ئی. تی. ویتیکر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سر
ادموند تیلور ویتیکر
FRS FRSE LL.D. Sc.D.
Edmund Taylor Whitakker by Arthur Trevor Haddon.jpg
پرتره‌ای از ویتیکر در ۱۹۳۳ میلادی توسط «آرتور تروور هادون»[الف] با عنوان سر ادموند تیلور ویتیکر
زادهٔ۲۴ اکتبر ۱۸۷۳
ساوت‌پورت، لانکاشر، انگلستان
درگذشت۲۴ مارس ۱۹۵۶ (۸۲ سال)
میدان جورج، ادینبرگ، اسکاتلند
ملیتانگلیسی
شهروندیبریتانیایی
محل تحصیلکالج ترینیتی
شناخته‌شده برای
همسر(ها)Mary Ferguson Macnaghten Boyd
جایزه(ها)
پیشینه علمی
شاخه(ها)
محل کار
راهنمایان دانشگاهی
دانشجویان دکتری
دیگر دانشجویان برجسته


سر ادموند تیلور ویتیکر (Sir Edmund Taylor Whittaker) ‏FRS FRSE ‏(۲۴ اکتبر ۱۸۷۳ – ۲۴ مارس ۱۹۵۶) یک ریاضی‌دان، فیزیک‌دان و تاریخ‌نگار علم اهل بریتانیا بود. ویتیکر یک پژوهشگر برجسته ریاضیات در اوایل قرن بیستم میلادی بود و به ریاضیات کاربردی کمک فراوانی کرد، همچنین وی به‌خاطر پژوهش خود در ریاضی-فیزیک و آنالیز عددی معروف شده بود، از جمله نظریه توابع خاص همراه با کارهای وی در حوزه نجوم، مکانیک سماوی، تاریخ فیزیک و پردازش سیگنال دیجیتال.

از میان بیشتر کتاب‌های اثرگذاری که ویتیکر منتشر نموده، چندین کتاب مرجع مشهور در ریاضیات، فیزیک و تاریخ علم نوشت، از جمله «درسی در آنالیز مدرن» (بیشتر معروف به «ویتیکر و واتسون» است)، «دینامیک تحلیلی ذرات و اجسام صلب» و «تاریخچه نظریات اتر و برق». ویتیکر همچنین به‌خاطر نقش خود در مناقشه اولویت نسبیت، به دلیل امتیازدادن به کارهای آنری پوانکاره و هندریک لورنتز در توسعه نسبیت خاص در جلد دوم کتاب تاریخ خود، اعتبار داده می‌شود. هرچند این مناقشه برای چندین دهه ادامه داشته، اما اتفاق نظر علمی با نظریه اینشتاین است. ویتیکر در اوایل حرفه خود به عنوان ستاره‌شناس سلطنتی ایرلند خدمت کرد و از ۱۹۰۶ تا ۱۹۱۲ میلادی در این سمت خود ماند و بعد از آن ریاست بخش ریاضیات در دانشگاه ادینبورگ را عهده‌دار شد، برای سه دهه و تا اواخر حرفه خود در آنجا ماند و مدال کاپلی و را به‌دست آورده و شوالیه شد. مدرسه ریاضیات دانشگاه ادینبورگ همه‌ساله به افتخار وی یک لکچر و گردهمایی آکادمیک ویتیکر را برگزار می‌کردد و انجمن ریاضیات ادینبورگ نیز با برگزار نمودن جایزه یادبود سر ادموند ویتیکر هر چهار سال، یاد این ریاضی‌دان برجسته اسکاتلندی جوان را گرامی می‌دارد.

زندگی[ویرایش]

تصویر روی جلد جلوی «جلد یادبود ویتتیکر»[ب] که در «اقدامات جامعه ریاضیاتی ادینبورگ»[پ] در ژوئن ۱۹۵۸ میلادی منتشر شد. «اقدامات»[ت] یک ژورنال با دسترسی باز تأخیری است که محتوای آن یک سال پس از انتشار به صورت رایگان قابل مطالعه هستند.

