آجارستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از آجارا)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۴۱°۳۹′ شمالی ۴۲°۰′ شرقی / ۴۱.۶۵۰° شمالی ۴۲.۰۰۰° شرقی / 41.650; 42.000

جمهوری خودمختار آجارستان
აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა
آچاریسْ آوْتُنُمیئوری رِسْپوبْلیکا
پایتخت
(و بزرگترین شهر)
باتومی
۴۱°۴۳′ شمالی ۴۴°۴۷′ شرقی / ۴۱.۷۱۷° شمالی ۴۴.۷۸۳° شرقی / 41.717; 44.783
زبان رسمی گرجی
نوع حکومت جمهوری خودمختار
نام حاکمان 
رئیس دولت

آرچیل خابادزه 
مساحت
 -  مساحت ۲٬۹۰۰کیلومتر مربع 
جمعیت
 -  سرشماری ۳۳۶٫۰۷۷ 
 -  تراکم جمعیت ۱۳۱٫۷‎/km۲‏ 
منطقه زمانی MSK
 -  تابستانی (DST) utc = +۳ (ساعت جهانی)

آجارستان[۱] آجاریا یا آجارا (به گرجی: აჭარა) یکی از استان‌های گرجستان است به مرکزیت باتومی که به صورت یک جمهوری خودمختار اداره می شود.

آجارستان در جنوب غربی گرجستان قرار دارد. این جمهوری خودمختار از سمت غرب به سواحل دریای سیاه و از سمت جنوب به مرزهای شمالی کشور ترکیه محدود شده است.

تاریخ[ویرایش]

نقشهٔ پادشاهی‌های ایبریا و کولخیس

سابقه تشکیل تمدن در این جا به ۳۵۰۰ سال پیش می‌رسد. یونانیان باستان این سرزمین و اطرافش را کولخیس نامیده‌اند. گرجی‌ها این سرزمین را کُلخِتی و بومیان محلی اِگریسی می‌خواندند. بعدها ساکنان گرجی سرزمین گلخیدا، آجار نام گرفتند. در مآخذ قدیمی گرجی نیز نام آچارا آمده است.

گزنفون از سرزمین کولخیس یاد کرده و هرودت نیز آن را همسایهٔ ماد نوشته است. از اواخر سدهٔ ششم پیش از میلاد حضرت عیسی (ع) تا نیمهٔ نخست سدهٔ پنجم پیش از میلاد مسیح، کولخیس وابسته به دولت هخامنشی بود و از ساتراپهای دولت هخامنشی تبعیت می‌کرد. پس از ضعف و سقوط دولت هخامنشی تلاشهایی برای تأسیس دولتی مستقل در آن سرزمین آغاز گردید. اواخر سدهٔ دوم پیش از میلاد این سرزمین تابع دولت پونتوس و در سدهٔ نخست پیش از میلاد تابع دولت رم شد. طی سده‌های اول و دوم میلادی آشفتگی‌هایی در این سرزمین پدید آمد و سرانجام در سدهٔ چهارم میلادی لازها بر این سرزمین مسلط شدند. در سدهٔ مزبور و پس از آن سرزمین مذکور صحنه پیکار میان دولت‌های ایران و روم شرقی بود. در مذاکرات صلح میان قباد اول پادشاه ساسانی و یوستینوس (ژوستن) امپراتور روم شرقی سرزمین مزبور به ایران واگذار گردید.

از سدهٔ هفتم میلادی سرزمین آجارستان مورد هجوم شاخه‌ای از ایبریان (گرجیان) قرار گرفت که کارتاولی نامیده می‌شد. در سدهٔ هفتم میلادی این سرزمین تابع خلافت شد. سدهٔ سوم هجری (نهم میلادی) بخشی از قلمرو گرجستان شد سدهٔ پنجم ترکان سلجوقی و سده هفتم هجری مغولان بر این سرزمین حمله بردند. در نیمهٔ دوم سدهٔ ده هجری (قرن شانزده میلادی) سرزمین کنونی آجارستان به تصرف دولت عثمانی درآمد و تا ۱۸۷۸ میلادی ادامه داشت. بنا به نوشتهٔ مورخان طی نیمهٔ دوم سدهٔ ده هجری در اراضی آجارستان نه تنها گرجیان مسلمان، بلکه مسیحیان نیز سکنی داشتند. جنگ‌های روسیه و عثمانی در ۱۸۷۸-۱۸۷۷ میلادی سبب شد که بخشی از آجارستان از جمله شهرهای باتومی، قارص و اردهان تحت تسلط امپراتوری روسیه قرار گیرد.

ساختمان دولت در باتومی

طبق تصمیم کنگره برلین در سال ۱۸۷۸ میلادی آجارستان به گرجستان پیوست. در سال ۱۹۱۸ ترکان شهر باتومی و بخش‌هایی از آجارستان را متصرف شدند. از دسامبر ۱۹۱۸ تا ژوئیه ۱۹۲۰ بندر باتومی در اشغال سپاهیان انگلیس بود. ۱۸ مارس ۱۹۲۱ بلشویک‌ها در آجارستان مستقر شدند. در ژوئیه همان سال آجارستان بخشی از جمهوری گرجستان شد. آجارها در دوران سلطه امپراتوری عثمانی اسلام آوردند و به سبب نفوذ و گسترش اسلام در آجارستان، روس‌ها این سرزمین را گرجستان اسلامی نامیدند.[نیازمند منبع]

مردم[ویرایش]

اهالی آجاریا، از دو گروه کارتوِلی و مِگرِلی هستند. جمعیت آجارستان طبق آمار سال ۱۹۷۶ ۲۳۷٫۰۰۰ نفر بوده است؛ که آجارهای مسلمان حدود ۷۴٫۰۰۰ نفر (حدود ۳۱ درصد کل جمعیت آجارستان) از آن را تشکیل می داده اند.

بر طبق سرشماری ژانویه سال ۱۹۸۹ میلادی جمعیت این جمهوری خودمختار برابر با ۳۹۲٫۴۳۲ نفر بوده که به تدریج کاهش یافته و در سرشماری نوامبر ۲۰۱۴ میلادی ۳۳۶٫۰۷۷ نفر گزارش شده است.[۲]

آجارها از اختلاط بومیان این سرزمین با یونانیان و اهالی بیزانس پدید آمدند. ۷۰٫۰۰۰ نفر از مردم آجار ساکن باتومی و کوتائیسی به زبان گرجی و لهجهٔ گوریا که یکی از لهجه‌های ساحلی گرجستان است سخن می‌گویند. آجارهای مسلمان ساکن نواحی هم‌مرز با ترکیه، زبان ترکی نیز می‌دانند.[نیازمند منبع]

تقسیمات جغرافیایی[ویرایش]

Adjara map.png
  • ۱. شهر باتومی
  • ۲. ناحیه کِدا
  • ۳. ناحیه کُبولِتی
  • ۴. ناحیه خِلواچائوری
  • ۵. ناحیه شواخِوی
  • ۶. ناحیه خولو

پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Adjara»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در ژوئن ۲۰۱۵).
  • عنایت الله، رضا. «گرجستان». مطالعات آسیای مرکزی و قفقاز ۴. تهران: مؤسسهٔ چاپ و انتشارات وزارت امور خارجه، ۱۳۷۲. 
  • www.adjara.gov.ge/eng/