آراپیک باغداساریان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
آراپیک باغداساریان
Vartan Antanesian.jpg
زادهٔ شهریور ۱۳۱۸
ساری، ایران
درگذشت ۹ آبان ۱۳۶۴ (۴۶ سال)
ملّیت ایرانی
جایگاه زندگی تهران
رشته طراح، کارگردان، کاریکاتوریست
مدرک تحصیلی نقاشی
دانشگاه دانشگاه تهران
امضا

آراپیک باغداساریان (به ارمنی: Արապիկ Բաղդասարեան) کاریکاتوریست، طراح گرافیک، کارگردان و مترجم ایرانی بود.[۱][۲]

زندگی‌نامه[ویرایش]

آراپیک باغداساریان در سال ۱۳۱۸ در ساری به دنیا آمد. تحصیلاتش را در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران در رشتهٔ نقاشی به پایان رساند و حدود یک سال را در زمینه گرافیک در فرانسه به مطالعه گذراند. به دلیل علاقه و مهارتش، در زمینه‌های کاریکاتور، گرافیک و تصویرسازیِ کتاب فعالیت کرد. اما شهرت آراپیک بیشتر به واسطه کارگردانی فیلم‌های کوتاه، داستانی و انیمیشن است. او از بانیان بخش فیلم‌سازی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان محسوب می‌شود.

وی در ۹ آبان ۱۳۶۴ در سن ۴۶ سالگی درگذشت.

فعالیت‌های هنری[ویرایش]

کاریکاتور[ویرایش]

کاریکاتورهای آراپیک باغداساریان در یکی دو مجلهٔ معتبر آن زمان از جمله مجله نگین با نام مستعار پطروس کارامیان منتشر می‌شد و تا سال‌ها کسی از هویت واقعی خالق آنها خبر نداشت.[۳][۴][۵][۶] رویین پاکباز در دائرةالمعارف هنر، باغداساریان را هنرمندی آگاه، تیزبین و چیره‌دست معرفی می‌کند و می‌افزاید: او در زمان خود، چنان‌که باید شناخته نشد. او در زمینه‌های مصورسازی و طراحی کتاب، نقاشی متحرک، پوستر، و هنر تبلیغات فعالیت می‌کرد؛ ولی بیشتر به طنزنگاری و کاریکاتور علاقه داشت. او طنز سیاه را وسیله‌ای مناسب برای بیان انسان‌دوستی و حساسیت‌های اجتماعی خود یافت. در این زمینه، شیوه‌های استادان طنزنگار قدیم و جدید را می‌آزمود؛ و بیش از هر چیز به تأثیر اجتماعیِ تصویرهایش اهمیت می‌داد. تصاویر او چون بیانیه‌های کوبنده‌ای بودند که نه فقط ظلم و اختناق، که حماقت و توهم را محکوم می‌کردند.[۷]

طراحی گرافیک[ویرایش]

باغداساریان در کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و سپس در مؤسسه انتشارات فرانکلین به کار گرافیک و تصویرسازیِ کتاب پرداخت. او به همراه نورالدین زرین‌کلک و ابراهیم حقیقی در پیشبرد مؤثر سفارش‌های گرافیکِ آتلیهٔ گرافارم در فاصله سال‌های ۱۳۶۳ تا ۱۳۶۷ نقش فعال و مؤثری داشت. عمدهٔ فعالیت‌های آتلیهٔ گرافارم در آن ایام در زمینهٔ طرح ژنریک دارو بود که کارخانجات داروپخش و انجمن داروسازان نظام پزشکی از پیشگامان آن بودند.[۸] آراپیک در پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷ نیز در کنار گروهی از دانشجویان دانشکده هنرهای زیبا که پوسترهایی را برای انقلاب خلق می‌کرده‌اند حضور داشته است.[۹]

فیلم و انیمیشن

  • حوزهٔ استحفاظی (۱۳۵۰)، فیلم کوتاه. نام قبلی این فیلم تهران کیلومتر ۱۰۰ بود. این فیلم در سال ۱۳۵۱ تولید اما توقیف شد و پس از پیروزی انقلاب در سال ۱۳۵۸ به نمایش درآمد.
  • وزنه‌بردار (۱۳۴۹)، انیمیشن.
  • گرفتار (۱۳۴۹)، انیمیشن.
  • نان و کوچه (۱۳۴۹)، فیلم کوتاه - دستیار کارگردان. در این فیلم که توسط عباس کیارستمی ساخته شد، دستیار او بود.
  • گرفتار (۱۳۵۱)، فیلم کوتاه.[۱۰][۱۱][۱۲]

ترجمه[ویرایش]