دوران کودکی و تحصیلات[ویرایش]

ادموند تیلور ویتیکر در شهر ساوت‌پورت و شهرستان لانکشر متولد شد، وی پسر جان ویتیکر و خانم‌اش سلینا سپتیما تیلور است.[۳] ویتیکر به عنوان یک «کودک فوق‌العاده خوشمزه» توصیف شده‌است، کودکی که مادرش مجبور شد برای وی تا یازده سالگی معلم خانگی استخدام کند و پس از آن به مدرسه دستور زبان منچستر فرستاده شد.[۸] ارنست بارکر که در مدرسه دستور زبان منجستر با ویتیکر همکلاسی بود و کسی بود که با وی در دفتر پرفکت مشترکاً کار می‌کرد، بعدتر در مورد شخصیت او گفت: «وی روحیه شاد، سرزنده و مانند حباب داشت: او برای هر شوخی آماده بود: او در خاطره من به عنوان یک بازی‌گر طبیعی زنده است؛ من همچنین فکر می‌کنم که او می‌توانست بعضی وقت‌ها یک شعر شادی بخش بسراید».[۹] زمانی‌که ویتیکر در مدرسه بود، در «سمت کلاسیک» درس می‌خواند و سه بر پنج قسمت وقت خود را به زبان لاتین و یونانی اختصاص داده بود.[۸] ویتیکر در یادگیری شعر و درام که برای دوره بالاتر مدرسه نیاز بود به مشکلاتی مواجه بود، وی اظهار امتنان می‌کرد که این مطالعات را پشت سر گذاشته و به تخصص در ریاضیات پبردازد.[۸]

ویتیکر در دسامبر ۱۸۹۱ یک بورسیه ورودی به کالج ترینیتی (کمبریج) دریافت کرد.[۱][۸] وی پس از اتمام آموزش خود در مدرسه دستور زبان منچستر به کالج ترینیتی رفت تا از ۱۸۹۲ الی ۱۸۹۵ میلادی در آن‌جا در رشته ریاضی و فیزیک به تحصیلات خود ادامه دهد.[۱۰] وی در ۱۸۹۲ به عنوان پژوهشگر خُرد به کالج ترینیتی رفت تا ریاضیات بخواند.[۱۱] ویتیکر در جریان تحصیلات خود در کالج ترینیتی شاگرد اندرو رسیل فورسایت و جورج داروین بود و در جریان دو سال اول آموزش‌های خصوصی دریافت کرد.[۱۲] ویتیکر با اشتیاقی که ریاضیات کاربردی نسبت به ریاضیات محض داشت، در ۱۸۹۴ میلادی زمانی‌که صرفاً شاگرد دانشگاه بود جایزه «نمایشگاه نجوم شیپشانک»[ث] را برنده شد.[۱۲] وی در امتحان نهایی دوره لیسانس، «ترایپوس»[ج] در کمبریج به عنوان «رنگلر دوم»[چ] در سال ۱۸۹۵ میلادی فارغ تحصیل شد.[۱۳] «رنگلر نخست»[ح] در آن سال «توماس جان آی‌انسون برومویچ»[خ] بود و ویتیکر همراه با جان هلتون گریس در رده دوم قرار داشتند، تمامی این سه نفر همراه با سه شرکت‌کننده دیگر، از جمله برترام هاپکنسون، به عنوان اعضای انجمن سلطنی انتخاب گردیدند.[۱] وی همچنین مدال تایسون در رشته ریاضیات و ستاره‌شناسی را در ۱۸۹۶ میلادی به‌دست‌آورد.[۱۴]

حرفه[ویرایش]

