armenian policy,[80] wrote "Armenians are the extreme instance of brachycephaly; their actual racial instinct make them naturally hostile to the State."[81]

According to a 2012 VTSIOM opinion research, 6% of respondents in Moscow and 3% in Saint Petersburg were "experiencing feelings of irritation, hostility" toward Armenians.[82] In the 2000s there have been racist murders of Armenians in Russia.[83][84][85] In 2002 an explosion took place in Krasnodar near the Armenian church which the local community believed was a terrorist act.[86]

Georgia

Unrooted Armenian gravestones in a church yard in Velistsikhe, Kakheti, Georgia

In the late 19th century and early 20th century anti-Armenian sentiment was prevalent in both socialist and nationalist Georgian circles. The economic dominance of Armenians in Tbilisi fueled verbal attacks on Armenians. Droeba, an influential journal, described Armenians as people who "strip our streets and fatten their pockets" and "but the last piece of property from our indebted peasant families." Both Ilia Chavchavadze and Akaki Tsereteli, two major literary figures, attacked Armenians for their perceived mercantilism. Tsereteli portrayed Armenians as a flea sucking Georgian blood in one fable. Chavchavadze denounced Armenians for "eating the bread baked by someone else or drinking that which is creating by another's sweat." Chavchavadze's newspaper, Iveria, depicted Armenians as "sly moneylenders and unscrupulous traders," according to Stephen F. Jones. The Social Democratic Party of Georgia (Georgian Mensheviks) attacked the bourgeoisie and imperialism to liberate Georgia from both Russian imperialism and perceived Armenian economic exploitation. During the existence of the Democratic Republic of Georgia (1918–21), the independent Georgian government saw Armenians as a potential "fifth column" for their supposed loyalty to the First Republic of Armenia and subject to manipulation by foreign powers. The Georgian–Armenian War of December 1918 increased anti-Armenian sentiments in Georgia. In post-Soviet Georgia, first president Zviad Gamsakhurdia, an outspoken nationalist, viewed Armenians, along with other ethnic minorities, as "guests" or "aliens" who threaten Georgia's territorial integrity.[87]

Around the time of the March 4 parliamentary elections in the breakaway region of Abkhazia in 2007, the Georgian media emphasised the factor of ethnic Armenians in the area.[88] The Georgian newspaper Sakartvelos Respublika predicted that much of the parliament would be Armenian and that there was even a chance of an Armenian president being elected.[89] The paper also reported that the Abkazanian republic might already be receiving financial assistance from Armenians living in the United States.[89] Some Armenian analysts believe such reports are attempting to create conflict between Armenians and ethnic Abkhazians to destabilize the region.[89]

A policy of desecration of Armenian churches and historical monuments on the territory of Georgia has actively been pursued.[90][91][92] On November 16, 2008, Georgian monk Tariel Sikinchelashvili vandalised the graves of patrons of art Mikhail and Lidia Tamamshev.[91] The Armenian Church of Norashen in Tbilisi, built in the middle of the 15th century,[90] has been desecrated and misappropriated by the Georgian government despite the fact that both Armenia's and Georgia's Prime-Ministers have reached an agreement on not to maltreat the church.[91] Due to no law on religion, the status of Surb Norashen, Surb Nshan, Shamhoretsor Surb Astvatsatsin (Karmir Avetaran), Yerevanots Surb Minas and Mugni Surb Gevorg in Tbilisi and Surb Nshan in Akhaltsikhe is unknown since being confiscated during the Soviet era.[93] Since independence in 1991, Georgian clergy have occupied the Armenian churches.[citation needed] Armenians in Georgia and Armenia have demonstrated against the destruction. On November 28, 2008, Armenian demonstrators in front of the Georgian embassy in Armenia demanded that the Georgian government immediately cease encroachments on the Armenian churches and punish those guilty, calling the Georgian party's actions "white genocide."[94]

In August, 2011, Georgia's Culture Minister Nika Rurua sacked director Robert Sturua as head of the Tbilisi national theatre for "xenophobic" comments he made earlier this year, officials reported. "We are not going to finance xenophobia. Georgia is a multicultural country," Rurua said.[95] Provoking public outrage, Sturua said in an interview with local news agency that "Saakashvili doesn't know what Georgian people need because he is Armenian." "I do not want Georgia to be governed by a representative of a different ethnicity," he added.[95][96]

In July 2014, the Armenian Ejmiatsin Church in Tbilisi was attacked. The Armenian diocese said it was "a crime committed on ethnic and religious grounds."[97]

In 2018 the Tandoyants Armenian church in Tbilisi was gifted to the Georgian Orthodox Patriarchate. The Diocese of the Armenian Apostolic Holy Orthodox Church in Georgia stated that the church was “illegally transferred” to the Georgian Patriarchate. According to the Human Rights Education and Monitoring Center, Tandoyants is not the only historic Armenian church the Georgian Patriarchate has targeted. There are at least six others the Patriarchate has its sights set on.[98]

United States

There has been historic prejudice against Armenians in the United States throughout various times, at least beginning from the early 1900s.

