ادبلو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
ادبلو- AdBlue
مشخصات و اطلاعات
نام مرسوم ادبلو - AdBlue
نام‌های قابل توجه بیشتر])
نام بین‌المللی تجاری AdBlue
شکل ظاهری محلول زلال فاقد کریستال
دمای کریستالاسیون ۱۱- درجه سانتی‌گراد
حلالیت در آب زیاد
چگالی ۱۰۸۹ کیلوگرم در متر مکعب در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد

ادبلو یا مایع اگزوز دیزل (Diesel Exhaust Fluid DEEF) که در ایران واروپا به نام ادبلو AdBlue معروف است و براساس استاندارد ISO 22241 می‌باشد یک محلول اوره می‌باشد که از ۳۲٫۵٪ اوره خالص (AUS 32) و ۶۷٫۵٪ آب دیونایز تشکیل گردیده است.
ادبلو به طور کسترده در خوردوهای دیزل یورو ۵ و یورو ۶ مورد استفاده دارد. این محلول یک مایع مصرفی در قسمت کاتالیست انتخابی (Selective Catalytic Reduction-SCR) خودروهای دیزل بوده و میزان گازهای سمی اکسیدهای نیتروژن NOx را به میزان بسیار بالای کاهش می‌دهد. انجمن خوروسازان آلمان یا VDA نام تجاری ادبو را کنترل و مدیریت کرده است.

مشخصات شیمیایی[ویرایش]

در موتورهای دیزل برای اطمینان از احتراق کامل و جلوگیری از خروج هیدروکربن‌های نسوخته می‌توان نسبت از نسبت هوا به سوخت رقیق lean burn (اوور استوکیومتریک) (overstoichiometric) استفاده نمود. افزایش میزان اکسیژن در مخلوط هوا و سوخت لزوماً باعث تولید اکسیدهای نیتروژن (NOx) می‌گرددد که جزء آلاینده‌های سمی محسوب می‌گردند و از عوامل اصلی بارانهای اسیدی می‌باشد. به همین دلیل سیستم کاتالیست انتخابی (Selective Catalytic Reduction-SCR) در موتورهای دیزل برای کاهش میزان اکسیدهای نیتروژن (NOx) ناشی از احتراق استفاده می‌گردد. محلول ادبلو که در مخزن اختصاصی در خودرو نگهداری می‌گردد در گازهای خروجی حاصل از احراق در مسیر اگزوز تزریق شده و پس از تبخیر به آمونیاک و دی‌اکسید کربن تجزیه می‌گردد. در کاتالیست سیستم SCR گازهای NOx در مجاورت کاتالیست با آمونیاک (NH3) واکنش داده و به آب و نیتروژن (N2) تجزیه می‌گردد که هر دو آنخا بی ضرر بوده و از اگزوز خارج می‌شوند.

مشخصات فیزیکی و شیمیایی[ویرایش]

شکل ظاهری: محلول زلال فاقد کریستال بو: بدون بو دمای کریستالاسیون: ۱۱- درجه سانتی‌گراد خاصیت انفجاری: فاقد خاصیت انفجاری حلالیت در آب: زیاد چگالی: ۱۰۸۹ کیلوگرم در متر مکعب در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد شرایطی که از آن باید جلوگیری شود. دمای پایین‌تر از دمای کریستالاسیون. در دماهای بالاتر از ۴۰ درجه سانتی‌گراد احتمال هیدرولیز اوره و تشکیل آموناک و دی اکسید کربن وجود دارد. ظروف نگهداری: پلی اتیلن با چگالی بالا (HDPE)، پلی اتیلن با چگالی پایین (LDPE)، استینلس استیل بر اساس استانداردهای DIN EN 10088-1 تا EN 10088-3

اطلاعات سم‌شناسی[ویرایش]

اطلاعات سمیت: LD50 (oral, rat) > 15.000 mg/kg تحریک پوستی: خیر تماس با پوست: ناحیه در تماس با محلول با آب و صابون شستشو شود. تحریک چشم: خیر تماس باچشم:چشم رابامقدار زیادی آب تامدت۱۵ دقیقه شستشو داده ودرصورت ادامه داشتن سوزش، به پزشک مراجعه گردد.

