الفبای فنیقی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

(تغییر مسیر از خط فنیقی)

این خط خیلی درست‌تر از خط هیروگلیف مصریست. فنیقی‌ها (چهارده قرن پیش از میلاد مسیح) به گمان بسیار قوی، نخستین کسانی بودند که افتخار کشف الفبای حقیقی را دارند؛ کشفی که تحول عظیمی در خط بوجود آورد چه الفبای یونانی و ایتالیایی منتج از الفبای فنیقی است و از آنجا که الفبای سایر کشورهای اروپایی مشتق از این دو الفبا است، می‌توان گفت که خاستگاه خطوط ملل اروپایی فنیقی است. همچنین، به دست قوم آرامی الفبای فنیقی در مصر و عرب و میانرودان تا هند بسط یافت و اصول آن بعدها با اختراع علایمی برای نشان دادن حروف مصوت به‌وسیلهٔ یونانی‌ها کامل شد.

خط فنیقی چون به وجود آمد، سایر خطوط جز خط چینی را از قلمرو نویسندگی خارج کرد؛ چون کتابت با این خط بسیار آسان بود، به کار بستن آن توسعه زیاد یافت. در جنب پیشرفت خط سعی دیگری نیز به عمل آمد و آن توسعهٔ محل و مواد نویسندگی بود چه قبل از پیدایی کاغذ از سنگ و فلزات استفاده می‌کردند و غیر از سنگ و فلزات از پوست درختان و جانوران نیز استفاده می‌شد، ولی گرانی قیمت این دو پوست موجب شد که در مصرف آن صرفه‌جویی کنند و طریق صرفه‌جویی، یکی فشردگی در نوشته و دیگر استفاده از علائم اختصاری و سدیگر تراش پوست و استفاده دوباره از آن بود.

قدیمی‌ترین نمونه‌های این الفبای فینیقی در شهر کوچک بولوس لبنان پیدا شده‌است که امروزه جبیل خوانده می‌شود. یونانی‌ها الفبای فینیقی را پذیرفتند و در آن تغییراتی دادند که الفبای یونانی (۱۰۰۰ سال پیش از میلاد) بوجود آمد. عقیده بر آن است که الفبای مذکور از خط اقوام سامی شمالی سرچشمه گرفته‌است.

[ویرایش] جدول الفبای فنیقی(فینیکی)

حرف	یونی‌کد	نام	معنی	آوانگاری	حرف برابر در
حرف	یونی‌کد	نام	معنی	آوانگاری	عِب.	سُر.	عربی	یونانی	لاتین	سیر.
	الگو:Script/Phoenician	الف	گاو نر	ʼ	א	ܐ	ﺍ	Αα	Aa	Аа
	الگو:Script/Phoenician	بیت	خانه (عربی: بيت) (عبری: בית)	b	ב	ܒ	ﺏ	Ββ	Bb	Бб, Вв
	الگو:Script/Phoenician	گیمل	شتر (عربی: جمل) (عبری: גמל)	g	ג	ܓ	ﺝ	Γγ	Cc, Gg	Гг
	الگو:Script/Phoenician	دلت	در (عبری: דלת)	d	ד	ܕ	د, ذ	Δδ	Dd	Дд
	الگو:Script/Phoenician	هه	پنجره	h	ה	ܗ	هـ	Εε	Ee	Ее, Єє
	الگو:Script/Phoenician	واو	چنگک (عبری: וו)	w	ו	ܘ	ﻭ	Υυ, (Ϝϝ)	Yy, Ff, Vv, Uu, Ww	Уу
	الگو:Script/Phoenician	زین	اسلحه (عبری: כלי זין)	z	ז	ܙ	ﺯ	Ζζ	Zz	Зз
	الگو:Script/Phoenician	خت	دیوار (عربی: حيط)	ḥ	ח	ܚ	ح, خ	Ηη	Hh	Ии
	الگو:Script/Phoenician	طت	خوب (عبری: טוב)	ṭ	ט	ܛ	ط, ظ	Θθ	Þþ	(Ѳѳ)
	الگو:Script/Phoenician	یوت	دست (عربی: يد) (عبری: יד)	y	י	ܝ	ي	Ιι	Ii, Jj	Іі, Її, Јј
	الگو:Script/Phoenician	کف	کف دست انسان (عربی: كفّ) (عبری: כף)	k	כ,ך	ܟ	ﻙ	Κκ	Kk	Кк
	الگو:Script/Phoenician	لمد	سیخ	l	ל	ܠ	ﻝ	Λλ	Ll	Лл
	الگو:Script/Phoenician	میم	آب (عربی: ماء) (عبری: מים)	m	מ,ם	ܡ	ﻡ	Μμ	Mm	Мм
	الگو:Script/Phoenician	نون	مار (عربی: حنش) (عبری: נחש)	n	נ,ן	ܢ	ﻥ	Νν	Nn	Нн
	الگو:Script/Phoenician	سمچ	ماهی (عربی: سمك) ستون	s	ס	ܣ / ܤ	س	‎ Ξξ, poss. Χχ	‎ poss. Xx	‎ (Ѯѯ), poss. Хх
	الگو:Script/Phoenician	عین	چشم (عربی: عين) (عبری: עין)	ʼ	ע	ܥ	ع, غ	Οο	Oo	Оо
	الگو:Script/Phoenician	په	دهان (عربی: فم) (عبری: פה)	p	פ,ף	ܦ	ﻑ	Ππ	Pp	Пп
	الگو:Script/Phoenician	صاده	درخت پاپیروس	ṣ	צ,ץ	ܨ	ص, ض	(Ϻϻ)	Ch	Цц, Чч
	الگو:Script/Phoenician	کوف	سوراخ سوزن (عبری: קוף)	q	ק	ܩ	ﻕ	(Ϙϙ)	Qq
	الگو:Script/Phoenician	رش	سر (عربی: راْس) (عبری: ראש)	r	ר	ܪ	ﺭ	Ρρ	Rr	Рр
	الگو:Script/Phoenician	شین	خورشید (عربی: شمس)، دندان (عبری: שן)	š	ש	ܫ	ش	Σσς	Ss	Сс, Шш
	الگو:Script/Phoenician	تو	علامت (عبری: תו)	t	ת	ܬ	ت, ث	Ττ	Tt