اثر ترموالکتریکی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اثر ترموالکتریک)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
المنت پلیته ۱۶*۱۶

اثر گرمابرقی[۱] یا اثر ترموالکتریک تبدیل مستقیم اختلاف دما به ولتاژ الکتریکی یا برعکس آن است. یک دستگاه ترموالکتریک وسیله‌ای است که در صورت وجود اختلاف دما در دو سر آن، یک اختلاف پتانسیل پدید می‌آید و برعکس در صورت اعمال ولتاژ به دو سر آن اختلاف دما ایجاد می‌شود. در ابعاد اتمی، گرادیان دمای اعمال شده سبب می‌شود تا حامل‌های بار در ماده از سر گرم به سر سرد حرکت کنند.

این اثر در تولید الکتریسیته و محاسبه دمای اجسام یا تغییر دمایشان کاربرد دارد. چون گرم شدن و سرد شدن ارتباط مستقیمی با قطبش ولتاژ اعمال شده دارد، دستگاه‌های ترموالکتریک، کنترل کننده‌های بسیار مؤثر دما هستند.

عبارت اثر ترموالکتریک شامل سه اثر شناخته شده مجزا است: اثر زبک، اثر پلتیر و اثر تامسون.

اثر زبک و پلتیر بیانهای متفاوت از یک فرآیند فیزیکی یکسان هستند. ممکن است از این فرآیند فیزیکی در کتابها بعنوان اثر زبک-پلتیر بیان شود ( جدایی این دو اثر ناشی از کشفهای مستقل توسط فیزیکدان فرانسوی جان چارلز پلتیر[۲] و فیزیکدان آلمانی توماس خوان سیبک یا زبک[۳] است). اثر تامسون یک متممی از اثر پلتیر-زبک میباشد که توسط لرد کلوین[۴] معرفی شده است.

گرمای ژول، گرمای ایجاد شده در هر زمان که یک جریان از یک ماده مقاوم عبور میکند نیز گرمایی مرتبط است اما بطور کلی نمیتوان آن را اثر ترموالکتریک نامید. اثرهای پلتیر-زبک و تامسون بطور ترمودینامیکی بازگشت پذیر بوده[۵]، در صورتیکه گرمای ژول بازگشت پذیر نمیباشد.

شرح اثر پلتیر[ویرایش]

http://rasekhoon.net/article/show/1143560/شرح%20اثر%20پلتیر/

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «اثر گرمابرقی» [فیزیک‌] هم‌ارزِ «thermoelectric effect»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی، «فارسی»، در دفتر اول، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۶۴-۷۵۳۱-۳۱-۱ (ذیل سرواژهٔ اثر گرمابرقی) 
  2. "Jean Charles Athanase Peltier". Wikipedia (in انگلیسی). 2018-06-14. 
  3. "Thomas Johann Seebeck". Wikipedia (in انگلیسی). 2018-11-17. 
  4. "William Thomson, 1st Baron Kelvin". Wikipedia (in انگلیسی). 2018-11-26. 
  5. DiSalvo, Francis J. (1999-07-30). "Thermoelectric Cooling and Power Generation". Science (in انگلیسی). 285 (5428): 703–706. doi:10.1126/science.285.5428.703. ISSN 0036-8075. PMID 10426986.