آنژیوپلاستی
| Angioplasty | |
|---|---|
 Balloon angioplasty. | |
| ICD-9-CM | 00.6, 36.0 39.50 |
| سرعنوانهای موضوعی پزشکی | D017130 |
رگبازسازی[۱] یا رگسازی[۱] یا آنژیوپلاستی (به انگلیسی: Angioplasty) شیوهای درمانی برای رفع تنگی رگهای خونی است. از این عمل اغلب در آنژین صدری و برای رفع گرفتگی سرخرگ کُرنری قلب استفاده میشود، ولی در مورد سایر سرخرگها نیز ممکن است.
روش کار
[ویرایش | اشتراکگذاری]
آنژیوپلاستی معمولاً به دنبال رگنگاری (آنژیوگرافی) و تشخیص قطعی رگهای مسدود شده انجام میگیرد. طی آن نواحی باریک شدهٔ مجرای رگ به کمک باد کردن یک بالن کوچک مخصوص در داخل رگ، یا از بین بردن انسداد به کمک لیزر باز میشوند.
در سالهای اخیر بالن را گاهی تواماً با یک وسیله کوچک فلزی به نام استنت (stent) به کار میبرند تا مانع از عود سریع انسداد رگ شود. استنت نوعی لوله کوچک مشبک و تور مانند است که در داخل رگ جایگزین میشود و آن را باز نگه میدارد.
۱- استنتها وسیلههای دائمی هستند و در رگ باقی مانده و خارج نمیشوند.
۲- بیشتر استنتهای کرونری مورد استفاده امروزی با تصویربرداری تشدید مغناطیسی (MRI) سازگار (MR Conditional) هستند و انجام MRI معمولاً با رعایت شرایط اعلامشده توسط سازنده و نظر پزشک امکانپذیر است؛ بنابراین ممنوعیت عمومی انجام MRI تا شش ماه پس از استنتگذاری بر اساس شواهد علمی کنونی توصیه نمیشود. [۲]
۳-وجود استنت قلبی باعث به صدا درآوردن زنگ خطرهای موجود در ایستگاههای بازرسی فرودگاه نمیشود.[۳]
انواع روشهای آنژیوپلاستی
[ویرایش | اشتراکگذاری]آنژیوپلاستی قلب
[ویرایش | اشتراکگذاری]عملی است که در آن یک متخصص قلب و عروق یا جراح برای رفع انسداد یک یا چندین شریان تأمین کننده خون عضله قلب از آنژیوپلاستی استفاده میکند. بیمارانی که به آنژیوپلاستی قلب احتیاج دارند؛ ممکن است دارای علائمی مانند درد و ناراحتی در قفسه سینه یا تنگی نفس باشند.[۴]
آنژیوپلاستی محیطی
[ویرایش | اشتراکگذاری]به عمل رفع انسداد عروق در اندامهای انتهایی، یعنی بازوها و پاها گفته میشود. بیمارانی که به آنژیوپلاستی محیطی احتیاج دارند، ممکن است علائمی مانند درد، گرفتگی عضلات، خستگی، سوزن سوزن شدن، تغییر رنگ پوست یا بیحسی در دستها و پاها را تجربه کنند.[۵]
آنژیوپلاستی با بالن دارویی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در این روش از بالنهایی استفاده میشود که سطح آنها با داروهای ضدتکثیر سلولی پوشیده شده است. هنگام اتساع بالن، دارو به دیواره رگ منتقل میشود و احتمال تنگی مجدد رگ را کاهش میدهد. این روش بهویژه در برخی بیماران مبتلا به بیماری شریانهای محیطی و نیز درمان تنگی مجدد داخل استنت کاربرد دارد.[۶] یک روش امیدبخش و قابل اطمینان است. [۷]
لیتوتریپسی داخل عروقی (Intravascular Lithotripsy; IVL)
[ویرایش | اشتراکگذاری]لیتوتریپسی داخل عروقی (IVL) یکی از روشهای آمادهسازی ضایعات کلسیفیه پیش از اتساع با بالن یا استنتگذاری است. در این روش، بالن ویژهای با ایجاد امواج صوتی کنترلشده، موجب ایجاد شکستگیهای ریز در رسوبات کلسیمی دیواره شریان شده و امکان باز شدن بهتر رگ و استقرار مناسب استنت را فراهم میکند. این فناوری در بیماران منتخب دارای کلسیفیکاسیون شدید عروق کرونری یا محیطی به کار میرود.[۸]
تصویربرداری داخل عروقی
[ویرایش | اشتراکگذاری]در برخی بیماران، برای افزایش دقت مداخله از روشهای تصویربرداری داخل عروقی مانند سونوگرافی داخل عروقی (IVUS) یا توموگرافی انسجام نوری (OCT) استفاده میشود. این روشها به ارزیابی دقیقتر اندازه رگ، میزان کلسیفیکاسیون، انتخاب مناسب استنت و بررسی گسترش کامل استنت کمک میکنند.[۹]
کاربرد در عروق کرونری
[ویرایش | اشتراکگذاری]درمان کاهش خونرسانی سرخرگهای قلب هماکنون به دو روش صورت میپذیرد: «روش مداخلهای ماورای پوستی کرونری» (PCI) که توسط پزشکان قلب صورت پذیرفته و در جامعه به عنوان «بالون زدن و فنر» شناخته شده است و روش عمل جراحی باز خونرسانی که به عمل بای پس (دور زننده) مشهور است.
