آئدس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

آئدس
Aedes aegypti feeding.jpg
پشه تب زرد
رده‌بندی علمی e
فرمانرو: جانوران
کلاد: بندپایان
رده: حشرات
راسته: دوبالان
تیره: Culicidae
تبار: Aedini
سرده: Aedes
Meigen, ۱۸۱۸
گونه نماد
Aedes cinereus
Meigen, ۱۸۱۸

آئدس (انگلیسی: Aedes) یک سرده از پشه‌ها است که ابتدا در مناطق مدارگان و جنب‌مدارگان یافت می‌شود، اما اکنون در تمام قاره‌ها به جز قطب جنوب یافت می‌شود. برخی از گونه‌ها توسط فعالیت‌های انسانی گسترش یافته‌اند: پشه ببری، گونه‌ای مهاجم به‌ویژه، در دهه ۱۹۸۰ با تجارت لاستیک‌های مستعمل به دنیای جدید، از جمله ایالات متحده گسترش یافت.[۱]

گونه نماد آئدس، آئدس خاکستری (Aedes cinereus) است.[۲]

سیستماتیک و تبارزایی[ویرایش]

اولین بار توسط یوهان ویلهلم مایگن (Johann Wilhelm Meigenحشره‌شناس آلمانی در سال ۱۸۱۸ توصیف و نامگذاری شد، نام عمومی از یونانی باستان "ἀηδής، aēdēs"، به معنای "ناخوشایند" یا "نفرت‌انگیز" گرفته شده‌است.[۳]

همان‌طور که از نظر تاریخی تعریف شده‌است، این جنس شامل بیش از ۷۰۰ گونه است (لیست گونه‌های آئدس را ببینید). این جنس به چندین زیرسرده (Aedes, Diceromyia, Finlaya, Stegomyia و غیره) تقسیم شده‌است، که اکثر آنها اخیراً توسط برخی مقامات به‌عنوان جنس کامل تلقی شده‌اند.[۴] طبقه‌بندی در سال ۲۰۰۹ تجدید نظر شد.[۵]

مشخصات[ویرایش]

پشه‌های آئدس از نظر ظاهری متمایز هستند زیرا علائم سیاه و سفید قابل توجهی روی بدن و پاهای خود دارند. برخلاف اکثر پشه‌های دیگر، آنها فعال هستند و فقط در طول روز نیش می‌زنند. اوج گزش در اوایل صبح و عصر قبل از غروب است.[۶][۷]

فرزندان مستقیم این سرده[ویرایش]

این جنس شامل ۲۸ گونه است که در زیر جنس دیگری قرار نمی‌گیرند:[۸]

  • Aedes daliensis (Taylor, 1916)
  • Aedes mallochi Taylor, 1944
  • Aedes alticola Bonne Wepster, 1948
  • Aedes auronitens Edwards, 1922
  • Aedes australiensis (Theobald, 1910)
  • Aedes biocellatus (Taylor, 1914)
  • Aedes britteni Marks and Hodgkin, 1958
  • Aedes candidoscutellum Marks, 1947
  • Aedes crossi Lien, 1967
  • Aedes eatoni (Edwards, 1916)
  • Aedes gracilelineatus Bonne-Wepster, 1937
  • Aedes keefei King and Hoogstraal, 1946
  • Aedes peipingensis Feng, 1938
  • Aedes koreicoides Sasa, Kano and Hayashi, 1950
  • Aedes lauriei King and Hoogstraal, 1946
  • Aedes monocellatus Marks, 1948
  • Aedes oreophilus (Edwards, 1916)
  • Aedes plagosus Marks, 1959
  • Aedes quasirubithorax (Theobald, 1910)
  • Aedes roai Belkin, 1962
  • Aedes rubiginosus Belkin, 1962
  • Aedes sintoni (Barraud, 1924)
  • Aedes stanleyi Peters, 1963
  • Aedes subauridorsum Marks, 1948
  • Aedes toxopeusi Bonne-Wepster, 1948
  • Aedes tsiliensis King and Hoogstraal, 1946
  • Aedes versicolor (Barraud, 1924)
  • Aedes wasselli Marks, 1947

به‌عنوان ناقل بیماری[ویرایش]

آئدس (Stegomyia) pia، توصیف شده در سال ۲۰۱۳.[۹]

اعضای جنس آئدس ناقلان بسیاری از عفونت‌های ویروسی، از جمله تب دنگی، تب زرد، ویروس زیکا،[۱۰] و چیکونگونیا هستند که توسط گونه‌های زیرجنس (Stegomyia) و توسط پشه تب زرد و پشه ببری منتقل می‌شوند.[۱۱] عفونت با این ویروس‌ها معمولاً با تب و در برخی موارد آنسفالیت همراه است که می‌تواند منجر به مرگ شود. واکسنی برای محافظت در برابر تب زرد وجود دارد، و اقداماتی برای جلوگیری از نیش پشه شامل حشره‌کش‌هایی مانند ددت، تله پشه، دافع حشرات، پشه‌بند، و کنترل آفات با استفاده از حشرات اصلاح شده ژنتیکی است.[۱۲] گونه آئدس پولینزی (Aedes polynesiensis) در پلینزی مسئول انتقال پیل‌پایی انسان است.

