آغ‌سقل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اغ سقل
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان آذربایجان غربی
شهرستان ارومیه
بخش بخش صومای برادوست
دهستان صومای جنوبی
مردم
جمعیت ۴۴۳ نفر (سرشماری ۹۵)
کد آماری ۰۳۹۶۵۱

اغ سقل، روستایی است از توابع بخش صومای برادوست و در شهرستان ارومیه استان آذربایجان غربی ایران. این روستا یکی از روستاهای مهمان نواز و مردمی خونگرم که با ترخچه دیرینه که در نزدیکیهای ان میتوان از قلعه بردوک که در بخش سومای برادوست قرار دارد...از روستاهای مرزی کشور با وقایع و سختیها تاریخچه هزار ساله به خود دارد. از ایل و عشیرتهای ساکن روستا میتوان عشیرت میر بوتان نام برد.

میرنشینان کورد بوتان

در اواخر قرن پانزدهم، میهن کورد تابلویی روشن و زیبا براساس سلسله میرنشینهایی که در شرفنامه به خوبی ترسیم شده اند را داشته است.

در قرن شانزدهم، هر میرنشینی از این میرنشینان، جایگاه و پایگاه مختص به خود داشته اند. هرکدام این میرنشین نیز دارای سطح خوبی فرهنگی در مبانی اجتماعی و سیاسی در کوردستان را با خود داشته اند. شرفخان بدلیسی توانسته است با دقت و ریزبینی این چنین درجه بندی را ترسیم کند.

در میان آن پنج خاندان فرمانروایی جایگاه نخست و ویژه را به خاندان فرمانروای اردلانی در این دسته بندی داده است. بدین دلیل که این خاندان، حکمرانیش نزدیک بود جنوب و شرق کوردستان را فراگیرد و در مراحل حکمرانی خود، مناطق غرب کوردستان ایران و آن مناطقی را که اکنون در مرز عراق قرار گرفته اند را در بر گیرد.

براساس روایت مورخان از اردلان، این خاندن در سده دوازدهم تکیه بر کرسی قدرت نموده است. در ابتدا در شاره زور مستقر و طولی نکشید که حکمکرانی خود را بر سایر مناطق دیگری در دامنه سلسله جبال زاگروس رساند. در قرن پانزدهم و در دوران فرمانروایی"مأمون اول" مساحت گسترده ای برای مرز شمالی این میرنشینی را به اضافه مناطق اردلان ایجاد شد. ملک و زمینهای زراعی این خاندان در مناطق: سروج، قره داغ، آلان و شاره زور را در بر گرفت. در حقیقت نیز هیچکدام از همسیگان، توان خود را با وضعیت این خاندان مقایسه نمی نماید.

براساس دعوت رسمی از جانب شاه اسماعیل صفوی، فرمانروای آمدی"حسن بن زین الدین" به دربار این شاه صفوی رفت و شاه نیز طی مراسمی ویژه از وی استقبال نمود.

میران جزیره دارای جایگاه و پایگاهی افتخاری را در بین خاندان فرمانروا در سایر میرنشینهای کوردستان داشتند و خاندان"بوهتی" که از عشیره ای مقتدر بودن، فرمانروایی این منطقه را در دست داشتند. بدانجایی رسید تا این میرنشین، به میرنیشن"بوهتان(بوتان به کوردی)" یا جزیره بوتان به نام این عشیره است و حتی شریان آبی بوهتان- سو یکی از شاخه های رودخانه دجله از نام این عشیره گرفته شده است.

در کتاب"شرف نامه" شرفخان بدلیسی، فقط نام میر"تیمور" که فرمانروای هشتم هم عصر با وی می باشد از این خاندان را ذکر کرده است.

براساس تاریخی از ابن اثیر، میرهای بوتان در مرحله ای پیش از این فرمانروایی نموده اند و لقب"پاشا" داشته اند و مالک بسیاری از مناطق مهم بوده اند. در قلعه آتیل(نیش أتیل) مستقر بوده اند و رقابت و کشمکشهایی را با سایر عشیره های کورد به ویژه با خاندان"حمیدیه" را داشته اند.

کنفدارالیزمی عشیره ای"بوتی"، عشیره های فراوانی را که دارای باورهای مذهبی مختلف( سنی و شیعه و ایزدی) را در خود گرفته بود. به همین گونه، عشیره های کوردی معروفی همچون: دجیلی و محمودی نیز در این سیستم کنفدرال عشیره ای جای گرفتند. ولی هم عصران، این چنین به بوتانیان می نگرند که تنها یک خاندان و عشیره بوده اند.

در همین عصر نیز چنین مرسوم بود که خانواده و خاندانها در پی نیاکان معروف بودند. در دوره فرمانروایی نماینده دوم خاندان میران جزیره فرمانروا، خانواده و خاندان میران، صاحب وزن و قدرتی سیاسی بزرگ با تکیه بر توان عشیره بوتان بوده اند. این خانواده به"عزیزان" نام برده می شد نه به بوتانی، چونکه عبدالعزیز خود میری بود و این نام خانوادگی از وی گرفته شده است.

عشیره ی بوهتی، همچون دژی محکم این خانواده را در برگرفت و از این خانواده در برابر دست یازیهای خارجی مورد دفاع قرار داد.

این همچون لقبی برای این خانواده میر باقی ماند و این عشیره در مورد این خانواده تصمیم گیری می کردند. این عشیره به تندی تمام، به آن فشارهای خارجی پاسخ میداد در زمانیکه تصمیم برای قدرت این میرنشین گرفته می شد.

جمعیت[ویرایش]

این روستا در دهستان صومای جنوبی قرار داشته و بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ جمعیت آن ۶۷۵ نفر (۱۰۴ خانوار) بوده است.[۱]

منابع[ویرایش]