ویتیکر قبل از این‌که شغل ستاره‌شناسی ایرلند را قبول کند از سال ۱۸۹۶ تا ۱۹۰۶ میلادی عضو کالج ترینیتی (کمبریج) بود. وی تا سال ۱۹۱۲ به این شغل خود در دوبلین ادامه داد و پس از آن به عنوان رئیس بخش ریاضیات در دانشگاه ادینبورگ گماشته شد، حرفه‌ای که تقریباً برای بیشتر از ثلث یک قرن به آن ادامه داد. وی در طول حرفه خود مقالاتی در مورد توابع خودریخت (اتومورفیک) و توابع خاص در ریاضیات نظری و در مورد الکترومغناطیس، نسبیت عام، آنالیز عددی و ستاره‌شناسی در ریاضیات کاربردی و فیزیک نوشت، وی همچنین به موضوعاتی در بیوگرافی، تاریخ، فلسفه و الهیات علاقه داشت.[۸] همچنین چندین نوآوری مهمی در ادینبورگ انجام داد که تأثیر به‌سزایی در آموزش ریاضیات و جوامع آن‌جا داشت.[۸]

کالج ترینیتی، کمبریج[ویرایش]

ویتیکر در ۱۸۹۶ میلادی به عنوان عضو کالج ترینیتی (کمبریج) انتخاب گردید و تا ۱۹۰۶ میلادی به عنوان استاد در کمبریج باقی‌ماند. ویتیکر در ۱۸۹۷ میلادی جایزه اسمیت را برای کار خود روی مقاله «ارتباط توابع جبری با توابع اتومورفیک» که در ۱۸۸۸ به نشر رسیده بود، به‌دست‌آورد.[۱۳] ویتیکر در ۱۹۰۲ میلادی یک راه حل کلی برای معادله لاپلاس پیدا کرد و این راه حل «به عنوان کشف تحسین‌برانگیز» پوشش رسانه‌ای گسترده‌ای پیدا کرد، هرچند ریاضی‌دان هوریس لامب گفت که این راه حل ویژگی‌های چندانی ارائه نمی‌کند.[۱۵] وی همچنین در اوایل حرفه خود کتاب‌های مشهوری نوشت و کتاب «درسی در آنالیز مدرن»[د] را در سال ۱۹۰۲ به چاپ رساند و به تعقیب آن تنها دو سال بعد در ۱۹۰۴ میلادی کتاب «رسالهٔ بر دینامیک تحلیلی ذرات و اجسام صلب»[ذ] را منتشر کرد. ویتیکر در سپتامبر همان سال مجبور شد تا شش چنگال نقره را در مزایدهٔ به فروش برساند تا مالیات خود را که قبلاً پرداخت آن را نپذیرفته بود بپردازد، این مالیات مربوط به قانون تحصیل ۱۹۰۲ بود که طبق آن شهروندان باید برای حمایت مالی از مدارس مسیحی محلی مانند کلیسای رومان کاتولیک و کلیسای انگلستان می‌پرداختند.[۱۶] قبل از این‌که توسط یک قاضی مجبور به پرداختن مالیات شود، ویتیکر یکی از چندین فعالی بود که با پرداخت نکردن مالیات به مقاومت مسالمت می‌پرداختند.[۱۶] ویتیکر در ۱۹۰۵ میلادی برای تقدیر از دست‌آوردهایش به عنوان عضو انجمن سلطنتی انتخاب گردید.[۲]

کالج ترینیتی، دوبلین[ویرایش]

ویتیکر در ۱۹۰۶ میلادی به عنوان استاد ستاره‌شناسی آندروس در کالج ترینیتی دوبلین گماشته شد و عنوان ستاره‌شناس سلطنتی ایرلند به وی داده شد.[۲] وی در این پُست جانشین «چارلز جسپر ژولی گردیده»[ر] و با توصیه‌نامه ستاره‌شناس «رابرت استاویل بال»[ز] مقرر گردید.[۱۷] بال در توصیه‌نامه خود، که بعداً در کلکسیون نامه‌های وی در ۱۹۱۵ میلادی به چاپ رسید، می‌گوید که از میان کسانی که می‌شناخت، ویتیکر تنها فردی بود که «شایستگی جانشینی ژولی» را داشت و این‌که این پُست «از هر نگاه برای وی مناسب» بود.[۱۸][۱۷]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. Arthur Trevor Haddon
  2. Whittaker Memorial Volume
  3. Proceedings of the Edinburgh Mathematical Society
  4. Proceedings
  5. Sheepshanks Astronomical Exhibition
  6. Tripos
  7. Second Wrangler
  8. Senior Wrangler
  9. Thomas John I'Anson Bromwich
  10. A Course of Modern Analysis
  11. A Treatise on the Analytical Dynamics of Particles and Rigid Bodies
  12. Charles Jasper Joly
  13. Robert Stawell Ball

