آب فوق خالص

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

آب فوق خالص (به انگلیسی: Ultrapure Water) به آب‌های خالص تر از آب مقطر که هدایت الکتریکی آنها کمتر از ۲ میکرو زیمنس بر سانتیمتر باشد اطلاق می‌شود. حداکثر خلوص آب ازنظر هدایت الکتریکی تا ۰٫۰۵۶ میکرو زیمنس می‌تواند برسد. غالباً در زمان کنترل آب خالص بجای محاسبه هدایت الکتریکی از واحد مقاومت الکتریکی که بر حسب مگااهم و معکوس میکرو زیمنس است استفاده می‌شود. به این ترتیب مقاومت الکتریکی آب فوق خالص با هدایت الکتریکی ۰٫۰۵۶ میکروزیمنس ۱۸ مگا اهم است.

آب فوق خالص ازطرفی به آب دیونیزه ای گفته می‌شود که در پروسه تولید مراحل حذف ذرات غیر یونی کلوئیدی و باکتری یا ویروس و مواد آلی که به شکل غیر یونی ممکن است در آب اولیه بوده‌اند به وسیله فیلتراسیون از آب اولیه حذف شده باشند.

چرا که در سیستمهای دیونایزر خصوصاً در روشهای قدیمی صرفاً از فیلتر‌های رزینی کاتیونی و آنیونی استفاده می‌شده‌است که در آنصورت فقط حذف ذرات یونی مورد توجه قرار داشتند.

در سیستمهای جدید دیونایزر (آب خالص ساز) از فیلترهای ULTRA FILTER و NANO FILTER و R.O که ذرات تا سایز ۰٫۰۰۰۱ میکرون را غربال می‌کنند استفاده می‌شود.

به این ترتیب با تلفیق این فیلترها با یک سیستم دیونایزر می‌توان به یک آب فوق خالص دست یافت این آب در کلیه آزمایشهای HPLC و نانوتکنولوژی و تحقیقاتی می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

انواع آب از نظر درجه خلوص[ویرایش]

نوع درجه ۳ : آبی که PH آن بین ۵ تا ۸ باشد. مقاومت آن حداقل µΩ/cm 0.1(میکرو اُهم بر سانتی‌متر) باشد .(هدایت الکتریکی حداکثر ۱۰ میکروزیمنس بر سانتی‌متر باشد) سیلیکات آن حداکثر ۱ میلی‌گرم در لیتر باشد. تعداد باکتری، مقدار ذرات ریز معلق و مواد ارگانیک برای آب درجه ۳ اهمیت ندارد و درنظر گرفته نمی‌شود.

نوع درجه ۲ : آبی که تعداد باکتری آن حداکثر 1000 CFU/ML باشد. مقاومت آن حداقل ۲ میکرو اُهم بر سانتی‌متر باشد (هدایت الکتریکی حداکثر ۰٫۵ میکروزیمنس بر سانتی‌متر باشد) سیلیکات آن حداکثر ۰٫۱ میلی‌گرم در لیتر باشد. PH، مقدار ذرات ریز معلق و مواد ارگانیک برای آب درجه ۲ اهمیت ندارد و درنظر گرفته نمی‌شود.

نوع درجه ۱ : آبی که تعداد باکتری آن حداکثر 10 CFU/ML لیتر باشد. مقاومت آن حداقل ۱۰ میکرو اُهم بر سانتی‌متر باشد (هدایت الکتریکی حداکثر ۰٫۱ میکروزیمنس بر سانتی‌متر باشد) سیلیکات آن حداکثر ۰٫۰۵ میلی‌گرم در لیتر باشد. ذرات ریز معلق بزرگتر از ۰٫۲ میکرون نداشته باشد. مواد ارگانیک و کلر آزاد و هیدروکسیدهای فلزات نظیر هیدروکسید آهن نداشته باشد. PH برای آب درجه ۱ درنظر گرفته نمی‌شود.

موارد مصرف انواع آب درآزمايشگاه تشخيص طبي:

نوع درجه ۳: برای شستشوی ظروف شیشه ای و آزمایشهای کیفی مانند تجزیه ادرار و انگل‌شناسی و منبعی برای تهیه آب درجه ۲ و ۳

نوع درجه ۲: درآزمایشات معمولی بیوشیمی، هماتولوژی، ایمنولوژی و میکروبیولوژی

نوع درجه ۱: درمواردی که کمترین تداخلات و بیشترین صحت مورد نیاز است مثل اندازه‌گیری عناصر کمیاب، تهیه استانداردها، بافر کنترل، الکتروفورز، کشت سلولی، آنزیمها وhplc

روش تهیه انواع آب:

نوع درجه ۳: آب شهری یا آب یکبار تقطیر

نوع درجه ۲: تخلیص آب شهر با استفاده از روش دیونیزه کردن یا آب سه بار تقطیر

نوع درجه ۱: تخلیص آب شهر با استفاده همزمان از روش فیلتر ۰٫۲ میکرون، کربن فعال، اسمز معکوس و دیونیزه کردن وبلافاصله پس از تولید مصرف شود.


