آیران (نوشیدنی)
آیران (به انگلیسی: *Ayran* /aɪˈrɑ:n/ «آی-ران») یک نوشیدنی سرد و شور مبتنی بر ماست است که در آسیای میانه، بالکان و خاورمیانه مصرف میشود.[۱] مواد اصلی آن ماست، آب و نمک هستند. به صورت اختیاری میتوان از سبزیجاتی مانند نعناع نیز استفاده کرد. برخی انواع آن گازدار هستند. آیران نوشیدنی ملی ترکیه بهشمار میرود.[۶]
آیران معمولاً سرد سرو میشود و اغلب همراه با گوشت کبابی، نان یا برنج مصرف میگردد، به ویژه در فصل تابستان. این نوشیدنی با مخلوط کردن ماست با آب سرد یا یخزده تهیه میشود و گاهی گازدار و با نعناع طعمدار میگردد. گاهی به آن «ماست رقیقشده» یا «یک نوشیدنی بسیار تازهکننده که با مخلوط کردن ماست با آب یخ تهیه میشود»[۱۷] گفته شده است.
روش سنتی تهیه این نوشیدنی در میان اقوام ایرانی شامل ریختن ماست در کیسهای چرمی به نام مشک (در زبان لری، کردی و فارسی) یا مسکه (در افغانستان) و تکان دادن شدید آن برای جدا کردن کره از مایع است. این فرایند نیازمند زمان و تلاش زیادی است و معمولاً با آویختن کیسه از چارچوب چوبی به نام ملار با طنابهای پشمی آسانتر میشود تا آزادانه تاب بخورد. پس از استخراج کره، مایع باقیمانده به نام دوغ جمعآوری شده و به عنوان نوشیدنی تازهکننده مصرف میشود.
در هند و پاکستان، آیران گاهی با نام نمکین لسی (*Namkeen Lassi*) شناخته میشود.
منابع
[ویرایش]- Fuller, Devin (2023-08-24). "Ayran (Turkish Yogurt Drink)". The Mediterranean Dish (به انگلیسی). Retrieved 2024-10-13.
- Halici, Nevin (27 April 2013). "Turkish Delights". Gastronomica: The Journal of Critical Food Studies. University of California Press. 1 (1): 92–93. doi:10.1525/gfc.2001.1.1.92.
- غذاهای آسیای مرکزی
- آشپزی افغانستانی
- نوشیدنیهای آلبانیایی
- نوشیدنیهای ارمنستان
- آشپزی آشوری
- نوشیدنیهای بلغارستان
- آشپزی قبرسی
- فراوردههای لبنی تخمیری
- نوشیدنیهای تخمیرشده
- آشپزی یونانی
- آشپزی عراقی
- نوشیدنیهای اسرائیل
- آشپزی اردنی
- آشپزی کوزوویی
- آشپزی کردی
- آشپزی لبنانی
- نوشیدنیهای پاکستان
- نوشیدنیهای فلسطینی
- آشپزی پشتون
- نوشیدنیهای ترکیه
- آشپزی اویغوری
- نوشیدنیها بر پایه ماست