در این روش رگ مسدودشده توسط بادکنکی به نام بالون که در نوک کاتتر داخل عروقی قرار دارد، متسع و چند ثانیه در این حالت نگه داشته میشود تا رگ باز شود؛ گاهی نیز برای جلوگیری از انسداد مجدد رگ وسیله فنرمانندی به نام استنت داخل رگ مسدود قرار داده میشود.
در برخی بیماران منتخب که تحت مداخله کرونری پیچیده (Complex PCI) قرار میگیرند و در معرض ناپایداری همودینامیک هستند، ممکن است از سامانههای پشتیبانی مکانیکی گردش خون (Mechanical Circulatory Support) مانند iVAC2L استفاده شود. این سامانه با افزایش موقت برونده قلب، انجام مداخله را تسهیل میکند و خود یکی از روشهای آنژیوپلاستی محسوب نمیشود، بلکه وسیلهای کمکی برای انجام ایمنتر PCI در بیماران منتخب است. [۱۰][۱۱]
عوارض احتمالی آنژیوپلاستی عروق کرونری
[ویرایش | اشتراکگذاری]- تنگ شدن مجدد شریان بعد از بالون زدن قلب
- ایجاد لختههای خونی پس از بالون زدن قلب
- خون ریزی بعد از بالون قلب
- آسیب شریان کرونر
- سکته قلبی
- سکته مغزی
- ضربان تند قلب
تفاوت آنژیوگرافی با آنژیوپلاستی چیست؟
[ویرایش | اشتراکگذاری]در آنژیوگرافی از طریق یک شریان که ممکن است کشاله ران (فمورال) یا آنژیوگرافی از راه دست باشد، یک لوله تو خالی به داخل رگ اصلی تغذیهکننده بدن (آئورت) وارد شده و در ابتدای عروق تغذیهکننده قلب (کرونر) قرار میگیرد.
حال از داخل این کاتتر ماده حاجب در ابتدای رگ قلب تزریق شده و این ماده با ورود به داخل رگ قلب توسط اشعهٔ ایکس ردیابی و تصویربرداری خواهد شد. پس از انجام آنژیوگرافی کاتتر تعبیهشده از کشاله ران یا مچ دست خارج میشود.
اگر آنژیوگرافی از طریق کشاله ران انجام شود برای جلوگیری از خونریزی حدود ۳ ساعت یک یا دو کیسه شن روی محل قرار داده میشود، بیمار برای ۶ ساعت اجازه حرکت ندارد، اما در آنژیوگرافی از طریق دست بیمار بلافاصله اجازه پیدا میکند که راه رفته و محدودیت حرکت نداشته و نیازمند کیسهٔ شن نیز نمیباشد.
در آنژیوپلاستی همان روش آنژیوگرافی برای رساندن لوله تو خالی به ابتدای شریان تغذیهکننده قلب (کرونر) استفاده میشود. سپس یک سیم بسیار نازک وارد عروق قلب دچار تنگی شده و داخل رگ ثابت میشود.
برای باز کردن رگ دچار تنگی یا انسداد یا حاوی لخته ابزارهای گوناگونی مانند ترومبوساکشن، بالون و استنت از روی این سیم نازک وارد عروق قلبی میشود و کار بیرون کشیدن لختهٔ تازه یا بازکردن رگ دچار انسداد از این طریق انجام میگیرد.