آئدس را می‌توان توسط تله‌تخم (Ovitrap) شناسایی و کنترل کرد.

ترتیب‌دهی[ویرایش]

ژنوم پشه تب زرد توسط مؤسسه Broad Institute و مؤسسه J. Craig Venter Institute، تعیین توالی شد. گزارش اولیه در اوت ۲۰۰۵ منتشر شد. پیش‌نویس توالی ژنوم و آنالیز اولیه در ژوئن ۲۰۰۷ منتشر شد.[۱۳] ژنوم مشروح شده در VectorBase موجود است.[۱۴]

نسخه به روز شده و بهبود یافته ژنوم پشه تب زرد در سال ۲۰۱۸ منتشر شد.[۱۵]

منابع[ویرایش]

  1. Hawley, William A.; Reiter, Paul; Copeland, Robert S.; Pumpuni, Charles B.; Craig, George B. (1987-05-29). "Aedes albopictus in North America: Probable Introduction in Used Tires from Northern Asia". Science. 236 (4805): 1114–1116. doi:10.1126/science.3576225. ISSN 0036-8075.
  2. "Aedes". Walter Reed Biosystematics Unit. Archived from the original on 2016-04-06. Retrieved 2016-02-04..
  3. Powell, Jeffrey R.; Tabachnick, Walter J. (2013). "History of domestication and spread of Aedes aegypti - A Review". Memórias do Instituto Oswaldo Cruz. 108: 11–17. doi:10.1590/0074-0276130395. PMC 4109175. PMID 24473798.
  4. Reinert JF, Harbach RE, Kitching IJ (2004). "Phylogeny and classification of Aedini (Diptera: Culicidae), based on morphological characters of all life stages". Zoological Journal of the Linnean Society. 142 (3): 289–368. doi:10.1111/j.1096-3642.2004.00144.x.
  5. Reinert JF, Harbach RE, Kitching IJ (2009). "Phylogeny and classification of tribe Aedini (Diptera: Culicidae)" (PDF). Zoological Journal of the Linnean Society. 157 (4): 700–794. doi:10.1111/j.1096-3642.2009.00570.x.
  6. "Dengue and severe dengue". سازمان جهانی بهداشت. 24 October 2019.
  7. "Dengue and severe dengue". سازمان جهانی بهداشت. 19 May 2021.
  8. "ITIS - Report: Aedes". www.itis.gov. Retrieved 2022-10-07.
  9. Le Goff G, Brengues C, Robert V (2013). "Stegomyia mosquitoes in Mayotte, taxonomic study and description of Stegomyia pia n. sp". Parasite. 20: 31. doi:10.1051/parasite/2013030. PMC 3770211. PMID 24025625.
  10. "CDC Transmission of Zika virus". Archived from the original on 2017-09-20. Retrieved 2017-09-08.
  11. "PAHO Statement on Zika Virus Transmission and Prevention". Pan American Health Organization. 2 February 2016. Archived from the original on 2016-01-26. Retrieved 2016-01-26.
  12. "EPA OKs plan to release 2.4 million more genetically modified mosquitoes". NBC News (به انگلیسی). Retrieved 2022-03-13.
  13. Nene V, Wortman JR, Lawson D, Haas B, Kodira C, Tu ZJ, et al. (June 2007). "Genome sequence of Aedes aegypti, a major arbovirus vector". Science. 316 (5832): 1718–23. Bibcode:2007Sci...316.1718N. doi:10.1126/science.1138878. PMC 2868357. PMID 17510324.
  14. "Aedes aegypti". VectorBase. Archived from the original on 1 August 2019. Retrieved 3 November 2013.
  15. Matthews BJ, Dudchenko O, Kingan SB, Koren S, Antoshechkin I, Crawford JE, et al. (November 2018). "Improved reference genome of Aedes aegypti informs arbovirus vector control". Nature. 563 (7732): 501–507. Bibcode:2018Natur.563..501M. doi:10.1038/s41586-018-0692-z. PMC 6421076. PMID 30429615.