In early 1900s Armenians were among the group of minorities who were barred from loaning money, land, and equipment particularly because of their race. They were referred to as "lower class Jews". Moreover, in Los Angeles, California, among other minorities Armenians lived on one side of Van Ness Blvd., while the residents of European white origin lived on the other side. A deed from one home there stated, "Neither said premises nor any part thereof shall be used in any matter whatsoever or occupied by any Negro, Chinese, Japanese, Hindu, Armenian, Asiatic or native of the Turkish Empire."[99]

In Anny Bakalian's book Armenian-Americans: From Being to Feeling Armenian, various groups of Armenians were polled for discrimination based on their identity. Roughly 77% of US-born Armenians felt they were discriminated in getting a job while 80% responded positively to a question whether they felt discriminated in getting admitted to a school.[100]

American historian Justin McCarthy is known for his controversial view that no genocide was intended by the Ottoman Empire but that both Armenians and Turks died as the result of civil war. Some attribute his denial of the Armenian Genocide[101] to anti-Armenianism, as he holds an honorary doctorate of the Turkish Boğaziçi University and he is also a board member of the Institute of Turkish Studies.[102][103]

On April 24, 1998 during a campus exhibit organized by the Armenian Students' Association at UC Berkeley, Hamid Algar, a Professor of Islamic & Persian Studies, reportedly approached a group of organizers and shouted, “It was not a genocide but I wish it was—you lying pigs!” The students also claimed that Algar also spit at them. Following the incident members of the Armenian Students' Association filed a report with campus police calling for an investigation.[104] After a five-month investigation the Chancellor's office issued an apology, though no hate charges were filed as incident did not create a "hostile environment." [105] On March 10, 1999 the Associated Students of University of California (ASUC) passed a resolution titled, "A Bill Against Hate Speech and in Support of Reprimand for Prof. Algar," condemning the incident and calling for Chancellor to review the University decision not to file charges.[105]

In April 2007, the Los Angeles Times Managing Editor Douglas Frantz blocked a story on the Armenian Genocide written by Mark Arax, allegedly citing the fact Arax was of Armenian descent and therefore had a biased opinion on the subject. Arax, who has published similar articles before,[106] has lodged a discrimination complaint and threatened a federal lawsuit. Frantz, who did not cite any specific factual errors in the article, is accused of having a bias obtained while being stationed in Istanbul, Turkey. Harut Sassounian, an Armenian community leader, accused Frantz of having expressed support for denial of the Armenian Genocide and has stated he personally believed that Armenians rebelled against the Ottoman Empire, an argument commonly used to justify the killings.[106] Frantz resigned from the paper not long afterward, possibly due to the mounting requests for his dismissal from the Armenian community.[107]

In March 2012 three of five Glendale Police Department's officers of Armenian origin filed a lawsuit in Los Angeles County Superior Court against Glendale Police Department claiming racial discrimination.[108]

In 2012 surgeon's assistant Ani Chopourian, a graduate of UCLA and Yale, was awarded $168 million in punitive damages for racial and gender discrimination by her co-workers.[109][110]

Another incident that received less coverage was a series of hate mail campaigns directed at Paul Krekorian, a city council candidate for Californian Democratic Primary, making racist remarks and accusations that the Armenian community was engaging in voter fraud.[111]

On April 21, 2016 students at Clark Magnet High School, which currently has 60% Armenian student body,[112] wrote an open letter accusing the school administrators of cultural insensitivity. In the letter students explained that as a day of remembrance students wore black T-shirts. Because of Clark's collar dress code policy school staff browsed through classrooms and gave detention slips to students who wore black T-shirts. They also accused one of the teachers of shaming their actions, who "according to more than fifty Clarkies, one of the faculty members called the students' patriotic actions a "disgrace to America" and stated that she considers them to be "disrespectful to other Americans."[113]

