احمد زکی ولیدی طوغان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زکی ولیدی طوغان
Валиди.jpg
زاده۱۰ دسامبر ۱۸۹۰(1890-12-10)
استرلیتاماک
درگذشت۲۶ ژوئیه ۱۹۷۰(1970-07-26)
استانبول
ملیتامپراتوری روسیه

زکی ولیدی طوقان (۱۸۹۰–۱۹۷۰) تاریخ‌نگار باشقیر و ترک‌شناس و رهبر انقلابی جنبش رهایی باشقیر بود.[۱][۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

زکی ولیدی طوغان در روستای استرلیتاماک از بخش‌های استان اوفا در باشقیرستان روسیه متولد شد. از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۱۵ میلادی در مدرسۀ مذهبی اسلامی قازان به اسم قاسمیه تدریس می‌کرد و بعد تا سال ۱۹۱۷ عضو کمیتۀ حمایت از نمایندگان مسلمان مجلس دوما بود. در سال ۱۹۱۷ او به ملت مجلسی انتخاب شد و همراه با شریف ماناتوف شورای باشقیر را سازماندهی کرد. سال ۱۹۱۷ وی رئیس شورای باشقیر بود و استقلال باشقیرستان را اعلام کرد ولی در سال ۱۹۱۸ توسط قوای شوروی دستگیر شد.

در سال‌های ۱۹۱۸ و ۱۹۱۹ قشون باشقیر زکی ولیدی تحت فرماندهی آتامان الکساندر دوتوف و کولچاک علیه بلشویک‌ها می‌جنگیدند. پس از وعدۀ خودمختاری به باشقیرها زکی ولیدی جبهه را عوض کرد و همراه بلشویک‌ها می‌جنگید.

هنگامی که وی متوجه شد که بلشویک‌ها به وعده‌های خود پایبند نیستند او به آسیای‌میانه رفت و رهبری حرکت باسماچی‌ها را به عهده گرفت. او در سالهای ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۳ میلادی دبیر کل اتحاد ملی ترکستان بود.

مجسمۀ زکی ولیدی در دانشگاه سنت پترزبرگ

پس از شکست قیام باسماچی‌ها مدتی در ایران اقامت کرد و در سال ۱۹۲۳ کتاب سفرنامه احمد ابن فضلان را در مشهد کشف کرد. در سال ۱۹۲۵ میلادی به ترکیه مهاجرت نمود و در دانشگاه استانبول به تدریس مشغول شد؛ ولی انتقادات وی دربارهٔ تاریخ ترک‌ها او را مجبور به پناه بردن به وین کرد. او دکترای خود را از دانشگاه وین گرفت. بعدها او استاد دانشگاه بن در آلمان شد. در سال ۱۹۵۳ میلادی وی مؤسسۀ تحقیقات اسلامی را در دانشگاه استانبول بنیان نهاد.

او به گسترش دانشنامۀ اقوام ترک‌تبار (Encyclopedia of Turkic Peoples) با مقالات خود کمک کرد.

منابع[ویرایش]

  1. Censorship and History:1914-1945:Historiography in the Service of Dictatorships, Antoon De Baets,The Oxford History of Historical Writing: Volume 4: 1800-1945, ed. Stuart Macintyre, Juan Maiguashca and Attila Pók, (Oxford University Press, 2011), 138, 147.
  2. Literary History: Towards a Global Perspective: Notions of Literature Across Times and Cultures, Vol.1, ed. Anders Pettersson, (Gmbh & Co. , 2006), 299.

پیوند به بیرون[ویرایش]