زمان مورد نیاز برای آنژیوگرافی بهطور متوسط حدود ۳–۲ دقیقه است ولی در آنژیوپلاستی بهطور متوسط ۳۰–۱۵ دقیقه زمان لازم میباشد. اغلب بیماران پس از انجام آنژیوگرافی از طریق شریان دست پس از گذشت ۶–۵ ساعت در صورت نرمال بودن رگ مرخص میشوند ولی بیمارانی که تحت بازکردن عروق قلب (آنژیوپلاستی) قرار میگیرند دستکم یک شب را در بخش مراقبتهای قلبی (سیسییو) سپری مینمایند.
پیوند به بیرون
[ویرایش | اشتراکگذاری]- سازمان آنژیوپلاستی آمریکا
- آنژیوپلاستی چیست؟ (انگلیسی)
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب پارسی، دفتر نخست تا چهارم
- ↑ Schroeder, A. P.; Houlind, K.; Pedersen, E. M.; Thuesen, L.; Nielsen, T. T.; Egeblad, H. (2000). "Magnetic resonance imaging seems safe in patients with intracoronary stents". Journal of Cardiovascular Magnetic Resonance: Official Journal of the Society for Cardiovascular Magnetic Resonance. 2 (1): 43–49. doi:10.3109/10976640009148672. ISSN 1097-6647. PMID 11545106.
- ↑ دکتر محمد حسین نجفی. «آنژیوپلاستی چیست؟».
- ↑ نبض اول. «متخصص قلب». متخصص قلب و عروق کیست؟. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۳-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «آنژیوپلاستی و استنت گذاری قلب». متخصص قلب / دکتر قلب. ۲۰۲۱-۰۵-۲۴. دریافتشده در ۲۰۲۲-۰۱-۰۴.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ Rykowska, I.; Nowak, I.; Nowak, R. (2020-10-11). "Drug-Eluting Stents and Balloons-Materials, Structure Designs, and Coating Techniques: A Review". Molecules. 25 (20): 4624. doi:10.3390/molecules25204624. ISSN 1420-3049. PMC 7594099. PMID 33050663.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:doi رایگان بینشان (رده) - ↑ Bhatia, Kunal; Akhtar, Iqra N.; Akinci, Yasemin; Liaqat, Jahanzeb; Siddiq, Farhan; Gomez, Camilo R.; Qureshi, Adnan I. (2020-05). "Drug-Eluting Balloon Angioplasty for In-Stent Restenosis Following Carotid Artery Stent Placement". Journal of Neuroimaging: Official Journal of the American Society of Neuroimaging. 30 (3): 267–275. doi:10.1111/jon.12706. ISSN 1552-6569. PMID 32227677.
{{cite journal}}: تاریخ وارد شده در|date= - ↑ Lawton, Jennifer S.; Tamis-Holland, Jacqueline E.; Bangalore, Sripal; Bates, Eric R.; Beckie, Theresa M.; Bischoff, James M.; Bittl, John A.; Cohen, Mauricio G.; DiMaio, J. Michael (2022-01-18). "2021 ACC/AHA/SCAI Guideline for Coronary Artery Revascularization: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines". Circulation. 145 (3): e18–e114. doi:10.1161/CIR.0000000000001038.
- ↑ Carvalho, Pedro E.P.; Antunes, Vanio L.J.; Bittar de Pontes, Vinicius; Gomes, Wilton Francisco; Polachini Assunes Goncalves, Beatriz; Caixeta, Adriano; Strepkos, Dimitrios; Alexandrou, Michaella; Mutlu, Deniz (2026-01-12). "IVUS, OCT, or Angiography as Guidance for PCI in Complex Coronary Artery Lesions". JACC: Cardiovascular Interventions. 19 (1): 31–43. doi:10.1016/j.jcin.2025.11.021.
- ↑ «آنژیوپلاستی با حمایت دستگاه iVAC : برای اولین بار در ایران!». دکتر بهنام اشرف واقفی. دریافتشده در ۲۰۲۶-۰۸-۰۹.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ "American Heart Association Journals". American Heart Association Journals (in English). doi:10.1161/CIR.0000000000001038. Retrieved 2026-08-09.
- «ECG». What information is obtained from an ECG at home?.
- Coronary Artery Disease. American College of Physicians. ۲۰۰۰ ص۵۸–۶۱