انواع روشهاي تخليص آب :

1.ديونيزه كردن : با استفاده از يك ستون كاتيوني و يك ستون آنيوني و يا يك ستون مخلوط(mixed bed)،يون ها را حذف كرده و مقاومت را افزايش مي دهد.كاتيونها نظير كلسيم ،منيزيم ، سديم و پتاسيم در ستون كاتيوني حذف مي شوند و آنيونها نظير كربنات ، سولفات ،كلرايد ،نيترات و سيليكات در ستون آنيوني حذف مي شوند.

2.اسمز معكوس : با استفاده از يك ممبران يا غشاي نيمه تراوا مواد جامد موجود در آب تا بيش از 98 درصد و با كتريها تا بيش از 99 درصد حذف مي شوند.

3.كربن فعال : با استفاده از زغال فعال گياهي (شاركول) ،مواد ارگانيك و كلر آزاد و عناصر حل شدني و هيدروكسيد فلزات مثل هيدروكسيد آهن حذف مي شوند.

4.فيلتر ميكروني : با استفاده از فيلتر0.2 تا 5 ميكرون ذرات ريز معلق و مواد كلوئيدي و موجودات ذره بيني حذف ميشوند.

5.تقطير : با جوشاندن آب و جدا كردن تركيبات غير فرار از فرار انجام ميشود وآهن ،منيزيم ،كلسيم ،ارگانيسها وميكروبها جدا ميشوند ولي Co2 و Cl و NH3 جدا نمی شود. آب حاصل نوع2 یا 3 می باشد.

نگهداري انواع آب :

نوع درجه 3 و2 : در ظروف بوروسيليكات يا پلي اتيلن با درب محكم براي مدت كوتاهي قابل نگهداري است .

نوع درجه 1 : امكان نگهداري ندارد و بايد بلافاصله بعد از توليد، مصرف شود.

كنترل كيفي آب آزمايشگاه :

پيشنهاد مي شود براي بررسي كيفيت آب حداقل دو شاخص مقاومت و آلودگي ميكروبي بررسي شود .در آب نوع 3 ،PH هم بررسي مي شود:

1.بررسي مقاومت آب : هرچه يونهاي آب كمتر باشد ،هدايت آب كمتر و مقاومت و خلوص آب بيشتر است.براي بررسي مقاومت از هدايت سنج يا كنداكتومتراستفاده ميشود.مقاومت با هدايت نسبت عكس دارد.اندازه گيري هدايت آب بايد پس از اندازه گيري دما با دماسنج كاليبره و براساس دستورهدايت سنج انجام شود.براي آزمايشات معمول آزمايشگاه هدايت الكتريكي آب بايد كمتر از 0.5 ميكروزيمنس بر سانتي متر (بيشتر از 2 اُهم بر سانتي متر) باشد.

2.بررسي آلودگي ميكروبي:آلودگی میکروبی آب خالص توسط واکنش آنزیمی بعضی از معرف ها را فعال نموده یا سوبسترا ها و متابولیت ها را تغییرمی دهد.مواد ارگانیک کل آب را بالا می برد.کیفیت Optical Dencity را تغییر داده و در هنگام کاربا اسپکترو فتو متر جذب زمینه را به علت تجمعات میکروبی بالا می برد. تولید مواد تب زا و اندو توکسین می کند.براي بررسي آلودگي ميكروبي بايد دهانه شير آب خروجي را با شعله پنبه الكلي استريل كرد ،سپس اجازه داد آب براي حداقل يك دقيقه براحتي از دستگاه خارج شود.سپس دريك ظرف استريل 10 ميلي ليتر آب جمع آوري مي شود.آزمايش بايد در مدت يكساعت از جمع آوري آب انجام شود در صورت عدم امكان انجام كشت ظرف يكساعت ،نگهداري در يخچال تا 6 ساعت امكان پذير است.بعد از مخلوط كردن آب كه با 10 بار سروته كردن به دست مي آيد 1 ميلي ليتر از آب در پتري ديش ريخته و سپس محيط كشت ذوب شده كه تا دماي 46 تا 50 سرد شده را به پتري اضافه مي كنيم (از محيط BHI، TSIيا هر محيطي كه از رشد باكتري هاي گرم منفي پشتيباني كند مي توان استفاده نمود).با چرخاندن پتري ديش ،آب را با محيط كشت مخلوط نماييد.پس از سرد شدن و جامد شدن آگار ،ديش به طور وارونه و به مدت 24 ساعت در دماي 36 درجه به مدت 24 ساعت و سپس 24 ساعت در دماي 23 درجه قرار مي گيرد (مجموعا 48 ساعت مي باشد).رشد ميكروبي بصورت CFU/ML مي باشد.استفاده از لوپ براي كشت آب مجاز نمي باشد.

3.بررسي PH‌ : بررسي PH فقط در آب نوع 3 انجام ميشود.اندازه گيريPH با PH متر و بر اساس دستور العمل انجام مي شود.