مشخصات فیزیکی[ویرایش]

شکل ظاهری: محلول زلال فاقد کریستال
بو: بدون بو
دمای کریستالاسیون: ۱۱- درجه سانتی‌گراد
خاصیت انفجاری: فاقد خاصیت انفجاری
حلالیت در آب: زیاد
چگالی: ۱۰۸۹ کیلوگرم در متر مکعب در دمای ۲۰ درجه سانتی‌گراد

شرایط نگهداری[ویرایش]

سیستم SCR نسبت به ناخالصی‌های موجود در محلول ادبلو بسیار حساس بوده و به همین دلیل در آن از آب و اوره استفاده می‌گردد. محلول ادبلو بی‌رنگ و شفاف می‌باشد. ادبلو سمی نبوده و نیاز به تمهیدات خاص برای حمل و نگهداری نخواهد داشت.

طول عمر این محلول کاملاً وابسته به شرایط نگهداری می‌باشد، با این حال عمر تقریبی آن حدود ۱۸ ماه پس از تولید می‌باشد. دما مهمترین عامل در طول عمر این محلول بوده و نگهداری در محل خشک و خنک، با تهویه مناسب و به صورت دربسته از اهمیت بالایی برخوردار است.

این محلول نباید زیر نور مستقیم آفتاب قرار گیرد.
ادبلو نباید در مجاورت اکسید کننده‌های غلیظ، اسیدها، نیترات‌ها و نیتریدها قرار گیرد.

ادبلو در یک مخزن اختصاصی در خودرو نگهداری شده و یک سیستم هوشمند مدیریت میزان پاشش ادبلو را به عهده دارد. میزان پاشش ادبلو بستگی به میزان گازهای NOx گازهای خروجی از احتراق که توسط سنسورهای اندازه‌گیری می‌شود دارد. اما عموماً میزان مصرف ادبلو در خودروهای دیزل حدود ۲ تا ۶ درصد حجم مصرفی گازوییل می‌باشد، البته با توجه به مشکلات سوخت دیزل موجود در ایران که منجر به تولید گازهای NOx بیشتری در گازهای حاصل از احتراق می‌گردد، این میزان توسط سنسورهای NOx نیز شناسایی شده و بر این اساس نیز سیستم کنترل SCR میزان بیشتری از محلول ادبلو را برای کاهش این آلاینده تزریق می‌کند، به همین دلیل گزارش‌های تأیید نشده‌ای مبنی بر مصرف تا حدود ۱۵ درصد مصرف سوخت نیز با سوخت دیزل ایران گزارش گردیده است.

به طور کلی کشنده‌های متداول در ایران تقریباً در هر ۱۰۰ کیلومتر ۳۰ لیتر بنزین و بین ۱٫۵ تا ۴٫۵ لیتر ادبلو مصرف می‌کند که این مقادیر بسیار به نوع خودرو و نوع سوخت مصرفی و شرایط کارکرد موتور بستگی‌دارد. البته باید در نظر داشت که در واقع استفاده از سیستم SCR و ادبلو عملاً نه تنها هزینه‌ای بر دوش دارندگان این خودروها نخواهد گذاشت بلکه استفاده از این سیستم در خودروهای جدید علاوه بر کاهش بسیار زیاد در میزان آلودگی هوا باعث کاهش حدود ۵ درصدی میزان گازوییل می‌گردد که از نظر اقتصادی نیز به صرفه می‌باشد.

یک سیستم کنترل الکترونیکی که مجهز به سنسورهای میزان NOx قبل و بعد از کاتالیست، سنسور سطح ادبلو و ... می‌باشد بر اساس شرایط کارکرد موتور نظیر دور موتور، میزان آلودگی گازهای اگزوز و دمای کاری موتور میزان ادبلو را مشخص می‌کند.
ادبلو در ایران در بسته‌های بیست و دویست لیتری بر اساس استاندارد ISO 22241 تولید و توزیع می‌گردد؛ ولی در برخی کشورهای اروپایی وامریکا ایستگاهای در پمپ بنزین‌ها برای عرضه ادبلو وجود دارد. در ایران هنوز استانداردی ملی برای این محصول تدوین نگردیده است با این حال اقداماتی جهت تدوین استاندارد ملی ادبلو توسط شرکت‌های تولیدکننده در حال انجام می‌باشد.