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ Temple 1956, p. 299
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ Temple 1956, p. 300
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ Biographical Index of Former Fellows of the Royal Society of Edinburgh 1783–2002 (PDF). The Royal Society of Edinburgh. July 2006. p. 990. ISBN 978-0-902198-84-5.
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ ۴٫۳ Temple 1956, p. 301
  5. Martin 1958, pp. 6–9
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ ۶٫۴ ۶٫۵ ۶٫۶ ۶٫۷ ۶٫۸ ۶٫۹ ئی. تی. ویتیکر at Mathematics Genealogy Project
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ ۷٫۴ ۷٫۵ ۷٫۶ ۷٫۷ ۷٫۸ ۷٫۹ Martin 1958, pp. 2–3
  8. ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ ۸٫۳ ۸٫۴ ۸٫۵ Maidment & McCartney 2019, p. 179
  9. Ernest Barker (1953) Age and Youth, p 280, Oxford University Press
  10. "Whittaker, Edmund Taylor (WHTR892ET)". A Cambridge Alumni Database. University of Cambridge.
  11. Maidment & McCartney 2019, p. 180
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Coutinho 2014, pp. 357–358
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ Maidment & McCartney 2019, p. 181
  14. "Mayhew Prize winners list". University of Leeds. Archived from the original on 2011-07-27.
  15. Maidment & McCartney 2019, pp. 183–184
  16. ۱۶٫۰ ۱۶٫۱ Maidment & McCartney 2019, pp. 184–185
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ Maidment & McCartney 2019, p. 185
  18. Ball, Robert S. (Robert Stawell), 1840–1913, author (7 November 2016). Reminiscences and letters of Sir Robert Ball. p. 152. ISBN 978-1-4400-5668-0. OCLC 958101932. {{cite book}}: |last= has generic name (help)نگهداری یادکرد:نام‌های متعدد:فهرست نویسندگان (link)

کتابشناسی[ویرایش]

یادبودهای پس از وفات[ویرایش]

مجلد یادبود ویتیکر، ژوئن ۱۹۵۸[ویرایش]

برای مطالعه بیشتر[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

سِمَت‌های علمی
پیشین:
چارلز جسپر ژولی
پروفسور اندروز در نجوم، منجم سلطنتی ایرلند
۱۹۰۶–۱۹۱۲
پسین:
Henry Crozier Keating Plummer
پیشین:
George Chrystal
کرسی ریاضی دانشگاه ادینبرو
۱۹۱۲–۱۹۴۶
پسین:
الکساندر ایتکن
پیشین:
Percy Nunn
رئیس انجمن ریاضی
۱۹۲۰–۱۹۲۱
پسین:
James Wilson
پیشین:
گادفری هارولد هاردی
رئیس جامعه ریاضیاتی لندن
۱۹۲۸–۱۹۲۹
پسین:
سیدنی چپمن (ریاضیدان)
پیشین:
Sir D'Arcy Wentworth Thompson
انجمن سلطنتی ادینبورگ
۱۹۳۹–۱۹۴۴
پسین:
Professor Sir William Wright Smith
جوایز
پیشین:
سر جوزف جان تامسون
Gunning Victoria Jubilee Prize
۱۹۲۴–۱۹۲۸
پسین:
سر جیمز واکر
پیشین:
ویلیام هنری یانگ
مدال سیلوستر
۱۹۳۱
پسین:
برتراند راسل
پیشین:
برتراند راسل
مدال دمورگان
۱۹۳۵
پسین:
جان انزور لیتل‌وود
پیشین:
آلبرت کلایور
مدال کاپلی
۱۹۵۴
پسین:
رونالد فیشر