In the 4th episode of Season 3 of the CBS sitcom 2 Broke Girls (aired on October 14, 2013) "when a new cappuccino maker is brought into the cupcake store by a co-worker, he says he bought it for a cheap price from a person who stole it but sells it at a profit, adding 'it's the Armenian way.' When the character is pressed that he is not Armenian, he says 'I know. But, it's the Armenian way.'" This scene was characterized as "racist" by Asbarez Editor Ara Khachatourian, who criticized CBS for promotion of racial stereotypes in their shows.[114]

In the January 9, 2018 episode of the Comedy Central late-night program The Daily Show Trevor Noah stated: "This is, like, really funny. Only Donald Trump could defend himself and, in the same sentence, completely undermine his whole point. It would be like someone saying, ‘I’m the most tolerant guy out there, just ask this filthy Armenian.'"[115] Armenian American organizations criticized Noah for alleged racism against Armenians. In a joint press release the Armenian Bar Association and the Armenian Rights Watch Committee (ARWC) compared "Filthy Armenians" to racial epithets as "Dirty Jew" and "Lazy Nigger", which although "may have been intended to coax a laugh from the audience by ridiculing President Trump's self-proclaimed genius and tolerance," constitutes "affront and slander." The organizations called for The Daily Show and Trevor Noah to issue a retraction and an apology.[116] The Armenian National Committee of America (ANCA) also called for an apology.[117]

Others

Israel

The Jerusalem Post reported in 2009 that out of all Christians in Jerusalem's Old City Armenians were most often spat on by Haredi and Orthodox Jews.[118] In 2011 several instances of spitting and verbal attacks on Armenian clergymen by Haredi Jews were reported in the Old City.[119] In a 2013 interview Armenian Patriarch of Jerusalem Nourhan Manougian stated that Armenians in Israel are treated as "third-class citizens."[120]

Pakistan

Pakistan is the only United Nations member state that has not recognized the Republic of Armenia, citing its support to Azerbaijan in the Nagorno-Karabakh conflict.[121]

Tajikistan

In early 1990, 39 Armenian refugees from Azerbaijan were settled in Tajikistan. False rumors spread that allegedly up to 5,000 Armenians were being resettled in new housing in Dushanbe experiencing acute housing shortage at that time. This led to riots which targeted both the Communist government and Armenians.[122] The Soviet Ministry of Interior (MVD) suppressed the demonstrations, during which more than 20 people were killed and over 500 were injured.[123]

Ukraine

In 2009, an ethnic conflict broke out in the city of Marhanets following the murder of a Ukrainian man by an Armenian. A fight between Ukrainians and Armenians started in the "Scorpion" café,[124] and later turned into riots and pogroms against Armenians,[125] accompanied by the burning of houses and cars, which led to exodus of Armenians from the city.[126]

Uyghurs

Uyghur separatist leader Isa Alptekin spouted anti-Armenian rhetoric while he was in Turkey and claimed that innocent Turkish Muslims were massacred by Armenians.[127]

