احمد زکی ولیدی طوغان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
زکی ولیدی طوغان
Валиди.jpg
زاده۱۰ دسامبر ۱۸۹۰(1890-12-10)
استرلیتاماک
درگذشت۲۶ ژوئیه ۱۹۷۰(1970-07-26)
استانبول
ملیتامپراتوری روسیه

زکی ولیدی طوقان (۱۸۹۰–۱۹۷۰ استانبول) مورخ ترک و ترک شناس و رهبر انقلابی جنبش رهایی باشقیر است.[۱][۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

زکی ولیدی طوقان در روستای استرلیتاماک از بخش‌های استان اوفا در باشقیرستان متولد شد. از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۱۵ میلادی در مدرسه مذهبی اسلامی قازان به اسم قاسمیه تدریس می‌کرد و بعد تا سال ۱۹۱۷ عضو کمیته حمایت از نمایندگان مسلمان مجلس دوما بود. در سال ۱۹۱۷ او به میلت مجلسی انتخاب شد و همراه با شریف ماناتوف شورای باشقیر را سازماندهی کرد. سال ۱۹۱۷ وی رئیس شورای باشقیر بود و استقلال باشقیرستان را اعلام کرد ولی در سال ۱۹۱۸ توسط قوای شوروی دستگیر شد.

در سالهای ۱۹۱۸ و ۱۹۱۹ قشون باشقیر زکی ولیدی تحت فرماندهی آتامان الکساندر دوتوف و کولچاک علیه بلشویک‌ها می‌جنگیدند. بعد از وعده خود مختاری به باشقیرها زکی ولیدی جبهه را عوض کرد و همراه بلشویک‌ها می‌جنگید.

هنگامی که وی متوجه شد که بلشویک‌ها به وعده‌های خود پابند نیستند او به ترکستان رفت و رهبری حرکت باسماچی‌ها را به عهده گرفت. او در سالهای ۱۹۲۰ تا ۱۹۲۳ میلادی دبیر کل اتحاد ملی ترکستان بود.

مجسمه زکی ولیدی در دانشگاه سنت پترزبرگ

پس از شکست قیام باسماچی‌ها مدتی در ایران اقامت کرد و در سال ۱۹۲۳ کتاب سفرنامه احمد ابن فضلان را در مشهد کشف کرد. در سال ۱۹۲۵ میلادی به ترکیه مهاجرت کرد و در دانشگاه استانبول به تدریس مشغول شد ولی انتقادات وی دربارهٔ تاریخ ترک‌ها او را مجبور به پناه بردن به وین کرد. او دکترای خود را از دانشگاه وین گرفت. بعدها او استاد دانشگاه بن در آلمان شد. در سال ۱۹۵۳ میلادی وی مؤسسه تحقیقات اسلامی را در دانشگاه استانبول بنیان نهاد.

او به گسترش دائرةالمعارف اقوام ترک (Encyclopedia of Turkic Peoples) با مقالات خود کمک کرد.

منابع[ویرایش]

  1. Censorship and History:1914-1945:Historiography in the Service of Dictatorships, Antoon De Baets,The Oxford History of Historical Writing: Volume 4: 1800-1945, ed. Stuart Macintyre, Juan Maiguashca and Attila Pók, (Oxford University Press, 2011), 138, 147.
  2. Literary History: Towards a Global Perspective: Notions of Literature Across Times and Cultures, Vol.1, ed. Anders Pettersson, (Gmbh & Co. , 2006), 299.

پیوند به بیرون[ویرایش]