آراپیک در اواخر عمر کوتاه خود، به ترجمه و انتشار کتاب‌های هنری پرداخت. برخی از این کتاب‌ها دارای جنبه آموزشی در حوزه طراحی بودند که شامل دو کتاب: شیوه طراحی با قلم و مرکب، و شیوه یادگیری طراحی نوشته خوزه پارامون[۱۳] است که توسط انتشارات بهار در سال ۱۳۶۵ منتشر شدند. از نمونه‌های دیگر ترجمه او می‌توان به کتاب هشتاد تصویر از تندیس‌های گلی (انقلاب دهقانی چین) در سال ۱۳۶۴ اشاره کرد.[۱۴]

بنیان‌گذاری[ویرایش]

باغداساریان از پایه‌گذاران بخش فیلم‌سازی کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان محسوب می‌شود. این هنرمند از هم‌دوره‌ای‌های نورالدین زرین‌کلک، فرشید مثقالی، علی‌اکبر صادقی و مرتضی ممیز است که در کانون، سبک و سیاق ساخت فیلم‌های انیمیشن را متحول کردند.[۱۵][۱۶] همچنین او از بنیانگذاران «تالار عبید» دانشگاه تهران بود؛ و برخی از طرح‌های خود را در آنجا به نمایش گذاشت[۱۷]

جوایز[ویرایش]

نخستین تجربه‌های فیلم‌سازی آراپیک باغداساریان، دریافت جوایزی جهانی را به همراه داشت. او برای انیمیشن گرفتار تشویق‌نامه هیئت داوران جشنوارهٔ بین‌المللی کودکان و نوجوانان، و عنوان بهترین فیلم کوتاه ۳۵ میلیمتری را از جشنواره پاریس دریافت داشت. وی همچنین برای فیلم گرفتار عنوان بهترین فیلم را از جشنواره فیلم تامپره در فنلاند کسب کرده است.[۱۸]

منابع[ویرایش]

  1. ماهنامه سینمایی فیلم، شماره ۱۰۰، صفحهٔ ۲۶. دی ماه ۱۳۶۹. 
  2. «آراپیک باغداساریان». ایرانک، ایران کودکی. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  3. «کانون پرورش فکری و دوران طلایی انیمیشن در ایران». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  4. «نمایه آثار». ایران کارتون. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  5. «نمایه آثار». ایران کارتون. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  6. «نمایه آثار». آرت‌آنلاین. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  7. پاکباز، رویین. دائرةالمعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ۱۳۸۵. ۷۱. شابک ‎۹۶۴-۵۵۴۵-۴۱-۲. 
  8. زرین‌کلک، نورالدین. طراحان گرافیک معاصر ایران؛ ۸. تهران: یساولی، ۱۳۸۵. ۸۴ و ۸۵. شابک ‎۷-۳۱۲-۳۰۶-۹۶۴. 
  9. «گل و گلوله؛ نگاهی به پوسترهای انقلاب در ایران». یاقوت. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  10. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. «تولیدات کانون؛ آراپیک باغداساریان». سایت تولیدات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  11. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. «تولیدات کانون؛ نان و کوچه». سایت تولیدات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  12. زرین‌کلک، نورالدین. «نیم قرن خاطره‌سازی برای کودکان ایرانی». روزنامه ایران. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  13. Parramon, Jose Maria
  14. «نمایه کتاب‌ها». خانه کتاب ایران. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  15. «مشاهیر ارمنی ایران؛ از معمار مصلای قم تا مؤسس سینما». تاریخ ایرانی. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  16. «زندگینامهٔ نورالدین زرین‌کلک (۱۳۱۶-)». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۷ آبان ۱۳۹۵. 
  17. پاکباز، رویین. دائرةالمعارف هنر. تهران: فرهنگ معاصر، ۱۳۸۵. ۷۱. شابک ‎۹۶۴-۵۵۴۵-۴۱-۲. 
  18. «چهره‌های معرفی شده در نمایشگاه هنرمندان ارمنی ایران». فصلنامه فرهنگی پیمان (تهران)، ش. ۶۴ (تابستان ۱۳۹۲). 
  • گروه تحقیق و پژوهش سینما. تهران: انتشارات روزنه کار، ۱۳۸۳. ۱۲۱. شابک ‎ISBN ۹۶۴-۶۷۲۸-۴۴-۸. 
  • ژانت د. لازاریان. «سینما». در دانشنامه ایرانیان ارمنی. چاپ اول. تهران: انتشارات هیرمند، ۱۳۸۲. ۴۰۸–۴۰۷. شابک ‎۳-۵۰-۶۹۷۴-۹۶۴. 
  • سقراطی، سیدامیر. «هنر ارامنه: آراپیک باغداساریان؛ تلخ اندیش شیرین جان». تندیس، ش. ۱۳۹ (بیست و ششم آذر ۱۳۸۷): ۱۵. 

جستارهای وابسته[ویرایش]