See also

References

  1. ^ Black Garden, by Thomas De Waal (Aug 25, 2004), page 42
  2. ^ Communal Violence: The Armenians and the Copts as Case Studies, by Margaret J. Wyszomirsky, World Politics, Vol. 27, No. 3 (Apr., 1975), p. 438
  3. ^ Hamidian Massacres, Armenian Genocide.
  4. ^ Levon Marashlian. Politics and Demography: Armenians, Turks, and Kurds in the Ottoman Empire. Cambridge, MA: Zoryan Institute, 1991.
  5. ^ Samuel Totten, Paul Robert Bartrop, Steven L. Jacobs (eds.) Dictionary of Genocide. Greenwood Publishing, 2008, ISBN 0-313-34642-9, p. 19.
  6. ^ Noël, Lise. Intolerance: A General Survey. Arnold Bennett, 1994, ISBN 0-7735-1187-3, p. 101.
  7. ^ Schaefer, Richard T (2008), Encyclopedia of Race, Ethnicity, and Society, p. 90.
  8. ^ "Archived copy". Archived from the original on April 16, 2006. Retrieved April 16, 2006.CS1 maint: archived copy as title (link) CS1 maint: unfit url (link) from the International Association of Genocide Scholars to Prime Minister Recep Tayyip Erdoğan, June 13, 2005
  9. ^ Saraçoğlu, Cenk (2011). Kurds of Modern Turkey: Migration, Neoliberalism and Exclusion in Turkish Society. London: I.B. Tauris. p. 175. ISBN 9780857719102.
  10. ^ "Turkish citizens mistrust foreigners, opinion poll says". Hürriyet Daily News. 2 May 2011.
  11. ^ "Minority Rights Group International : Turkey : Armenians". Archived from the original on 8 May 2015. Retrieved 6 April 2015.
  12. ^ a b Tremblay, Pinar (11 October 2015). "Grew up Kurdish, forced to be Turkish, now called Armenian". Al-Monitor.
  13. ^ "In Turkey, a Clash of Nationalism and History," Washington Post, 2005-09-29
  14. ^ "TIME carries documentary, adopts policy on Armenian Genocide". February 3, 2007. Archived from the original on 2011-06-05.
  15. ^ TIME MAGAZINE: Carries documentary, adopts policy on Armenian Genocide, Pseka.
  16. ^ Harvey, Benjamin (2007-01-24). "Suspect in Journalist Death Makes Threat". The Guardian. London: Associated Press. Retrieved 2007-01-24.[dead link]
  17. ^ "Turkish-Armenian writer shot dead". BBC News. 2007-01-19. Archived from the original on 4 February 2007. Retrieved 2007-01-19.
  18. ^ Robert Mahoney (2006-06-15). "Bad blood in Turkey" (PDF). Committee to Protect Journalists. Archived (PDF) from the original on 16 January 2007. Retrieved 2007-01-17.
  19. ^ "IPI Deplores Callous Murder of Journalist in Istanbul". International Press Institute. 2007-01-22. Archived from the original on 3 March 2007. Retrieved 2007-01-24.
  20. ^ "Turkey". Retrieved 6 April 2015.
  21. ^ Committee to Protect Journalists (2007-01-19). "Turkish-Armenian editor murdered in Istanbul". Archived from the original on 25 January 2007. Retrieved 2007-01-24. Dink had received numerous death threats from nationalist Turks who viewed his iconoclastic journalism, particularly on the mass killings of Armenians in the early 20th century, as an act of treachery.
  22. ^ Turkish police uncover arms cache, The Wall Street Journal, Jan. 10, 2009
  23. ^ "E.I.R. GmbH". Retrieved 6 April 2015.
  24. ^ Montgomery, Devin (2008-07-12). "Turkey arrests two ex-generals for alleged coup plot". JURIST. Archived from the original on 2008-12-26. Retrieved 2008-07-07.
  25. ^ Şahan, İdil Engindeniz; Fırat, Derya; Şannan, Barış. "January-April 2014 Media Watch on Hate Speech and Discriminatory Language Report" (PDF). Hrant Dink Foundation.
  26. ^ BÜYÜKFURAN ARMUTLU, İbrahim (2002-06-11). "Onno Tunç anıtı açıldı". Hürriyet (in Turkish). Retrieved 2008-07-09.
  27. ^ "Turkish municipality destroys monument of Armenian musician, composer". Retrieved 6 April 2015.
  28. ^ Helix Consulting LLC. "Monument to Armenian musician Onno Tunc destroyed in Turkey". Retrieved 6 April 2015.
  29. ^ "Onno Tunç anıtını yıktık çünkü..." Sabah. 30 April 2012. Retrieved 6 April 2015.
  30. ^ "Haber - Onno Tunç anıtı'na Selimiye halkı el sürdürmüyor!". Archived from the original on 18 April 2013. Retrieved 6 April 2015.
  31. ^ "Armenian private killed intentionally, new testimony shows". Today's Zaman. 2012-01-27. Archived from the original on 1 February 2014. Retrieved 14 December 2012.