نکات ایمنی و بهداشتی[ویرایش]

  • ادبلو خوراکی نیست بی‌رنگ اما غیر سمی و غیرقابل اشتعال است
  • در صورت مصرف خوراکی سریعاً شخص باید استفراغ نماید و به پزشک مراجعه نماید
  • در صورت استنشاق، اتفاقی نمی‌افتد اگر علائم سوزش بینی و گلو دیده شد مدتی ترک محیط انجام شود
  • ممکن است بوی تند شبیه آمونیاک داشته باشد با این حال کاملاًبی ضرر است.
  • به هیچ عنوان محلول ادبلو نباید با ضدیخ یا مواد افزودنی دیگر تر کیب شود(((هشدار))) صدمه به SCR
  • در صورت یخ زدن محلول در دمای زیر ۱۱- درجه اگر محلول نشست نکرده و کریستال نشده باشد آن را در مجاورت اگزوز یا دمای اتاق قرار داده تا مجدداً قابل استفاده باشد.
  • اجتناب از خرید ادبلوی غیر استاندارد چون فرایند تولید در یک دمای خاص و حرفه‌ای می‌باشد
  • محل نگهداری باید خشک –خنک – دارای تهویه و دور از نور خورشید باشد
  • عمر مفید محلول در صورت نگهداری با شرایط فوق تا ۱۸ ماه است
  • در صورت نشت و جذب با مواد دیگر تنها با آب معمولی شستشو شود (آب زیاد)
  • محل نگهداری ظروف فلزی ممنوع است مخصوصاً برنج و مس خورندگی دارند
  • مواد مورد تأیید برای نگهداری مواد با چگالی بالا پلی اتیلن
  • هشدار گالن‌های ادبلو فقط برای یک مرتبه استفاده ساخته شده‌اند به هیچ عنوان محلول ادبلو را درگالنی که یکبار استفاده شده به کار نبرید
  • از پر کردن باک سوخت وسیله نقلیه با این محصول جداً خود داری نمایید.
  • از تماس با پوست و چشم جلوگیری شود (ادبلو غیر سمی است)
  • در صورت کار طولانی با محصول استفاده از دستکش و عینک توصیه می‌شود (ترجیحاً بعد از کار با محصول دستها با آب و صابون شسته شود

آب مخصوص ادبلو[ویرایش]

این آب باید از بهترین و کم رسوب‌ترین آبهای موجود در یک کشور باشد. آب مورد استفاده باید توسط فیلترهای مخصوص بیش از ۸ دستگاه مخصوص فبلتر (وارداتی) رسوب زدایی شده و بعد از طی مراحل مختلف عبور از دستگاه‌های مخصوص این کار، خروجی آن با استاندارهای ISO2224-1 برابر باشد لازم به توضیح است میزان فسفات، آهن، مس، آلهیدها و و ... می‌بایست با استاندارد مرجع برابر و حتی کمتر باشد

  • کاهش مصرف سوخت تا ۵٪ (بهبود اقتصادی)
  • کاهش NOX (اکسیدهای نیتروژن ساطع از موتور) و تبدیل نیتروژن بی ضرر برای محیط زیست
  • بهبود کیفیت موتور و کارکرد آن در نتیجه افزایش قدرت موتور
  • تمیز شدن فیلتر DEF و طولانی‌تر شدن عمر فیلترها
  • برای استفاده بهتر گالن ادبلو را همواره خشک نگهدارید
  • اگر یک ماده به صورت تصادفی وارد مخزنDEF شود اگر چراغ نشانگر DEF روشن شد راننده باید به تعمیر کار مجاز مراجعه نماید (البته به سطح آلودگی بستگی دارد)
  • میزان مصرف ادبلو به منطقه جغرافیایی نیز بستگی دارد|(از نظر آب و هوا)
  • میزان مصرف ۵۰ گالن سوخت ۱ گالن محلول ادبلو

چگالی دانسیته، ضریب شکست ادبلو
در فرایند تولید محصول ادبلو از مهمترین موارد، تشخیص میزان درست مقدار چگالی، دانسیته و ضریب شکست است که تنها کارخانجات معتبر تولیدی می‌توانند این اطمینان را به مالکان خودرو بدهند که محصول تولیدی آنان مطابق با استاندارد مرجع می‌باشد (گواهینامهAPI آمریکا استاندارد آلمانی DIN 70900) و استاندارد بین‌المللی (ISO 2224-1).

فیلتراسیون ادبلور[ویرایش]

در فرایند تولید محلول ادبلو به کارگیری فیلترهای مخصوص در کارخانجات تولیدی و دستگاه‌های مجهز به تعقیرات واکنش شیمیایی محلول بسیار الزامی است.

گالن ادبلو[ویرایش]

گالن‌ها و مخازن نگهداری ادبلو باید بسیار هوشمندانه طراحی شوند. در اروپا مخصوصاً اولین کشور تولیدکننده آلمان مخازن مخصوص فولاد ضد زنگ درپمپ بنزینها تعبیه شده است و یا در گالن‌های باکیفیت با پلمپ دقیق بدون روزنه رسیدن هوا در اختیار رانندگان قرار می‌گیرد قابل توجه است فرایند بسته‌بندی وکیوم با دستگاه‌های تمام اتوماتیک صورت می‌گیرد.

