آرامگاه رضاشاه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آرامگاه رضا شاه)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۳۵′۸.۳۶″ شمالی ۵۱°۲۶′۳.۷″ شرقی / ۳۵.۵۸۵۶۵۵۶°شمالی ۵۱.۴۳۴۳۶۱°شرقی / 35.5856556; 51.434361

آرامگاه رضاشاه پهلوی
Reza-shah mausoleum2.jpg
نام آرامگاه رضاشاه پهلوی
کشور  ایران
استان استان تهران
شهرستان شهر ری
اطلاعات اثر
نوع بنا آرامگاه
دیرینگی دوره پهلوی
بانی اثر محمدرضا شاه پهلوی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۳۲۹
تاریخ ثبت ملی ۲۰ بهمن ۱۳۵۵

آرامگاه رضاشاه (۱۳۲۹–۱۳۵۸) بنایی بود که در پیرامون شاه‌عبدالعظیم حسنی در شهر ری واقع در جنوب شهر‌ تهران قرار داشت. پیکر رضا شاه پهلوی را پس از مرگ در ژوهانسبورگ به مصر بردند و در آن‌جا به امانت گذاشتند. سپس پسر وی‌ یعنی محمدرضا شاه پیکر پدر خود را با تشریفات سلطنتی به ایران آورد و در این مکان به خاک سپرد. پس از انقلاب سال ۱۳۵۷ صادق خلخالی به همراه سپاه پاسداران و گروهک فدائیان اسلام این آرامگاه را به رقم مخالفت شدید بنی‌صدر تخریب کردند ولی جسد رضاشاه هرگز پیدا نشد. عده‌ای باور داشتند که محمدرضاشاه هنگام ترک ایران جسد را با خود برده است. اما فرح پهلوی بعدها این شایعه را اکیداً تکذیب‌ کرد‌.

مشخصات بنا[ویرایش]

این آرامگاه توسط محسن فروغی در سمت غرب حرم شاه‌عبدالعظیم طراحی شد و در سال ۱۳۲۹ به بهره‌برداری رسید. مساحت آن ۹۰۰۰ مترمربع و ارتفاع آن ۲۵ متر بود که ۷ متر از ارتفاع گنبد حرم شاه‌عبدالعظیم کوتاه‌تر ساخته شده بود.

ساختمان دو طبقه بود که طبقه بالا سالن ورودی و بازدید بود و در طبقه پائین سنگ قبر سیاه رنگی قرار داشت که مزار رضاشاه در آن واقع شده‌ بود و بر بالای آن سنگ، تاج پادشاهی طلائی نصب شده بود.[۱]

انتقال جسد به آرامگاه در تهران[ویرایش]

در اردیبهشت ۱۳۲۹، در دورهٔ نخست وزیری رجبعلی منصور قرار شد پیکر رضاشاه به ایران آورده شود و هواپیمای حامل جنازه رضا شاه قبل از آمدن به ایران، به منظور طواف در مکه از قاهره به طرف جده پرواز کرد. سرانجام هفدهم اردیبهشت ۱۳۲۹، جنازه رضاشاه به وسیله هواپیما و سپس با قطار مخصوص به تهران حمل شد[۲] و با تشریفات رسمی به شاه عبدالعظیم برده شد و در آرامگاه ویژه او در کنار آرامگاه حضرت عبدالعظیم دفن شد.[۳]

خالی کردن آرامگاه[ویرایش]

شایعه ای‌ که بین مردم رایج است: در روز ۲۴ دیماه ۱۳۵۷ و مدت کوتاهی قبل از انقلاب ۱۳۵۷ ایران پیکر وی بار دیگر به همراه پیکر پسرش علی‌رضا پهلوی توسط محمدرضاشاه، ابتدا به لوس آنجلس و سپس به مسجد رفاعی مصر منتقل شد[نیازمند منبع] (در مستند از تهران تا قاهره فرح پهلوی، شایعه خارج کردن جسد رضا شاه از ایران را تکذیب کرد). همچنین آرامگاه بسیاری از مقامات حکومت پهلوی در این مکان قرار داشت که می‌توان به سلیمان بهبودی، سپهبد فضل‌الله زاهدی، ارتشبد محمد خاتم و حسنعلی منصور اشاره کرد.

تخریب[ویرایش]

خبر تخریب آرامگاه رضاشاه پهلوی در یک روزنامه در اوایل انقلاب اسلامی ایران

در اردیبهشت‌ماه ۱۳۵۹، با وجود مخالفت شدید بنی صدر آرامگاه رضاشاه به دستور حاکم شرع وقت، صادق خلخالی توسط نیروهای سپاه‌ و فدائیان اسلام طی بیست روز به‌کلی ویران شد.[۴] این اقدام توسط روح‌الله خمینی تأیید شد. زمین آرامگاه رضاشاه در حال حاضر به‌عنوان یک مدرسهٔ مذهبی اسلامی استفاده می‌شود.

خاطرات خلخالی[ویرایش]

«به‌عنوان این‌که افتتاحی بشود برای تخریب، بنده هم اولین کلنگ خرابکاری را زدم.»
صادق خلخالی در مورد تخریب آرامگاه رضا شاه.[۵]

«
»

صادق خلخالی در کتاب خاطرات خود می‌گوید که بعد از جلسه‌ای که با روح‌الله خمینی داشته‌است به این نتیجه رسیده‌اند که برای کوتاه کردن دست خاندان پهلوی در سالروز رفتن شاه به مصر آرامگاه رضاشاه را تخریب کنند و زمانی که شروع به کار کردند به علت محکمی ساختمان مجبور شدند از مواد منفجره و گریدر و بلدوزر و جرثقیل و وسایل قوی مکانیکی استفاده کنند و در ساعت حدود ۴:۳۰ بعد از ظهر بنی صدر دستور توقف تخریب را داد ولی خلخالی به آن اعتنائی نکرد و بنا را به کمک مردم و سپاه تا ۱۰ شب به خاک تبدیل کرد.

احتمال کشف مومیایی پیکر رضاشاه[ویرایش]

رئیس کمیته میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران روز دوشنبه (۳ اردیبهشت ۱۳۹۷ / ۲۳ آوریل ۲۰۱۸) در مصاحبه با خبرگزاری ایسنا گفته است که جسدی که در اثنای عملیات عمرانی گسترش آستان "حرم عبدالعظیم حسنی" کشف شده احتمال دارد متعلق به پهلوی اول (رضا شاه پهلوی) باشد.

به گفته رئیس کمیته میراث فرهنگی شورای اسلامی شهر تهران جنازه مومیایی شده در پی حفاری در قسمت غربی صحن شاه‌ عبدالعظیم حسنی پیدا شده و "حفاری به دلیل پیدا شدن این جنازه مومیایی متوقف شده تا مسئولان مرتبط بتوانند بررسی دقیق‌تری داشته باشند".

خلیل آبادی همچنین اضافه کرد: «برخی احتمال می‌دهند که جنازه متعلق به پهلوی اول باشد که به صورت مومیایی شده به تهران آورده شده و در حرم عبدالعظیم حسنی دفن شده است.»

این مقام میراث فرهنگی تاکید کرده است که جنازه متعلق به هر کسی که باشد به دلیل اینکه مومیایی شده جنبه میراثی دارد و باید حفظ شود. او همچنین خاطرنشان کرد: «البته نظر نهایی را باید کارشناسان میراث و پزشکی قانونی بدهند که ببینیم که این جنازه متعلق به چه کسی است.»

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]