  32. ^ "Sevag Şahin'i vuran asker BBP'li miydi?" (in Turkish). Archived from the original on 31 August 2011. Retrieved 14 December 2012.
  33. ^ a b "Halavurt: "Sevag 24 Nisan'da Planlı Şekilde Öldürülmüş Olabilir"". Bianet (in Turkish). May 4, 2011. Retrieved 29 December 2012. :Translated from Turkish: "On May 1, 2011, after investigating into the background of the suspect, we discovered that he was a sympathizer of the BBP. We also have encountured nationalist themes in his social networks. For example, Muhsin Yazicioglu and Abdullah Catli photos were present" according to Balikci lawyer Halavurt.
  34. ^ "Title translated from Turkish: What Happened to Sevag Balikci?". Radikal (in Turkish). Retrieved 29 December 2012. Translated from Turkish: "We discovered that he was a sympathizer of the BBP. We also have encountered nationalist themes in his social networks. For example, Muhsin Yazicioglu and Abdullah Catli photos were present" according to Balikci lawyer Halavurt."
  35. ^ "Sevag'ın Ölümünde Şüpheler Artıyor". Nor Zartonk (in Turkish). Archived from the original on 15 April 2013. Retrieved 29 December 2012. Title translated from Turkish: Doubts emerge on the death of Sevag
  36. ^ a b "Fiancé of Armenian soldier killed in Turkish army testifies before court". News.am. Archived from the original on 30 January 2013. Retrieved 29 December 2012.
  37. ^ "Nişanlıdan 'Ermenilerle savaşırsak ilk seni öldürürüm' iddiası". Sabah (in Turkish). 2012-04-06. Retrieved 29 December 2012. Title Translated from Turkish: From the fiance: If we were to go to war with Armenia, I would kill you first"
  38. ^ a b "Azeris mark 20th anniversary of Khojaly Massacre in Istanbul". Hurriyet. February 26, 2012. Retrieved 22 December 2012. One banner carried by dozens of protestors said, “You are all Armenians, you are all bastards.”
  39. ^ a b "Inciting Hatred: Turkish Protesters Call Armenians 'Bastards'". Asbarez. February 28, 2012. Retrieved 22 December 2012. ‘Mount Ararat will Become Your Grave’ Chant Turkish Students
  40. ^ "Khojaly Massacre Protests gone wrong in Istanbul: ' You are all Armenian, you are all bastards '". National Turk. 28 February 2012. Retrieved 22 December 2012.
  41. ^ "Protests in Istanbul: "You are all Armenian, you are all bastards"". LBC International. 2012-02-26. Retrieved 22 December 2012.
  42. ^ "Ultra-nationalist group targets Turkey's Armenians". Zaman. 28 November 2012. Retrieved 31 May 2013.
  43. ^ "Agos'un önünde ırkçı eylem (English: In front of Agos a racist act)". BirGun. 23 February 2014. Archived from the original on 7 March 2014.
  44. ^ "EMO İstanbul Seçimlerinde faşist provokasyon". Turnusol (in Turkish). 23 February 2014.
  45. ^ Altintas, Baris (6 August 2014). "PM uses offensive, racist language targeting Armenians". Zaman.
  46. ^ Taylor, Adam (6 August 2014). "Is 'Armenian' an insult? Turkey's prime minister seems to think so". Washington Post.
  47. ^ "Turkey's Erdogan accused of inciting racial hatred for comment on Armenian descent". The Republic. 6 August 2014. Archived from the original on 2014-08-12.
  48. ^ a b "İHD: Hocalı mitinginin amacı ırkçı nefreti kışkırtmak". IMC. 20 February 2015. Archived from the original on 21 February 2015.
  49. ^ Gunes, Deniz (20 February 2015). "Kadıköy esnafına ırkçı bildiri dağıtıldı" (in Turkish). Demokrat Haber. Archived from the original on 21 February 2015. Retrieved 23 February 2015.
  50. ^ "İHD: Mitingin amacı ırkçı nefreti kışkırtmaktır" (in Turkish). Yüksekova Haber. 20 February 2015.
  51. ^ "'Khojali: A Pretext to Incite Ethnic Hatred'". Armenian Weekly. 22 February 2015.
  52. ^ Barsoumian, Nanore (23 February 2015). "Banners Celebrating Genocide Displayed in Turkey". Armenian Weekly.
  53. ^ "Irkçı afişte 1915 itirafı!". Demokrat Haber (in Turkish). 23 February 2015. Archived from the original on 24 February 2015. Retrieved 23 February 2015.
  54. ^ "Turkish Mayor of Bayburt Calls Armenian Holocaust Heroism". Haberler. 20 February 2015. Retrieved 7 March 2015.