بایدها[ویرایش]

در هنگام خرید و استفاده به آرم AdBlue و استاندارد بودن آن توجه گردد.
از تماس و ترکیب هر گونه مواد نظیر سوخت، آب، روغن، گرد و غبار، شوینده‌ها با محلول خودداری گردد.
از تجهیزات اختصاصی برای نگهداری و پرکردن باک AdBlue استفاده گردد.
برای تضمین ۱۸ ماه زمان استفاده، محلول باید در دمای پایینتر از ۳۰ درجه سانتی‌گراد نگهداری گردد.
برای جلوگیری از تشکیل کریستال محلول باید در دمای بالاتر از ۱۱- درجه سانتی‌گراد نگهداری گردد.

  • تعویض مرتب فیلتر (SCR) در دوام خودرو نقش بسزایی دارد

تذکر: (در صورت یخ زدن و تشکیل کریستال می‌توان محلول را به آرامی گرم کرده و هم زد و از آن استفاده نمود. تنها باید توجه گردد که هیچ کریستالی در محلول وجود نداشته باشد که باعث گرفتگی نازل شود).

نبایدها[ویرایش]

  • هشدار: هرگز سیستم مصرف ادبلو را قطع نکنید از جمله عواقب این کار کاهش قدرت موتور کثیف شدن SCR آلودگی محیط زیست، کاهش عمر مفید موتور و اگزوز، و خارج شدن از خدمات پس از فروش

از محصولات و سازندگانی که مدعی تولید AdBlue بوده ولی محلول اوره و آب تولید می‌کنند استفاده نکنید چرا که باعث آسیب دیدگی سیستم کاتالیست و نازل خواهد گردید.
از محصولاتی که آرم AdBlue روی آن درج نشده است استفاده نکنید.
AdBlue مکمل سوخت نبوده و به هیچ وجه نباید داخل مخزن سوخت ریخته شود چرا که باعث آسیب دیدگی موتور خواهد گردید.
در صورت خالی بودن تانک AdBlue از روشن کردن موتور خودداری نمایید چرا که موتور توانی حدود نصف توان نامی خود را تولید خواهد نمود. به این لحاظ همیشه میزان مناسب از محلول را در خودرو همراه داشته باشد.
محلول در معرض نور نگهداری نگردد.

فناوری اس سی آر (SCR)[ویرایش]

فناوری «اس.سی. آر» بر پایه حذف آلاینده‌های گازهای خروجی موتور پس از احتراق سوخت و هوا می‌باشد که اصطلاحاً آن را””می‌نامند. برای به کارگیری این فناوری نیاز به محلولی بنام «ادبلو» یا همان «آ یو اس ۳۲” می‌باشد که توسط آن ترکیبات آلاینده‌های حاصل از احتراق استفاده نموده و سایر فناوری‌های مشابه از نظر فنی و اقتصادی قابل رقابت با این فناوری نمی‌باشد بنابراین فناوری “اس. سی. آر» مقرون به صرفه‌ترین راه حل دستیابی به استانداردهای زیست‌محیطی یورو۵و ۶ خواهد بود و به این لحاظ به کارگیری آن روز به روز افزایش می‌یابد. اجزای اصلی این فناوری شامل کاتالیزورها، انژکتور ادبلو، سیستم کنترل، سیستم اندازه‌گیری و پاشش ادبلو می‌باشد محلول ادبلو که در مخزن اختصاصی خودرو نگهداری می‌گردد در گازهای خروجی حاصل از احتراق در مسیر اگزوز تزریق شده و پس از تبخیر به آمونیاک و دی اکسید کربن تجزیه می‌گردد.
در کاتالیست سیستم «اس.سی. آر» گازهای در مجاورت کاتالیست با آمونیاک واکنش داده و به آب و نیتروژن تجزیه می‌گردد که و از اگزوز خارج می‌شوند. برای کارکرد صحیح و مؤثر سیستم «اس.سی. آر» خودرو، باید اطمینان حاصل کرد که فقط ادبلوی خالص و استاندارد در مخزن ادبلو ریخته شود. استفاده از محصولات بی کیفیت و ناخالص موجب آسیب رسیدن به کاتالیست و سیستم انژکتور ادبلو خواهد شد. فناوری «اس.سی. آر» هم اکنون به عنوان یک فناوری مؤثر و کارآمدجهان در حال گسترش بوده و در خودروهای آینده نیز مورد استفاده قرار خواهد گرفت

منابع[ویرایش]