  55. ^ a b "Ankara mayor files complaint against journalist for calling him 'Armenian'". Today's Zaman. 24 March 2015.
  56. ^ "'PKK'lıların hepsi Ermeni!'" (in Turkish). Sabah. 2 September 2015. Bu PKK'lıların hepsi Ermeni, kendilerini saklıyorlar. Ben Kürdüm, Müslümanım ama ben Ermeni değilim. Ermenilerin sonu gelecek. Allah'ın izniyle sizin sonunuzu getireceğiz. Ne etseniz boş ey Ermeniler, biz sizi biliyoruz. Ne yapsanız boş Ermeniler
  57. ^ "Unearthing the past, endangering the future". Economist. 18 October 2007.
  58. ^ [1]
  59. ^ Kivanc, Umit (10 September 2015). "Bildiklerimiz, bilmediklerimiz". Radikal.
  60. ^ YouTube. Retrieved 1 May 2016.
  61. ^ "Polis, Cizre'de halka böyle seslendi: Hepiniz Ermenisiniz". Cumhurriyet. 11 September 2015.
  62. ^ "Armenian-Populated Districts of Istanbul Attacked". Asbarez. 9 September 2015.
  63. ^ "Kurdish Mayor of Igdir Installs 'Welcome' Sign in Armenian". Asbarez. 22 September 2015.
  64. ^ "İlçe girişindeki Ermenice yazıyı tahrip ettiler" (in Turkish). CNN Turk. 12 October 2015.
  65. ^ "Armenian Signboards Removed in Igdir". Asbarez. 21 June 2016.
  66. ^ a b "Insulting remarks about Armenia forces resignation in Sweden". Fox News. 11 April 2016.
  67. ^ "Turkish-Azerbaijani tandem engaged in anti-Armenian racist activities in Europe's heart". Armenpress. 11 April 2016.
  68. ^ (in Russian) Fyodor Lukyanov, Editor-in-Chief of the journal Russia in Global Affairs "Первый и неразрешимый". Vzglyad. 2 August 2011. Retrieved 12 January 2013. Армянофобия – институциональная часть современной азербайджанской государственности, и, конечно, Карабах в центре этого всего. "Armenophobia is the institutional part of the modern Azerbaijani statehood and Karabakh is in the center of it."
  69. ^ "Report on Azerbaijan" (PDF). Strasbourg: European Commission against Racism and Intolerance. 15 April 2003. p. 2. Archived from the original (PDF) on 21 September 2013. Retrieved 22 January 2013. Due to the conflict, there is a widespread negative sentiment toward Armenians in Azerbaijani society today." "In general, hate-speech and derogatory public statements against Armenians take place routinely.
  70. ^ "Second report on Azerbaijan" (PDF). Strasbourg: European Commission against Racism and Intolerance. 24 May 2007. Archived from the original (PDF) on 21 September 2013. Retrieved 23 January 2013.
  71. ^ Dawisha, Karen; Parrot, Bruce (1994). The International Politics of Eurasia. Armonk, NY: M.E. Sharpe. p. 242. ISBN 9781563243530.
  72. ^ "Human Rights in the OSCE Region: Europe, Central Asia and North America, Report 2005 (Events of 2004)". International Helsinki Federation for Human Rights. Archived from the original on 29 April 2010. Retrieved 19 January 2013. The unresolved conflict with Armenia over Nagorno-Karabakh stimulated "armenophobia."
  73. ^ Olson, James Stuart (1994). An ethnohistorical dictionary of the Russian and Soviet empires (1. publ. ed.). Westport, Connecticut: Greenwood Press. p. 73. ISBN 9780313274978. For months, the APF remained a groups of intellectuals with neither official status nor a mass following. Its singular appeal centered on anti-Armenianism, a problem that became more acute after the fall of 1989 when some 200,000 Azerbaijani refugees arrived from Armenian and the NKAO. Since Azerbaijanis were not particularly interested in political reform and since these refugees tended to be very activist and vocal, emphasizing anti-Armenianism became the quickest way to blind some semblance of mass appeal. The Azerbaijanis government's unwillingness to adopt the APF's anti-Armenian agenda resulted in a series of strikes, including a transportation strike aimed at blocking the shipment of supplies to both Armenia and the NKAO.
  74. ^ Human Rights Watch (1995). Playing the "Communal Card": Communal Violence and Human Rights. New York. pp. 148–149. ISBN 9781564321527. By January 1990, Azerbaijan, especially its capital, Baku, were in turmoil. Large rallies by the Azerbaijani Popular Front, the main opposition group, crowded Baku's streets. The rhetoric of these gatherings was heavily anti-Armenian. On January 13, 1990, a second set of anti-Armenian pogroms convulsed the city, taking forty-eight lives.
  75. ^ Human Rights Watch (1994). Azerbaijan: seven years of conflict in Nagorno-Karabakh. New York: Humans Rights Watch. ISBN 1-56432-142-8.
  76. ^ "Azerbaijan: The Status of Armenians, Russians, Jews and other minorities" (PDF). Washington, DC: Immigration and Naturalization Service. 1993. p. 10. Retrieved 25 January 2013. Despite the constitutional guarantees against religious discrimination, numerous acts of vandalism against the Armenian Apostolic Church have been reported throughout Azerbaijan.These acts are clearly connected to anti-Armenian sentiments brought to the surface by the war between Armenia and Azerbaijan.
  77. ^ Peter G. Stone, Joanne Farchakh Bajjaly (2008). The destruction of cultural heritage in Iraq. Woodbridge, Suffolk: Boydell Press. p. xi. ISBN 9781843833840.
  78. ^ Adalian, Rouben Paul (2010). Historical dictionary of Armenia. Lanham, Md.: Scarecrow Press. p. 95. ISBN 9780810860964.
  79. ^ "ECRI report on Azerbaijan (fourth monitoring cycle)". Strasbourg, France: European Commission against Racism and Intolerance. 31 May 2011. Archived from the original (PDF) on 19 January 2013. Retrieved 19 January 2013.
  80. ^ "В.А.Шнирельман, "Албанский миф" в кн.: "Войны памяти. Мифы, идентичность и политика в Закавказье", М., ИКЦ, "Академкнига", 2003". Retrieved 6 April 2015.
  81. ^ Benthall, Jonathan (ed.), The best of Anthropology Today, 2002, Routledge, ISBN 0-415-26255-0, p. 350 by Anatoly Khazanov
  82. ^ "Москвичи и петербуржцы - о своих этнических симпатиях и антипатиях" [Residents of Moscow and St. Petersburg about their ethnic sympathies and antipathies]. Russian Public Opinion Research Center. 24 January 2012. Retrieved 5 January 2013.
  83. ^ Armenian student killed in Moscow race attack Nick Paton Walsh in Moscow, The Guardian, Monday 24 April 2006
  84. ^ Six Russians Jailed For Racist Killing Of Armenian March 14, 2007, (Reuters)
  85. ^ Mibchuani, Teimuraz (2009). "Armenian Battalion Named After Bagramyan and Ethnic Cleansing of Georgians in Abkhazia". Georgian Foundation for Strategic and International Studies. ISBN 9941126798. Archived from the original on 2016-06-04.
  86. ^ Terian, Artur (11 November 2002). "Armenian Church In Russia Damaged By Blast". azatutyun.am. RFE/RL.
  87. ^ Jones, Stephen F. (1993). "Georgian- Armenian Relations in 1918-20 and 1991-94: A Comparison". Armenian Review. 46 (1–4): 57–77.
  88. ^ ""Ŕđě˙íńęčé âîďđîń" â Ŕáőŕçčč ăëŕçŕěč ăđóçčíńęčő ŃĚČ". ČŔ REGNUM. Retrieved 6 April 2015.
  89. ^ a b c "Focus on Faction: Georgian media stirs Abkhazian-Armenian "conflict" - News - ArmeniaNow.com". Retrieved 6 April 2015.
  90. ^ a b The cultural genocide of Armenian historical monuments in Georgia, Organisation for the support of the Armenian Diocese in Georgia “Kanter”
  91. ^ a b c "Vandalism and misappropriation of Armenian churches in Georgia goes on". PanARMENIAN.Net. Retrieved 2008-11-29.
  92. ^ United Nations High Commissioner for Refugees. "Refworld - Georgia: Collapse of Armenian Church Provokes Row". Refworld. Archived from the original on 16 April 2013. Retrieved 6 April 2015.
  93. ^ "Armenians of Georgia urge to stop barbarous destruction of Armenian cultural heritage". PanArmenian.net. Retrieved 2008-11-29.
  94. ^ "PROTEST ACTION AGAINST ENCROACHMENTS ON ARMENIAN CHURCHES IN GEORGIA HELD IN YEREVAN". defacto.am. Retrieved 2008-11-29.
  95. ^ a b Georgia sacks theatre legend for 'xenophobia', AFP, August 2011
  96. ^ "Đîáĺđň Ńňóđóŕ: Ńŕŕęŕřâčëč — ŕđě˙íčí". Đîńáŕëň. Retrieved 6 April 2015.
  97. ^ "Priests attacked at Armenian church in Tbilisi". Democracy & Freedom Watch. 20 July 2014. Retrieved 9 October 2014.
  98. ^ Georgian Orthodox Church takes aim at Armenian churches “There is interest in erasing any evidence of Armenians in Tbilisi.” by Neil Hauer, Bradley Jardine, Eurasianet, Nov 5, 2018
  99. ^ Diana Aguilera. "Diversity In Fresno: How Racial Covenants Once Ruled Prestigious Neighborhoods". Retrieved 1 May 2016.
  100. ^ Anny Bakalian. Armenian-Americans, From Being to Feeling Armenian. 1993. ISBN 978-1560000259, pp. 223-4
  101. ^ Stanley, Alessandra (2006-04-17). "A PBS Documentary Makes Its Case for the Armenian Genocide, With or Without a Debate". The New York Times. Retrieved 2006-09-02.
  102. ^ MacDonald, David B. Identity Politics in the Age of Genocide: the Holocaust and Historical Representation. London: Routledge, 2008, p. 121. ISBN 0-415-43061-5.
  103. ^ "Board of Governors". Institute of Turkish Studies. 2008-11-04. Archived from the original on 2008-12-24. Retrieved 2008-11-05.
  104. ^ "Berkeley Professor Spits at Armenian Student". Asbarez.com. Retrieved 1 May 2016.
  105. ^ a b "UC Berkeley Senate Calls On Prof. to Apologize". Asbarez.com. Retrieved 1 May 2016.
  106. ^ a b "Armenian genocide dispute erupts at LAT". LA Observed. Retrieved 6 April 2015.
  107. ^ "Genocide Controversy Leads L.A. Times Managing Editor To Resign". Retrieved 6 April 2015.
  108. ^ "3 Armenian police claim discrimination by Glendale department". Retrieved 1 May 2016.
  109. ^ ABC News. "$168 Million Awarded to Woman Harassed in 'Raunchy' Cardiac Surgery Unit - ABC News". ABC News. Retrieved 1 May 2016.
  110. ^ "$167 million record verdict for wrongful termination of surgical aide at Catholic hospital. Sacramento County". Retrieved 1 May 2016.
  111. ^ "Armenian Community Condemns Anti-Armenian Attacks During California Democratic Primary Election". Retrieved 6 April 2015.
  112. ^ "Clark Magnet High School" (PDF). www2.ed.gov. Retrieved October 28, 2016.
  113. ^ Clark Magnet Students. "An Open Letter from Clark Magnet Students to Faculty and Administration". Medium. Retrieved 1 May 2016.
  114. ^ Khachatourian, Ara (16 October 2013). "CBS Network's Streak of Racism Continues". Asbarez.
  115. ^ Nevins, Jake (9 January 2018). "Late-night hosts on Oprah's Golden Globes speech: 'A year ago, I would've called it presidential'". The Guardian.
  116. ^ "U.S. Nationally Televised "Comedy Central" Joke about Trump Bombs, Smearing All Armenians". Hetq Online. 10 January 2018.
  117. ^ "ACTION ALERT: Stand Up to Trevor Noah and the Daily Show". Asbarez. 12 January 2018.
  118. ^ Derfner, Larry (26 November 2009). "Mouths filled with hatred". The Jerusalem Post. Of all Old City Christians, the Armenians get spat on most frequently because their quarter stands closest to those hot spots.
  119. ^ Rosenberg, Oz (6 November 2011). "Armenian clergy subjected to Haredi spitting attacks". Haaretz. Retrieved 3 March 2014.
  120. ^ "'We are third-class citizens,' says Armenian Patriarch of Jerusalem". Haaretz. 29 June 2012. Retrieved 31 August 2013.
  121. ^ "Pakistani President: "Islamabad will support Azerbaijan in Nagorno Karabakh issue"". ArmeniaNow. 14 February 2012. Retrieved 2 March 2014.
  122. ^ Horowitz, Donald L. (2002). The Deadly Ethnic Riot. University of California Press. pp. 74. ISBN 0-520-23642-4.
  123. ^ Takeyh, Ray; Nikolas K. Gvosdev (2004). The Receding Shadow of the Prophet. Greenwood Publishing Group. ISBN 0-275-97629-7.
  124. ^ "Убийство украинца спровоцировало армянский погром под Днепропетровском: Бывший СССР: Lenta.ru". Retrieved 6 April 2015.
  125. ^ Sanamyan, Emil (3 July 2009). "Armenians targeted in Ukraine incident". Armenian Reporter. Archived from the original on 20 October 2014. Retrieved 3 March 2014. The knifing death of Sergei Bondarenko (pictured) was followed by anti-Armenian reprisals in a small Ukrainian town.
  126. ^ Межнациональные столкновения в Марганце Archived 2012-04-26 at the Wayback Machine "Армяне массово выезжают в другие города."
  127. ^ "İsa Yusuf Alptekin ve Türkiye'nin Siyasal Hayatına Etkileri". Retrieved 1 May 2016.

Further reading

  • Hilmar Kaiser: Imperialism, Racism, and Development Theories. The Construction of a Dominant Paradigm on Ottoman Armenians, Gomidas Institute, Ann Arbor (MI) 1997